• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Systematyka gleb Polski



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Miareczkowanie - chemiczna technika analizy ilościowej polegająca na dodawaniu roztworu - tzw. titranta z biurety w postaci kropel do roztworu zwanego analitem. Roztwory odczynników o znanym stężeniu (mianie) używane do miareczkowania nazywa się roztworami mianowanymi. Stężenia roztworów mianowanych wyraża się molowością (mol/l).Las mieszany – siedliskowy typ lasu występujący na nizinach i zajmujący na terenie Polski ok. 10,5% powierzchni siedlisk leśnych, głównie żyźniejsze gleby typu skrytobielicowego lub brunatnego: piaski gliniaste oraz gliny spiaszczone. Dla siedliska lasu mieszanego głównymi gatunkami drzew są: dąb szypułkowy, buk, sosna, świerk, jodła, modrzew, brzoza.

    Systematyka gleb Polskisystematyka gleb opracowywana przez Polskie Towarzystwo Gleboznawcze dla gleb z obszaru Polski.

    Systematyka gleb jest stworzonym przez człowieka systemem porządkującym ogromną różnorodność gleb w przyrodzie. Zazwyczaj opiera się ona na określonych kryteriach lub grupie kryteriów, według których dzieli się gleby. Powinna ona być logiczna, prosta i zrozumiała oraz praktyczna. Może przybrać formę typologiczną, gdzie porównuje się daną glebę do opisanych wzorców i przyporządkowuje na podstawie podobieństwa, tak jak to było w pierwszych wydaniach sgP. Może także przybrać formę klasyfikacji, gdzie podążając za kluczem, wyklucza się lub potwierdza występowanie ściśle określonych cech, a przez to, metodą eliminacji, dochodzi się do nazwania danej gleby, tak jak to się dzieje we wielu współczesnych systematykach.

    Kryterium klasyfikacyjne - wyodrębnienie i przyporządkowanie obiektów, przedmiotów, istot, osób, zjawisk do określonego zbioru lub grupy, na podstawie ich istotnej i wspólnej cechy, według logicznych zasad.Gleby brunatne kwaśne (dystroficzne) zawierają największe ilości ogólnych form fosforu, potasu, wapnia i magnezu. Są one bardzo mało żyzne. Występują w całej Polsce, jednak najliczniej w województwach: zachodniopomorskim, pomorskim, warmińsko-mazurskim.

    Systematyka gleb Polski w kolejnych odsłonach zawsze odzwierciedlała polską myśl gleboznawczą. Mając za podstawę powstałą jeszcze przed I wojną światową, oryginalną klasyfikację gleb Polski, stworzoną przez prof. Sławomira Miklaszewskiego, zawsze utrzymywała ona równowagę pomiędzy podejściem genetyczno-geograficznym, substancjonalnym i geologiczno-petrograficznym. Z czasem, zgodnie ze światowymi trendami, pojawiło się w niej coraz więcej zapożyczeń z międzynarodowej klasyfikacji FAO/UNESCO (później klasyfikacji WRB) oraz amerykańskiej Soil Taxonomy, lecz zawsze odzwierciedlała ona polską specyfikę pokrywy glebowej oraz należyte znaczenie przypisywane skale macierzystej.

    Grąd – wielogatunkowy i wielowarstwowy las liściasty zazwyczaj z przewagą grabu i dębu i z udziałem różnych innych gatunków. W fitosocjologii zespoły leśne reprezentujące grądy wyodrębniane są w związek zespołów Carpinion betuli. Na mapach potencjalnej roślinności naturalnej Polski, lasy grądowe dominują stanowiąc 41,6% powierzchni kraju. Ze względu na to, że wykształcają się na siedliskach żyznych – zostały w ogromnej większości zniszczone i zajęte przez grunty rolne lub zdegradowane z powodu uprawy drzew iglastych. Grądy stanowią siedlisko przyrodnicze chronione w sieci Natura 2000.Polskie Towarzystwo Gleboznawcze (PTG) – organizacja propagująca osiągnięcia naukowe z zakresu badań środowiska glebowego oraz stymulująca rozwój gleboznawstwa, chemii rolnej i mikrobiologii rolniczej. Jej celem są również starania przyczyniające się do ochrony i racjonalnego gospodarowania gruntami. Towarzystwo realizuje swoje zadania poprzez organizowanie zjazdów i konferencji naukowych, zacieśnianie współpracy międzynarodowej, prowadzenie działalności wydawniczej, popularyzatorskiej i edukacyjnej oraz inicjowanie badań naukowych i współdziałanie w ich prowadzeniu.

    To wielostronne spojrzenie na glebę przejawiało się tym, że niezmiennie, przez kilkadziesiąt lat, we wszystkich wydaniach systematyki, każda gleba była opisywana przede wszystkim przez trzy charakterystyki:

  • typ gleby (wraz z podtypami) opierający się na kryteriach genetycznych, odzwierciedlający wygląd profilu glebowego (będącego efektem działania procesów glebotwórczych, które powstają pod wpływem czynników glebotwórczych, m.in. klimatu lub wody) powstałego z określonegomateriału macierzystegow określonych warunkach środowiska. Typ gleby jest podstawową, najważniejszą jednostką w systematyce gleb. Typy zazwyczaj grupuje się we większe kategorie (klasy, rzędy, działy);
  • rodzaj gleby opierający się na kryteriach geologiczno-petrograficznych, odzwierciedlający geologiczne pochodzenie skały macierzystej wraz z jej mineralogią i właściwościami fizyko-chemicznymi;
  • gatunek gleby, czyli uziarnienie, opierający się na kryteriach geologiczno-petrograficznych, opisujący wielkość cząstek, z których składa się masa glebowa.
  • Założenia i budowa kolejnych wydań systematyki gleb Polski[ | edytuj kod]

