• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Strofa

    Przeczytaj także...
    Strofa mickiewiczowska – strofa czterowersowa złożona z czternastozgłoskowych wersów anapestycznych (czterostopowych hiperkatalektycznych w średniówce i klauzuli) i dziesięciozgłoskowych (hiperkatalektycznych w klauzuli). W kanonicznej postaci omawianej strofy w dłuższych wersach występują rymy wewnętrzno-zewnętrzne, a wersy krótsze rymują się ze sobą. Schemat strofy jest więc następujący: 14(7a+7a)/10b/14(7a+7a)/10b.Strofa stanisławowska – strofa czterowersowa składająca się z wersów dziesięciozgłoskowych ze średniówką po sylabie piątej i ośmiozgłoskowych w porządku 10(5+5)/8/10(5+5)/8. Wersy o tej samej długości rymują się ze sobą (abab). Istnieje też wariant z wersami jedenastozgłoskowymi: 11(5+6)/8/11(5+6)/8. Typowa strofa stanisławowska wykazuje silną tendencję toniczną (przeplot wersów czteroakcentowych i trójakcentowych), a nawet sylabotoniczną (daktyliczną). Strofa wzięła swoją nazwę od epoki, w której była najczęściej stosowana, czyli od panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Strofa stanisławowska występuje w najbardziej znanym utworze sentymentalistycznym, sielance Laura i Filon Franciszka Karpińskiego:
    Strofa dwudziestowersowa – forma stroficzna zbudowana z dwudziestu wersów, połączonych różnymi układami rymów. Strofa dwudziestowersowa, podobnie jak inne zwrotki dłuższe niż dziesięciowersowe, pojawia się rzadko. Strofa dwudziestowersowa występuje między innymi w poezji Francesco Petrarca, gdzie tworzy kancony.

    Strofa (z łac. stropha), zwrotka – zestaw pewnej liczby wersów (wyodrębnionych w całość i oddzielonych przerwą graficzną od innej całości), który jest elementem wierszotwórczym. Strofa występuje tylko w utworze lirycznym, pełni istotną funkcję w rytmice i intonacji. Strofy mogą występować w wierszach każdego rodzaju: białym, wolnym, sylabicznym, tonicznym, sylabotonicznym, ale w wierszu wolnym mogą nie mieć charakteru regularnego.

    Wers (fr. vers, z łac. versus – wiersz) – podstawowa jednostka wersyfikacyjna, niemal zawsze wyodrębniona jako pojedyncza linijka tekstu. Wers można także zdefiniować jako odcinek mowy wierszowanej między dwiema pauzami wersyfikacyjnymi.Strofa saficka (łac. stropha Sapphica) - typ strofy składającej się z trzech wersów jedenastozgłoskowych i czwartego pięciozgłoskowego. Ten układ strofy wiersza charakterystyczny był dla greckiej poetki Safony, w której wierszach po raz pierwszy pojawił się ten rodzaj strofy. Najstarszym świadectwem użycia tej formy jest Hymn do Afrodyty.

    Ze względu na liczbę wersów, które wchodzą w skład strofy, wyróżniamy:

  • dystych – strofa składająca się z 2 wersów
  • tercet – strofa składająca się z 3 wersów
  • tetrastych – strofa składająca się z 4 wersów
  • pentastych – strofa składająca się z 5 wersów
  • sestet – strofa składająca się z 6 wersów
  • septet – strofa składająca się z 7 wersów
  • oktostych – strofa składająca się z 8 wersów
  • jedenastowersowa
  • dwunastowersowa
  • trzynastowersowa
  • czternastowersowa
  • piętnastowersowa
  • szesnastowersowa
  • siedemnastowersowa
  • osiemnastowersowa
  • dziewiętnastowersowa
  • dwudziestowersowa
  • Podział strof pod względem kompozycyjnym:

    Strofa szesnastowersowa – forma stroficzna składająca się z szesnastu wersów, połączonych różnymi układami rymów. Podobnie jak wszystkie inne formy dłuższe od decymy, strofa szesnastowersowa pojawia się w poezji europejskiej rzadko. W poezji polskiej pojawia się głównie w tłumaczeniach liryki obcej.Strofa dwunastowersowa – strofa składająca się z dwunastu wersów, połączonych różnymi układami rymów. W poezji europejskiej występuje bardzo rzadko w porównaniu ze strofami o długości do dziesięciu linijek. Ze strof dwunastowersowych składa się średniowieczny angielski poemat alegoryczny Perła. O konstrukcji tego aliteracyjnego utworu pisał miedzy innymi D. J. Williams.
  • otwarte
  • zamknięte
  • izometryczne – wersy mają ten sam kształt metryczny tzn. tę samą liczbę sylab, ten sam rytm
  • heterometryczne – poszczególne wersy są układem o różnym rozmiarze (różna liczba sylab)
  • Wiele strof nosi nazwę od imienia lub nazwiska poety, który ją wynalazł lub szczególnie często stosował: strofa alcejska, strofa saficka, strofa mickiewiczowska, strofa Burnsa. Nazwa strofy stanisławowskiej pochodzi od epoki, w której ją stosowano - panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

    Dystych (gr. dístichon) inaczej: dwuwiersz; strofa dwuwersowa, o rymach parzystych (AA BB) - najmniejsza istniejąca strofa poetycka. Oba wersy dystychu charakteryzują się zazwyczaj znacznym podobieństwem pod względem składni i treści.Strofoida – zespół wersów graficznie wyodrębniony w tekście utworu poetyckiego, odpowiadający jakiejś odrębnej całostce treściowej, nie realizujący jednak żadnego z tradycyjnych wzorców budowy stroficznej. Występuje zwłaszcza w wierszu wolnym.

