• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sudwa

    Przeczytaj także...
    Województwo olsztyńskie – jedno z 49 województw istniejących w latach 1975-1998 ze stolicą w Olsztynie. Największe województwo w Polsce.Gmina Olsztynek – gmina miejsko-wiejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie olsztyńskim.
    Wolnizna – stosowany w średniowieczu dla osadników osiedlających się w nowym miejscu przywilej pozwalający im na użytkowanie ziemi pańskiej bez ponoszenia za to stosownych opłat. Wolnizną określano też ziemię objętą ulgami.

    Sudwa (niem. Sauden) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

    Wieś Sudwa leży około jdnego kilometra na zachód od Olsztynka.

    Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.Cmentarz – instytucjonalnie ukształtowany wycinek przestrzeni o programowo założonym grzebalnym przeznaczeniu, zorganizowanym zaś wedle pewnych dyrektyw - reguł kulturowych, związanych tak ze zrytualizowaniem form grzebania zmarłych, jak i z istnieniem pewnej tradycji sposobu utrwalania pamięci o nich.

    Historia[]

    W czasach krzyżackich wieś pojawia się w dokumentach w roku 1359, podlegała pod komturię w Olsztynku, były to dobra rycerskie o powierzchni 25 włók . Założona w 1380 roku przez pięciu braci Prusów. Od imienia najstarszego z nich (Windike), otrzymała nazwę Windikendorf. Później wieś nosiła nazwę Sawda. W 1579 roku wieś przekształcono w folwark książęcy.

    Mauzoleum Hindenburga (niem. Tannenberg-Denkmal) – nieistniejące już mauzoleum marszałka Paula von Hindenburga, pomiędzy Olsztynkiem i Sudwą, wybudowane w latach 1924–1927 dla upamiętnienia bitwy pod Tannenbergiem. Mauzoleum istniało do 1945 roku.Podział administracyjny Polski 1975–1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych.

    W 1806 r. folwark został splądrowany i zniszczony przez wojska francuskie. W 1819 roku władze pruskie przekazały folwark w Sudwie i Świętajnie na własność kolonistom, dając im 6 lat wolnizny. W 1846 r. we wsi były 22 domy z 221 mieszkańcami.

    W 1914 roku w okolicach Sudwy toczyły się ciężkie walki pomiędzy wojskami rosyjskimi i niemieckimi. Poległych w bitwie żołnierzy pochowano w zbiorowych mogiłach na dwóch małych cmentarzach. W latach 1924-1927 Niemcy wybudowali tu Tannenberg-Denkmal (mauzoleum Hindenburga), Pomnik Chwały Rzeszy dla uczczenia zwycięskiej bitwy nad Rosjanami w roku 1914. Na monumentalną budowlę składało się osiem wież połączonych murami. Wybudowano również obozowisko dla zwiedzających, które jednak przemieniono na jeniecki obóz wojenny, gdzie więziono Polaków (55 tysięcy jeńców spoczywa na cmentarzu pod Królikowem). Wycofujący się przed ofensywą Niemcy wysadzili monumentalną budowlę. Do dziś przetrwały jedynie żołnierskie groby z czasów I wojny światowej, wybudowano również pomnik ofiar obozu.

    Powiat olsztyński – powiat w Polsce (województwo warmińsko-mazurskie) utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest Olsztyn.Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

    W okresie drugiej wojny na polach koło Sudwy znajdował się obóz jeniecki Stalag I B. Na wiejskim cmentarzu chowano zmarłych jeńców z tego obozu.

    W 1945 r. na miejsce wysiedlonych Niemców osiedliła się ludność z różnych ziem polskich. Przez krótki czas działał w Sudwie ośrodek maszynowy, który przeniesiono w 1950 roku do Olsztynka i ulokowano w pomieszczeniach po byłej rzeźni miejskiej. W latach 1974-1996 działała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "Odrodzenie", zlikwidowana jako ostatnia w gminie Olsztynek. W 1997 roku mieszkało we wsi 168 osób. Natomiast w 2005 r. - 155 osób.

    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.Województwo warmińsko-mazurskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju. Siedzibą wojewody i władz samorządu województwa jest Olsztyn. Obejmuje obszar 24 173,47 km², a w 2012 r. miało 1,45 mln mieszkańców.


    Kolonia Sudwa. Znajduje się tu duży cmentarz jeńców wojennych, zmarłych i pomordowanych w obozie jenieckim w pobliskim Królikowie (Stalag 1B Hohenstein). Zginęło tam 55 tys. jeńców: Polaków, Rosjan, Belgów, Francuzów i Włochów.

    Zabytki[]

    Zespół cmentarzy wojennych, pojedynczych i zbiorowych mogił, usytuowanych wokół dawnego założenia, upamiętniającego zwycięstwo nad Rosjanami w 1914 r. (Tannenberg-Denkmal). W 1950 r. cmentarz przebudowano. Obecnie znajdują się na nim także groby żołnierzy polskich i radzieckich (łącznie 504 mogił). Na terenie cmentarza wzniesiono pomnik, wykonany przez Ryszarda Wachowskiego. W 1979 roku przeprowadzono gruntowną renowację cmentarza.

    Folwark (niem.: Vorwerk) – istniejący od XII wieku rodzaj wielkiego gospodarstwa rolnego, a od XIV wieku także rolno-hodowlanego, nastawionego na masową produkcję zboża przeznaczonego na zbyt, wykorzystującego pracę pańszczyźnianą chłopów.Królikowo (dawniej niem. Königsgut) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Olsztynek. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

    Bibliografia[]

  • Darmochwał T., Rumiński M. J., 1996. Warmia Mazury, przewodnik. Agencja TD, Białystok.
  • Bogumił Kuźniewski, Olsztynek. Miasto i gmina. Towarzystwo Przyjaciół Olsztynka, Olsztynek, 2007, 223 str. ISBN 978-89151-31-5 (formalnie błędny numer ISBN)
  • Sudwa, cmentarz wojenny
  • Sudwa, dostę sierpień 2013
  • Sudwa, Krzysztof Miller (2011)
  • Przypisy

    1. Cz. Baszyński: Osadnictwo komturstwa ostródzkiego do połowy XV w. Zapiski historyczne, t. 25, 1960, str.: 103-118, za Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, 448 str.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama