• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sudan Południowy



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    James Wani Igga (ur. w 1949 w Krillo, Hrabstwo Dżuba, Ekwatoria Środkowa) – Południowosudański polityk i wojskowy. Wiceprezydent Sudanu Południowego od 23 sierpnia 2013. Wcześniej zajmował stanowisko Przewodniczącego Parlamentu Sudanu Południowego.Nil Biały (arab. Bahr al-Abjad, An-Nil al-Abjad) – rzeka w Afryce, jedno z dwóch głównych ramion Nilu, które wraz z Nilem Błękitnym łączy się w okolicach Chartumu.

    Sudan Południowy (ang. South Sudan; Republika Sudanu Południowego, ang. Republic of South Sudan) – afrykańskie państwo ze stolicą w Dżubie, powstałe 9 lipca 2011 roku w wyniku odłączenia się od Sudanu, na mocy porozumienia rządu sudańskiego z Ludową Armią Wyzwolenia Sudanu, które zakończyło II wojnę domową w Sudanie – najdłuższą wojnę domową w Afryce.

    Port Sudan (arab. بور سودان ) — miasto w Sudanie, nad Morzem Czerwonym, stolica wilajetu Prowincja Morza Czerwonego. Około 300 tys. mieszkańców.Szympans (Pan) – rodzaj dużej, człekokształtnej małpy wąskonosej z rodziny człowiekowatych, obejmujący dwa odrębne gatunki: szympans zwyczajny (Pan troglodytes) i szympans karłowaty (Pan paniscus) zwany również bonobo. Obydwa gatunki są najbliżej spokrewnione z rodzajem Homo. Karol Linneusz w swojej pracy Systema Naturae (10th edition, 1758) zaklasyfikował szympansa w rodzaju Homo pod nazwą systematyczną Homo nocturnus – nocny człowiek. Dopiero w 1775 Blumenbach wprowadził nazwę Pan troglodytes.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 2 Geografia
  • 2.1 Fauna i flora
  • 3 Demografia
  • 3.1 Struktura etniczna
  • 3.2 Religia
  • 3.3 Języki
  • 4 Polityka
  • 5 Siły zbrojne
  • 6 Sytuacja humanitarna
  • 7 Gospodarka
  • 7.1 Ropa naftowa
  • 7.2 Rolnictwo
  • 8 Transport
  • 8.1 Transport drogowy
  • 8.2 Transport kolejowy
  • 8.3 Transport lotniczy
  • 9 Zobacz też
  • 10 Przypisy
  • 11 Linki zewnętrzne
  • Czas środkowoeuropejski letni (ang. Central European Summer Time, CEST) – strefa czasowa, odpowiadająca czasowi słonecznemu południka 30°E, który różni się o 2 godziny od uniwersalnego czasu koordynowanego (UTC+2:00).Aweil (d. arab. أويل – Uwajl) – miasto w Sudanie Południowym, stolica stanu Bahr el Ghazal Północny. Liczy 33 537 mieszkańców (2010}. Ośrodek przemysłowy. W mieście znajduje się port lotniczy Uwajl.

    Historia[]

    Okres w historii Sudanu Południowego przed przejęciem kontroli nad Sudanem przez Królestwo Egiptu (→ Sudan Anglo-Egipski) jest słabo znany. Informacje oparte są na legendach plemiennych. Według podań Niloci (Dinkowie, Nuerowie i Szyllukowie) osiedlili się na tym obszarze na przełomie IX i X wieku, a swoje obecne siedziby opanowali pomiędzy XV i XIX wiekiem. Najsilniejsze z państw plemiennych na tym terenie utworzyło nienilockie plemię Azande, które obecnie stanowi trzecią liczebnie grupę etniczną w Sudanie Południowym. Przeszkody geograficznie zatrzymały granicę ekspansji islamu na północnym Sudanie, co w okresie kolonialnym sprzyjało rozprzestrzenianiu się chrześcijaństwa.

