• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stygobionty

    Przeczytaj także...
    Stygofile (troglofile, freatofile) – element stygonu, gatunki wód podziemnych, które występują także w innych typach wód, na ogół gatunki eutropowe zamieszkujący wody powierzchniowe (np. krenal, rhitral, potamal), potrafiące rozwijać się także w wodach podziemnych zazwyczaj na niewielkich głębokościach. Osobniki stygofilne odznaczają się znaczną przezroczystością ciała i redukcją oczu.Cyclops teras – gatunek widłonoga z rodziny Cyclopidae, nazwa naukowa gatunku została po raz pierwszy opublikowana w 1907 roku przez szwajcarskiego zoologa Eduarda Graetera (1881-1957).
    Speleofauna – fauna jaskiń, element fauny wód podziemnych (stygal ) – stygonu oraz fauna lądowa zamieszkująca jaskinie, groty i twory antropogeniczne takie jak sztolnie, kopalnie. Speleofauna przystosowana jest do życia w środowisku całkowitego lub częściowego braku światła i dużą wilgotnością (pomijając hydrobionty żyjące w wodach jaskiń). Gatunki zamieszkujące jaskinie orientację przestrzenna zawdzięczają wyspecjalizowanym narządom zmysłu, innym niż wzrok, np. dotyk, echolokacja. Przedstawicielem speleofauny jest odmieniec jaskiniowy (Proteus anguinus)
    Ślepa forma Astyanax mexicanus

    Stygobiont, freatobiont (gr. Stýks=podziemna rzeka + gr. bíos=życie) – organizm przystosowany do życia w wodach podziemnych (stygal). Ze względu na specyficzne warunki życia (m.in. brak światła) u stygobiontów obserwuje się specyficzne przystosowania (utrudniające życie w innych typach wód), np.: zanik organów wzroku, zanik pigmentu w skórze i powierzchniowych powłokach ciała (ciało na ogół jest białe lub przezroczyste). U zwierząt tych występuje fotofobizm (unikanie światła, zob. fotofoby), zanik periodyczności sezonowej (co można powiązać ze stałą temperaturą wody oraz brakiem wpływu pór roku), spowolnienie procesów metabolicznych, silny rozwój narządów dotyku i narządów ułatwiających orientację przestrzenną w ciemności (np. linia naboczna). Ze względu na pochodzenie stygalu, część stygobiontów pochodzi od form morskich, część od form słodkowodnych (na skutek nasunięcia się lądolodu niektóre hydrobionty mogły przetrwać, przystosowując się do życia w wodach podziemnych). W Polsce stygobionty występują jedynie w górach. Ze względu na okresy, w których stygobionty przystosowały się do środowiska wód podziemnych, wyróżnia się:

    Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologiaDiacyclops languidoides – gatunek widłonoga z rodziny oczlikowatych (Cyclopidae), zamieszkujący wody podziemne (stygobiont). W Polsce żyje w jaskiniach tatrzańskich.
  • paleostygobionty – gatunki o najstarszym rodowodzie;
  • neostygobionty – gatunki o młodszym rodowodzie;
  • substygobionty – gatunki, które przystosowały się do stygalu stosunkowo niedawno.
  • Przykładowe stygobionty:

    Ośliczka jaskiniowa (Proasellus cavaticus) - gatunek skorupiaka z rzędu równonogów, zamieszkującego wody podziemne (stygobionta). Jest smuklejsza i jaśniej ubarwiona od ośliczki pospolitej. Nie ma oczu. Żyje również w Polsce.Ślimaki, brzuchonogi (Gastropoda, z gr. gaster – brzuch + pous – noga) – jedna z najliczniejszych i najbardziej zróżnicowanych gromad mięczaków, zaliczana niekiedy do podtypu muszlowce.
  • ślepczyk jaskiniowy
  • odmieniec jaskiniowy (Proteus anguinus)
  • wiele gatunków skorupiaków
  • małżoraczki: Candona eremita, Canzona lateus,
  • widłonogi: Cyclops teras, Acanthocyclops longuidoides var. clandestinum, Bryocamptus minutus, Graeteriella unisetiger, Parastenocaris fontinalis,
  • obunogi (Aphipoda): skorupiak studzienny (Niphargus aquilex), studniczek (Niphargus puteanus), Niphargellus arndtii,
  • równonogi (Isopoda): ośliczka jaskiniowa (Asellus cavaticus),
  • raki jaskiniowe: głębinówka ślepa (Bathynella natans)
  • ślimaki: Lartetia pellucida
  • niektóre gatunki wodopójek (Hydrachnella)
  • płazińce (wirki): Bothrioplana semperit, Prorhynchus fontinalis, Dendrocelum internale, Dendrocelum hercynicum, Bdellocaphala schneideri, Aelosoma tenebrarum
  • prapierścienica jaskiniowa
  • Zobacz też[]

