• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • System z Bretton Woods



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Funt szterling (ang. pound sterling, £), nieoficjalna nazwa funt brytyjski, symbol międzynarodowy GBP – oficjalna jednostka monetarna w Wielkiej Brytanii.Peseta – dawna waluta hiszpańska obowiązująca również w (wraz z frankiem francuskim) Andorze. Została zastąpiona przez euro w 2002 r. Dzieliła się na 100 centimos.
    John Maynard Keynes (z prawej) i Harry Dexter White na konferencji w Bretton Woods

    System z Bretton Woodssystem walutowy, który stworzył podstawy relacji międzynarodowych w sferze zarządzania systemami monetarnymi. Był pierwszym w pełni negocjowalnym takim systemem kierowanym przez rządy państw.

    W trzech pierwszych tygodniach lipca 1944 (1–22 lipca 1944) w hotelu Mount Washington w Bretton Woods w Stanach Zjednoczonych odbyła się United Nations Monetary and Financial Conference (znana również jako konferencja w Bretton Woods), owocem której było podpisanie tak zwanego porozumienia z Bretton Woods. W konferencji uczestniczyło 730 delegatów z 44 państw alianckich. Gustaw Gottesman reprezentował polski emigracyjny rząd w Londynie.

    Frank szwajcarski, waluta Szwajcarii i Liechtensteinu, oznaczenie według ISO 4217: "CHF" (z łac. Confoederatio Helvetica Franc). Jeden frank szwajcarski dzieli się na 100 centymów (według nazewnictwa francuskiego – fr. centimes) lub 100 rappenów (określanych tak w części niemieckojęzycznej, od niem. Rappen). Obok dolara amerykańskiego, euro, jena japońskiego i funta szterlinga, jedna z podstawowych walut wymienialnych świata. Do roku 1967 monety o nominałach 1/2, 1, 2 i 5 Franków były wykonane ze srebra; od roku 1968 zaprzestano bicia srebnych monet obiegowych. Banknoty występują w nominałach 10, 20, 50, 100, 200 i 1000 franków.System walutowy - ściśle określony zespół norm prawnych, reguł oraz zasad, które określają warunki oraz regulują określony sposób funkcjonowania pieniądza danego kraju świata w transakcjach międzynarodowych. Międzynarodowy system walutowy kształtuje się w wyniku różnych umów międzypaństwowych. W warunkach istnienia odrębnych systemów pieniężnych oraz walutowych w poszczególnych krajach zachodzi konieczność szczegółowej regulacji określonych stosunków walutowych pomiędzy poszczególnymi krajami.

    W celu przestrzegania i kontroli postanowień systemu uczestnicy konferencji powołali do życia Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju oraz Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

    System z Bretton Woods nakładał na każde państwo obowiązek stosowania polityki monetarnej, której jednym z celów było utrzymanie kursów wymiany w jednoprocentowym przedziale wahań. Teoretycznie kursy walut krajów uczestniczących w systemie z Bretton Woods miały być oparte na parytecie złota, lecz stosowana praktyka polityki kursowej prowadziła do światowej dominacji roli dolara amerykańskiego. Interwencje walutowe prowadzone przez banki centralne, zmierzające do obrony ustalonego kursu wymiany, realizowane były w celu obrony kursu waluty do dolara. Wraz z upływem lat, gdy podaż dolara na świecie rosła szybciej od podaży złota, ustalony kurs 35 dolarów za uncję złota stał się niemożliwy do obrony przez amerykański bank centralny. Z powodu wzrastających obciążeń system załamał się w 1971, a jednym z powodów było wstrzymanie przez Stany Zjednoczone wymienialności dolara na złoto.

    Polityka pieniężna (inaczej polityka monetarna) – systematyczne działania mające na celu zapewnienie stabilności cen. Politykę pieniężną państwa prowadzi bank centralny lub inna instytucja rządowa upoważniona do realizacji tej funkcji. Oddziałuje ona na poziom podaży pieniądza oraz na kursy walutowe.Bank Światowy (ang. World Bank) rozpoczął działalność jako efekt postanowień konferencji w Bretton Woods z lipca 1944. Główną przesłanką dla jego stworzenia była przede wszystkim chęć odbudowy zniszczonych II wojną światową krajów Europy i Japonii. Istotnym celem statutowym było również wsparcie dla rozwijających się krajów Azji, Ameryki Łacińskiej i Afryki. Obecnie zrzesza on 188 krajów członkowskich. Siedzibą Banku Światowego jest Waszyngton.

    Do wczesnych lat 70. system z Bretton Woods w efektywny sposób zapobiegał konfliktom oraz pomagał w osiąganiu wspólnych celów jego twórcom, w szczególności Stanom Zjednoczonym.

    Funkcjonowanie systemu[ | edytuj kod]

    Początki[ | edytuj kod]

    Polityczne uwarunkowania systemu z Bretton Woods wynikają z kilku kluczowych czynników: pamięci Wielkiego kryzysu, koncentracji władzy w niewielkiej liczbie państw oraz chęci do uporządkowania i ustabilizowania sytuacji w handlu międzynarodowym po II wojnie światowej.

    Harry Dexter White (ur. 9 października 1892, zm. 16 sierpnia 1948) - ekonomista amerykański, architekt systemu z Bretton Woods, Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego, pracownik Departamentu Skarbu Stanów Zjednoczonych. Podejrzewany o szpiegostwo na rzecz ZSRR.Płynny kurs walutowy (ang. floating exchange rate) – jest jednym z rodzajów kursu walutowego. Jest on wynikiem gry sił rynku, a więc ustalany przez relacje popytu i podaży. Zmiany popytu i podaży danej waluty powodują odpowiednie, tzn. równoważące zmiany poziomu ceny jednej waluty wyrażonej w drugiej, zachodzące nieustannie z dnia na dzień, a nawet z godziny na godzinę. Zjawisko obniżania się kursu płynnego danej waluty określa się jako deprecjację, a wzrostu kursu jako aprecjację.

    Podstawą wypracowanego porozumienia była wspólna wiara w kapitalizm. Jednakże kraje rozwinięte różniły się w opiniach co do rodzajów kapitalizmu, jaki byłby najlepszy dla ich gospodarek (Francja na przykład preferowała większe planowanie i interwencje rządowe, z kolei Stany Zjednoczone były za ograniczeniem interwencjonizmu państwowego), wszystkie jednak odwoływały się do uznania dominacji mechanizmów rynkowych i własności prywatnej w działalności gospodarczej.

    Handel zagraniczny to odpłatna wymiana towarów lub usług z partnerami posiadającymi stałą siedzibę poza granicą celną państwa.Drachma (grec. Δραχμή) – moneta od starożytności do czasów współczesnych bita w Grecji, a poza nią, w okresie starożytnym w Kartaginie i Azji Zachodniej, przeważnie srebrna. Bito również wielokrotności drachmy.

    Wszyscy uczestnicy konferencji w Bretton Woods zgadzali się, że chaos monetarny poprzedzający wojnę dostarczył kilku ważnych lekcji.

    Nadal w 1944 roku doświadczenia związane z wielkim kryzysem były w świadomości ówcześnie rządzących. Uczestnicy konferencji w Bretton Woods mieli nadzieje na uniknięcie sytuacji z lat 30. Rządy w latach 30. XX wieku stosowały politykę dewaluacji waluty, zwiększając konkurencyjność swoich produktów w handlu międzynarodowym, co poprawiało bilans płatniczy, nakręcając inflację w kraju, spowodowało zmniejszenie popytu, spadek dochodu krajowego, zwiększenie bezrobocia i w konsekwencji zmniejszenie obrotów w handlu międzynarodowym.

    Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie – rząd Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1939-1990 będący legalną kontynuacją władz II RP, zmuszonych opuścić Polskę po agresji III Rzeszy i ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 i okupacji całego terytorium Polski przez agresorów. Siedzibą rządu był Paryż, później Angers (na zasadzie eksterytorialności), a od końca czerwca 1940 (kapitulacji Francji) – Londyn. Władze RP na uchodźstwie zakończyły działanie po wyborze i zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy na prezydenta Polski i przekazaniu mu insygniów prezydenckich przez prezydenta RP Ryszarda Kaczorowskiego.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Handel w latach 30. XX wieku był głównie ograniczony do bloków walutowych (np. Imperium Brytyjskie używało funta). Bloki te nie pozwalały na przepływ kapitału i inwestycji do państw w innych blokach. Mimo że ta strategia przynosiła korzyści dla budżetu w krótkim okresie, to już w średnim i długim okresie odbijała się negatywnie.

