• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Systematyka gleb Polski



    Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Miareczkowanie - chemiczna technika analizy ilościowej polegająca na dodawaniu roztworu - tzw. titranta z biurety w postaci kropel do roztworu zwanego analitem. Roztwory odczynników o znanym stężeniu (mianie) używane do miareczkowania nazywa się roztworami mianowanymi. Stężenia roztworów mianowanych wyraża się molowością (mol/l).Las mieszany – siedliskowy typ lasu występujący na nizinach i zajmujący na terenie Polski ok. 10,5% powierzchni siedlisk leśnych, głównie żyźniejsze gleby typu skrytobielicowego lub brunatnego: piaski gliniaste oraz gliny spiaszczone. Dla siedliska lasu mieszanego głównymi gatunkami drzew są: dąb szypułkowy, buk, sosna, świerk, jodła, modrzew, brzoza.
    Pierwsze i drugie wydanie systematyki z 1956 r. i z 1959 r.[ | edytuj kod]

    Jest to pierwsza polska przyrodniczo-genetyczna klasyfikacja gleb, opierająca się na rosyjskiej/radzieckiej szkole geograficzno-genetycznej, rozpatrująca glebę jako efekt działania procesów glebotwórczych. Pomiędzy pierwszym a drugim wydaniem nie ma zasadniczych różnic.

    Kryterium klasyfikacyjne - wyodrębnienie i przyporządkowanie obiektów, przedmiotów, istot, osób, zjawisk do określonego zbioru lub grupy, na podstawie ich istotnej i wspólnej cechy, według logicznych zasad.Gleby brunatne kwaśne (dystroficzne) zawierają największe ilości ogólnych form fosforu, potasu, wapnia i magnezu. Są one bardzo mało żyzne. Występują w całej Polsce, jednak najliczniej w województwach: zachodniopomorskim, pomorskim, warmińsko-mazurskim.

    Wyróżniono trzy kategorie gleb Polski: 1. gleby uprawne; 2. gleby łąkowo-pastwiskowe; 3. gleby leśne, przy czym zaznaczono, że sgP odnosi się głównie do gleb uprawnych, a gleby łąkowo-pastwiskowe i leśne wymagają dalszych badań. Wyróżniono takie podstawowe jednostki klasyfikacji gleb, jak: 1) typ gleby — stadium rozwojowe gleby, z określonymi biofizykochemicznymi właściwościami, wydzielane przede wszystkim na podstawie wyglądu profilu glebowego; 2) podtyp gleby — wydzielane przy zmianach właściwości lub cech gleby wywołanych przez układ modyfikujących czynników glebotwórczych (innych niż proces dominujący); 3) stopień rozwoju procesu glebotwórczego — opisuje nasilenie właściwości lub cech gleb (słaby, średni lub silny); 4) rodzaj gleby — utwór geologiczny będący skałą macierzystą; 5) gatunek gleby — charakteryzuje uziarnienie (w klasyfikacji określane jako skład mechaniczny) gleby.

    Grąd – wielogatunkowy i wielowarstwowy las liściasty zazwyczaj z przewagą grabu i dębu i z udziałem różnych innych gatunków. W fitosocjologii zespoły leśne reprezentujące grądy wyodrębniane są w związek zespołów Carpinion betuli. Na mapach potencjalnej roślinności naturalnej Polski, lasy grądowe dominują stanowiąc 41,6% powierzchni kraju. Ze względu na to, że wykształcają się na siedliskach żyznych – zostały w ogromnej większości zniszczone i zajęte przez grunty rolne lub zdegradowane z powodu uprawy drzew iglastych. Grądy stanowią siedlisko przyrodnicze chronione w sieci Natura 2000.Polskie Towarzystwo Gleboznawcze (PTG) – organizacja propagująca osiągnięcia naukowe z zakresu badań środowiska glebowego oraz stymulująca rozwój gleboznawstwa, chemii rolnej i mikrobiologii rolniczej. Jej celem są również starania przyczyniające się do ochrony i racjonalnego gospodarowania gruntami. Towarzystwo realizuje swoje zadania poprzez organizowanie zjazdów i konferencji naukowych, zacieśnianie współpracy międzynarodowej, prowadzenie działalności wydawniczej, popularyzatorskiej i edukacyjnej oraz inicjowanie badań naukowych i współdziałanie w ich prowadzeniu.

