• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Syntaksonomia

    Przeczytaj także...
    Pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladonna L.) − gatunek rośliny z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Ma wiele nazw zwyczajowych: wilcza wiśnia, wilcza jagoda, psinki, leśna tabaka, belladonna. Występuje w Europie, Afryce Północnej, Azji Zachodniej. Introdukowana w części Ameryki Północnej. W Polsce także roślina uprawna i dziczejąca. Występuje głównie w południowej części kraju, roślina rzadka.Josias Braun-Blanquet (ur. 3 sierpnia 1884 w Chur w Szwajcarii, zm. 20 września 1980 w Montpellier we Francji). Szwajcarski botanik i ekolog, twórca środkowoeuropejskiej szkoły systematyki zbiorowisk roślinnych (syntaksonomii) znanej także jako szkoła francusko-szwajcarska lub szkoła Zurich-Montpellier.
    Roślinność – termin w specjalistycznej terminologii geobotanicznej oznacza ogół zbiorowisk roślinnych na określonym obszarze, stanowiący przedmiot badań fitosocjologii. Termin uzupełniony o przymiotnik oznacza grupy zbiorowisk roślinnych, które łączy podobieństwo siedliskowe (np. roślinność wodna lub leśna), zasięgowe (np. roślinność wysokogórska lub azonalna), stopień przekształcenia (roślinność pierwotna lub półnaturalna).

    Syntaksonomia – dział fitosocjologii zajmujący się systematyką zbiorowisk roślinnych. W oparciu o określone i jednolite kryteria florystyczne porządkuje abstrakcyjne fitocenony w hierarchiczny układ jednostek, zwanych syntaksonami. Syntaksonomia jest nauką o zasadach i metodach porządkowania, a w szczególności o wyróżnianiu i opisywaniu syntaksonów. Ponieważ przedmiotem porządkowania jest roślinność, stanowiąca kontinuum i nie pozwalająca się podzielić na ostro odgraniczone grupy, system zbiorowisk roślinnych nie jest klasyfikacją lecz typologią - uporządkowaniem i schematyzacją złożonej rzeczywistości.

    Buczyna (Fagion sylvaticae) – syntakson w randze związku należący do klasy europejskich mezo- i eutroficznych lasów liściastych – (Querco-Fagetea). Leśne zbiorowisko roślinne, zazwyczaj z dominacją buka w drzewostanie. Dno tych lasów jest silnie zacienione, występują w nim rośliny cieniolubne i takie, które kwitną przed listnieniem drzew (geofity). W podszycie i podroście zwykle niemal wyłącznie młode buki. Często runa niemal brak – jest tylko gruba warstwa ściółki (tzw. buczyny nagie).Nazewnictwo (zobacz też: nomenklatura) – zbiór zasad określający reguły nadawania nazw w danej dziedzinie. Umożliwia standaryzację nazw, pozwalając tym samym na łatwe dodawanie nowych elementów do słownika.

    Istnieją różne systemy zbiorowisk roślinnych, tworzone według rozmaitych zasad. W polskiej fitosocjologii praktycznie w pełni dominuje system oparty na założeniach klasycznej środkowoeuropejskiej szkoły fitosocjologicznej, wywodzącej się od jednego z największych klasyków tej dyscypliny, Josiasa Braun-Blanqueta.

    Flora (z łac. Flora – rzymska bogini kwiatów) – ogół gatunków roślin występujących na określonym obszarze w określonym czasie. Ze względu na odniesienie czasowe wyróżnia się flory współczesne lub flory dawnych okresów geologicznych, zwane florami kopalnymi (np. flora trzeciorzędu). Zakres flory może być ograniczany także do określonego biotopu (np. flora górska) lub określonej formacji roślinnej (np. flora lasu deszczowego). Flora może być ogólna lub ograniczona do wybranej grupy taksonomicznej lub ekologicznej (np. flora chwastów, flora roślin naczyniowych, flora mchów). Określenie flora bakteryjna oznacza ogół bakterii żyjących w organizmie ludzkim (flora fizjologiczna człowieka) lub w określonym jego miejscu (np. flora bakteryjna jamy ustnej). Ogół grzybów występujących na danym obszarze określano dawniej mianem flory grzybów lub mikoflory, współcześnie stosowany jest termin mikobiota podkreślający brak pokrewieństwa grzybów i roślin.Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Zarówno kryteria tworzenia systemu klasyfikującego zbiorowiska roślinne, jak i jego nomenklatura zebrane są w Kodeksie Nomenklatury Fitosocjologicznej (Code of Phytosociological Nomenclature), przygotowywanym przez IAVS (Międzynarodowe Stowarzyszenie Fitosocjologiczne).