    Pierwsze wydanie systematyki gleb Polski (sgP) zostało opublikowane w 1956 r. i dotyczyło głównie typologii gleb ornych. Było ono pierwszą polską systematyką bazującą w pierwszym rzędzie na, zapoczątkowanej przez W.W. Dokuczajewa, szkole geograficzno-genetycznej, rozpatrującej gleby jako efekt działania procesów glebotwórczych. Celem jego powstania, oprócz podsumowania naukowego dorobku gleboznawstwa polskiego i światowego, było opracowanie podstaw do wykonywania szczegółowych map glebowych w skali 1:5000 i 1:10000. Wydane trzy lata później drugie wydanie sgP było poszerzeniem oryginalnej publikacji i nie zawierało istotnych różnic w treści. Trzecie wydanie systematyki z 1974 r. brało pod uwagę międzynarodowe opracowania, takie jak opracowana przez FAO i UNESCO Mapa gleb świata, a także szersze niż poprzednia systematyka, spektrum cech i właściwości gleb, i obejmowało już wszystkie gleby kraju. Gleby zgrupowano w jednostki systematyczne na podstawie ich genezy i dominujących procesów glebotwórczych. Poszczególnym typom i podtypom są przyporządkowane naturalne, odpowiadające im zbiorowiska roślinne. W opublikowanym w 1989 r. czwartym wydaniu systematyki gleb Polski, podobnie jak we wcześniejszych, gleby pogrupowano według dominujących procesów glebotwórczych i, będących ich efektem, układów poziomów genetycznych w profilu. Wzorując się jednak na amerykańskiej Soil Taxonomy (1975), by zlikwidować subiektywizm przydzielania gleby do danego rzędu, typu lub podtypu, wprowadzono również do systematyki, wydzielane na podstawie wymiernych, liczbowo ujętych cech, poziomy diagnostyczne (wyróżniające) gleb. W stosunku do wcześniejszego wydania stworzono lub usunięto część jednostek systematycznych, a także częściowo zmieniono pogrupowanie typów gleb w wyższe jednostki (typy łączą się w rzędy, te w działy). Czwarte wydanie systematyki, mimo nie rezygnowania z polskiej myśli gleboznawczej, wyrażającej się w ujęciu genetyczno-przyrodniczym gleb, szeroko czerpie z amerykańskiej Soil Taxonomy oraz klasyfikacji gleb FAO/UNESCO.

    Osuwisko - nagłe przemieszczenie się mas ziemnych, powierzchniowej zwietrzeliny i mas skalnych podłoża spowodowane siłami przyrody lub działalnością człowieka (podkopanie stoku lub jego znaczne obciążenie). Jest to rodzaj ruchów masowych, polegający na przesuwaniu się materiału skalnego lub zwietrzelinowego wzdłuż powierzchni poślizgu (na której nastąpiło ścięcie), połączone z obrotem. Ruch taki zachodzi pod wpływem siły ciężkości. Osuwiska są szczególnie częste w obszarach o sprzyjającej im budowie geologicznej, gdzie warstwy skał przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych występują naprzemiennie. Miejsca występowania osuwisk to naturalne stoki i zbocza dolin i zbiorników wodnych, obszary źródłowe rzek (gdzie erozja wsteczna zwiększa spadek terenu), skarpy wykopów i nasypów oraz wyrobisk.Skala mapy (czasem używany jest również termin podziałka mapy) – stosunek wielkości liniowych rozmiarów modelu Ziemi, dla jakiego opracowano odwzorowanie kartograficzne danej mapy, do rzeczywistej wielkości tych rozmiarów.

    Piąte wydanie sgP opublikowano w 2011 r. Wyraźnie nawiązuje ono do międzynarodowych systemów klasyfikacyjnych (WRB, 2006; Soil Taxonomy, 1999). Zrezygnowano z wykorzystania procesów glebotwórczych w klasyfikacji (brak działów gleb). W zamian, tam gdzie to tylko możliwe, szeroko zastosowano mierzalne kryteria ilościowe pod postacią powierzchniowych (epipedony) i podpowierzchniowych (endopedony) poziomów diagnostycznych, a także mineralnych i organicznych diagnostycznych materiałów glebowych i diagnostycznych właściwości gleb. W stosunku do poprzedniego wydania, znacząco przeorganizowano układ typów i podtypów, które łączą się w, wydzielane na podstawie obecności określonych poziomów diagnostycznych, rzędy gleb. Przez to np. mady lub rędziny nie grupuje się już razem (wspólny czynnik glebotwórczy), lecz, w zależności od występowania określonych poziomów diagnostycznych, są one w rzędach gleb słabo ukształtowanych, brunatnoziemnych lub czarnoziemnych. Zmieniono też całkowicie koncepcje podziału gleb organicznych.

    Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. Zalicza się ją do wyżyn, a nie do gór, ponieważ jest płaska - spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami) mniejszej niż 300 metrów.Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.

    w 2019 r. wydano szóste wydanie sgP. Jest ono kontynuacją poprzedniego wydania w stosowaniu liczbowo określonych poziomów, właściwości i materiałów diagnostycznych do klasyfikacji lecz, podobnie jak poprzednio, wskaźniki starano się dobierać tak by odzwierciedlały naturalne i antropogeniczne procesy formujące gleby. Przez to w swej istocie jest to klasyfikacja przyrodniczo-genetyczna, która wciąż nawiązuje do tradycji gleboznawstwa polskiego i uwypukla pewne charakterystyczne dla Polski specyfiki. Na systematykę pewien wpływ wywarły także klasyfikacja gleb WRB (2015), Soil Taxonomy (2014) oraz klasyfikacja gleb leśnych Polski (2000). Podstawową jednostką systematyczną są nadal typy gleb, łączone w rzędy, dzielące się na podtypy. Zmniejszono liczbę rzędów do 9 i typów do 30 i wprowadzono eliminacyjny klucz do ich wydzielania. Wprowadzono hierarchiczną listę podtypów definiowanych według nowej koncepcji. Oprócz niehierarchicznych kategorii rodzaju i gatunku wprowadzono nową - odmiany gleb. Poszerzona definicja gleby pociągnęła za sobą rozszerzenie zakresu klasyfikacji gleb technogenicznych. Dodatkowo stworzono nowy podtyp dla ogłowionych gleb płowych, gleby powstałe na silnie węglanowych utworach limnicznych włączono do rędzin i zmieniono koncepcje wydzielania gleb słonych. Aby uniknąć nieporozumień przy porównywaniu poziomów diagnostycznych wydzielanych według różnych klasyfikacji (generalnie o zbliżonych charakterystykach lecz posiadających niewielkie różnice) w sgP ich nazwy zostały „spolszczone” (zamiast końcówki -ic stosuje się -ik, np. poziom histik).

    Mady morskie –- gleby te występują w Polsce na niewielkich obszarach wzdłuż wybrzeża Bałtyku i na Żuławach.Wyróżniają się dużą żyznością. Tworzą się z warstwowych osadów morskich w obszarze możliwego zalewu przez wodę morską. Osady te mają szczególne właściwości fizyczne i kompleks sorpcyjny o znacznym wysyceniu przez jony wapnia i sodu. W profilu spotyka się często wapienne skorupki organizmów morskich.Węgiel brunatny – skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego powstała w neogenie, w erze kenozoicznej ze szczątków roślin obumarłych bez dostępu powietrza. Zawartość węgla 62-75%. Często stosowany jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 7,5 do 21 MJ/kg. Węgiel brunatny jest nieodnawialnym źródłem energii.

    Wszystkie wydania systematyki gleb Polski były opracowane przez, działającą ciągle przy Polskim Towarzystwie Gleboznawczym, Komisję Genezy, Klasyfikacji i Kartografii Gleb (KGKKG).

    Szóste wydanie systematyki z 2019 roku[ | edytuj kod]

    Szóste wydanie systematyki gleb Polski według PTG jest obowiązującą na obszarze Polski od 2019 r. systematyką gleb.

    Założenia[ | edytuj kod]

    Systematyka gleb Polski ma budowę hierarchiczną dla jednostek na wyższym poziomie podziału (rzędy → typy → podtypy) i jest uzupełniona o niehierarchiczne, fakultatywne jednostki na niższym poziomie podziału (odmiany, rodzaje i gatunki gleb). Rzędy i typy gleb mają ściśle zdefiniowane, niepowtarzalne definicje i są wydzielane na podstawie eliminacyjnego klucza do rzędów, typów i podtypów. Podtypy również mają ustalone definicje, lecz mogą występować w różnych typach, dla każdego w ustalonej (hierarchicznej) w kluczu kolejności. Odmiany, rodzaje i gatunki podaje się opcjonalnie dla wszystkich hierarchicznie wydzielonych jednostek gleb, jeżeli tylko spełniają ustalone dla nich kryteria i jest potrzeba/możliwość tak szczegółowego opisu gleb.

    Żwir – okruchowa skała osadowa o luźnej postaci, złożona z różnych skał i minerałów o średnicy większej niż 2 mm, do nawet kilku centymetrów.Trachit, trachyt – obojętna skała wylewna, leżąca w grupie skał nasyconych krzemionką, w klasie sjenitu i trachitu.

    Symbole głównych warstw i poziomów genetycznych w glebie pozostały bez zmian w stosunku do poprzedniego wydania: O — poziomy i warstwy organiczne, M — poziom murszowy, L — poziomy i warstwy osadów podwodnych (limnicznych), A — poziom próchniczny, E — poziom wymycia (eluwialny), В — poziom wzbogacania i podpowierzchniowego przeobrażenia struktury, С — materiał macierzysty gleby mineralnej lub mineralne podłoże gleby organicznej, G — poziom glejowy, R — lite podłoże skalne. Nowością jest symbol dodatkowy w randze „poziomu” głównego − W −warstwa wody stale obecna ponad glebą organiczną lub mineralną.

    Metoda Tiurina – metoda oznaczania zawartości węgla oraz pośrednio próchnicy w glebie. Należy do grupy metod objętościowych, które polegają na spalaniu (utlenianiu) materii organicznej na mokro. Próbkę gleby umieszczoną w środowisku silnie kwaśnym, tj. roztworze kwasu siarkowego, traktuje się określoną ilością dwuchromianem potasu (K2Cr2O7), który utlenia związki organiczne z gleby. Ilość pozostałego w roztworze dwuchromianu potasu miareczkuje się solą Mohra, Fe(NH2)SO4 6H2O, co pozwala określić procentową zawartość węgla w glebie. Jako punkt odniesienia przeprowadza się tzw. pomiar zerowy, w którym zamiast gleby analizuje się piasek kwarcowy, pumeks lub less wyprażony w 900 °C, czyli materiał pozbawiony węgla.Łupek krystaliczny, łupek metamorficzny – skała metamorficzna o doskonałej łupkowatości, czyli podzielności na płytki.

    Klasyfikacja została oparta o obiektywnie wydzielane:

  • poziomy diagnostyczne: powierzchniowe, organiczne: folik, histik, murszik; powierzchniowe mineralne: antrik, arenimurszik, hortik, mollik, umbrik; podpowierzchniowe: albik, argik, eluwik, kalcik, kambik, rubik, siderik, spodik, wertik.
  • diagnostyczne materiały glebowe: materiał organiczny; materiał mineralny; torfy: torf fibrowy, torf hemowy, torf saprowy; materiały limniczne: gytia organiczna, gytia węglanowa, wapień łąkowy, muł limnetyczny, muł telmatyczny; mineralne: materiał deluwialny, materiał fluwialny, materiał gruboszkieletowy, materiał siarczkowy; antropogeniczne: artefakty, głęboki materiał nasypany.
  • diagnostyczne właściwości gleb: fragipan, geomembrana, głębokie wymieszanie, lamelle, lita skała, lita skała technogeniczna, nieciągłość litogeniczna, orsztyn, placik, ruda darniowa, włąściwości gruntowo-glejowe, włąściwości opadowo-glejowe, zasolenie, zasolenie z sodyfikacją, sodyfikacja, zaciekowość eluwialna, zakwaszenie siarczanowe.
  • Systematyka gleb[ | edytuj kod]

