• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stuart Davis



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Pop art, popart (z ang. popular art = sztuka popularna) – prąd artystyczny w sztuce po II wojnie światowej, wywodzący się z ekspresjonizmu abstrakcyjnego. Termin pop-art został po raz pierwszy użyty przez angielskiego krytyka sztuki Lawrence’a Allowaya w „Przeglądzie Architektonicznym” („Architectural Digest”) z 1952 roku do opisania tych obrazów, które ilustrowały powojenny konsumpcjonizm i czerpały z dóbr materializmu.Armory Show (oficjalnie: International Exhibition of Modern Art) – wystawa sztuki nowoczesnej, zorganizowana w dniach 17 lutego–15 marca 1913 roku w Nowym Jorku w budynku 69th Regiment Armory (stąd potoczna nazwa wystawy) należącym do Gwardii Narodowej Stanów Zjednoczonych. Wystawa była następnie prezentowana w Art Institute of Chicago i w Copley Society of Art w Bostonie.

    Stuart Davis (ur. 7 grudnia 1892 w Filadelfii, zm. 24 czerwca 1964 w Nowym Jorku) – amerykański malarz i grafik modernistyczny, najbardziej znany ze swych studiów życia codziennego Ameryki, przedstawianych w jaskrawych barwach. Zasłynął z adaptacji języka muzyki jazzowej do nowoczesnego malarstwa.

    Życiorys[ | edytuj kod]

    Młodość i edukacja[ | edytuj kod]

    Stuart Davis był synem Edwarda Wyatta Davisa i rzeźbiarki Helen Stuart Davis. Oboje rodzice studiowali w Pennsylvania Academy of the Fine Arts. Matka wystawiała swoje prace w Filadelfii i Nowym Jorku. Ojciec był szefem działu artystycznego Philadelphia Press, w którym jako ilustratorów zatrudniał swoich przyjaciół: Johna Frencha Sloana, Williama Glackensa, George’a Luksa i Everetta Shinna. W 1901 rodzina Davisów przeprowadziła się do East Orange w New Jersey. W 1909 Davis porzucił szkołę średnią i przez następne trzy lata studiował w nowojorskiej szkole artystycznej Roberta Henriego (założyciela ugrupowania The Eight). Chociaż malował w stylu realistycznym, odrzucił akademicki idealizm, nakłaniając swoich uczniów do obserwacji i sporządzania studiów życia miejskiego takiego, jakie obserwowali na ulicach, w salach koncertowych, tawernach i innych miejscach. Uznanie Davisa dla sztuki współczesnej i abstrakcyjnej wywodzi się właśnie z jego zainteresowania twórczością przyszłych członków Ashcan School.

    Carnegie Museum of Art (Muzeum Sztuki Carnegie) – muzeum sztuk pięknych położone w Pittsburghu przy alei 4400 Forbes Avenue. Zostało założone w 1895 przez przemysłowca i filantropa Andrew Carnegie. Wchodzi w skład grupy czterech muzeów Muzea Carnegie w Pittsburghu. Znane w Stanach Zjednoczonych i na świecie ze swej kolekcji malarstwa amerykańskiego i europejskiego z okresu od XVI w. do chwili obecnej.Museum of Modern Art (MoMA) – muzeum sztuki nowoczesnej mieszczące się na Manhattanie w Nowym Jorku (na 53rd Street, pomiędzy Fifth Avenue a Sixth Avenue). Ekspozycje prac ze zbiorów Muzeum oraz wystawy czasowe (indywidualne i tematyczne) prezentujące malarstwo, rysunek, grafikę, rzeźbę, fotografię, film, video, instalacje, nowe media.