    Abyei – miasto w Sudanie, w regionie Kordofan Południowy. Według ONZ populacja miasta przed wydarzeniami z maja 2011 wynosiła około 20 tys. mieszkańców. Mieszkańcy miasta i okolicy przynależą w większości do plemienia Dinka, których głównym źródłem utrzymania jest wypas bydła. Stanowią oni opozycję wobec islamskich plemion z terenów na północ od miasta, co jest zarzewiem sporów o ziemie oraz miejscowe zasoby ropy naftowej.Język nuer − język z rodziny nilo-saharyjskiej z zachodniego odłamu nilotyckiej gałęzi języków wschodniosudańskich, używany przez ponad 800 tys. Nuerów, głównie w Sudanie Południowym (ok. 740 tys. mówiących), a także w zachodniej Etiopii (ok. 64 tys. mówiących). Rozpada się na kilka dialektów. Większość użytkowników w Sudanie posługuje się także językiem arabskim.

    W XIX wieku Sudan znalazł się pod władzą egipską, której zasięg rozszerzał się systematycznie na południe. Pierwszy etap ekspansji na Południu nastąpił w latach 70.

    W 1947 roku brytyjskie władze kolonialne planowały połączenie terenów Sudanu Południowego z obecną Ugandą, ale plany te przekreśliła konferencja w Dżubie. Od uzyskania przez Sudan niepodległości w 1956 roku południowy region kraju dążył do niezależności. Od roku 1983 działała organizacja zbrojna SPLA dążąca do niepodległości regionu. W tym samym roku wybuchła też wojna domowa, jeden z najbardziej krwawych konfliktów na świecie, który pochłonął około 1,5 mln istnień ludzkich oraz zmusił do ucieczki kolejne 4 mln ludzi.

    Oreas, antylopa Derbiego (Taurotragus derbianus) – gatunek antylopy z rodziny krętorogich (Bovidae}. Waży do 900 kg, a długość jej ciała bez ogona sięga przeważnie 2,2–2,9 m. Wraz z elandem są uważane za największe wśród antylop.Samolot transportowy – samolot dostosowany do przewozu towarów i przesyłek pocztowych, także duży samolot, służący do przewozu sprzętu wojskowego, oddziałów desantowych, grup rannych itp.

    Ten długi okres zakończyło dopiero podpisanie 9 stycznia 2005 roku porozumienia z sudańskim rządem, nadające 10 południowym prowincjom autonomię. Prezydentem kraju został Salva Kiir Mayardit. W grudniu 2005 przyjęto konstytucję, a także zaplanowano przeprowadzenie referendum niepodległościowego. Podpisane porozumienie ustalało wspólne zarząd i podział zysków z wydobycia ropy naftowej ze złóż na granicy Południa i Północy.

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Języki pidżynowe (pidgin, pidżyn) – języki pomocnicze o uproszczonej morfologii i składni, a także o ograniczonym słownictwie powstałe na bazie dwóch (lub więcej) języków. Nazwa pidżin pochodzi od chińskiej wymowy angielskiego słowa "business" ("biznes").

    9-15 stycznia 2011 roku odbyło się referendum w sprawie niepodległości. Według oficjalnych danych z 7 lutego 98,83% głosujących opowiedziało się za odłączeniem Sudanu Południowego od Sudanu, w następstwie którego 9 lipca 2011 roku o godzinie 0:00 czasu lokalnego (8 lipca 23:00 czasu polskiego) nowe państwo proklamowało niepodległość. 14 lipca 2011, jako 193. członek, został jednogłośnie przyjęty w skład Organizacji Narodów Zjednoczonych. 28 lipca 2011 roku został także przyjęty do Unii Afrykańskiej.

    Salva Kiir Mayardit (ur. 13 września 1951 w Bahr al-Ghazal) – prezydent Sudanu Południowego i wiceprezydent Sudanu w latach 2005-2011. Obie funkcje objął po śmierci Johna Garanga (pierwszego prezydenta Sudanu Południowego i jednocześnie wiceprezydenta Sudanu) w katastrofie lotniczej. Prezydent niepodległego Sudanu Południowego od 9 lipca 2011.Słoń afrykański leśny (Loxodonta cyclotis) – gatunek ssaka z rodziny słoniowatych, mniejszy z dwóch gatunków słoni występujących w Afryce. Wcześniej uznawany za podgatunek słonia afrykańskiego (Loxodonta africana), od którego różni się m.in. wielkością (samce rzadko mierzą powyżej 2,5 m w kłębie). Inne widoczne różnice pomiędzy oboma gatunkami to zaokrąglone uszy oraz mniejsze, prostsze i skierowane lekko ku dołowi ciosy u słonia leśnego. Gatunek ten ma po 5 palców u przednich i po 4 u tylnych nóg, podczas gdy słonie afrykańskie mają odpowiednio po 4 i 3.