  • Rząd 1. Gleby słabo ukształtowane (S)
  • Typ 1.1. Gleby inicjalne (SI)
  • Litosole: A-R, AC-P, O-R; Rędziny inicjalne skaliste: A-Rca(cs), ACca(cs)-Rca(cs), O-Rca(cs); Rędziny inicjalne rumoszowe: A-Caq, ACaq-Caq, O(q)-Caq; Mady inicjalne: (A)C1-C2; Gleby inicjalne rumoszowe: A-Cq, ACq-Cq,O-Cq,O/Cq-Cq; Gleby inicjalne luźne: O-C, AC-C, A(E,B)-C
  • Typ 1.2. Rankery (SQ)
  • Rankery typowe: A-C(q)-R, AC-Cq-R; Rankery próchniczne: Ah-C(q)-R; Rankery zbrunatniałe: A-BwC(q)-R; Rankery zbielicowane: A-AE-Bs(hs)-C(q)-R; Rankery butwinowe: O-A-C(q)-R
  • Typ 1.3. Rędziny właściwe (SR)
  • Rędziny właściwe typowe: (O-)ACca-Cca-Rca, (O-)A-BCca-Rca, (O-)ACcs-Ccs-Rcs, (O-)A-BCcs-Rcs; Pararędziny właściwe: (O-)A-(BCca,k-)C(ca,ck); Rędziny właściwe rumoszowe: (O-)A(caq)-Caq; Rędziny właściwe pojeziorne: A(ca)-Lm, A(ca)-Lcca, M-Lm; Rędziny właściwe próchniczne: (O-)Ah-(BCca)Cca-Rca, (O-)Ah-(BCcs)Ccs-Rcs; Rędziny właściwe butwinowe: )-A-Cca-Rca
  • Typ 1.4. Mady właściwe (SF)
  • Mady właściwe typowe: (O-)A-(BC-)C1-C2...; Mady właściwe próchniczne: (O-)A(h,p)-C1-C2...; Mady właściwe gruntowo-glejowe: (O-)A-C-Cgg-G; Mady właściwe opadowo-glejowe: (O-)A-Cg1-Cg2...
  • Typ 1.5. Gleby deluwialne właściwe (SL)
  • Gleby deluwialne właściwe typowe: (O-)A-(A2)-...-(2Ab/Ob)-2C; Gleby deluwialne właściwe próchniczne: (O-)A(h,p)-(A2)-...-(2Ab)-2C; Gleby deluwialne właściwe natorfowe: Ap-AC-2O(e, i, a)-3G,Ap-AC-2M-3G; Gleby deluwialne właściwe gruntowo-glejowe: (O-)Ap-A-Agg-...-(2Abgg)-2Cgg(-G); Gleby deluwialne właściwe opadowo-glejowe (O-)Ap-A-Ag-...-(2Abg)-2Cg
  • Typ 1.6. Arenosole (SN)
  • Arenosole typowe: (O-)A-C; Arenosole murszowate: (O-)Au(p)-C-Cgg; Arenosole próchniczne: (O-)A(p)-C; Arenosole rdzawe: (O-)A(p)-BvC-C; Arenosole zbielicowane: O-AE-(E-)B(s,hs)(C)-C; Arenosole gruntowo-glejowe: (O-)A-C-Cgg(-G)
  • Typ 1.7. Regosole (SY)
  • Regosole typowe: (O-)A-C(-R); Regosole murszowe: (O-)Aq-Cq(-R); Regosole próchniczne: (O-)A(h,p)-C; Regosole zbrunatniałe: (O-)A-BwC-C; Regosole zbielicowane: O-AE-(E-)B(s, hs)-C
  • Rząd 2. Gleby brunatnoziemne (B)
  • Typ 2.1. Gleby brunatne (BB)
  • Gleby brunatne właściwe: A(p)-Bw-C(ca, k)(-R); Gleby brunatne wyługowane: A(p)-Bw-C(ca, k)(-R), A(p)-Btw-C(k); Gleby brunatne zbielicowane: A-AE(-Es)-Bs(hs)w-Bw-C; Gleby brunatne kwaśne: A(p)-Bw-C(-R); Gleby brunatne próchniczne: (O-)A(h, p)-Bw-C(ca, k); Gleby brunatne gruntowo-glejowe: (O-)A-Bw(gg)-Cgg; Gleby brunatne opadowo-glejowe: A-Bw(g)-Cg; Gleby brunatne rumoszowe: (O-)A(q)-Bwq-Cq(-R)
  • Typ 2.2. Rędziny brunatne (BR)
  • Rędziny brunatne typowe: (O-)A-Bwca-Cca(-Rca), (O-)A-Bwcs-Ccs(-Rcs); Pararędziny brunatne: (O-)A-Bwca-Cca, (O-)A-Bwck-Cck; Rędziny brunatne rumoszowe: (O-)Aq-Bwcaq-Ccaq(-Rca); Rędziny brunatne próchniczne: (O-)A(h,p)-Bwca-Cca(-Rca), (O-)A(h,p)-Bwk-Ck, (O-)A(h,p)-Bwcs-Ccs(-Rcs)
  • Typ 2.3. Mady brunatne (BF)
  • Mady brunatne typowe: A-Bw-C1-C2...; Mady rdzawe: A-Bv-C1-C2...; Mady brunatne próchniczne: A(h,p)-B(w,v)-C1-C2...; Mady brunatne gruntowo-glejowe: A-B(w,v)-Cgg(-G); Mady brunatne opadowo-glejowe: A-Bw(g)-Cg1-Cg2...; A-Bw(g)-Cg-Cgg
  • Typ 2.4. Gleby ochrowe (BH)
  • Gleby ochrowe typowe: (O-)A-Bo-C; Gleby ochrowe próchniczne: (O-)A(h,p)-Bo-C; Gleby ochrowe gruntowo-glejowe: (O-)A-Bo-Cgg(-G)
  • Typ 2.5. Gleby rdzawe (BV)
  • Gleby rdzawe typowe: (O-)A(p)-Bv-C; Gleby rdzawo-brunatne: (O-)A(p)-Bvw-C, (O-)A(p)-Bv-C-C2 lub 2C; Gleby rdzawe zbielicowane: O-AE(-Ees)-B(s, hs)-Bv-C; Gleby rdzawe próchniczne: (O-)A(h, p)-Bv-C; Gleby rdzawe gruntowo-glejowe: (O-)A-Bv-Cgg
  • Rząd 3. Gleby bielicoziemne (L)
  • Typ 3.1. Gleby bielicowe (LA)
  • Gleby bielicowe typowe: O(l,f,h)-Ah(-AE)-Es-B(h, hs,s)-C; Bielice: O(l,f,h)-Es-Bh-Bhs-Bs-C; Glejobielice: O-Es-Bh-Bhs(gg)-Bs(gg)-G; Gleby glejobielicowe: O-Ah-Es-B(h, hs)(gg)-Bsgg-G; Stagnobielice: O-Esg-B(h,hs)(g)-Bsg-C(g); Gleby stagnobielicowe: O-Ah-Esg-B(h, hs)(g)-Bsg-C(g); Gleby bielicowe torfowe: O(i, e, a)-(A-)Esgg-B(h, hs)(gg)-Bsgg-G, O(i, e, a)-(A-)Esg-B(h, hs)(g)-Bsg-C(g); Gleby bielicowe murszowe: (O-)M-(A-)Es(gg)-B(h, hs)(gg)-Bsgg-Cgg, (O-)M-(A-)Es(g)-B(h, hs)(g)-Bsg-Cg; Gleby bielicowe murszowate: (O-)Au-(Es-)B(h, hs)-Bs(gg)-Cgg; Gleby bielicowe torfiaste: O-A/O(i,e)-Es-B(h, hs,s)(gg)-Cgg; Gleby bielicowe orsztynowe: O-AE-Es-Bh-Bsm-Bs-C, O-Es-Bh-Bhsm-Bs-C; Gleby skrytobielicowe: O-A-B(h,hs,s)-C; Gleby bielicowe rumoszowe: O-Ahq-Esq-B(h, hs,s)q-Cq(-R)
  • Rząd 4. Gleby płowoziemne (P)
  • Typ 4.1. Gleby płowe (PP)
  • Gleby płowe typowe: (O-)A-Et-Bt-C(ca,k); Gleby płowe zerodowane: Ap-Bt-C(ca,k); Gleby płowe dwudzielne: (O-)A-Et-(Et^-)2Bt-2C(ca,k); Gleby płowe lamellowe: (O-)A-Et-Btl-C; Gleby płowe próchniczne: A(h,p)(-Et)-Bt-C(ca,k); Gleby płowe zbrunatniałe: A-Bw(-Et)-Bt-C; Gleby płowe rdzawe: A-Bv(-Et)-2Bt-2C; Gleby płowe zbielicowane: O-AE(-Es)-B(s,hs)-Bt-C; Gleby płowe wertikowe: (o-)A-Et-Bt-2Big-2C(k,g); Gleby płowe podmokłe: (O-)A-Et(gg)-Btgg-Cgg(-G); Gleby płowe gruntowo-glejowe: (O-)A-Et-Bt(gg)-Cgg(-G); Gleby płowe opadowo-glejowe: (O-)A-Et(g)-Btg-C(g); Gleby płowe zaciekowe: (O-)A-Et-E/Bt-Bt-C
  • Rząd 5. Gleby czarnoziemne (C)