    Wszystkie gleby zostały ujęte w trzy grupy:

    1. Gleby terenów górzystych, z podziałem na: gleby terenów górskich, gleby dolin rzecznych terenów górzystych, gleby kotlin śródgórskich.
    2. Gleby terenów równinnych — wyżynnych i nizinnych, z wyjątkiem gleb współczesnych tarasów rzecznych.
    3. Gleby współczesnych tarasów rzecznych.

    W obrębie gleb terenów górskich i równinnych wyróżniono:

    Osuwisko - nagłe przemieszczenie się mas ziemnych, powierzchniowej zwietrzeliny i mas skalnych podłoża spowodowane siłami przyrody lub działalnością człowieka (podkopanie stoku lub jego znaczne obciążenie). Jest to rodzaj ruchów masowych, polegający na przesuwaniu się materiału skalnego lub zwietrzelinowego wzdłuż powierzchni poślizgu (na której nastąpiło ścięcie), połączone z obrotem. Ruch taki zachodzi pod wpływem siły ciężkości. Osuwiska są szczególnie częste w obszarach o sprzyjającej im budowie geologicznej, gdzie warstwy skał przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych występują naprzemiennie. Miejsca występowania osuwisk to naturalne stoki i zbocza dolin i zbiorników wodnych, obszary źródłowe rzek (gdzie erozja wsteczna zwiększa spadek terenu), skarpy wykopów i nasypów oraz wyrobisk.Skala mapy (czasem używany jest również termin podziałka mapy) – stosunek wielkości liniowych rozmiarów modelu Ziemi, dla jakiego opracowano odwzorowanie kartograficzne danej mapy, do rzeczywistej wielkości tych rozmiarów.
  • I. Gleby początkowego stadium rozwojowego — o niewykształconym profilu
  • A. Utwory nawiewane i rozwiewane B. Utwory glebowe zmywane i namywane (świeże aluwia, deluwia i koluwia) C. Utwory glebowe sztucznie odsłonięte (wykopy) D. Utwory glebowe sztucznych usypisk różnego pochodzenia (np. hałdy)
  • II. Rędziny węglanowe i siarczanowe — uprawne — stanowiące grupę typów genetycznych
  • II. Rędziny początkowego stadium rozwojowego o niewykształconym profilu. II. Rędziny czarnoziemne — uprawne: A1-A/C-C II. Rędziny brunatne — uprawne: A1-(B)-C
  • III. Czarnoziemy — uprawne
  • A. Czarnoziemy właściwe — uprawne: A1-A/C-C B. Czarnoziemy zdegradowane — uprawne: A1-A/B-B-C
  • IV. Czarne ziemie — uprawne
  • A. Czarne ziemie właściwe — uprawne: A1-A/CG-CG B. Czarne ziemie zdegradowane — uprawne: A1-A/B-BCa-CG
  • V. Gleby brunatne — uprawne
  • A. Gleby brunatne właściwe — uprawne: A1-(B)-C B. Gleby brunatne zdegradowane — uprawne: A1-A2(B)-C C. Gleby brunatne kwaśne — uprawne: A1-(B)-C
  • VI. Gleby bielicowe — uprawne
  • A. Gleby bielicowe właściwe — uprawne: A1-A2-B-C B. Gleby bielicowe oglejone — uprawne: A1-A2-B-G-CG
  • VII. Gleby bagienne (błotne)
  • A. Gleby glejowe (zabagniane) B. Gleby torfowe C. Gleby murszowe: A1-CG Dla gleb terenów górskich wydziela się również gleby halne, nie wydziela się za to czarnoziemów.

