• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Strefowość cieków

    Przeczytaj także...
    Potamal – strefa rzeki. W profilu podłużnym cieków hydrobiolodzy wyróżniają krenal (strefa źródliskowa), rhitral (lub ritral) – strefa strumienia oraz strefę rzeki czyli potamal. Zespół organizmów zasiedlajacych potamal to potamon.Psammal – obszar nie zarośniętego dna piaszczystego do którego zaliczamy niestabilne i skąpo zasiedlone piaski strefy brzegowej (arenal) oraz głębsze obszary piaszczystego dna. Strefę tę zamieszkuje mało zróżnicowany, aczkolwiek liczny zoobentos.
    Krainy rybne rzek – podział cieków na strefy w profilu podłużnym (od źródeł do ujścia), którego podstawą jest rozmieszczenie ryb w rzece. Klasyfikację zaproponował Robert Lauterborn, zoolog z Fryburga, na przykładzie rzeki Ren. Występowanie poszczególnych gatunków ryb uwarunkowane jest różnymi czynnikami środowiskowymi, (m.in. temperatura, natlenienie, rodzaj dna). Lauterborn wyróżnił 5 krain:

    Strefowość cieków – hydrobiologiczny podział wód płynących na strefy od źródeł aż do ujścia, wprowadzony przez Botosaneanu i Illiesa na podstawie rozmieszczenia widelnic, jętek i chruścików. W odróżnieniu od systemu krainy rybnych system daje się zastosować na wszystkich kontynentach.

    Metapotamal - to bieg środkowy rzeki - spadek zwierciadła wody i prędkość wody maleją. Maleje również erozja dna rzeki na rzecz erozji bocznej, co powoduje powstawanie zakoli. Dolina staje się szersza. W biegu środkowym dno jest przeważnie żwirowe.Źródło – naturalny, skoncentrowany, samoczynny wypływ wody podziemnej na powierzchnię Ziemi. W hydrobiologii strefa źródliskowa określana jest nazwą krenal, dzielący się na eukrenal (źródło właściwe) i hypokrenal (strefę odpływu źródła), natomiast organizmy je zamieszkujące to krenon.

    Wyróżnia się:

  • kryal – wysokogórskie, okresowe cieki, zasilane z lodowca lub pokrywy śniegu (eukryal – wody płynace po podowcu, metakryal – wypływające z lodowców, hypokryal)
  • krenal strefę źródła z podziałem na eukrenal i hypokrenal,
  • rhitral strefę strumienia, potoku, z podziałem na odcinek górny epirhitral, środkowy metarhitral i odcinek dolny hypotrhitral,
  • potamal strefę rzeki, z podziałem na odcinek górny epipotamal, środkowy metapotamal i ujściowy hypopotamal,
  • limnal strefa jeziorna – jeziora przepływowe oraz zbiorniki zaporowe.
  • Klasyfikacja dość dobrze oddaje zmiany siedliskowe w rzekach górskich, lecz słabiej w mozaikowatych rzekach nizinnych i w krajobrazie polodowcowym z jeziorami przepływowymi oraz zmiennym spadkiem nachylenia terenu.

    Chruściki (Trichoptera) – rząd owadów wodnych o przeobrażeniu zupełnym. Są stosunkowo niewielkich rozmiarów, od 2 mm do 4-5 cm. Największe znane chruściki zamieszkują Himalaje (rodzaje: Eubasilissa, Himalopsyche, u owadów dorosłych rozpiętość skrzydeł dochodzi do 8 cm). Cechą charakterystyczną postaci dorosłych są włoski na skrzydłach, natomiast larwy mają wyraźnie odnóża analne zakończone pazurkiem.Eukrenal – wypływowa część źródliska, poniżej której znajduje się odpływ (hypokrenal), strefa w podziale wód płynących, część krenalu. Poniżej hypokrenalu znajduje się strefa górnego strumienia – epirhitral. Cechą eukrenalu jest w przypadku źródeł helokrenowych (dominujący typ na nizinach) cienka warstewka wody, w której żyja krenobionty. Z eukrenalem związanych jest wiele owadów wodnych, przystosowanych do komsumpcji jesienego opadu liści.

    Prowadzono próby rozbudowania tej klasyfikacji z uwzględnieniem charakteru krajobrazu, np. sylvanopotamal strefa rzeki śródleśnej (Botosaneanu).

    Odrębnym problemem jest strefowość cieków w profilu poprzecznym, odnosząca się do zróżnicowania siedliskowego w obrębie koryta rzecznego (psammal, lital, akal, litoral, hyporeal), jak i całej doliny rzecznej, zwłaszcza cieków nizinnych (rzek, zbiorników okresowych terasy zalewowej, starorzecza, dopływów, źródeł przyzboczowych).