    Kategorie syntaksonomiczne[ | edytuj kod]

    Kategoriami syntaksonomicznymi w systemie zbiorowisk roślinnych w klasycznej środkowoeuropejskiej szkole fitosocjologicznej są:

    Cytat (łac. citatio, niem. Zitat) – dosłowne przytoczenie czyichś słów. Cytat w literaturze jest formą ekspresji artystycznej. Może mieć charakter jawny, w postaci wyraźnie wyróżnionego tekstu, lub niejawny, stanowiąc rodzaj aluzji.Klasyfikacja biologiczna – szeregowanie organizmów w uporządkowany sposób według zasad systematyki biologicznej. Wynikiem tego procesu jest hierarchiczny układ systematyczny prezentujący aktualny w danym okresie stan wiedzy o podobieństwie i pochodzeniu organizmów. W zależności od przyjętej metody badawczej może to być hierarchiczny układ oparty na kategoriach systematycznych lub drzewie filogenetycznym, może obejmować wszystkie znane nauce organizmy lub ich określoną grupę. Dziedziną biologii, która zajmuje się klasyfikowaniem organizmów, jest systematyka organizmów, a reguły klasyfikacji i nazewnictwa systematycznego określa jej poddyscyplina – taksonomia.
  • zespół (association, Ass.)
  • związek zespołów (alliance, All.)
  • rząd zespołów (order, O.)
  • klasa zespołów (class, Cl.)
  • Czasem wyróżniane są także kategorie pomocnicze, np. podzwiązek (Suball.), podzespół (Subass.) lub grupa zespołów (AssGr.). Każda z kategorii z wyjątkiem pomocniczych ma swoje gatunki charakterystyczne.

    Klasyfikacja taksonomiczna (łac. classis - oddział + facio - czynię) - umieszczanie obiektów lub koncepcji w zbiór kategorii (np. taksonomia lub indeks przedmiotowy) na podstawie właściwości obiektu lub koncepcji. Osoba może zaklasyfikować obiekt lub koncepcję zgodnie z ontologią. Przykłady klasyfikacji taksonomicznej:Zespół roślinny, asocjacja roślinna, fitoasocjacja (skrót: Ass. od association) – najniższa kategoria syntaksonomiczna. Jest to naturalne zbiorowisko roślinne o charakterystycznym, określonym składzie gatunkowym i charakterystycznej kombinacji gatunków, wśród których szczególnie ważną rolę odgrywają tzw. gatunki charakterystyczne, występujące niemal wyłącznie w tym zespole. W charakterystyce zespołu roślinnego wyróżnia się gatunki przewodnie, wyróżniające, towarzyszące i przypadkowe (jest to opis tzw. wierności) oraz określa się częstość występowania gatunków (czyli tzw. stałość). Zespół roślinny jest bytem abstrakcyjnym powtarzającym się w czasie i przestrzeni w podobnych warunkach przyrodniczych. Konkretnie realizujące się w rzeczywistości w przyrodzie zbiorowiska roślinne (fitocenozy) mogą być do niego przyrównywane jeśli spełniają określone kryteria.

    Nazewnictwo[ | edytuj kod]

    Naukowe nazwy syntaksonów tworzy się od łacińskiej nazwy charakterystycznej lub dominującej rośliny, dodając do rdzenia jej nazwy rzeczownikowej końcówkę, określającą rangę syntaksonu. Często (zwłaszcza przy syntaksonach niższych kategorii) stosowane są formy rozbudowane z dodaną nazwą gatunkową w dopełniaczu (obowiązuje gramatyka łacińska) lub dodaną nazwą drugiego gatunku.

