• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stowarzyszenie „Pax”



    Podstrony: [1] 2 [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Adam Michnik (ur. 17 października 1946 w Warszawie) – polski publicysta, eseista, pisarz, historyk i działacz polityczny. Od 1989 redaktor naczelny „Gazety Wyborczej”.Zygmunt Lichniak, pseud. Mateusz Żurawiec (ur. 28 kwietnia 1925 w Wilczynie koło Konina) – polski eseista, poeta, krytyk literacki i filmowy.
    Historia[]

    Współpraca z komunizmem[]

    W 1945 Bolesław Piasecki pertraktował z wysokim funkcjonariuszem NKWD, Iwanem Sierowem i uzyskał jego zgodę na funkcjonowanie na terytorium zajętym przez Armię Czerwoną. Od 1945 grupa wydawała pismo „Dziś i Jutro”, a w 1947 została zarejestrowana jako Stowarzyszenie „Pax”, która otrzymała szereg przywilejów od władzy komunistycznej jako organizacja katolicka. Pax posiadał prawie monopolistyczne prawo na wydawanie „katolickiej” prasy – tygodniki: „WTK”, "Zorza", "Kierunki", a wśród nich najważniejszy był dziennik „Słowo Powszechne”, a także wydawnictw książkowych (Instytut Wydawniczy PAX).

    Stefan Wyszyński (ur. 3 sierpnia 1901 w Zuzeli, zm. 28 maja 1981 w Warszawie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny lubelski w latach 1946–1948, arcybiskup metropolita gnieźnieński i warszawski oraz prymas Polski w latach 1948–1981, kardynał prezbiter od 1953. Zwany Prymasem Tysiąclecia, sługa Boży Kościoła katolickiego.Instytut Wydawniczy „Pax” – oficyna wydawnicza wydająca książki o tematyce filozoficznej, teologicznej i religioznawczej. Publikuje prace poświęcone historii Kościoła i historii Polski, problematyce wychowania, a także literaturę piękną.

    W latach stalinowskich „Pax” zmierzał do uzyskania pozycji jedynego pośrednika pomiędzy władzą a Kościołem i zmonopolizowania pod swoją egidą środowisk katolickich. „Pax” współpracował z ruchem „księży patriotów”, atakował Episkopat Polski za rzekome dążenie do przywrócenia kapitalizmu, popierał proces biskupa Kaczmarka i uwięzienie prymasa Stefana Wyszyńskiego. W latach 1953–1956 „Pax” przejął i wydawał „Tygodnik Powszechny” po tym jak poprzednia redakcja odmówiła zamieszczenia nekrologu Stalina. Książka Bolesława Piaseckiego „Zagadnienia istotne” została wpisana na kościelny indeks ksiąg zakazanych. Po tym fakcie cały nakład publikacji został wycofany na polecenie autora. W porównaniu z innymi środowiskami katolickimi „Pax” najściślej realizował politykę kolejnych ekip rządzących w Polsce Ludowej, co prowadziło niekiedy do jego konfliktów z hierarchią Kościoła katolickiego i odejścia z organizacji działaczy przeciwnych takiej działalności (np. fronda 1955, secesja 1956).

    Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego (PRON) – organizacja polityczna (początkowo pod nazwą Obywatelskie Komitety Ocalenia Narodowego) utworzona w okresie stanu wojennego przez PZPR i podporządkowane jej stronnictwa polityczne oraz zależne od władz organizacje katolickie w celu propagandowego wykazania poparcia społeczeństwa dla polityki partii, a w szczególności wprowadzenia stanu wojennego. PRON miał nawiązywać do tradycji działalności Frontu Jedności Narodu, jednoczącego patriotycznie nastawionych Polaków różnych orientacji politycznych i światopoglądowych (stąd istotny był udział organizacji katolickich).Stan wojenny w Polsce 1981–1983 – stan nadzwyczajny wprowadzony 13 grudnia 1981 roku na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, niezgodnie z Konstytucją PRL. Został zawieszony 31 grudnia 1982 roku, a zniesiono go 22 lipca 1983 roku. W trakcie jego trwania z rąk milicji oraz SB zginęło kilkadziesiąt osób.

    W 1957 po krytycznych artykułach na temat PAX i Bolesława Piaseckiego w lewicowym tygodniku Po Prostu zawieszono działalność pisma. Dziennikarze oskarżyli PAX o „uprawianie metod mafii” i „ślepy kult wodza”.

    Dążenie do kompromisu[]

    W 1955 część działaczy ugrupowania utworzyła tzw. frondę, która zarzuciła ówczesnemu kierownictwu brak demokracji wewnętrznej, jednoosobowy sposób sprawowania władzy, niewłaściwy system nominacji. W wyniku konfliktu z kierownictwem PAX opuścili m.in. J. Eska, T. Mazowiecki, J. Zabłocki, I. Rutkiewicz, A. Wielowieyski, W. Wieczorek.