    Adaptacja zdobyczy modernizmu[ | edytuj kod]

    W 1913 Davis pokazał pięć akwarel na międzynarodowej wystawie sztuki nowoczesnej Armory Show, która wzbudziła jego zainteresowanie sztuką modernizmu. Na wystawie dominowali artyści francuscy, których sztuka wywarła najbardziej widoczny wpływ na sztukę amerykańską. Dzięki pracom takich artystów, jak: Henri Matisse, Georges Braque, Marcel Duchamp i Pablo Picasso obszernie został zaprezentowany fowizm i kubizm. Davis mógł zobaczyć, jak awangardowi artyści europejscy, na przykład Henri Matisse i Paul Gauguin, realizowali swoje nowatorskie pomysły odnośnie do nowoczesnych form. Stosowali kolory, które nie miały związku z rzeczywistością. Davis zapoznał się z kubizmem, który poddawał formie fragmentacji, spłaszczał przestrzeń, używał słów wziętych z nagłówków gazet, czy etykiet produktów jako elementów kompozycyjnych w obrazach. W kolejnych latach Davis podjął wysiłki, aby przyswoić sobie zdobycze modernizmu, które miał okazję poznać na Armory Show, zwłaszcza takie, jak: kolor, forma, czy traktowanie powierzchni i kompozycji dzieła. Miał świadomość, że doświadczenia, jakie wyniósł z okresu współpracy z Robertem Henrim są już niewystarczające.

    Muzeum Narodowe Thyssen-Bornemisza (hiszp. Museo Nacional Thyssen-Bornemisza) – hiszpańskie muzeum sztuki mieszczące się w Madrycie, w Palacio de Villahermosa. Figuratywizm – nurt w sztuce (głównie malarstwie i rzeźbie) polegający na ukazywaniu przedmiotów, zwierząt i ludzi w ich prawdziwych kształtach. Figuratywizm może więc być uważany za przeciwieństwo abstrakcjonizmu.
    Pejzaż Gloucester, 1919, Huntington Library
    Lucky Strike, 1921, Museum of Modern Art

    W latach 1911–1916 Davis pracował jako ilustrator i rysownik w czasopiśmie The Masses, kontynuując swoje eksperymenty z różnymi stylami, w tym z postimpresjonizmem, fowizmem i kubizmem. Liczne jego obrazy z lat 1916–1919, takie jak Gloucester Street (1916; Museum of Fine Arts w Bostonie), Garaż (1917, Collection of Earl Davis) czy Stacja benzynowa (1917, Hirshhorn Museum and Sculpture Garden) cechowała śmiała kolorystyka i płynne, energiczne ruchy pędzla. Po dwóch sezonach letnich spędzonych w Provincetown w stanie Massachusetts Davis zainteresował się wybrzeżami Nowej Anglii, stając się do 1934 regularnym bywalcem w Gloucester w sezonach letnich. Inspirowany obrazami Cézanne’a, Gauguina, Matisse’a i van Gogha, malował barwne pejzaże oraz sceny portowe. W 1921 zrealizował kilka najbardziej abstrakcyjnych dzieł w swojej karierze, w tym obrazy mające za temat opakowania do papierosów, etykiety, żarówki, butelki do płynu do płukania ust, solniczki i trzepaczki do jajek, wszystkie inspirowane dadaizmem. Ich przykładem ich jest obraz Lucky Strike (1921, Museum of Modern Art) ukazujący precyzyjnie namalowaną paczkę papierosów w stylu kolażu kubistycznego, z zachodzącymi na siebie kolorami, ciemnymi na tle jasnych, z formami pionowymi i poziomymi. W 1922 Davis został członkiem Modern Artists of America. Jako uznany, nowoczesny artysta, dostał się do kręgów nowojorskiej awangardy. Z biegiem lat zaprzyjaźnił się z takimi malarzami abstrakcyjnymi, jak: Charles Demuth, Arshile Gorky, John D. Graham oraz z poetą Williamem Carlosem Williamsem.

    Biblioteka Narodowa (BN) – polska biblioteka narodowa w Warszawie, na Ochocie, na Polu Mokotowskim, narodowa instytucja kultury założona w 1928.Filadelfia (ang. Philadelphia wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.