    Międzynarodowy Fundusz Walutowy, MFW (ang. International Monetary Fund, IMF) – międzynarodowa organizacja w ramach ONZ, zajmująca się kwestiami stabilizacji ekonomicznej na świecie. Dostarcza pomocy finansowej zadłużonym krajom członkowskim, które w zamian są zobowiązane do dokonywania reform ekonomicznych i innych działań stabilizujących.Interwencjonizm – stosunki gospodarczo-polityczne, polegające na bezpośrednich interwencjach państwa w rynek. Niekiedy rozumiane jako teoria ekonomiczna zalecająca takowe podejście.

    Uczestnicy konferencji w Bretton Woods popierali liberalny system, który polegałby na zasadach wolnorynkowych, z minimalną liczbą barier dla prywatnych przepływów kapitału. Mimo że mieli różne poglądy co do sposobu wprowadzenia nowego systemu, to zgadzali się, że będzie to otwarty system.

    Na podstawie doświadczenia z lat przed wojną planiści ze Stanów Zjednoczonych wypracowali koncept bezpiecznej ekonomii – liberalnego systemu ekonomicznego, który pomoże w utrzymaniu powojennego pokoju. Jednym z tych, którzy dostrzegli taką możliwość, był Cordell Hull, sekretarz stanu USA w latach 1933–1944. Hull uważał, że fundamentalnymi przyczynami II wojny światowej była dyskryminacja ekonomiczna i wojna handlowa. Dokładnie miał na myśli czynniki kontrolujące handel i kursy walutowe (porozumienia bilateralne) nazistowskich Niemiec i politykę protekcyjną w Imperium brytyjskim.

    Dewaluacja – reforma pieniężna, która polega na ustawowym obniżeniu sztywnego kursu waluty narodowej wobec innych walut przez narodowy bank centralny, np. w celu poprawienia bilansu płatniczego. Nie należy jej mylić z denominacją, ponieważ następuje tutaj realne obniżenie wartości waluty względem innych walut, podczas gdy w przypadku denominacji jest ono czysto nominalne i ma charakter wyłącznie usprawnienia technicznego. W przypadku stosowania płynnego kursu walutowego odpowiednikiem dewaluacji jest deprecjacja.Wielki kryzys, określany też mianem wielkiej depresji – najprawdopodobniej największy kryzys gospodarczy w XX wieku, który, według większości historyków, miał miejsce w latach 1929-1933 i objął, zgodnie z opinią większości ekspertów, praktycznie wszystkie kraje (oprócz ZSRR) oraz praktycznie wszystkie dziedziny gospodarki.

    Efekty konferencji i rozpad systemu[ | edytuj kod]

    Główne założenia systemu zostały zawarte w statucie MFW. Obejmowały one: wyznaczenie parytetów krajowych walut w złocie lub dolarach USA; dolar amerykański stał się międzynarodową, wymienialną na złoto walutą na szczeblu banków centralnych po urzędowym kursie (kurs walutowy) 35 dolarów USA za uncję złota; zmiany parytetu można było dokonać tylko w wypadku zachwiania bilansu płatniczego danego kraju, ale w uzgodnieniu z MFW; transakcje walutowe między krajami MFW musiały być oparte na parytecie walutowym (wahania kursów mogły wynosić ± 1%).

    John Maynard Keynes, 1. baron Keynes (ur. 5 czerwca 1883 w Cambridge, zm. 21 kwietnia 1946 w Firle, Wielka Brytania) – angielski ekonomista, twórca teorii interwencjonizmu państwowego w dziedzinie ekonomii i finansów państwowych. Był synem logika i ekonomisty Johna Neville’a Keynesa (1852-1949) i Ady Florence Keynes z domu Brown (1861-1958) brytyjskiej pisarki.Bilans płatniczy – zestawienie (dochody – wpływy kontra wydatki – płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany dla całej gospodarki narodowej. Bilans płatniczy Polski (za poszczególne miesiące, kwartały oraz lata) publikuje Narodowy Bank Polski. Zestawieniem komplementarnym dla bilansu płatniczego jest międzynarodowa pozycja inwestycyjna.

    Celem systemu Bretton Woods było doprowadzenie do stabilizacji kursów i powszechnej wymienialności walut krajów członkowskich MFW na złoto. W ramach systemu Bretton Woods funkcjonowały 2 strefy walutowe: funta szterlinga i franka francuskiego, do których należały kraje ekonomicznie powiązane z Wielką Brytanią i Francją. W latach 1950–1958 działała Europejska Unia Płatnicza, a 1958 r., po wprowadzeniu zewnętrznej wymienialności walut krajów Europy Zachodniej, Europejski Układ Walutowy. Zmiany parytetów nastąpiły dwukrotnie: w 1949 i 1967 r., gdy nastąpiła dewaluacja funta szterlinga. Pierwszą poprawkę do statutu MFW wprowadzono w 1969 r., po podjęciu decyzji o emisji specjalnych praw ciągnienia.

