Stowarzyszenie Ludu Polskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stowarzyszenie Ludu Polskiego – założone w 11 lutego 1835, powstało z inicjatywy Szymona Konarskiego, Leona Zaleskiego i Alfreda Zaleskiego.

Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwami Oświęcimia i Zatoru (niem. Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; ukr. Королівство Галичини та Володимирії з великим князівством Краківським і князівствами Освенціма і Затору) – państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej, obecnie w granicach Polski i Ukrainy.Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy – obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.

Historia[ | edytuj kod]

W skład stowarzyszenia weszło TPL oraz węglarstwo galicyjskie. Władzę naczelną stanowił Zbór Główny w Krakowie (następnie we Lwowie), dzieliło się ono z kolei na zbory ziemskie: Królestwo Kongresowe, Galicja, Wielkie Księstwo Poznańskie i ziemie zaboru rosyjskiego (Litwa, Wołyń, Podole i Ukraina).

Królestwo Polskie (ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje), potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka – kadłubowe państwo polskie istniejące w latach 1815-1832, a później do 1918 r. jako część składowa Imperium Rosyjskiego. Zostało utworzone decyzją kongresu wiedeńskiego. Wbrew obiegowym opiniom Królestwo Polskie było państwem suwerennym i niepodległym (do 1832 r.), posiadającym własną konstytucję, Sejm, wojsko, monetę i szkolnictwo z Uniwersytetem Warszawskim, a czynności urzędowe odbywały się w języku polskim. Polskę łączyły z Rosją - osoba Monarchy (każdorazowy Imperator Rosji był jednocześnie Królem Polski i pod takim tytułem występował w Królestwie) oraz polityka zagraniczna, należąca do prerogatyw królewskich. Koroną królestwa była Polska Korona Cesarska. 26 lutego 1832 roku król Mikołaj I Romanow zniósł konstytucję Królestwa zastępując ją Statutem Organicznym, który likwidował Sejm i samodzielną armię, znosił unię międzypaństwową i włączał Królestwo do cesarstwa na zasadzie autonomii administracyjnej, przywrócił urząd namiestnika sprawującego władzę cywilną i wojskową.Lwów (dawna nazwa form. Królewskie Stołeczne Miasto Lwów), ukr. Львів (Lwiw), ros. Львов (Lwow), niem. Lemberg, łac. Leopolis, jidysz לעמבערג ,לעמבעריק (Lemberg, Lemberik), orm. Լվով (Lwow) – miasto na Ukrainie, ośrodek administracyjny obwodu lwowskiego.

W Zborze Głównym zasiedli Lesław Łukaszewicz, Henryk Bogusz, Teofil Januszewicz, Adolf Zaleski, Ludwik Miłkowski i Romuald Frank. W SLP utworzono specjalny Wydział Chłopów pod kierownictwem ppłk. Franciszka Bobińskiego. Nieoficjalnym organem prasowym był redagowany przez Leona Zienkowicza Powszechny Pamiętnik Nauk i Umiejętności.

Karbonariusze (węglarze, zakon węglarzy, dobrzy kuzyni) – członkowie jednego z tajnych stowarzyszeń rewolucyjnych przeciw absolutyzmowi w Europie założonych w I połowie XIX wieku. Odegrali dużą rolę w procesie jednoczenia Włoch.Franciszek Bobiński (ur. we wrześniu 1793 w Płocku, zm. 1 września 1883 w Siernikach) – pułkownik Wojsk Polskich Królestwa Kongresowego.

Celem SLP było wywalczenie wolnej, republikańskiej Polski, żądano likwidacji przywilejów klasowych, praw obywatelskich dla obywateli, zniesienia ograniczeń dotyczących chłopów. Odrodzona Polska miała stać się częścią wolnych i solidarnych narodów Europy oraz członkiem wolnej federacji Słowiańszczyzny.