  • Typ 5.1. Czarnoziemy (CC)
  • Czarnoziemy typowe: Ap-A-AC-C(c)k; Czarnoziemy wyługowane: Ap-(A-)AC-C-Ck; Czarnoziemy iluwialne: Ap-(A-)Bt-(C-)Ck; Czarnoziemy zbrunatniałe: Ap-(AB-)Bw-(C-)Ck; Czarnoziemy opadowo-glejowe: Ap-(A-)Ckg
  • Typ 5.2. Czarne ziemie (CD)
  • Czarne ziemie typowe: Ap(-A)-Ckgg, Ap(-A)-Cgg-L(cca,m), Ap(-A)-Ckg; Czarne ziemie murszowate: A(p)u-(C-)C(k,ca)gg; Czarne ziemie wyługowane: Ap(-A)-(C-)C(k,ca)gg; Czarne ziemie podmokłe: Ap(gg)-C(k,ca)gg(-G); Czarne ziemie iluwialne: Ap(-A)-Bt(g)-C(k)(g,gg); Czarne ziemie zbrunatniałe: Ap(-A)-Bw-C(k)(g,gg); Czarne ziemie wertikowe: Ap(-A)-Bi(g)-C(k)(g,gg), Czarne ziemie kalcikowe: Ap(-A)-Cck(g,gg)
  • Typ 5.3. Rędziny czarnoziemne (CR)
  • Rędziny czarnoziemne typowe: (O-)A(p,ca)-Cca(-Rca), (O-)A(p,cs)-Ccs(-Rcs); Rędziny czarnoziemne pojeziorne: Ap(ca)-Lm, Ap(ca)-Lcca; Rędziny czarnoziemne zbrunatniałe: (O-)A(p)-Bw(ca)-Cca(-Rca), (O-)A(p)-Bw(cs)-Ccs(-Rcs)
  • Typ 5.4. Mady czarnoziemne (CF)
  • Mady czarnoziemne typowe: A(p)(-A)-C1-C2(gg)...; Mady czarnoziemne zbrunatniałe: A(p)-Bw-C1-C2(gg)...; Mady czarnoziemne rdzawe: A(p)-Bv-C1-C2(gg)...; Mady czarnoziemne gruntowo-glejowe: A(p)-C1gg-C2gg(-G); Mady czarnoziemne opadowo-glejowe: A(p)(-B)-Cg-C(g,gg)
  • Typ 5.5. Gleby deluwialne czarnoziemne (CL)
  • Gleby deluwialne czarnoziemne typowe: Ap-(A)-(A2)-(2Ab)-2C; Gleby deluwialne czarnoziemne natorfowe: Ap-A-2O((e, i, a)-3G, Ap-A-2M-3G; Gleby deluwialne czarnoziemne gruntowo-glejowe: Ap-A-(Agg-)(2Abgg)-2Cgg(-G); Gleby deluwialne czarnoziemne opadowo-glejowe: Ap-A-Ag-(2Abg)-2Cg
  • Typ 5.6. Gleby murszowate (CU)
  • Gleby murszowate typowe: (O-)A(p)u-C-Cgg; Gleby murszaste: (O-)A(p)u-C-Cgg; Gleby murszowate rdzawe: (o-)A(p)u-Bv-C-Cgg; Gleby murszowate bielicowe: (O-)A(p)u-(Es-)Bhs-C-Cgg; Gleby murszowate rudawcowe: (O-)A(p)u-Brm-(C-)Cgg; Gleby murszowate podmokłe: (O-)A(p)u-Cgg(-G)
  • Typ 5.7. Gleby szare (CS)
  • Gleby szare typowe: (O-)A(p,h)-C; Umbrisole: (O-)A(p,h)-C; Gleby szare zbrunatniałe: (O-)A(p,h)-Bw-C; Gleby szare iluwialne: (O-)A(p,h)-Bt-C; Gleby szare bielicowe: (O-)A(p)-(E-)Bhs-C; Gleby szare gruntowo-glejowe: (O-)A(p,h)-C-Cgg; Gleby szare opadowo-glejowe: A(p,h)-Cg
  • Rząd 6. Gleby pęczniejące (W)
  • Typ 6.1. Wertisole (WW)
  • Wertisole typowe: A-Big-Cg; Wertisole czarnoziemne: Ap-Bi(g)-Cg; Wertisole gruntowo-glejowe: (O-)A-Bi(g,gg)-Cgg(-G)
  • Rząd 7. Gleby glejoziemne (G)
  • Typ 7.1. Gleby gruntowo-glejowe (GG)
  • Gleby gruntowo-glejowe typowe: A-G; A-Cgg-G; Gleby gruntowo-glejowe podwodne: W-(O-)G; Gleby gruntowo-glejowe torfowe: O(i,e,a)-(A-)G; Gleby gruntowo-glejowe gytiowe: A-Lc-G; Gleby gruntowo-glejowe mułowe: Ll-G; Gleby gruntowo-glejowe murszowe: M-(A-)G, M-(A-)Cgg(-G); Gleby gruntowo-glejowe murszowate: (O-)Au-G, Au-Cgg-G; Gleby gruntowo-glejowe torfiaste: A/O(e,a)-Cgg(-G); Gleby gruntowo-glejowe próchniczne: A(p)-Cgg(-G); Gleby gruntowo-glejowe zbielicowane: O-AE(-Es)-B(s,hs)(gg)-Cgg(-G); Gleby gruntowo-glejowe rudawcowe: (O-)A-Brm-Cgg(-G)
  • Typ 7.2. Gleby opadowo-glejowe (GO)
  • Gleby opadowo-glejowe typowe: (O-)A-Cg; Gleby epiglejowe: (O-)A(g)-Cg-Cdg(Bplg)-(2)C; Gleby amfiglejowe: (O-)A(g)-Cg-Cgg(-G); Gleby opadowo-glejowe murszowe: M-(Ahg)Cg; Gleby opadowo-glejowe torfiaste: A/O(a,e)-Cg; Gleby opadowo-glejowe zbielicowane: O-AE_-Es)-B(s,hs)(g)-Cg
  • Rząd 8. Gleby organiczne (O)
  • Typ 8.1. Gleby torfowe (OT)
  • Gleby torfowe fibrowe: Oi-O(i,e,a)(-G); Gleby torfowe hemowe: Oe-O(i,e,a)(-G); Gleby torfowe saprowe: Oa-O(i,e,a)(-G); Gleby torfowe murszowe: M-O(i,e,a)(-G); Gleby torfowe gytiowe: O(i,e,a)-Lc(ca)(-G); Gleby torfowe mułowe: O(i,e,a)-Ll-G; Gleby natorfowe: (O-)(A)C-O(i,e,a)(-G)
  • Typ 8.2. Gleby limnowe (OJ)
  • Gleby gytiowe: A-Lc-G; Gleby mułowe: A-Ll-G; Gleby limnowe podwodne: W-(O-)L(c,l,m)-G; Gleby limnowe torfowe: O(i,e,a)-L(c,l,m)-G, L(c,l,m)-O(e,a)-G; Gleby limnowe murszowe: M-L(c,l,m)-G
  • Typ 8.3. Gleby murszowe (OM)
  • Gleby namurszowe: (A,C)-M-(Oi,e,a-)Cgg(-G); Gleby murszowe fibrowe: M-Oi-Cgg(-G); Gleby murszowe hemowe: M-Oe-Cgg(-G); Gleby murszowe saprowe: M-Oa-Cgg(-G); Gleby murszowe gytiowe: M-(O-)Lc-Cgg(-G); Gleby murszowe mułowe: M-Ll-Cgg(-G); Gleby murszowe płytkie: M-(O-)Cgg(-G)
  • Typ 8.4. Gleby ściółkowe (OE)
  • Gleby ściółkowe typowe: O(l,f,h)-Ah-(E, B-)C; Gleby ściółkowe skaliste: O-R; Gleby ściółkowe rumoszowe: O-Oq(-R); Gleby ściółkowe rędzinowe: O-Rca, O-Ocaq(-Rca)
  • Rząd 9. Gleby antropogeniczne (A)
  • Typ 9.1. Gleby kulturoziemne (AK)
  • Hortisole: Ap-A(a)-(Bw,v-)C; Antrosole: Ap-A(a)-(Bw,v-)C; Rigosole: Ap-A(a)-C, Ap-O/C-C, Ap-A/C-C; Gleby kulturoziemne gruntowo-glejowe: Ap-A(a)-Cgg(-G)
  • Typ 9.2. Gleby technogeniczne (AX)
  • Ekranosole: Ra-Ca(-Ab-Bb-C); Urbisole: Aa-Ca-C, Aa-Ca(-2Bb-2C); Industriosole: Aa(q)-Ca(q), Aa-Ca-C; Edifisole: A(O-)-Ra; Konstruktosole: Aa-Ca-Ca#(-C); Aggerosole: Aa-Ca1-(Ca2-)...; Turbisole: A(p)-A/B(a)-C, (O-)A(p)-A/C(a)-C; Gleby technogeniczne próchniczne: Ah(a)-Ca(-C), A(a)u-Ca(-C); Gleby technogeniczne gruntowo-glejowe: A(a)-Ca-Cgg(-G); Gleby technogeniczne opadowo-glejowe: A(a)-Cag

