Systema Naturae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strona tytułowa dziesiątej edycji Systema Naturae Linneusza (1758)

Systema Naturae (1735–1770) – jedna z głównych prac szwedzkiego lekarza medycyny i przyrodnika Karola Linneusza. Jej pełny tytuł to:

Ryby – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami i poruszających się za pomocą płetw. Obejmuje bezżuchwowe krągłouste (Cyclostomata) oraz mające szczęki ryby właściwe (Pisces).PMID (ang. PubMed Identifier, PubMed Unique Identifier) – unikatowy identyfikator przypisany do każdego artykułu naukowego bazy PubMed.

Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis.

Książka stała się szybko bardzo popularna, dlatego Linneusz kontynuował wydawanie kolejnych edycji i poszerzanie dzieła od 11 stron pierwszej edycji (1735 r.) do ponad 6000 stron w ostatniej, trzynastej edycji uzupełnionej przez Johanna Friedricha Gmelina, wydanej w latach 1788–1793 w trzech tomach (z czego pierwszy liczył 7 części, a drugi – 2). W X edycji Linneusz wyróżnił trzy królestwa, zwierzęta, rośliny i minerały. Te ostatnie podzielił na trzy klasy: skały, minerały i skamieniałości.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. Nomenklatura zoologiczna – zbiór zebranych w Międzynarodowym Kodeksie Nomenklatury Zoologicznej (ICZN) zasad i zaleceń obowiązujących przy tworzeniu i stosowaniu nazw naukowych taksonów zwierząt.

W miarę rozwoju pracy, Linneusz dokonywał zmian: w pierwszej edycji wieloryby były klasyfikowane jako ryby; w 10. edycji, opublikowanej w 1758, wieloryby zostały przeniesione do ssaków. W tej samej edycji wprowadził dwie części nazwy (nazewnictwo binominalne) dla gatunków zwierząt, niektóre wprowadził dla gatunków roślin w publikacji z 1753 r. – Species Plantarum.

Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Skały – duże skupiska minerałów jednorodnych lub różnorodnych. Ze względu na sposób powstania wyróżnia się skały magmowe, osadowe i metamorficzne.

Dziesiątą edycję (1758) tej książki uważa się za początek nomenklatury zoologicznej. Wprowadzona przez Linneusza klasyfikacja stała się podstawą naukowej klasyfikacji biologicznej organizmów.

Przypisy[ | edytuj kod]

  1. T.S. Bellows, T.W. Fisher: Handbook of biological control. Principles and applications of biological contro. San Diego: Academic Press, 1999, s. 44–45. ISBN 978-0-12-257305-7.
  2. L. Schiebinger, Cv. Linné. Why mammals are called mammals: gender politics in eighteenth-century natural history. „Am Hist Rev”. 98 (2), s. 382–411, Apr 1993. PMID: 11623150. 
  3. John Hopkinson. Dates of Publication of the Separate Parts of Gmelin’s Edition (13th) of the ‘Systema Naturae’ of Linnaeus. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 77 (4), s. 1035–1037, 1907. DOI: 10.1111/j.1469-7998.1907.tb06965.x. ISSN 03702774 (ang.). 
  4. Sten Lindroth: Linnaeus as a minerologist. [dostęp 2014-05-02].
  5. Systema Naturae – an epoch-making book. [dostęp 2014-05-16].
  6. Gordh Gordon, Beardsley John: Taxonomy and biological control. W: T. Richard Fisher, T.S. Bellows, L.E. Caltagirone: Handbook of biological control: principles and applications of biological control. San Diego: Academic, 1999, s. 45–55. ISBN 978-0-12-257305-7.
  7. S. Müller-Wille. Collection and collation: theory and practice of Linnaean botany. „Stud Hist Philos Biol Biomed Sci”. 38 (3), s. 541–562, Sep 2007. DOI: 10.1016/j.shpsc.2007.06.010. PMID: 17893064. 

Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Linné on line
  • 12 edition (in three volumes) online at gallica
  • 13th edition (Volume I, 532 pages) online at Google Book Search
  • Minerał (fr. minéral, od celt. mina – kopalnia) – pierwiastek lub związek chemiczny będący normalnie ciałem krystalicznym, którego struktura ukształtowała się w toku procesów geologicznych.Binominalne nazewnictwo gatunków, nazewnictwo binominalne, nazewnictwo dwuimienne – zasada naukowego oznaczania nazwy gatunku biologicznego z wykorzystaniem dwu członów – pierwszym członem nazwy jest nazwa rodzajowa w formie rzeczownika, a drugim tzw. epitet gatunkowy, czyli nazwa gatunkowa, najczęściej w formie przymiotnikowej.




    Warto wiedzieć że... beta

    Lekarz – osoba posiadająca właściwe kwalifikacje, potwierdzone wymaganymi dokumentami, do udzielania świadczeń zdrowotnych, w szczególności do: badania stanu zdrowia, rozpoznawania chorób i zapobiegania im, leczenia i rehabilitacji chorych, udzielania porad lekarskich, a także wydawania opinii i orzeczeń lekarskich, w zakresie swojej specjalizacji (art. 2 ustawy opublikowanej w Dz. U. z 2005 r. Nr 226, poz. 1943).
    Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, zazwyczaj obecnością owłosienia (włosy lub futro; silnie zredukowane u gatunków wodnych, jak hipopotamy, u waleni całkowicie zanikają przed porodem lub w trakcie) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.
    Store Norske leksikon (Wielka encyklopedia norweska) - norweska encyklopedia w języku bokmål. Powstała po fuzji dwóch dużych, tworzących encyklopedie i słowniki wydawnictw norweskich Aschehoug i Gyldendal w 1978 roku, które utworzyły wydawnictwo Kunnskapsforlaget. Były cztery wydania papierowe: pierwsza w latach 1978-1981 w 12 tomach, druga w latach 1986-1989 w 15 tomach, trzecia w latach 1995-1999 w 16 tomach i czwarta w latach 2005-2007 w 16 tomach. Ostatnie wydanie zawierało 150 tys. haseł i 16 tys. ilustracji i zostało opublikowana przy wsparciu finansowym stowarzyszenia Fritt Ord. W 2010 roku ogłoszono, że nie będzie już wydań papierowych encyklopedii. Encyklopedia dostępna jest on-line od 2000 roku, a od 2009 roku może być edytowane przez użytkowników. Kunnskapsforlaget korzysta jednak z pomocy ekspertów przy sprawdzaniu treści zamieszczonych przez czytelników.
    Karol Linneusz, szw. Carl von Linné, łac. Carolus Linnaeus (ur. 23 maja 1707 w Råshult, zm. 10 stycznia 1778 w Uppsali) — szwedzki przyrodnik, profesor Uniwersytetu w Uppsali.
    Species Plantarum – dzieło Karola Linneusza opublikowane w 1753, zawierające wykład jego systemu klasyfikacyjnego roślin. Opisy w nim zawarte uznano w taksonomii roślin za pierwsze prawidłowo opublikowane naukowe definicje gatunków.
    Skamieniałości – zachowane w skałach szczątki organizmów (skamieniałości właściwe, strukturalne), a także ślady ich aktywności życiowej (skamieniałości śladowe). Skamieniałości powstają w wyniku procesu fosylizacji. Najczęściej fosylizacji ulegają tylko części szkieletowe. Proces ten zachodzi w wyniku zastąpienia pierwotnej substancji budującej części twarde organizmu innymi związkami mineralnymi (najczęściej węglanem wapnia lub krzemionką, a rzadziej np. dolomitem, syderytem, limonitem, pirytem lub fosforanami) o tym samym składzie chemicznym (np. przejście aragonitu w bardziej stabilny kalcyt) lub odmiennym składzie chemicznym. W przypadku części twardych zbudowanych ze stabilnych substancji (np. kalcytu, krzemionki) zachowują się one czasami bez żadnych przekształceń.
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.

    Reklama