    Limnal (gr. limne – jezioro), jezioro, strefa jeziorna, pojęcie używane w hydrobiologii w kilku znaczeniach. W odniesieniu do strefowości cieków dotyczy jezior przepływowych. W starszych publikacjach używane jako określenie wód śródlądowych, wód stojących. Przez niektórych autorów uznane za pojęcie tożsame z pelagialem i jako takie zaliczane do terminów zbędnych. Jednakże w hydrobiologicznej klasyfikacji wód podpowierzchniowych limnal oznacza strefę jeziorną w nawiązaniu do krenalu, rhitrali i potamalu.Strefa przybrzeżna, litoral (od. łac. litus – brzeg), strefa litoralna – strefa zbiornika wodnego przylegająca do brzegu, lądu. Charakteryzuje się najlepszymi warunkami życia w wodach (dużo światła, tlenu, mniejsze zasolenie, urozmaicona rzeźba dna). Najbardziej podatna jest na niestałość czynników środowiskowych, przede wszystkim na dobową i sezonową zmienność oświetlenia i temperatury, zlodzenie, w tej strefie powstaje największa ilość materii organicznej i zalega największa ilość detrytusu, przez co podlega największym wahaniom stężenia tlenu.

    Zobacz też[]

  • stygal
  • koncepcja ciągłości rzeki (river continuum)
  • krainy rybne rzek
  • rzędowość rzeki
  • sieć rzeczna



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rhitral, ritral – strefa strumienia, w klasyfikacji hydrobiologicznej cieku. Znajduje się poniżej strefy źródłowej – krenalu, a przed strefą rzeki – potamalu.
    Rzeka – naturalny, powierzchniowy ciek płynący w wyżłobionym przez erozję rzeczną korycie, okresowo zalewający dolinę rzeczną. W Polsce przyjmuje się, że rzekę stanowi ciek o powierzchni dorzecza powyżej 100 km².
    Epipotamal to górny bieg rzeki – wody rzek płyną zazwyczaj po stromych zboczach często bardzo szybko, żłobiąc wąskie doliny. Siła płynącej wody jest tu tak duża, że wyrywa z dna i zboczy koryta rzeki nawet duże bloki skalne. Bieg górny charakteryzuje się dużym spadkiem, dużą prędkością wody i intensywną erozją denną, dzięki której koryto jest głęboko wcięte w podłoże. Niekiedy wydziela się dodatkowy bieg górski lub bieg źródliskowy, na którym następuje wyraźne ukształtowanie się koryta rzecznego.
    Lital – siedlisko kamienistego lub skalistego dna w zbiorniku wodnym, zamieszkane przez specyficzny zespół organizmów – liton. Strefa ta narażona jest na falowanie, czego skutkiem może być wypłukiwanie frakcji ilastych do głębszych miejsc zbiornika. Środowisko to zamieszkują organizmy mocno przytwierdzające się do podłoża:
    Hypokrenal – odpływowa część źródliska, strefa w podziale wód płynących, część krenalu, znajdująca się poniżej eukrenalu. Poniżej hypokrenalu znajduje się strefa górnego strumienia – epirhitral. Duży wpływ na fukcjonowanie ekologiczne hypokrenatu ma środowisko bezpośredniego sąsiedztwa, zwłaszcza obecność nadbrzeżnych drzew, które dosarczają detrytusu jako głównej bazy pokarmowej. Z hypokrenalem związanych jest wiele owadów wodnych, przystosowanych do komsupcji jesienego opadu liści.
    Koncepcja ciągłości rzeki ((ang.) river continuum, river-continum) - funkcjonalne podejście do strefowości cieków, sformułowane w 1980 roku (Vannote R. L., Minshall G. W., Cummins K. W., Sedel J. R., Cushing C. E.), akcentujące ciągłość procesów ekologicznych i gradientowy charakter stref rzecznych. Od źródeł do ujścia różne czynniki takie jak: szerokość i głębokość koryta, szybkość prądu, objętość masy wodnej, temperatura, zawiesina, natlenienie, dopływ materii organicznej itd., zmieniają się w sposób ciągły. Gradienty geomorfologiczne, chemiczne i biologiczne tworzą ciągły system - continuum rzecze. Nie można wyróżnić wyraźnych granic pomiędzy poszczególnymi strefami cieku (krenal, rhitral, potamal), gdyż przejścia są stopniowe i ciągłe.
    Stygal – środowisko wód podziemnych, zamieszkane przez specyficzną faunę (stygon, stygofauna). Cechą charakterystyczną stygalu jest brak światła (z reguły całkowita ciemność) oraz na ogół stała w ciągu roku temperatura wody (najczęściej niska). Słowo stygal pochodzi od rzeki w Hadesie − Styksu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.017 sek.