    Jeszcze przed proklamacją niepodległości w Sudanie Południowym doszło do buntów wojskowych. Zbuntował się gen. George Athor, który założył Demokratyczny Ruch Sudanu Południowego (SSDM) oraz Peter Gadet, lider Armii Wyzwolenia Sudanu Południowego (SSLA), a także David Yau Yau. Oprócz tego terytoria Sudanu Południowego szargane były konfliktami plemiennymi. Ponadto 21 maja 2011 wojska Sudanu zaanektowały sporny region Abyei, co doprowadziło do walk granicznych między Sudanem i Sudanem Południowym. W konflikt zaangażowały się krajowe bojówki, które walczyły po stronach wroga. Sudan Południowy wspierał Sudański Front Rewolucyjny.

    Żyrafa (Giraffa camelopardalis) – afrykański ssak parzystokopytny z rodziny żyrafowatych, najwyższe obecnie żyjące zwierzę lądowe, a także największy z przeżuwaczy. Jego epitet gatunkowy odnosi się przypominającego wielbłąda wyglądu i łat na futrze. Zwierzę wyróżnia się zwłaszcza bardzo długą szyją. Mierzy 5-6 m wysokości, ważąc średnio 1600 kg w przypadku samców i 830 kg w przypadku samic. Jego najbliższym żyjącym krewnym jest okapi (Giraffidae liczy obecnie tylko tych 2 przedstawicieli). Wyróżnia się 9 podgatunków, bazując na wzorze ubarwienia.Konfrontacja graniczna Sudan-Sudan Południowy – konflikt zbrojny, który wybuchł 26 marca 2012 na granicy Sudanu i Sudanu Południowego, w regionie bogatym w złoża ropy naftowej.

    Proklamacja niepodległości przez Sudan Południowy nie przyniosła rozwiązania konfliktu, walki na granicy trwały, a obie strony obwiniano o zbrodnie wojenne. Na przełomie 2011-2012 na terenach przygranicznych z powodu głodu trwał exodus cywilów. Ponadto w Piborze w dniach 31 grudnia 2011 – 2 stycznia 2012 doszło do masakry etnicznej w której zginęło 3 tys. osób. Po negocjacjach pokojowych przywódcy Sudanu i Sudanu Południowego 10 lutego 2012 podpisali pakt o nieagresji, jednak 26 marca 2012 oba państwa rozpoczęły konfrontacje o sporne regiony naftowe. 11 kwietnia 2012 Sudan ogłosił stan wojny z Sudanem Południowym, który zakończył się mediacją Unii Afrykańskiej. Oba kraje wycofały swoje siły z obszaru granicznego wedle porozumienia bilateralnego, gdzie utworzono zdemilitaryzowaną strefę buforową.

    Wau (arab. واو) – miasto w Sudanie Południowym; stolica stanu Bahr el Ghazal Zachodni. Położone na lewym brzegu rzeki Jur. Z 136 932 mieszkańcami jest drugim pod względem wielkości miastem kraju.Konstytucja (od łac. constituo, -ere – urządzać, ustanawiać, regulować) – akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, która zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie.

    Konflikt wewnętrzny w Sudanie Południowym tlił się w siedmiu z dziesięciu stanów. 23 lipca 2013 prezydent Kiir pozbawił stanowiska wiceprezydenta swojego politycznego rywala Rieka Machara, który zarzucił prezydentowi dyktatorskie skłonności, niegospodarność, a także zawłaszczenie państwa przez Dinków. Ogłosił chęć wystartowania w wyborach prezydenckich w 2015. W grudniu 2013 wziął odwet na Kiirze, przeprowadzając nieudany zamach stanu, który przerodził się w zacięty konflikt między plemionami Dinka, z którego wywodził się prezydent oraz Nuerami, których przedstawicielem był Machar.

    Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie. Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w niej objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Strony konfliktu wielokrotnie zawierały rozejmy, które następnie szybko łamano. W lipcu 2015 roku Rada Bezpieczeństwa ONZ objęła sankcjami sześciu dowódców obu stron, rozważano także embargo na import broni. Dopiero latem 2015 roku udało się przy pomocy międzynarodowych mediatorów wypracować porozumienie, które Machar podpisał 17 sierpnia, a Kiir dopiero 26 sierpnia, pod naciskiem społeczności międzynarodowej. Rozejm zakłada przerwanie walk, utworzenie w ciągu 90 dni rządu jedności, powrót Machara na stanowisko wiceprezydenta i demilitaryzację stołecznej Dżuby. Rozejm zakłada także powstanie komisja, która ma zbadać naruszenia praw człowieka. Wskutek walk 2,3 mln straciło dach nad głową, zginęło co najmniej kilkadziesiąt tysięcy osób, a walczące oddziały dopuściły się wielu zbrodni na cywilach.

    Pentekostalizm (ruch zielonoświątkowy) – odłam chrześcijaństwa wyrosły i zakorzeniony w ewangelikalnym protestantyzmie.Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy od północy z Somalią, Etiopią i Sudanem Południowym, od zachodu z Ugandą, a od południa z Tanzanią. Stolicą Kenii jest Nairobi.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Królestwo Egiptu - to arabskie państwo powstałe po uzyskaniu (oficjalnej) niepodległości od Brytyjczyków. Położone częściowo w północno-wschodniej Afryce i częściowo w Azji (półwysep Synaj), nad Morzem Śródziemnym i nad Morzem Czerwonym.
    Kair (arab. القاهرة; - trl. Al-Qāhirah, trb. Al-Kahira) – stolica i największe miasto Egiptu (214 km², liczba ludności 6 787 000 stałych mieszkańców, zespół miejski 17,285 mln mieszkańców (tzw. Wielki Kair) – największe miasto Afryki i Bliskiego Wschodu). Nie ma dokładnych statystyk na temat liczby ludności Kairu. Powodują to ciągłe wędrówki mieszkańców. Szacuje się, że codziennie przybywa tu tysiąc nowych mieszkańców. Ponad 2 mln osób mieszka w tzw. „Mieście umarłych”. Kair nazywane jest „Miastem tysiąca minaretów” lub „Matką Świata”. To największy ośrodek świata islamskiego. Położone jest nad Nilem.
    Szyllukowie (Szylluk) – grupa etniczna, zamieszkująca tereny na lewym brzegu Nilu Białego w Sudanie Południowym, odłam Nilotów z północnej grupy ludów Luo. W 1993 roku ich liczebność wynosiła ok. 430 tysięcy. Posługują się językiem szylluk z grupy nilo-saharyjskiej.
    Port lotniczy Nimule (ICAO: HSNM) – port lotniczy położony w Nimule, w Sudanie Południowym, stan Ekwatoria Wschodnia.
    Riek Machar (ur. 1952 w Leer w prowincji Al-Wahda) - polityk i bojownik, wiceprezydent Sudanu Południowego od 9 lipca 2011 do 23 lipca 2013.
    Sudański Front Rewolucyjny (SFR) - koalicja ogólnosudańskich frakcji przeciwko prezydentowi Sudanu Omarowi al-Baszirowi powstały 11 listopada 2011 w toku sudańskiego konfliktu granicznego. W skład sojuszu wchodził Ludowy Ruch Wyzwolenia Sudanu (sektor północny) (SPML-N), Ruch Sprawiedliwości i Równości (JEM), Ruch Wyzwolenia Sudanu (SLM).
    Nimule – miasto w Sudanie Południowym w stanie Ekwatoria Wschodnia. Liczy poniżej 1000 mieszkańców. Ośrodek przemysłowy. W mieście znajduje się port lotniczy Nimule.

    Reklama