    Gleby współczesnych tarasów rzecznych dzieli się na:

    Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. Zalicza się ją do wyżyn, a nie do gór, ponieważ jest płaska - spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami) mniejszej niż 300 metrów.Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.
  • I. Mady początkowego stadium rozwojowego o niewykształconym profilu — uprawne
  • IV. Mady próchnicze (czarne ziemie) — uprawne: A1-A/C-CG-CD
  • V. Mady brunatne (gleby brunatne) — uprawne: A1-(B)-C-D
  • VI. Mady zbielicowane (gleby bielicowe) — uprawne: A1-A2-B-C-D
  • Skały macierzyste gleb (rodzaj gleby) zostały podzielone na:

    Mady morskie –- gleby te występują w Polsce na niewielkich obszarach wzdłuż wybrzeża Bałtyku i na Żuławach.Wyróżniają się dużą żyznością. Tworzą się z warstwowych osadów morskich w obszarze możliwego zalewu przez wodę morską. Osady te mają szczególne właściwości fizyczne i kompleks sorpcyjny o znacznym wysyceniu przez jony wapnia i sodu. W profilu spotyka się często wapienne skorupki organizmów morskich.Węgiel brunatny – skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego powstała w neogenie, w erze kenozoicznej ze szczątków roślin obumarłych bez dostępu powietrza. Zawartość węgla 62-75%. Często stosowany jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 7,5 do 21 MJ/kg. Węgiel brunatny jest nieodnawialnym źródłem energii.
    A. Skały magmowe (ogniowe): 1) głębinowe — np. granit, sjenit; 2) wylewne — np. porfir, andezyt, bazalt; 3) żyłowe — np. pegmatyt B. Skały osadowe: 1a) mechaniczne (okruchowe, klastyczne) luźne — żwiry, piaski, gliny, iły, pyły wodnego pochodzenia, lessy, osady rzeczne, osady jeziorne i inne; 1b) mechaniczne scementowane — brekcje i zlepieńce, piaskowce, glinowce, pyłowce i iłowce; 2) organogeniczne — wapienie, dolomity i margle oraz torfy torfowisk niskich, wysokich i przejściowych; 3) chemiczne — gips C. Skały przeobrażone (metamorficzne)

    Podział cząstek na frakcje mechaniczne (granulometryczne): A. Części szkieletowe — o średnicy cząstek >1 mm: 1. Kamienie — >20 mm; 2. Żwir — 20-1 mm.; B. Części ziemiste — o średnicy cząstek <1 mm: 1. Piasek — 1,0-0,1 mm; 2. Pył — 0,1-0,01 mm (0,02 mm); Części spławialne (glina fizyczna) — <0,01 mm (0,02 mm).

    Żwir – okruchowa skała osadowa o luźnej postaci, złożona z różnych skał i minerałów o średnicy większej niż 2 mm, do nawet kilku centymetrów.Trachit, trachyt – obojętna skała wylewna, leżąca w grupie skał nasyconych krzemionką, w klasie sjenitu i trachitu.

    Podział gleb na grupy mechaniczne (gatunek gleby; aktualnie nie używa się określenia grupy mechaniczne lecz granulometryczne): 1. Utwory kamieniste — zawierające znaczną ilość kamieni; 2. Utwory żwirowe (żwiry) — przeważa frakcja żwiru: a) żwiry piaszczyste b) żwiry gliniaste; 3. Utwory piaszczyste (piaski) — przeważa frakcja piasku, ilość cząstek spławialnych wynosi 0—20%: a) piaski luźne b) piaski słabo gliniaste c) piaski gliniaste; 4. Utwory pyłowe — zawierające >40% części pyłowych i <50% części spławialnych: a) utwory pyłowe zwykłe b) utwory pyłowe ilaste; 5. Utwory gliniaste (gliny) — utwory przeważnie różnoziarniste zawierające >20% części spławialnych: a) gliny lekkie silnie spiaszczone b) gliny lekkie słabo spiaszczone c) gliny średnie d) gliny ciężkie; 6 . Utwory ilaste (iły) — utwory zawierające >50% części spławialnych. Utwory zawierające 25—40% części pyłowych nazywa się pylastymi.