    Zbiorowisko roślinne – jednostka organizacji roślinności tworzona poprzez ekologicznie zorganizowaną wspólnotę życiową różnych gatunków roślin. Zbiorowiska wyróżniane są na podstawie kryterium florystycznego lub ekologicznego.Skrót – skrócony zapis wyrazu lub wyrażenia, zbudowany z jednej lub kilku liter (inna nazwa to: abrewiatura). Skróty zapisuje się stosownie do obowiązujących dla danego języka norm ortograficznych, przyjętych zwyczajowo konwencji pisowni dla konkretnych skrótów (różne znaczenia, wyjątki) lub w sposób swoisty dla skrótów nazw własnych – szczególnie jeśli są to skróty stosowane w odniesieniu do podmiotów gospodarczych i instytucji.

    Zestawienie końcówek określających rangę syntaksonu z przykładami:

  • podzespół -etosum, np. Galio odorati-Fagetum typicum, Tilio-Carpinetum corydaletosum
  • zespół -etum, np. Scirpetum sylvatici, Festuco-Cynosuretum, Lemno minoris-Salvinietum natantis,
  • podzwiązek -enion, np. Dicrano-Pinenion, Luzulo-Fagenion
  • związek -ion, np. Filipendulion, Berberidion, Dicrano-Pinion,
  • rząd -etalia, np. Sisymbietalia, Vaccinio-Piceetalia
  • podklasa -enea, np. Galio-Urticenea, Artemisienea vulgaris
  • klasa -etea, np. Lemnetea, Ammophiletea, Koelerio glaucae-Corynephoretea canescentis
  • Pełna nazwa naukowa syntaksonu zawiera na końcu cytat, tj. skrót lub pełne nazwisko autora publikacji, w której po raz pierwszy syntakson został opisany, wraz z rokiem jej opublikowania np. Orchido-Schoenetum nigricantis Oberd. 1957.

    Fitosocjologia albo fitocenotyka, fitocenologia – dział botaniki (dyscyplina botaniczna), którego przedmiotem badań jest roślinność. Zajmuje się badaniem zbiorowisk roślinnych występujących w naturze, tj. fitocenoz oraz ich klasyfikowaniem (zob. syntaksonomia). Celem fitosocjologii jest stworzenie empirycznego modelu roślinności za pomocą kombinacji gatunków charakteryzującej unikatowe jednostki roślinności zwane syntaksonami. Nazewnictwo syntaksonów jest ustalane zgodnie z Międzynarodowym Kodem Nomenklatury Fitosocjologicznej (International Code of Phytosociological Nomenclature).Gramatyka (z greki [τέχνη] γραμματική) – dział językoznawstwa zajmujący się badaniem reguł, które rządzą generowaniem wyrazów i zdań języka. W zakres gramatyki wchodzą: fonologia, morfologia oraz składnia. Terminem tym określa się także sam zbiór reguł określających zasady tworzenia poprawnych wypowiedzi, zatem można powiedzieć, że każdy język ma własną gramatykę.

    W przeciwieństwie do łacińskich nazw naukowych, nie ma reguł nazewnictwa syntaksonów w języku polskim. Stosowane są nazwy zwyczajowe, odnoszące się do określonych zbiorowisk (jeśli istnieją, np. buczyna, szuwar trzcinowy, mszar) oraz nazwy tworzone poprzez dodanie do słowa "zespół" dopełniaczy polskich nazw roślin, użytych w nazwie łacińskiej (np. zespół wilczej jagody - Atropetum belladonnae).