    W 1927 i 1928 pracował nad znaną serią Eggbeater Series (Trzepaczka do jajek), osobistą eksploracją kubistycznej formy i przestrzeni, w której wykorzystał takie przedmioty jak: trzepaczka do jajek, elektryczny wentylator i gumowe rękawice. Seria ta jawi się jako rodzaj katharsis, poprzez które próbował pozbyć się ostatnich śladów iluzjonizmu w swej twórczości. Wspomniane rekwizyty, stanowiące elementy martwej natury malował wielokrotnie, aż przestały istnieć w jego oczach i umyśle, z wyjątkiem związków pomiędzy kolorem, linią i kształtem. W tych i niektórych innych dziełach z tego samego okresu osiągnął pewien stopień uproszczonej abstrakcji przekraczającej to wszystko, co zamierzał stworzyć przez następne dziesięć lat. Ustanowił także w swoich obrazach pewne motywy aranżacyjne, które rozwinął później w innych dziełach.

    Robert Henri (ur. 25 czerwca 1865 w Cincinnati, Ohio, Stany Zjednoczone, zm. 12 lipca 1929 w Nowym Jorku) – amerykański malarz realista.Princeton University Art Museum (Muzeum Sztuki Uniwersytetu w Princeton) – muzeum sztuki w Princeton, założone w 1882 roku. Znajduje się na terenie kampusu Uniwersytetu w Princeton. Kolekcja muzeum liczy ponad 97 tysięcy eksponatów, obejmujących dzieła sztuki starożytnej, amerykańskiej, europejskiej, azjatyckiej, afrykańskiej i prekolumbijskiej.

    Wyjazd do Paryża[ | edytuj kod]

    Po udanym debiucie w Valentine Gallery jego sponsorka, Gertrude Vanderbilt Whitney zachęciła go do wyjazdu do Paryża. Korzystając z jej finansowego wsparcia, wyjechał tam razem ze swoją przyjaciółką, Bessie Chosak. W Paryżu założył pracownię w dzielnicy Montparnasse. Podczas czternastomiesięcznego pobytu malował uliczne krajobrazy, używając olśniewających barw i typowo francuskich detali, takich jak: balustrady, okiennice, mansardy czy kawiarnie. W 1929 ożenił się z Bessie Chosak.

    John French Sloan (ur. 2 sierpnia 1871 w Lock Haven, zm. 7 września 1951 w Hanover) – amerykański malarz i grafik, przedstawiciel modernizmu i realizmu. Należał do ugrupowania The Eight/Ashcan School będąc jednym z najbardziej wpływowych jego członków. Malował sceny miejskie, charakterystyczne dla Nowego Jorku z przełomu XIX i XX wieku. Członek American Academy of Arts and Letters, American Academy of Arts and Sciences, Art Students League, Charcoal Club, National Arts Club, National Institute of Arts and Letters, Society of American Artists i Society of Independent Artists.Grafik lub projektant graficzny – osoba działająca w branży zajmującej się projektami graficznymi i grafiką artystyczną. Tworzy ona dzieło poprzez składanie obrazów, typografii lub animacji graficznych. Grafik projektuje grafiki głównie dla wydawnictw, mediów drukowanych lub elektronicznych, np. broszury oraz reklamy. Odpowiedzialny jest też czasem za składanie tekstu, ilustrowanie, interfejsy użytkowników, a także za projektowanie stron internetowych. Podstawowym zadaniem w pracy grafika jest prezentowanie informacji w taki sposób, by były one zarówno dostępne, jak i łatwe do zapamiętania.

    Powrót do Stanów Zjednoczonych[ | edytuj kod]