    Metoda Tiurina – metoda oznaczania zawartości węgla oraz pośrednio próchnicy w glebie. Należy do grupy metod objętościowych, które polegają na spalaniu (utlenianiu) materii organicznej na mokro. Próbkę gleby umieszczoną w środowisku silnie kwaśnym, tj. roztworze kwasu siarkowego, traktuje się określoną ilością dwuchromianem potasu (K2Cr2O7), który utlenia związki organiczne z gleby. Ilość pozostałego w roztworze dwuchromianu potasu miareczkuje się solą Mohra, Fe(NH2)SO4 6H2O, co pozwala określić procentową zawartość węgla w glebie. Jako punkt odniesienia przeprowadza się tzw. pomiar zerowy, w którym zamiast gleby analizuje się piasek kwarcowy, pumeks lub less wyprażony w 900 °C, czyli materiał pozbawiony węgla.Łupek krystaliczny, łupek metamorficzny – skała metamorficzna o doskonałej łupkowatości, czyli podzielności na płytki.

    W drugiej części klasyfikacji zostały zawarte zasady do tworzenia i znakowania wielkoskalowych map glebowych w skalach 1:1000 i 1:5000 wraz z wykazem jednobarwnych i wielobarwnych znaków dla map glebowych w skalach szczegółowych.

    Zarys klasyfikacji gleb Polski według Sławomira Miklaszewskiego[ | edytuj kod]

    W okresie międzywojennym oraz po wojnie, do czasu opublikowania pierwszego wydania systematyki gleb Polski w 1956 r., w polskim gleboznawstwie powszechnie był używany oryginalny zarys klasyfikacji (prowizoryczny) gleb Polski według Sławomira Miklaszewskiego. Opierał się on w znacznej mierze na pochodzeniu, składzie granulometrycznym i składzie chemicznym skał macierzystych, lecz także na wyglądzie profilu glebowego.

    Gleboznawstwo, pedologia (od łac. gleba - "grudka ziemi") – nauka zajmująca się badaniem gleb, ich powstawaniem, budową, właściwościami fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi, systematyką oraz możliwościami ich użytkowania oraz rozmieszczeniu ich na Ziemi. Gleboznawstwo jest nauką przyrodniczą powiązaną wielostronnie z innymi naukami zajmującymi się przyrodą martwą i ożywioną. Jest niekiedy ukierunkowane na specjalne cele praktyczne, np. gleboznawstwo rolne, leśne, melioracyjne.Industrisole – sztuczne gleby antropogeniczne występujące na terenach górniczych, powstające np. w wyniku rekultywacji wyrobisk i hałd oraz gleby naturalne, silnie zdegradowane wskutek silnego oddziaływania zanieczyszczeń przemysłowych.

    Gleby obszaru Polski zostały podzielone na trzy zasadnicze działy:

    I gleby krzemianowe — składają się głównie z krzemionki i krzemianów, gdzie próchnica nie maskuje całkowicie naturalnej barwy okruchów. Skala barw bardzo duża.

  • (gleby bez gliny koloidalnej wyraźnej, gleby grube i różnoziarniste)
  • I. Grupa piasków
  • A. gleby żwirowe B. gleby piaskowe (1 - głębokie całkowite; 2 - płytkie niecałkowite; 3 - piaski piaskowcowe)
  • II. Grupa bielic
  • A. piaski kwarcowe B. bielice właściwe
  • (gleby bez gliny koloidalnej wyraźnej, gleby równoziarniste)
  • C. bielice nadrzeczne (pyłowe) (1 - głębokie całkowite; 2 - płytkie niecałkowite) D. lesso-bielice
  • III. Grupa lessów
  • A. bielico-lessy B. lessy właściwe (1 - głębokie całkowite; 2 - płytkie niecałkowite)
  • IV. Grupa mad
  • A. mady bez wyraźnej gliny koloidalnej
  • (gleby z gliną koloidalną wyraźną, gleby równoziarniste)
  • B. mady z gliną koloidalną wyraźną
  • V. Grupa iłów
  • A. iły piaskowcowe B. iły właściwe
  • (gleby z gliną koloidalną wyraźną, gleby różnoziarniste)
  • VI. Grupa glin
  • II gleby wapniowcowe — składają się głównie z ziarn wapniowcowych (marmur, wapień, dolomit) lub gipsu i, nieraz znacznej ilości, próchnicy. Charakterystyczne jest występowanie okruchów skał.