    Aneks[ | edytuj kod]

    W aneksie załączono Przewodnik terenowy do opisu gleb. Zawiera on informacje jak poprawnie wykonać odkrywkę glebową oraz informacje wskazane do zapisania przy opisie (często z zamkniętą listą możliwości).

    Gleboznawstwo, pedologia (od łac. gleba - "grudka ziemi") – nauka zajmująca się badaniem gleb, ich powstawaniem, budową, właściwościami fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi, systematyką oraz możliwościami ich użytkowania oraz rozmieszczeniu ich na Ziemi. Gleboznawstwo jest nauką przyrodniczą powiązaną wielostronnie z innymi naukami zajmującymi się przyrodą martwą i ożywioną. Jest niekiedy ukierunkowane na specjalne cele praktyczne, np. gleboznawstwo rolne, leśne, melioracyjne.Industrisole – sztuczne gleby antropogeniczne występujące na terenach górniczych, powstające np. w wyniku rekultywacji wyrobisk i hałd oraz gleby naturalne, silnie zdegradowane wskutek silnego oddziaływania zanieczyszczeń przemysłowych.

    Lokalizacja i informacje o środowisku: numer, data, autor, współrzędne geograficzne, wysokość n.p.m., lokalizacja wg podziału administracyjnego i według regionalizacji, forma rzeźby terenu i usytuowanie odkrywki, nachylenie, ekspozycja, pokrycie powierzchni wychodniami, odłamkami skał lub antropogenicznymi warstwami uszczelniającymi, materiał macierzysty (wiek, geneza, rodzaj utworu lub skały), erozja i ruchy masowe, powodzie i zastoiska, woda gruntowa i melioracje, użytkowanie, typ torfowiska, typ próchnicy, typ siedliskowy lasu, kompleks przydatności rolniczej, klasa bonitacyjna gruntów rolnych, typ i podtyp według PTGleb i innych klasyfikacji, roślinność, rysunek.

    Charakterystykę i podział gleb ułatwia systematyka, która wprowadza klasyfikację z uwzględnieniem przyczyn powstawania i podobieństw określonych jednostek glebowych. Systematyka czy klasyfikacja gleb powinna uwypuklać genezę ich powstawania, a poza tym zawierać ocenę przydatności i wartości użytkowej gleby. Przyjęta klasyfikacja powinna wykazać również kierunki rozwoju gleb w czasie.Gleby mułowe - występują w obszarach zalewanych okresowo (telmatycznych) lub stale (limnetycznych). Warunkiem ich powstania jest okresowa aeracja stymulująca proces humifikacji materii organicznej pochodzenia roślinnego. Są to gleby o intensywnych procesach biologicznych i dużej troficzności, wyrażających się dużą produkcją biomasy oraz dużym tempem jej rozkładu. Akumulacja organicznego utworu glebowego jest niewielka, szczególnie w siedliskach telmatycznych, ok. 0,1 mm/rok. W siedliskach limnetycznych powstawanie mułów jest uwarunkowane natlenieniem wody, co związane jest z rozwojem megaplanktonu. Przy braku natlenienia odkłada się torf. Różnica między torfem a mułem polega na tym, że w mule znajduje się minimalna ilość niezhumifikowanego włókna roślinnego oraz znaczna ilość osadzonej zawiesiny mineralnej, tworzącej z humusem związki organiczno-mineralne. W przypadku okresowego zmniejszenia się natlenienia i zmniejszenia humifikacji resztek roślinnych powstają utwory torfopodobne lub torfy, charakterystyczne dla gleb torfowo-mułowych. Do mułów limnetycznych należy także gytia, powstająca w jeziorach z udziałem planktonu i fauny bentosu.

    Charakterystyka poziomów glebowych: głębokość, przejście, barwa, uziarnienie (według PTGleb. 2008), odłamki szkieletowe, struktura, układ (zbitość), scementowanie i zagęszczenie, węglany, odczyn, wilgotność, oglejenie, otoczki i nagromadzenia na agregatach, korzenie, fauna glebowa, diagnostyczne poziomy i materiały.

