• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Suppiluliuma I

    Przeczytaj także...
    Anchesenamon (pierwotnie Anchesenpaaton, również Anchesenaton - egip. - Żyjąca dla AmonaAtona; ur. ok. 1346 p.n.e., zm. wkrótce po 1323 p.n.e.) - przyrodnia siostra i zarazem żona faraona Tutanchamona. Była trzecią z sześciu córek Echnatona i królowej Nefertiti.Tuszratta (przypuszczalnie z sanskr. tvis-ratha "on który posiada rydwan budzący lęk")- władca huryckiej Mitanni panujący u schyłku rządów faraona Amenhotepa III i w czasie rządów jego syna Echnatona - prawdopodobnie 1380 p.n.e. - 1350 p.n.e. Był on synem Szuttarny II, a jego siostra Giluhepa i córka Taduhepa były żonami faraona Amenhotepa III. Taduhepa została później żoną Echnatona, który przejął po ojcu królewski harem.
    Neferneferuaton-Nefertiti (często Nefretete – Piękna, która nadchodzi/nadeszła) – żona faraona Echnatona z XVIII dynastii.

    Suppiluliuma I, Suppiluliumas I (1380 p.n.e.-1340 p.n.e.) – król Hetytów od ok. 1380 p.n.e., syn Tudhaliji III, twórca hetyckiej potęgi wojskowej, prowadził zwycięskie wojny, zajął większą część Syrii wypierając Hurytów, pokonał państwo Mitanni, opanował Karkemisz – ważną twierdzę nad Eufratem.

    Artatama II, uzurpator – rościł sobie prawo do tronu królewskiego Mitanni w czasie rządów króla Tuszratty w XIV w. p.n.e. Z dokumentu traktatowego Szattiwaza-Suppiluliuma wynika, że Suppiluliuma I zawarł traktat z Artatamą II, rywalem Tuszratty. Nic nie wiadomo na temat wcześniejszych losów Artatamy II, ani jego związków, o ile takie w ogóle istnieją, z rodziną królewską. Mógł on być bratem Tuszratty lub należeć do rywalizującej linii królewskiego rodu. Dokument nazywa go królem Hurytów, podczas gdy Tuszratta zyskał tytuł "króla Mitanni". Po nim panował jego syn Szuttarna III.Karkemisz (asyr. Karkamisz, egip. Karkamesza) - starożytne miasto położone w dzisiejszej wschodniej Turcji, w prowincji Gaziantep na granicy z Syrią. Najbliższym współczesnym miastem jest Dżarabulus po stronie syryjskiej. W Turcji w pobliżu kompleksu ruin położona jest wieś Kargamiş.

    Objęcie władzy[]

    Syn Tudhaliji III oraz jednej z jego żon niższej rangi. Po śmierci ojca zamordowany został następca tronu i przyrodni brat Suppilulimy I.

    Wojna z ]

    Hetyci poza walkami w Anatolii mieli dwa główne kierunki ekspansji zewnętrznej: w stronę wybrzeża Morza Egejskiego oraz do Syrii i Mezopotamii (Mitanni). Supppilulima I głównym celem swoich wypraw uczynił osłabione niepokojami wewnętrznymi Mitanni. Pomimo początkowych niepowodzeń trzecia wyprawa zakończyła się zdobyciem stolicy Waszuganni. Zmusił też wcześniejszych wasali Tuszratty do uznania swojej władzy. Osłabienie Egiptu, sojusznika Mitanii umożliwiło mu przejecie: Ugarit, kraju Amurru i Kadesz.

    Syria starożytna – terytorium, którego granice w okresie od około VII tys. p.n.e. do około 330 roku p.n.e. zakreślały od zachodu Morze Śródziemne, od wschodu – Eufrat, od północy – góry Taurus, od południa – linia graniczna starożytnej Palestyny. Terytorium to nie pokrywa się obszarowo ze współczesną Syrią.Mitanni – starożytne państwo założone przez Hurytów w północnej Mezopotamii i północnej Syrii w II tysiącleciu p.n.e. ze stolicą w Waszuganni (dotąd nie zidentyfikowana).

    Przewrót pałacowy w Mitanni - zamordowanie Tuszratty i objęcie tronu przez Artatamę II - dał pretekst do kolejnej wojny. Mitanni zostało pokonane, a nowy król Szattiwaza został wasalem Hetytów.

    Relacje z Egiptem[]

    Podczas oblężenia Karkemisz wdowa po faraonie Echnatonie, królowa Nefretete, zwróciła się do Suppiluliumy z propozycją zawarcia małżeństwa z jednym z jego synów (według innych źródeł mariaż proponowała córka Nefretete i Echnatona - Anchesenamon). Krok taki umożliwiał utworzenie wspólnego, egipsko-hetyckiego imperium. Na skutek śmierci wysłanego do Egiptu syna Suppiluliumy, Zannanzasa, do planowanego małżeństwa nie doszło. W następstwie tych wydarzeń Suppiluliuma zaatakował wasali Egiptu.