    Strofa zamknięta – powstała już w średniowieczu. Stanowi pod jakimś względem wyraźnie zamkniętą całość składniowo intonacyjną. Wywołuje wrażenie silnego wyodrębnienia w stosunku do strofy, która po niej następuje.

    Strofa otwarta – najpopularniejsza od XIX wieku. W XIX wieku strofy liczyły z reguły 2 lub 3 wersy. Strofa otwarta to taka, która nie stanowi całości intonacyjno-składniowej. Łączy się bezpośrednio pod jakimś względem ze strofą, która po niej następuje.

    Do kryteriów otwartości bądź zamknięcia strof należą: obraz, temat i myśl.

    Liryka (gr. λυρικóς, lyrikos – odnoszący się do liry) – jeden z trzech rodzajów literackich, obok dramatu i epiki.Wiersz (także: mowa wiązana, oratio vincta) – sposób organizacji tekstu, polegający na powtarzaniu się w nim odcinków o takich samych właściwościach strukturalnych; przeciwieństwo prozy; utwór o swoistej językowej kompozycji, w której wers (linijka wiersza wyodrębniona intonacyjnie i graficznie) pełni funkcję wierszotwórczą, wykorzystuje środki stylistyczne w funkcji poetyckiej, impresywnej lub ekspresywnej.

    W wierszu wolnym często zamiast regularnych strof występują strofoidy.

    Przypisy

    1. Słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988, s. 483.
    2. Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Kraków 2003, s. 139.

    Bibliografia[]

  • Strofika, red. Maria Renata Mayenowa, Wrocław 1964.
  • Wóycicki Kazimierz, Forma dźwiękowa prozy polskiej i wiersza polskiego, Warszawa 1960.
  • Tetrastych (kwarten, quatrain czyli czterowiersz lub czterowers) – najpopularniejszy typ strofy, zwłaszcza w poezji lirycznej. Składa się z czterech wersów, najczęściej izosylabicznych i połączonych rymami (parzystymi, okalającymi lub krzyżowymi). Typowy dla tetrastychu jest ośmio-, jedenasto- lub trzynastozgłoskowiec. Strofa tego typu jest często elementem składowym całych układów stroficznych. Tetrastych bardzo często pojawia się w liryce polskiej, na przykład:Strofa siedemnastowersowa – forma stroficzna składająca się z siedemnastu linijek, połączonych różnymi układami rymów. Strofa siedemnastowersowa, podobnie jak inne zwrotki dłuższe niż dziesięciowersowe, pojawia się rzadko. Strofę siedemnastowersową najwybitniejszy włoski romantyk Giacomo Leopardi zastosował w jednej z ód z cyklu Pieśni.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Strofa czternastowersowa – forma stroficzna składająca się z czternastu linijek, połączonych różnymi układami rymów.
    Sylabotonizm – system numeryczny wiersza oparty na zgodności liczby oraz układu sylab akcentowanych i nieakcentowanych w odpowiadających sobie wersach. Wywodzi się z antyku, związany jest z pieśnią. Rozmiar wersu nie powinien przekraczać sześciu stóp. Często w wierszu sylabotonicznym występuje akcent poboczny, utworzony przez rytm, zawsze średniówka, nigdy przerzutnia. W zależności od rodzaju stóp tworzących wers wyróżnia się rodzaje wierszy sylabotonicznych, najczęściej występują: ośmiozgłoskowce (tworzone przez trochej), dwunastozgłoskowce (tworzone przez jamb) oraz dziesięciozgłoskowce i siedmiozgłoskowce (tworzone przez anapest). Rodzaj wykorzystanej stopy wpływa na nastrój wiersza: amfibrach występuje w utworach monotonnych, trochej w utworach żywych, często związanych z tańcem i ruchem. Rygoryzm wiersza sylabotonicznego rozluźnił w poezji polskiej Tuwim, który wprowadził średniówkę wewnątrz stopy.
    Intonacja – w trakcie wypowiadania tekstu nadawanie mu pewnego rodzaju melodii, poprzez zmianę modulacji głosu, w celu wyrażenia emocji lub tylko dla oddania specyficznego charakteru danej wypowiedzi.
    Strofa jedenastowersowa – strofa, która składa się z jedenastu linijek, połączonych różnorodnymi układami rymów. W poezji europejskiej występuje rzadko, podobnie jak wszystkie formy dłuższe od decymy. John Keats użył strofy jedenastowersowej w odzie To Autumn (Do jesieni):
    Tonizm – system numeryczny wiersza, charakteryzujący się występowaniem tej samej liczby zestrojów akcentowych (sylab pod jednym akcentem) w jednym wersie. W wierszu tonicznym może występować przerzutnia, bardzo ważny jest rym w klauzuli. Tonizm może być łączony w wierszu z sylabizmem (tak pisał między innymi Broniewski). W tonizmie najczęściej występują wiersze sześcio- i trzynastoakcentowe.
    Pentastych (gr. pénte- ‘pięcio’ i stíchos ‘wers’), także pięciowiersz – utwór albo strofa, których wyróżnikiem jest pięć wersów.
    Strofa Burnsa – strofa sześciowersowa dwurymowa, składająca się z wersów jambicznych czterostopowych (wersy pierwszy, drugi, trzeci i piąty) i dwustopowych (wersy czwarty i szósty) rymowana aaabab. Swoją nazwę zawdzięcza częstemu wykorzystywaniu przez największego poetę Szkocji Roberta Burnsa.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.01 sek.