Library of Congress Control Number (LCCN) – numer nadawany elementom skatalogowanym przez Bibliotekę Kongresu wykorzystywany przez amerykańskie biblioteki do wyszukiwania rekordów bibliograficznych w bazach danych i zamawiania kart katalogowych w Bibliotece Kongresu lub u innych komercyjnych dostawców. WorldCat – katalog rozproszony łączący zbiory 71 000 bibliotek ze 112 krajów, które są uczestnikami serwisu Online Computer Library Center. Katalog jest tworzony i prowadzony przez biblioteki, których zbiory są w nim ujęte.

Władzę stanowił Zbór Główny, działający w Krakowie. Podlegały mu “zbory ziemskie” (Wolnego miasta Krakowa, Galicji, zaboru pruskiego, Królestwa Polskiego, Litwy i Ukrainy). Im z kolei podlegały “zbory obwodowe”, a tym “gminy” z “sołtysami” na czele. Osobne gminy działały na uniwersytetach i w seminariach duchownych.

Litwa, Republika Litewska (lit. Lietuva, Lietuvos Respublika) – państwo w Europie, jeden z krajów bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO; graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią, od północy z Łotwą.Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie.

W łonie SLP rywalizowały ze sobą frakcje - radykałów (ich trzon tworzyła młodzież krakowska z Łukaszewiczem, Gudrajczykiem, Zienkowiczem), skłonnych do natychmiastowego wywołania powstania i umiarkowanych (przeważali we Lwowie, m.in. Franciszek Smolka), zwolenników działania długofalowego i mozolnej akcji oświatowej. Po przeniesieniu Zboru Głównego do Lwowa (w 1836, po zajęciu Krakowa przez wojska zaborcze po zabójstwie carskiego agenta Behrensa) przewagę w kierownictwie zdobyli umiarkowani działacze, a bardziej lewicowych działaczy odsunięto od kierownictwa. Spowodowało to rozłam – 10 czerwca 1837 w Pawlikowicach odsunięci działacze powołali Konfederację Powszechną Narodu Polskiego.

Jacek Gudrajczyk – jeden z czołowych przedstawicieli polskiej opozycji demokratycznej w Rzeczypospolitej Krakowskiej. Towarzystwo Przyjaciół Ludu (Związek Przyjaciół Ludu) – polska organizacja spiskowa, działająca w Galicji w latach 1833-1835.

Działacze KPNP opanowali część niższych ogniw SLP, co spowodowało skupienie się na walce ideologicznej obu organizacji.

Literatura[ | edytuj kod]

  • Stanisław Grodziski - “W Królestwie Galicji i Lodomerii”, Kraków 1976
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Przysięga członków tajnego stowarzyszenia, kierowanego przez Szymona Konarskiego
  • Podole (łac. Podolia, ukr. Поділля, Podilla, ros. Подолье, Podolje, rum. Podolia, tur. Podolya) – kraina historyczna i geograficzna (Wyżyna Podolska) nad północnymi dopływami środkowego Dniestru (np. Smotrycz, Zbrucz) i w górnym biegu rzeki Boh.Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym i Morzem Azowskim, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem założycielem ONZ, członkiem Światowej Organizacji Handlu, Rady Europy, Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz organizacji regionalnych i subregionalnych, tj. Wspólnoty Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacji Państw Morza Czarnego.




    Warto wiedzieć że... beta

    Stanisław Grodziski (ur. 2 stycznia 1929 r. w Prusach k. Krakowa) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, doktor honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego.
    Konfederacja Powszechna Narodu Polskiego zw. Związek Mazurski – tajna radykalna organizacja w zachodniej Galicji, założona 10 czerwca 1837 w Pawlikowicach w wyniku secesji ze Stowarzyszenia Ludu Polskiego działaczy krakowskiego Zboru Głównego.
    Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.
    Franciszek Jan Smolka (ur. 5 listopada 1810 w Kałuszu, zm. 5 listopada 1899 we Lwowie) – polski prawnik, polityk liberalny, działacz społeczny, prezydent parlamentu austriackiego; twórca Kopca Unii Lubelskiej we Lwowie.

    Reklama