    Lista królów hetyckich zawiera spis władców, panujących w okresie od ok. XXIII wieku p.n.e. do przełomu XIII i XII wieku p.n.e. na obszarze dzisiejszej Anatolii. W aspekcie historycznym w początkowym okresie tego przedziału czasowego w Anatolii istniały miasta-państwa ludu Hatti (Protohetytów). Zostały one podbite i wchłonięte przez ludność napływową Hetytów (Nesytów), którzy na tym terytorium stworzyli potężne państwo. Imperium hetyckie upadło na początku XII wieku p.n.e.Hetyci (biblijni חתי lub HTY) – lud posługujący się indoeuropejskim językiem hetyckim, który około XVII w. p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa (dzisiejsze Boğazkale) w Anatolii. Potęga państwa opierała się na znakomicie, jak na owe czasy, uzbrojonej armii (broń z żelaza, zbroje, doskonałe rydwany bojowe). W okresie swojej największej świetności Hetyci kontrolowali Anatolię, północną Mezopotamię, Syrię i Palestynę. Państwo Hetytów upadło około 1200 p.n.e. prawdopodobnie pod naporem Ludów Morza, chociaż nieliczne hetyckie miasta-państwa w północnej Syrii przetrwały do roku 708 p.n.e.

    Podczas kampanii w hetyckim obozie wybuchła epidemia, która zdziesiątkowała armię oraz spowodowała śmierć Suppiluliumy i jego starszego syna-następcy Arnuwandy II. Wtedy królem Hetytów został jego młodszy syn - Mursili II.

    Przypisy

    1. Adam Ziółkowski, Historia Powszechna: Starożytność, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, s. 252. ISBN 978-83-01-15810-1.
    2. op.cit.

    Zobacz też[]

  • lista królów hetyckich



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Arnuwanda II, Arnuwandas II (XIV w. p.n.e.) – król Hetytów w latach 1340-1339 p.n.e., syn Suppiluliumy I i brat Mursili II. Podobnie jak ojciec zmarł na zarazę przyniesioną przez jeńców egipskich. Po jego śmierci tron objął Mursili II.
    Huryci – lud wywodzący się z Wyżyny Armeńskiej, później zasiedlający Mezopotamię. Założyli Mitanni, państwo zniszczone w XIV w. p.n.e. przez Hetytów, jak również byli dominującym elementem etnicznym w powstałych w XIII w. p.n.e. we wschodniej Anatolii państewkach urartyjskich. Utrzymywali dobre stosunki z faraonami Amenhotepem III i Amenhotepem IV Echnatonem. Ulegli potędze hetyckiego władcy Suppiluliumy I (ok. 1380-1346 p.n.e.), ostateczną klęskę ponieśli w XII w. p.n.e., kiedy podobnie jak ich niedawni pogromcy Hetyci zostali pokonani przez tzw. Ludy Morza.
    Szattiwaza (Shattiwaza),Šattiwaza lub Mattiwaza (sansykr. mati-vâja "on, którego zdobywczą siłą jest modlitwa" ) - król huryckiego państwa Mitanni panujący prawdopodobnie w latach 1350 p.n.e. do 1320 p.n.e.
    Waszuganni, Waszukanni – stolica huryckiego królestwa Mitanni. Lokalizacja tego miasta nie jest znana, choć istnieją pewne przesłanki przemawiające za jego identyfikacją z obecnym stanowiskiem archeologicznym Tell Feheriye (Tell Fakhariya) w północnej Syrii.
    Amenhotep IV - Echnaton − władca starożytnego Egiptu (faraon) z XVIII dynastii, syn Amenhotepa III i królowej Teje. Źródła podają rozbieżne daty jego urodzenia, objęcia rządów i śmierci, m.in: 1375-1358 p.n.e. lub 1379-1367-1350 p.n.e., lub 1351-1334 p.n.e. Jego główną żoną była Nefertiti, najprawdopodobniej hurycka księżniczka, a inną Taduhepa. Do czasów śmierci Amenhotepa III ukazało się niewiele wzmianek na temat Amenhotepa IV, co stanowi jedną z zagadek tej postaci.
    Tudhalija III (czasem określany też jako Tudhalija II) – król Hetytów z czasów istnienia imperium hetyckiego, panujący w latach ok. 1380–1370 p.n.e. lub ok. 1355-1344 p.n.e. (według niektórych źródeł około 1400–1380 p.n.e.), syn i następca Arnuwandy I, ojciec Suppiluliumy I. Według tzw. Dokonań Suppiluliumy Tudhalija III rezydować miał w mieście Samuha, z którego sprowadził kult Czarnej Bogini.
    Eufrat (stgr. Εὐφράτης Eufrates; także Firat, arab. الفرات, Nahr al-Furat, kurd. Ferat) to obok Tygrysu jedna z dwu największych rzek Mezopotamii. Nazwa "Eufrat" ma korzenie w języku akadyjskim, w którym określano ją mianem Purattu, w perskiej wersji Ufrattu, co oznaczało "dobro", a z kolei z perskiej formy pochodzi nazwa grecka Euphrates.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.009 sek.