    Charakterystykę i podział gleb ułatwia systematyka, która wprowadza klasyfikację z uwzględnieniem przyczyn powstawania i podobieństw określonych jednostek glebowych. Systematyka czy klasyfikacja gleb powinna uwypuklać genezę ich powstawania, a poza tym zawierać ocenę przydatności i wartości użytkowej gleby. Przyjęta klasyfikacja powinna wykazać również kierunki rozwoju gleb w czasie.Gleby mułowe - występują w obszarach zalewanych okresowo (telmatycznych) lub stale (limnetycznych). Warunkiem ich powstania jest okresowa aeracja stymulująca proces humifikacji materii organicznej pochodzenia roślinnego. Są to gleby o intensywnych procesach biologicznych i dużej troficzności, wyrażających się dużą produkcją biomasy oraz dużym tempem jej rozkładu. Akumulacja organicznego utworu glebowego jest niewielka, szczególnie w siedliskach telmatycznych, ok. 0,1 mm/rok. W siedliskach limnetycznych powstawanie mułów jest uwarunkowane natlenieniem wody, co związane jest z rozwojem megaplanktonu. Przy braku natlenienia odkłada się torf. Różnica między torfem a mułem polega na tym, że w mule znajduje się minimalna ilość niezhumifikowanego włókna roślinnego oraz znaczna ilość osadzonej zawiesiny mineralnej, tworzącej z humusem związki organiczno-mineralne. W przypadku okresowego zmniejszenia się natlenienia i zmniejszenia humifikacji resztek roślinnych powstają utwory torfopodobne lub torfy, charakterystyczne dla gleb torfowo-mułowych. Do mułów limnetycznych należy także gytia, powstająca w jeziorach z udziałem planktonu i fauny bentosu.
  • I. Grupa węglanowa
  • A. gleby marglowe (1 - czyste, czyli całkowite; 2 - nieczyste niecałkowite) B. gleby wapieniowe C. gleby marmurowe D. gleby dolomitowe
  • II. Grupa siarczanowa
  • III gleby próchnicowe — zawierają znaczne ilości próchnicy, która pokrywa ziarna mineralne i maskuje ich barwę. Barwa ciemna, często wręcz czarna. Podłoże rozmaite.

    Pojemność sorpcyjna gleby – miara zdolności do wymiennego wiązania jonów w glebie. Podawana jest zwykle w centymolach (cmol) na 1 kg gleby (wcześniej w milimolach lub w milirównoważnikach na 100 g gleby).Pegmatyty – rodzaj skał magmowych charakteryzujących się szczególną mega- lub gigantokrystaliczną teksturą, wzbogaconych w pierwiastki niekompatybilne oraz minerały zawierające składniki lotne jak fluor, bor, fosfor i inne. Najczęstszym typem są pegmatyty granitoidowe, ale występują również pegmatyty gabrowe, sjenitowe, skał wysoko alkalicznych (pegmatyty agpaitowe i miaskitowe). Nazwa pochodzi od gr. pegma – silne łącze, stwardniałość, dla odwzorowania zwięzłości granitu pismowego. Skałę tę wyróżnił i opisał po raz pierwszy René-Just Haüy w 1813 roku.
  • I. Grupa gleb stepowych i przedtem stepowych
  • A. czarnoziemy mało zdegradowane B. bielico-czarnoziemy (wyraźnie zdegradowane), C. czarnoziemo-bielice (wyraźnie zbielicowane)
  • II. Grupa czarnych ziem
  • A. czarne ziemie B. cepuchy C. mursze D. torfy

    Mimo stosowania innych założeń do tworzenia systematyki gleb Polski koncepcje Miklaszewskiego były podstawą, na której rozbudowywało się gleboznawstwo polskie i wywarły na nią pewien wpływ.