    W 1929 Davis powrócił do Stanów Zjednoczonych. W tym samym roku zmarł jego mentor, Robert Henri. W latach 30. XX wieku Amerykę ogarnął wielki kryzys. Kiedy w 1933 prezydent Franklin Delano Roosevelt ogłosił uruchomienie federalnego programu wspierania sztuki, Davis włączył się jako jeden z pierwszych. W latach 1933–1939 w ramach projektów Public Works of Art Program, Federal Art Project i Works Progress Administration zrealizował kilka murali. Z finansowym wsparciem ze strony rządu mógł kontynuować swoje eksploracje formalizmu i tematyki amerykańskiej. Aby promować interesy artystów i uchronić ich przed wojną i faszyzmem został członkiem organizacji The Artists Union i American Artists' Congress. W 1934 został wybrany na przewodniczącego The Artists Union. W latach 1935–1936 redagował czasopismo Art Front. Starał się jednak nie łączyć swojej pracy społecznej z działalnością artystyczną. W latach 30. w głównych obrazach Davisa widoczna była kontynuacja wzajemnych oddziaływań jasno określonych, pofragmentowanych obiektów z geometryczno-abstrakcyjną strukturą. Jednocześnie artysta przeprowadzał liczne eksperymenty z pełną abstrakcją, szczególnie w rysunkach kreskowych i obrazach. Jego kolor stawał się coraz bardziej jaskrawy, a w wielu pracach przez coraz większą komplikację mniejszych, bardziej nieregularnych i kontrastowych, kolorowych form intensyfikował wrażenie tempa, poczucia ruchu, wesołości i rytmu. W obrazach z wczesnych lat 30. znajdowały się uporządkowane, wyraźnie rozpoznawalne przedmioty: pompa gazowa, budynki, meble, kapelusze, samochody i znaki, umieszczone w tętniących życiem, miejskich pejzażach. W pracach późnych lat 30. przedmioty zostały zdematerializowane, zmieniając się w formy o kolorowych konturach. Był to początek dwudziestu pięciu lat dojrzałego malarstwa abstrakcyjnego w karierze artysty. Pewnym wyjątkiem był tu wielkowymiarowy (14 x 46 m) mural History of Communication z 1939, zachowany tylko w postaci szkicu, którego rozpoznawalny temat był prawdopodobnie uwarunkowany okolicznościami zlecenia.

    Addison Gallery of American Art – muzeum sztuki w Andover, założone w 1931 roku przez finansistę Thomasa Cochrana jako muzeum akademickie przy Phillips Academy. Placówka jest położona na terenie kampusu szkoły, na rogu Route 28 (Main Street) i Chapel Avenue. Jest jednym z najstarszych muzeów w Stanach Zjednoczonych poświęconych sztuce amerykańskiej.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.


    Jednak we wczesnych latach 40. pojawiły się w dorobku artysty również obrazy prezentujące większy lub mniejszy stopień figuratywizmu, takie jak: New York Under Gaslight z 1941. W tym samym czasie Davis zrealizował serię błyskotliwych, abstrakcyjnych pejzaży: Hot Stillscape in Six Colours (1940), Arboretum by Flashbulb (1942), Ursine Park (1942) i Ultramarine (1943). Charakterystyczne dla nich jest porzucenie naturalistycznej iluzji wizualnej, chociaż zachowują one silne skojarzenia z pejzażem. Powtarzane, postrzępione formy tworzą ogólny złamany deseń. Zastosowane kolory są zdecydowanie czerwone, zielone i błękitne, z wyraźnymi czarno-białymi przerwami. W późnych latach 40. Davis zrealizował serię niewielkich, eksperymentalnych obrazów, którym nadał tytuły Pad (raczej sensie jazzowym) oraz Max, wraz z numerami porządkowymi, nadanym dla ich odróżnienia. Są one pozbawione jakichkolwiek elementów kojarzących je z figuratywizmem, z wyjątkiem słowa „Pad” i stanowią wyraz abstrakcyjnych eksperymentów, od form czysto geometrycznych do silnie ekspresjonistycznych. Ich przykładem jest The Mellow Pad, nad którym artysta pracował z przerwami w latach 1945–1951, i który był próbą rozwinięcia wspomnianych abstrakcyjnych szkiców w bardziej monumentalną kompozycję.

    Museum of Fine Arts, Houston ( w skrócie MFAH) – muzeum sztuki w Houston założone w 1900 roku, jest największą instytucją kulturalną w południowo-zachodnim regionie Stanów Zjednoczonych. Posiada w swych zbiorach ponad 65 000 eksponatów dokumentujących 6 000 lat działalności artystycznej człowieka. W skład kompleksu muzealnego wchodzą obok galerii również: kino, dwie biblioteki badawcze, archiwa publiczne oraz nowoczesna pracownia konserwacji dzieł sztuki.Gertrude Vanderbilt Whitney (ur. 9 stycznia 1875 w Nowym Jorku, zm. 18 kwietnia 1942 tamże) – amerykańska rzeźbiarka, mecenas i kolekcjonerka sztuki, założycielka w 1930 roku muzeum swego imienia, przedstawicielka znanego rodu Vanderbilt. Dwa z zaprojektowanych przez nią pomników: Titanic Memorial (poświęcony pamięci ofiar Titanica) i Zwiadowca (dedykowany Buffalo Billowi) zostały wpisane na listę amerykańskiego dziedzictwa kulturowego National Register of Historic Places.