    Pojemność sorpcyjna gleby – miara zdolności do wymiennego wiązania jonów w glebie. Podawana jest zwykle w centymolach (cmol) na 1 kg gleby (wcześniej w milimolach lub w milirównoważnikach na 100 g gleby).Pegmatyty – rodzaj skał magmowych charakteryzujących się szczególną mega- lub gigantokrystaliczną teksturą, wzbogaconych w pierwiastki niekompatybilne oraz minerały zawierające składniki lotne jak fluor, bor, fosfor i inne. Najczęstszym typem są pegmatyty granitoidowe, ale występują również pegmatyty gabrowe, sjenitowe, skał wysoko alkalicznych (pegmatyty agpaitowe i miaskitowe). Nazwa pochodzi od gr. pegma – silne łącze, stwardniałość, dla odwzorowania zwięzłości granitu pismowego. Skałę tę wyróżnił i opisał po raz pierwszy René-Just Haüy w 1813 roku.

    Inne cechy gleby: nieciągłości litopedogeniczne, artefakty, lita warstwa technogeniczna i geomembrana, ułożenie odłamków, ciągłość poziomu lub warstwy, zacieki eluwialne, warunki redukcyjne (reakcja na dipirydyl), szczeliny, opór penetracji gleby, konsystencja, stopień rozkładu torfu.

    Ruchy masowe (geologiczne ruchy masowe, ruchy grawitacyjne) - ruchy materiału skalnego (w tym osadów, zwietrzelin, a także gleby) skierowane w dół zbocza wywołane siłą ciężkości. W ruchy masowe zaangażowana jest tylko siła grawitacji, tzn. nie obejmują one ruchów spowodowanych prądem wody, ruchem lodowców oraz wiatrem. Ruchy masowe (transport materiału po stoku) odbywają się w zarówno z dużą prędkością, nagle i gwałtownie (np. osuwiska, obrywy), jak również w tempie bardzo wolnym i w sposób trudny do bezpośredniego zaobserwowania (np. spełzywanie).Gleby glejoziemne – rząd gleb w systematyce gleb Polski (2011), na genezę których ma wpływ przede wszystkim proces glejowy.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Warto wiedzieć że... beta

    Margiel – skała osadowa, zwykle szara. Składa się z węglanów (wapnia lub magnezu) i minerałów ilastych. Używany jest do wyrobu cementu, także jako nawóz mineralny (sztuczny). Ma słaby, nieprzyjemny zapach. Dobrze reaguje z kwasem solnym (HCl), pozostawiając błotnistą plamkę.
    Systematyka (gr. systematikos – stanowiący układ, system) jest to układ (czyli system) przedmiotów lub pojęć danej nauki, a zarazem także (pod-)dziedzina danej nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć (czyli inaczej taksonomia).
    Roztwór glebowy – składnik biotopu ekosystemu glebowego – habitat wielu gatunków edafonu, źródło wody i soli mineralnych, pobieranych przez korzenie roślin; ciecz wypełniająca wraz z powietrzem przestrzeń między organicznymi, mineralnymi i organiczno-mineralnymi cząstkami stałymi oraz adsorbująca się na ich powierzchni; roztwór soli mineralnych, związków organicznych i gazów oraz faza ciągła koloidów. Źródłami wody glebowej są opady atmosferyczne, wody gruntowe i spływy boczne, w ilościach zależnych m.in. od klimatu, morfologii gleby i rzeźby terenu. Zdolność do zatrzymywania wody w strukturze gleby (retencja wodna) jest konsekwencją działania sił adsorpcji, sił kapilarnych i innych, zróżnicowanych w różnych typach gleb.
    Less – pylasta skała osadowa, wyselekcjonowana i deponowana na drodze eolicznej, a więc w warunkach względnie suchego klimatu, na co wskazuje m.in. rozmieszczenie strefowe lub związek lessu z określonym piętrem hipsometrycznym. W obszarach wilgotniejszych osad o takich cechach nie wyodrębnia się spośród innych piaszczysto-gliniastych produktów denudacji i akumulacji.
    Sławomir Miklaszewski (ur. 11 listopada 1874 w Augustowie, zm. 5 stycznia 1949 w Iłży) – polski naukowiec, gleboznawca, profesor Politechniki Warszawskiej, twórca „polskiej szkoły gleboznawstwa“, encyklopedysta.
    Odpadanie – proces degradacji zachodzący w obrębie ścian i stoków skalnych o nachyleniu powyżej 45 stopni, polegający na odrywaniu się od litego podłoża i spadaniu fragmentów zwietrzałej skały (wietrzenie mechaniczne). Intensywność odpadania zależy głównie od odporności skały i siły wietrzenia, jakiemu podlega skała. Odpadły od ścian materiał skalny gromadzi się u ich podnóża, tworząc stożki i hałdy usypiskowe (piargi).
    Azot (N, łac. nitrogenium) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 7, niemetal z grupy 15 (azotowców) układu okresowego. Stabilnymi izotopami azotu są N i N. Azot w stanie wolnym występuje w postaci dwuatomowej cząsteczki N2. W cząsteczce tej dwa atomy tego pierwiastka są połączone ze sobą wiązaniem potrójnym. Azot jest podstawowym składnikiem powietrza (78,09% objętości), a jego zawartość w litosferze Ziemi wynosi 50 ppm. Wchodzi w skład wielu związków, takich jak: amoniak, kwas azotowy, azotyny oraz wielu ważnych związków organicznych (kwasy nukleinowe, białka, alkaloidy i wiele innych). Azot w fazie stałej występuje w sześciu odmianach alotropowych nazwanych od kolejnych liter greckich (α, β, γ, δ, ε, ζ). Najnowsze badania wykazują prawdopodobne istnienie kolejnych dwóch odmian (η, θ).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.175 sek.