    Ruchy masowe (geologiczne ruchy masowe, ruchy grawitacyjne) - ruchy materiału skalnego (w tym osadów, zwietrzelin, a także gleby) skierowane w dół zbocza wywołane siłą ciężkości. W ruchy masowe zaangażowana jest tylko siła grawitacji, tzn. nie obejmują one ruchów spowodowanych prądem wody, ruchem lodowców oraz wiatrem. Ruchy masowe (transport materiału po stoku) odbywają się w zarówno z dużą prędkością, nagle i gwałtownie (np. osuwiska, obrywy), jak również w tempie bardzo wolnym i w sposób trudny do bezpośredniego zaobserwowania (np. spełzywanie).Gleby glejoziemne – rząd gleb w systematyce gleb Polski (2011), na genezę których ma wpływ przede wszystkim proces glejowy.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • systematyka gleb
  • klasyfikacja gleb WRB
  • Soil Taxonomy
  • bonitacja (gleboznawstwo)
  • klasyfikacja gruntów ornych w Polsce
  • gleby Polski


  • Podstrony: [1] [2] 3 [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Margiel – skała osadowa, zwykle szara. Składa się z węglanów (wapnia lub magnezu) i minerałów ilastych. Używany jest do wyrobu cementu, także jako nawóz mineralny (sztuczny). Ma słaby, nieprzyjemny zapach. Dobrze reaguje z kwasem solnym (HCl), pozostawiając błotnistą plamkę.
    Systematyka (gr. systematikos – stanowiący układ, system) jest to układ (czyli system) przedmiotów lub pojęć danej nauki, a zarazem także (pod-)dziedzina danej nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć (czyli inaczej taksonomia).
    Roztwór glebowy – składnik biotopu ekosystemu glebowego – habitat wielu gatunków edafonu, źródło wody i soli mineralnych, pobieranych przez korzenie roślin; ciecz wypełniająca wraz z powietrzem przestrzeń między organicznymi, mineralnymi i organiczno-mineralnymi cząstkami stałymi oraz adsorbująca się na ich powierzchni; roztwór soli mineralnych, związków organicznych i gazów oraz faza ciągła koloidów. Źródłami wody glebowej są opady atmosferyczne, wody gruntowe i spływy boczne, w ilościach zależnych m.in. od klimatu, morfologii gleby i rzeźby terenu. Zdolność do zatrzymywania wody w strukturze gleby (retencja wodna) jest konsekwencją działania sił adsorpcji, sił kapilarnych i innych, zróżnicowanych w różnych typach gleb.
    Less – pylasta skała osadowa, wyselekcjonowana i deponowana na drodze eolicznej, a więc w warunkach względnie suchego klimatu, na co wskazuje m.in. rozmieszczenie strefowe lub związek lessu z określonym piętrem hipsometrycznym. W obszarach wilgotniejszych osad o takich cechach nie wyodrębnia się spośród innych piaszczysto-gliniastych produktów denudacji i akumulacji.
    Sławomir Miklaszewski (ur. 11 listopada 1874 w Augustowie, zm. 5 stycznia 1949 w Iłży) – polski naukowiec, gleboznawca, profesor Politechniki Warszawskiej, twórca „polskiej szkoły gleboznawstwa“, encyklopedysta.
    Odpadanie – proces degradacji zachodzący w obrębie ścian i stoków skalnych o nachyleniu powyżej 45 stopni, polegający na odrywaniu się od litego podłoża i spadaniu fragmentów zwietrzałej skały (wietrzenie mechaniczne). Intensywność odpadania zależy głównie od odporności skały i siły wietrzenia, jakiemu podlega skała. Odpadły od ścian materiał skalny gromadzi się u ich podnóża, tworząc stożki i hałdy usypiskowe (piargi).
    Azot (N, łac. nitrogenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 7, niemetal z grupy 15 (azotowców) układu okresowego. Stabilnymi izotopami azotu są N i N. Azot w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki N2. W cząsteczce tej dwa atomy tego pierwiastka są połączone ze sobą wiązaniem potrójnym. Azot jest podstawowym składnikiem powietrza (78,09% objętości), a jego zawartość w litosferze Ziemi wynosi 50 ppm. Wchodzi w skład wielu związków, takich jak: amoniak, kwas azotowy, azotyny oraz wielu ważnych związków organicznych (kwasy nukleinowe, białka, alkaloidy i wiele innych). Azot w fazie stałej występuje w sześciu odmianach alotropowych nazwanych od kolejnych liter greckich (α, β, γ, δ, ε, ζ). Najnowsze badania wykazują prawdopodobne istnienie kolejnych dwóch odmian (η, θ).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.169 sek.