    Równolegle do działalności malarskiej Davis prowadził działalność pedagogiczną: w 1932 wykładał w Art Students League of New York, w 1940 został wykładowcą w New School for Social Research, a w 1950 na Uniwersytecie Yale’a.

    Davis malował intensywnie aż do śmierci. W licznych, małych obrazach, olejnych lub gwaszowych eksperymentował z nowymi pomysłami lub powracał do starszych motywów pod kątem ich możliwego, wariantowego rozwoju, jak Combination Concrete II (1958) czy The Paris Bit (1959), będący nostalgicznym pastiszem reminiscencji paryskich. W swojej pracowni pozostawił kilka niedokończonych obrazów i rysunków, które są dokumentem jego metod twórczych i niewyczerpanej płodności jego wyobraźni. Pozostawił również wiele zeszytów z obserwacjami i zapisami swoich pomysłów pod kątem ich ewentualnego rozwoju. Davis jest niemal jedynym amerykańskim malarzem XX wieku, którego twórczość przekroczyła wszelkie zmiany stylu, ruchu i mody. Nawet w latach 50., kiedy ekspresjonizm abstrakcyjny dominował na scenie amerykańskiej, artysta nadal żywił szacunek i podziw dla najbardziej eksperymentujących, nowych artystów.

    Dallas Museum of Art (Muzeum Sztuki w Dallas, w skrócie DMA) – muzeum sztuk pięknych w Dallas, w dzielnicy zwanej Arts District, skupiającej instytucje artystyczne i kulturalne miasta, w tym trzy muzea: DMA, Nasher Sculpture Center oraz Crow Collection of Asian Art. Posiada w swych zbiorach ponad 24 tysiące eksponatów obejmujących 5 tysięcy lat działalności artystycznej człowieka. Mając powierzchnię około 47 900 m² jest jednym z największych muzeów sztuki w w Stanach Zjednoczonych. Rocznie odwiedza je ponad 600 tysięcy gości. Walker Art Center – muzeum sztuki współczesnej w Minneapolis w stanie Minnesota (USA). Instytucja ta jest uznawana za jedno z wielkiej piątki muzeów o podobnym profilu, obok Museum of Modern Art, San Francisco Museum of Modern Art, Guggenheim Museum i Hirshhorn Museum and Sculpture Garden. Zostało otwarte 22 maja 1927 przez Thomasa B. Walkera. Muzeum skupiło się na zbiorach sztuki współczesnej w latach 40. XX wieku, kiedy nabyto kolekcję dzieł artystów takich jak Pablo Picasso, Henry Moore czy Alberto Giacometti. W skład muzeum wchodzi także ogród rzeźb.

    W późniejszych latach Davis nadal odnosił sukcesy artystyczne. W 1952 i 1954 otrzymał, jako przedstawiciel Stanów Zjednoczonych, wyróżnienia na Biennale w Wenecji. Ponadto w 1958 i 1960 został odznaczony Międzynarodową Nagrodą im. Salomona R. Guggenheima. Zmarł nagle na udar mózgu, pozostawiając po sobie spuściznę artystyczną w postaci obrazów oraz reputację jednego z pierwszych modernistów Ameryki. Krytyk sztuki Brian O'Doherty określił go na łamach The New York Timesa jako „jednego z nielicznej grupy wielkich malarzy, których wydała Ameryka i który nigdy nie był anachroniczny”.