    Typologia (gr. týpos - uderzenie, odbicie, obraz, posąg, forma, model; gr. týptein - uderzać) - nauka o typach oraz zabieg systematyzujący polegający na:Fitocenon - abstrakcyjne zbiorowisko roślinne wyróżniane i opisywane zgodnie z określonymi kryteriami. Jest niehierarchiczną jednostką typologiczną, która może być układana w systemach klasyfikacyjnych fitocenoz. Ogólnie przyjmowany w Polsce zbiór kryteriów klasyfikacji zbiorowisk roślinnych wynika z francusko-szwajcarskiego kierunku fitosocjologii, którego twórcą był Josias Braun-Blanquet. Kryteria te zebrane zostały w Kodeksie Nomenklatury Fitosocjologicznej (Code of Phytosociological Nomenclature) przygotowywanym przez IAVS (Międzynarodowe Stowarzyszenie Fitosocjologiczne). Fitocenony wyróżniane jako jednostki systemu klasyfikacyjnego tworzonego zgodnie z regułami tego Kodeksu nazywane są syntaksonami.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

    Typologia siedliskowa lasów, klasyfikacja biologiczna

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1984, s. 14-28. ISBN 83-01-05286-4.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Dopełniacz (łac. genetivus) – forma używana w relacjach przynależności, jak np. w wyrażeniu kot Ali. W języku polskim ma o wiele szersze zastosowanie – używany jest zamiast biernika przy czasownikach w formie przeczącej, przy wielu innych, np. udzielić wywiadu, oraz zastępuje nieistniejący już ablativus na zasadzie tzw. synkretyzmu przypadków, przejąwszy przy tym również podległość czasownikom rządzącym pierwotnie ablatiwem (np. używać czegoś).
    Syntakson – dowolna jednostka klasyfikacji fitosocjologicznej, odpowiednik taksonu w taksonomii zbiorowisk roślinnych. Syntaksonem jest konkretny zespół roślinności, związek, rząd i klasa zespołów.
    Mszar - niski, zabagniony i bezodpływowy obszar uzależniony od wód opadowych, porośnięty ubogą roślinnością: mszakami, krzewinkami i karłowatymi drzewami. To także zbiorowisko roślinne budowane głównie przez torfotwórcze gatunki torfowców z udziałem krzewinek z rodziny wrzosowatych: żurawiny i bagna zwyczajnego oraz roślin zielnych: wełnianki pochwowatej, rosiczki okrągłolistnej. Mszary występują na mokrych, ubogich i bardzo kwaśnych torfowych glebach. Są to zanikające zbiorowiska roślinne z powodu nadmiernego osuszania terenów i eksploatacji torfu.
    Typ siedliskowy lasu – podstawowa jednostka w klasyfikacji siedlisk leśnych, obejmująca wszystkie powierzchnie leśne o zbliżonych warunkach siedliskowych wykazując podobne możliwości produkcyjne. Diagnoza typów siedliskowych lasu jest wykorzystywana przy planowaniu i doborze gatunków drzew, preferowanych w danych warunkach siedliska. Typy siedliskowe lasu mogą się różnić składem florystycznym, strukturą, trwałością, żyznością i wilgotnością gleby, klimatem, ukształtowaniem terenu i jego budową geologiczną.
    Systematyka organizmów, systematyka biologiczna – najstarsza dziedzina nauk biologicznych, nauka zajmująca się klasyfikowaniem, katalogowaniem oraz opisywaniem organizmów w oparciu o badania ich różnorodności, pochodzenia i pokrewieństwa. Systematyka grupuje organizmy w jednostki stanowiące taksony w hierarchicznej strukturze kategorii systematycznych, w wyniku czego powstaje układ systematyczny (system). Reguły klasyfikacji i nazewnictwa systematycznego określa taksonomia, a relacje pokrewieństwa ewolucyjnego między taksonami – filogenetyka. Niekiedy termin taksonomia bywa rozszerzany na całą systematykę, jednak w ścisłym znaczeniu jest jej działem zajmującym się metodologiczną, zmatematyzowaną stroną. Dotychczas odkryto, opisano i nazwano co najmniej 1,75 mln gatunków organizmów żyjących obecnie na Ziemi oraz kilkaset tysięcy organizmów wymarłych.
    Gatunek charakterystyczny – gatunek (lub niższy rangą takson), który występuje głównie w określonym syntaksonie, czyli na pewnym terytorium ma "punkt ciężkości" występowania w danym syntaksonie. Oznacza to że:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.014 sek.