• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Synagoga w Gwoźdźcu

    Przeczytaj także...
    Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie (MHŻP) – muzeum znajdujące się w Śródmieściu Warszawy, na Muranowie. Jest jedyną polską instytucją kultury dokumentującą tysiącletnią historię Żydów w Polsce.Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku – pierwsze i największe pod względem liczby zgromadzonych obiektów muzeum etnograficzne w Polsce założone po drugiej wojnie światowej. Położone jest na terenie Białej Góry, części dzielnicy Wójtostwo na prawym brzegu Sanu, u podnóża Białej Góry w paśmie Gór Sanocko-Turczańskich. Park etnograficzny zajmuje powierzchnię 38 ha. Muzeum otwarte jest przez cały rok.
    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
    Stan około roku 1940
    Zrekonstruowane sklepienie i bima w Muzeum Historii Żydów Polskich
    Model wykonany w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku

    Synagoga w Gwoźdźcu – drewniana żydowska budowla sakralna w rejonie kołomyjskim obwodu iwanofrankiwskiego wzniesiona około roku 1640. Uszkodzona w czasie I wojny światowej w czasie pogromu wywołanego przez wojska rosyjskie, a po roku 1941 spalona przez okupantów niemieckich.

    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.Gwoździec (dawniej Gwoździec Miasto, jid. גוואזדזיעץ, ukr. Гвіздець) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, na Pokuciu, nad Czerniawą, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie kołomyjskim; do 1945 miasto w województwie stanisławowskim, w powiecie kołomyjskim w Polsce, siedziba gminy Gwoździec Miasto.

    Prawie zapomniany zabytek kultury żydowskiej został przypomniany w roku 2014 dzięki rekonstrukcji drewnianego sklepienia w warszawskim Muzeum Historii Żydów Polskich.

    Architektura[]

    Budynek o wysokości około 15 metrów został wzniesiony na planie prostokąta ze ściętymi skośnie narożami. Ściany wykonano w konstrukcji przysłupowej. Czterospadowy dach uskakujący schodkowo był kryty gontem. Pod więźbą dachową podwieszone było ośmiokątne sklepienie o rozmiarach około 11,3 × 11,3 m z bogatą dekoracją malarską. Sklepienie to zostało w roku 1729 przebudowane, dobudowano również sień, babiniec i pomieszczenie o ceglanych ścianach przy południowo-zachodnim narożu, służące jako cheder oraz jako pomieszczenie modlitewne w okresie zimowym. Przed rokiem 1910 budynek został odnowiony, lecz już w czasie I wojny światowej doznał uszkodzeń podczas pogromu. W okresie II Rzeczypospolitej usunięto uszkodzenia wojenne, lecz w czasie okupacji niemieckiej budynek został podpalony i spłonął doszczętnie.

    Jaryczów Stary - wieś w rojonie kamioneckim obwodu lwowskiego. Pierwszą szkołę - parafialną dla włościan ufundował Walerian Dzieduszycki. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Jaryczów Stary. Wieś liczy 1746 mieszkańców.Bima (hebr. בימה) w nazewnictwie aszkenazyjskim lub tewa (hebr. תבה) w nazewnictwie sefardyjskim – podwyższone miejsce stawiane w centrum synagogi, zbudowane w formie namiotu, altany z balustradą lub kratą i baldachimem, lub w formie kapliczki z dachem w kształcie kopuły z latarnią. Wewnątrz znajduje się stół do wykładania i czytania Tory. Bima służy także jako mównica, miejsce z którego kantor prowadzi modły.

    Wykonany po roku 1652 wystrój malarski wnętrza jest dziełem Israela, syna Mordechaja Liśnickiego z Jaryczowa i został odnowiony w roku 1729 przez Izaaka, syna Jehudy-ha-Kohena z Jaryczowa.

    Wykonana w okresie lat 2010-2014 rekonstrukcja sklepienia była możliwa dzięki zachowanemu rękopisowi pracy malarza Karola Zyndrama Maszkowskiego (1868-1938), Maszkowski przebywał w Gwoźdźcu na jesieni roku 1891 zajmując się studium wystroju malarskiego synagogi. W latach 1898/1899 uzupełnił on swoje opracowanie rysunkami na zlecenie Polskiej Akademii Umiejętności.

    Polska Akademia Umiejętności (w skrócie PAU, do 1919 pod nazwą Akademia Umiejętności, w skrócie AU) – instytucja naukowa mająca status stowarzyszenia, korporacja uczonych skupiająca elitę kadry naukowej.I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.

    Rekonstrukcja[]

    Rekonstrukcja została zrealizowana staraniem Żydowskiego Instytutu Historycznego we współpracy z Handshouse Studio z Massachusetts (USA).

    Prace rekonstrukcyjne zostały przeprowadzone z zastosowaniem tradycyjnych narzędzi i materiałów i były w znacznej części sponsorowane przez panią Irenę Platke. Roboty ciesielskie wykonano głównie na terenie Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, prace malarskie w wielu miejscowościach na terenie Polski i Stanów Zjednoczonych z udziałem studentów uczelni artystycznych.

    Konstrukcja przysłupowa (przysłup) (niem. Umgebinde) - system konstrukcji uniezależniający ściany budynku od dachu opartego na zespole płatwi i słupów. Więźba dachowa może być oparta np. na ramach stolcowych. Rozwiązanie najbardziej charakterystyczne dla obszaru Łużyc, Spisza na Słowacji oraz na pograniczu polsko-niemiecko-czeskim. W Polsce spotykane w budownictwie wiejskim i małomiasteczkowym, najczęściej w południo-zachodniej części kraju.Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma (ŻIH) z siedzibą w Warszawie zajmuje się badaniami nad dziejami i kulturą Żydów w Polsce. W latach 1994-2008 formalnie funkcjonował jako państwowy Instytut Naukowo-Badawczy, jedyna w Polsce państwowa placówka naukowa związana z mniejszością narodową. Od 1 stycznia 2009 roku instytut nosi imię Emanuela Ringelbluma i ma status państwowej instytucji kultury.

    Oprócz sklepienia została odtworzona bogato zdobiona bima ustawiona pośrodku pomieszczenia.


    Bibliografia[]

  • Maria i Kazimierz Piechotkowie, Bramy nieba. Bożnice drewniane na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej, Instytut Sztuki PAN, Warszawa, Wydawnictwo Krupski i S-ka, 1996 ISBN 8386117028
  • Przypisy

    Karol Antoni "Zyndram" Maszkowski, właśc. Karol Maszkowski (ur. 26 maja 1868 we Lwowie, zm. 24 lub 25 marca 1938 w Warszawie) – polski malarz i pedagog, witrażysta, projektant wnętrz, scenograf.Obwód iwanofrankiwski (ukr. Івано-Франківська область) jest jednym z 24 obwodów Ukrainy. Leży w zachodniej części Ukrainy. Stolicą obwodu jest Iwano-Frankiwsk (dawna nazwa - Stanisławów).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.