    National Portrait Gallery (Narodowa Galeria Portretów) – muzeum sztuki w Waszyngtonie, założone w 1962 roku na mocy ustawy Kongresu Stanów Zjednoczonych jako muzeum publiczne, do którego wstęp jest bezpłatny, poświęcone podobiznom osób, które zapisały się w historii i kulturze Stanów Zjednoczonych, jak również artystom, którzy podobizny te stworzyli. Muzeum mieści się w gmachu Old Patent Office Building, dzieląc powierzchnię wspólnie z Smithsonian American Art Museum and the Renwick Gallery. Muzealna kolekcja obejmuje obrazy olejne, grafikę, fotografię i multimedialną rzeźbę począwszy od portretów George’a Washingtona, a skończywszy na podobiznach Madonny. Pennsylvania Academy of the Fine Arts (pol. Akademia Sztuk Pięknych Pensylwanii, Pensylwańska Akademia Sztuk Pięknych) – muzeum sztuk pięknych i uczelnia artystyczna w Filadelfii, założona w 1805 roku jako pierwsza tego typu placówka muzealna i oświatowa w Stanach Zjednoczonych. Znana z kolekcji XIX- i XX-wiecznego malarstwa amerykańskiego, rzeźby i grafiki. W salach wystawowych eksponowane są również prace studentów uczelni.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Slang także język specjalny, argot, gwara środowiskowa – swoista odmiana potocznego języka ogólnonarodowego oparta na odrębności środowiskowej. Odróżnia się tym od dialektu i gwary, wyodrębnionych terytorialnie. W przeciwieństwie do gwar i dialektów, różni się od języka ogólnego leksyką, frazeologią i zmianami znaczeń słownictwa ogólnego, nie gramatyką.
    Art Institute of Chicago (AIC) (Instytut Sztuki w Chicago) to encyklopedyczne muzeum sztuk pięknych położone w Chicago w Grant Park przy South Michigan Avenue 111. Muzeum posiada w swoich zbiorach jedną z najwspanialszych na świecie kolekcji malarstwa europejskiego, obejmującą ponad 3500 dzieł począwszy od XII aż do połowy XX w., w tym znaczącą kolekcję dzieł sztuki okresu impresjonizmu i postimpresjonizmu. Znaczącą część zbiorów muzeum stanowi ponadto sztuka amerykańska, rzemiosło artystyczne, sztuka Azji oraz sztuka współczesna. Muzeum jest połączone z uczelnią artystyczną School of the Art Institute of Chicago i kierowane przez dyrektora i przewodniczącego Jamesa Cuno. Pod względem powierzchni jest drugim muzeum sztuki w Stanach Zjednoczonych po Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.
    Gwasz – farba wodna z domieszką kredy lub bieli (od XIX wieku ołowiowej lub cynkowej), nadającej jej właściwości kryjące, oraz gumy arabskiej będącej spoiwem. Znana w Europie od średniowiecza, stosowana głównie w XVII i XVIII wieku, choć jest ona popularna do dzisiaj. Mianem tym określa się także technikę malowania gwaszami, a także same obrazy nimi namalowane.
    Art Students League of New York – amerykańska Akademia Sztuk Pięknych, założona w 1875 roku w Nowym Jorku. Mieści się w budynku American Fine Arts Society, zbudowanym w latach 1891–1892, wpisanym 10 grudnia 1968 roku przez New York City Landmarks Preservation Commission na listę zabytków (Historic preservation) miasta Nowy Jork, a 6 maja 1980 roku – na listę zabytków USA National Register of Historic Places jako poz. nr 80002662.
    Hirshhorn Museum and Sculpture Garden – muzeum sztuki w Waszyngtonie, założone w 1974 roku w w oparciu o kolekcję 6 600 dzieł sztuki należącą do Josepha H. Hirshhorna, podarowaną przez niego w maju 1966 roku dla Smithsonian Institution. Muzeum jest położone przy National Mall. W jego zbiorach znajduje sie ponad ponad 11 500 prac takich artystów jak Pablo Picasso, Piet Mondrian, Willem de Kooning oraz artystów współczesnych jak Damien Hirst i Olafur Eliasson.
    San Diego Museum of Art- muzeum sztuki w San Diego, w Stanach Zjednoczonych. Pierwotnie nosiło nazwę The Fine Arts Gallery of San Diego ale w 1978 roku zmieniono nazwę na San Diego Museum of Art.
    Norton Museum of Art – galeria sztuki znajdująca się w West Palm Beach w stanie Floryda (USA). Galerię założyli w 1941 Ralph i Elizabeth Nortonowie.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.733 sek.