  • chrząszcze stygobiontyczne
  • stygon
  • stygofile
  • speleofauna
  • troglobionty
  • Wodopójki – zwyczajowa nazwa roztoczy (Acari) zamieszkujących środowiska wodne. Podobnie jak powszechnie stosowana w hydrobiologii ich nazwa łacińska Hydracarina (z łaciny wodne roztocze) nie jest to nazwa taksonu, a nazwa grupy organizmów wydzielanej na podstawie kryteriów ekologicznych. Przedstawiciele 5 grup roztoczy: Hydrachnellae, Halacaridae, Oribatida, Acaridida i Mesostigmata niezależnie zasiedlili środowiska słodkowodne, zwłaszcza przybrzeżną strefę płytkich zbiorników wodnych. Na świecie około 5000 gatunków roztoczy, przedstawicieli około 300 rodzajów i podrodzajów w obrębie około 100 rodzin i podrodzin zaliczanych jest tradycyjnie do wodopójek. W Polsce występuje ponad 400 gatunków z 27 rodzin, większość to przedstawiciele rzędu Prostigmata – pospolite i liczne. Larwy wodopójek, opatrzone najczęściej 3 parami odnóży to z reguły pasożyty wodnych owadów. Dorosłe wodopójki to z reguły zwierzęta o ciele kilkumilimetrowej długości, jaskrawo ubarwione (czerwone, zielone), zaopatrzone w 4 pary odnóży, aktywnie pływające i drapieżne – polują zwłaszcza na zooplankton oraz jaja i małe larwy owadów. Oddychają tlenem rozpuszczonym w wodzie, który przenika przez powłoki ciała.Widłonogi (Copepoda) – drobne, z reguły planktonowe, morskie i słodkowodne skorupiaki. Zasiedlają wszystkie oceany i kontynenty łącznie z Antarktydą. Występują wszędzie tam gdzie jest woda, nawet w wilgotnym mchu, pod korą dolnych części pni drzew tropikalnych, w wilgotnym piasku plaż morskich. Część widłonogów prowadzi pasożytniczy tryb życia, pasożytując na jamochłonach, pierścienicach, skorupiakach, mięczakach, szkarłupniach, rybach. Ciało jest zbudowane ze stałej liczby 16 segmentów (5 głowowych, 6 tułowiowych i 5 odwłokowych). Rozmiar ich ciała zawiera się w zakresie od 0,5 mm do 20 cm, jednak typowi przedstawiciele tej podgromady mają zwykle rozmiar ciała zawierający się w zakresie 0,5 mm do 2 mm. Pływają za pomocą silnie rozwiniętej pierwszej pary czułków. Ciało ich zawiera żółte kropelki zapasowego tłuszczu (glikolipidy) oraz wiele witamin. Przeważnie są przezroczyste. W morzach stanowią około 9/10 planktonu. Są też głównym składnikiem pokarmu dla śledzi i narybku wątłuszowego (Gadidae). Również gatunki słodkowodne odgrywają pewną rolę jako pokarm dla ryb. Wolno żyjące oraz pasożytnicze widłonogi są rozdzielnopłciowe. Jaja u wielu widłonogów składane są do worków lęgowych znajdujących się po bokach odwłoka. Widłonogi stanowią dużą grupę składającą się obecnie z 9 rzędów , około 220 rodzin i ponad 13000 gatunków, co czyni je najliczniejszą gromadą wśród skorupiaków niższych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Linia boczna, linia naboczna – występujący u niektórych zwierząt zespół ciałek zmysłowych (neuromastów) wrażliwych na ruchy wody. Neuromasty odbierają wszelkie zmiany ciśnienia w wodzie, a nawet jej skład chemiczny. Zmiany te mogą być spowodowane np. przez prądy wodne, poruszające się zwierzęta (jakikolwiek ruch), fale odbite od przeszkód. Dzięki nim zwierzę ma doskonałą orientację w wodzie, również w ciemności.
    Substancje barwiące – substancje nadające barwę innej substancji pozbawionej barwy (przezroczystej, białej lub szarej), lub też zmieniające barwę substancji posiadającej już jakąś barwę. Można je podzielić na pigmenty, laki i barwniki. Pigmenty są nierozpuszczalnymi kryształami wymagającymi procesu dyspersji w celu ich użycia do barwienia substancji. Barwniki są substancjami rozpuszczalnymi. Barwniki są łatwe w użyciu niemniej jednak ich odporności są mniejsze od pigmentów. Barwniki są transparentne, pigmenty są różne - część jest kryjąca, część transparentna.
    Studniczek, kiełż podziemny - rodzaj żyjących w wodach podziemnych skorupiaków z rzędu obunogów. Oczy zupełnie zanikły lub zachowały się szczątkowo. Zasiedlają one potoki i rzeki przepływające przez jaskinie oraz żyły wodne. Spotkać je można jednak też w głębokich studniach, na dnie dużych górskich jezior oligotroficznych i w niektórych źródłach, a nawet w kałużach, mających połączenie z wodami podziemnymi. Z Polski znanych jest 6 gatunków podziemnych obunogów.
    Wirki (Turbellaria) – grupa zwierząt należąca do płazińców. Żyją w środowisku wodnym (wody słodkie lub słone). Są drapieżnikami, a ich ciała okrywają nabłonki z rzęskami, w nabłonkach tych umieszczone są rabdity wyrzucane w czasie ataku.
    Stygal – środowisko wód podziemnych, zamieszkane przez specyficzną faunę (stygon, stygofauna). Cechą charakterystyczną stygalu jest brak światła (z reguły całkowita ciemność) oraz na ogół stała w ciągu roku temperatura wody (najczęściej niska). Słowo stygal pochodzi od rzeki w Hadesie − Styksu.
    Astyanax – rodzaj ryb z rodziny kąsaczowatych (Characidae) obejmujący ponad 100 słodkowodnych gatunków opisanych naukowo. Jest to, obok Hyphessobrycon, najliczniejszy w gatunki rodzaj z rzędu kąsaczokształtnych. Ryby te są szeroko rozprzestrzenione w wodach słodkich obu Ameryk – od południowych Stanów Zjednoczonych po północną Argentynę. Oprócz form rzecznych, żyjących w wodach powierzchniowych, są wśród nich zasiedlające podwodne jaskinie ślepe ryby – stanowiące obiekt wielu badań naukowych. Niektóre gatunki są wykorzystywane jako ryby akwariowe.
    Małżoraczki (Ostracoda) – drobne skorupiaki (Crustacea) o długości ciała 2-3 mm. Największy żyjący obecnie małżoraczek, Gigantocypris agassizi, osiąga 2,3 cm długości.

    Reklama