    Dylemat Triffina – jeden z głównych problemów systemu złoto-dewizowego, którego wiarygodność zapewnia zawartość złota w walucie rezerwowej. Utrzymanie stałej zawartości złota w sytuacji rosnącego handlu międzynarodowego jest związane z ryzykiem powstania niedoboru płynności w skali międzynarodowej. Tutaj powstaje konflikt między wiarygodnością stabilności waluty rezerwowej (wymiennej na złoto) a potrzebami płynności w skali międzynarodowej: jeśli zapewniona jest wystarczająca płynność, to utrzymanie zawartości złota może się okazać trudne do realizacji (dylemat Triffina). Opisana sytuacja wiąże się z faktem, iż nic nie gwarantuje równowagi między ilością waluty emitowanej przez kraj utrzymujący system waluty złotej a popytem innych krajów na rezerwy pieniądza związane z transakcjami międzynarodowymi. W związku z tym jeżeli kraj z systemem waluty złotej postanawia dostosować podaż pieniądza do poziomu transakcji międzynarodowych to traci swobodę w używaniu instrumentów własnej polityki gospodarczej. Ponadto waluta rezerwowa wchodzi do obiegu reszty świata w momencie utrzymywania przez kraj z systemem waluty złotej deficytu bilansu płatniczego. Z tym wiążą się kolejne trudności, gdyż taki deficyt może ale nie musi się utrzymywać, może nie być odpowiednio duży albo też ważniejsze mogą okazać się interesy gospodarcze lub inne cele polityki gospodarczej kraju z systemem waluty złotej. Jeżeli mimo wszystko warunek dostosowania wielkości bilansu płatniczego do wysokości transakcji międzynarodowych byłby spełniony wówczas pojawia się problem wiarygodności stabilności wartości waluty rezerwowej. Dzieje się to w momencie kiedy ilość waluty rezerwowej utrzymywanej przez banki centralne reszty świata są zbyt duże w stosunku do rezerw złota kraju utrzymującego system waluty złotej. Wywołuje to obawy o zdolność do zamiany waluty rezerwowej na złoto, gdyby ktoś tego zażądał.Europejska Unia Płatnicza (EUP) powstała na mocy umowy państw Organizacji Współpracy Gospodarczej w Europie (OEEC) z 19 września 1950.

    Kryzys systemu z Bretton Woods wiązał się z szybszym wzrostem podaży dolara na świecie od wzrostu podaży złota. Wraz z rozwojem handlu międzynarodowego rósł popyt krajów na rezerwy walutowe, które z powodu płynności, w większym stopniu gromadzone były w dolarze niż złocie. W efekcie system z Bretton Woods generował napięcia określane mianem dylematu Triffina, zgodnie z którym nie jest jednocześnie możliwe posiadanie sztywnego kursu waluty, niezależnej polityki pieniężnej oraz swobody przepływów kapitałowych.

    Cordell Hull (ur. 2 października 1871, zm. 23 lipca 1955) – amerykański polityk, sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych od 1933 do 1944 roku. Swoją politykę koncentrował na tworzeniu dobrych stosunków z państwami Ameryki Południowej i nie dostrzegł oznak narastającego kryzysu na Dalekim Wschodzie.Imperium brytyjskie – imperium kolonialne obejmujące dominia, kolonie, protektoraty, terytoria mandatowe i inne terytoria zależne należące do Wielkiej Brytanii lub przez nią zarządzane. Rozwinęło się z kolonii i placówek handlowych zakładanych przez Anglię pomiędzy końcem XVI a początkiem XVIII wieku. U szczytu swojej potęgi było największym imperium w historii świata i przez ponad stulecie było jedynym supermocarstwem. W 1925 roku imperium brytyjskie zamieszkiwało około 478 milionów ludzi, co stanowiło jedną czwartą ówczesnej ludności świata. Liczyło około 35,8 mln km² powierzchni, tj. prawie jedną czwartą powierzchni lądowej Ziemi. W rezultacie jego dziedzictwo polityczne, prawne i kulturowe, podobnie jak język angielski, rozprzestrzeniło się w wielu częściach świata. U szczytu swojej potęgi było często określane jako „imperium, nad którym nigdy nie zachodzi słońce”, gdyż dzięki jego rozległości zawsze istniało takie terytorium do niego należące, gdzie trwał dzień.

    System Bretton Woods zaczął się załamywać, gdy 15 sierpnia 1971 r. USA zawiesiły wymienialność dolara na złoto. W porozumieniu waszyngtońskim z grudnia 1971 część krajów ustaliła nowe parytety swoich walut, inne oparły je na dolarze USA. Ostatecznie system Bretton Woods załamał się w 1973 r. po dewaluacji dolara i wprowadzeniu kursu płynnego. Nowe zasady funkcjonowania MFW uchwalone w kwietniu 1976 r. i wprowadzone w życie w 1978 r. położyły kres systemowi Bretton Woods.

    Kurs walutowy – cena danej waluty wyrażona w innej walucie. Miejscem transakcji, na którym przedmiotem są waluty krajowe jest rynek walutowy; sprzedaje się jedną walutę w zamian za inną. Mowa jest o rynku, aby podkreślić, że występuje na nim: podaż, popyt i cena. Na ogół o relacjach wymiany walut, czyli o kursach walut, decyduje podstawowe prawo rynku tworzące kurs (cenę) równowagi przy zrównaniu popytu z podażą danej waluty.Jen (jap. 円 en, jen, koło, krąg) – jednostka walutowa Japonii, kod walutowy według ISO 4217: JPY. Trzecia co do wielkości waluta handlowa na rynku walutowym (po dolarze amerykańskim i euro).


    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Układ Ogólny w sprawie Taryf Celnych i Handlu (ang. General Agreement on Tariffs and Trade, GATT) podpisane w Genewie dnia 30 października 1947 porozumienie dotyczące polityki handlowej. Układ Ogólny GATT wszedł w życie 1 stycznia 1948 roku. Z założenia miało być jedynie tymczasowym układem poprzedzającym powstanie ITO (Międzynarodowej Organizacji Handlowej). Jednakże brak zgody między państwami niepozwalający na wejście w życie statusu ITO, przedłużył obowiązywanie układu GATT do 31 grudnia 1994. Organizacja ta miała być – obok wcześniej utworzonych MFW i Banku Światowego (1944) – trzecią instytucją międzynarodową ułatwiającą współpracę gospodarczą między krajami.
    System Rezerwy Federalnej Stanów Zjednoczonych, bank nazywany także Rezerwą Federalną lub Fed (z ang. Federal Reserve) jest bankiem centralnym Stanów Zjednoczonych. Powstał na mocy Ustawy o Rezerwie Federalnej z 1913 roku, która była efektem prac komisji Aldricha związanej z paniką bankową z 1907 roku. Ustawa była wielokrotnie nowelizowana, najistotniejsze zmiany wprowadzono w 1933 i 1935 r. Utworzyły one z 7 osobowej Rady Gubernatorów faktyczne jądro decyzyjne banku. Wbrew nazwie sugerującej iż jest to organ federalny, jest to prywatny bank, zarządzany przez organy władzy federalnej. Przewodniczący Rady Gubernatorów Systemu Rezerwy Federalnej jest nominowany przez Prezydenta, a zatwierdzany przez Senat.
    Frank francuski (fr. franc) – francuska moneta, jednostka obrachunkowa i jednostka monetarna będąca w obiegu do 2002 r. (kod walutowy według ISO 4217: FRF).
    Inflacja – proces wzrostu przeciętnego poziomu cen w gospodarce. Skutkiem tego procesu jest spadek siły nabywczej pieniądza krajowego.
    Frank belgijski – waluta używana w Belgii w latach 1832-2002. Dzieliła się na 100 centymów. Została zastąpiona przez euro. Kurs wymiany wynosił 1 euro – 40,3399 franków. W obiegu znajdowały się:
    Rezerwy walutowe, rezerwy dewizowe – w dosłownym znaczeniu są zagranicznymi walutami zdeponowanymi w banku centralnym. Są to aktywa należące do banku centralnego w zagranicznych walutach (np. dolarach, euro, jenach).
    Bezrobocie – zjawisko społeczne polegające na tym, że część ludzi zdolnych do pracy i deklarujących chęć jej podjęcia nie znajduje faktycznego zatrudnienia z różnych powodów.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.