    Księża patrioci – określenie duchownych wspierających ustrój komunistyczny w Polsce. Określenie "księża patrioci" wywodzi się od oficjalnej dewizy ruchu, która brzmiała: "niezłomna wierność Polsce Ludowej". Ruch księży patriotów działał szczególnie aktywnie w okresie stalinizmu.Zenon Komender, ps. Wacław Tomczyński, Zaremba, Dobosz (ur. 21 października 1923 w Częstochowie, zm. 12 kwietnia 1993 w Warszawie) – polski mechanik, ekonomista, polityk, publicysta.

    Po 1956 „Pax” przybrał bardziej kompromisowe stanowisko. Pozostając częścią systemu władzy (uczestniczył we Froncie Jedności Narodu, a następnie w Patriotycznym Ruchu Odrodzenia Narodowego) i popierając posunięcia władz, próbował jednocześnie prezentować katolickie stanowisko, zwłaszcza w takich kwestiach jak nauka społeczna Kościoła i kwestia przerywania ciąży. Po 1945, szczególnie po 1956, działało lub współdziałało z nim wielu byłych żołnierzy i oficerów AK. Stowarzyszenie prowadziło działalność wydawniczą publikując książki, które gdzie indziej nie mogły się legalnie ukazać, prowadziło jedyne w Polsce świeckie katolickie Liceum Ogólnokształcące pw. św. Augustyna w Warszawie, wspierało materialnie byłych żołnierzy AK. Prowadzono działalność kulturalną. Ponadto Stowarzyszenie uzyskało przywileje gospodarcze, m.in. utworzyło własną spółdzielnię mieszkaniową.

    Transformacja systemowa w Polsce – ogół zmian zapoczątkowanych w Polsce w latach 80. XX wieku, które ukierunkowane są na budowę wolnego rynku, stworzenie społeczeństwa obywatelskiego oraz demokratyzację.„Tygodnik Powszechny” – ukazujący się od 1945 r. tygodnik katolicki o tematyce społeczno-kulturalnej, założony przez kardynała Adama Stefana Sapiehę.

    Próba reform i wspieranie „Solidarności”[]

    Po śmierci Bolesława Piaseckiego w 1979 przewodniczącym Zarządu Głównego Stowarzyszenia PAX został Ryszard Reiff. Pod jego kierownictwem zasadniczo zmieniła się linia polityczna stowarzyszenia. W dobie powstawania „Solidarności” stowarzyszenie zdecydowanie je poparło, a dziennik „Słowo Powszechne” stał się wówczas jednym z najwiarygodniejszych dzienników (obok „Głosu Wybrzeża” i „Gazety Krakowskiej”) opisujących wydarzenia w Polsce. Wprowadzenie stanu wojennego spowodowało zawieszenie działalności stowarzyszenia. Przewrót, jaki został dokonany przez konserwatywnych i zastraszonych starych działaczy stowarzyszenia, doprowadził do odsunięcia od władzy przewodniczącego Ryszarda Reiffa, usunięcia wszystkich, którzy nie zgodzili się poprzeć i uznać stanu wojennego. Wówczas zaprzepaszczono wszystko, co w tym krótkim czasie udało się Reiffowi odzyskać dla dobrego imienia PAX-u. Zaprzepaszczono również prasę, a i Instytut Wydawniczy PAX nie potrafił wyjść z kryzysu. Również Stowarzyszenie PAX nie odgrywało żadnej znaczącej roli społeczno-politycznej. Przez pewnien czas, reżimowe władze PRL-u spłacały odsunięcie od władzy Reiffa i wsparcie stanu wojennego, powoływaniem na stanowiska rządowe działaczy PAX-u (np. Lewandowski, Zenon Komender).

    Po prostu – polskie pismo społeczno-polityczne, wydawane w Warszawie w latach 1947–1957. Najpierw był to dwutygodnik, a od 1949 r. tygodnik. "Po prostu" było początkowo organem Akademickiego Związku Walki Młodych "Życie". Od 1948 do połowy 1954 było pismem ZG Związku Akademickiego Młodzieży Polskiej, a następnie ZG ZMP.Bolesław Piasecki, ps. Leon Całka, Wojciech z Królewca, Sablewski (ur. 18 lutego 1915 w Łodzi, zm. 1 stycznia 1979 w Warszawie) – polski polityk narodowy, prawnik i publicysta, oficer Wojska Polskiego, twórca Stowarzyszenia Pax, członek Rady Państwa w PRL, poseł na Sejm PRL IV, V, VI i VII kadencji.

    III Rzeczpospolita[]

    W III Rzeczypospolitej Stowarzyszenie „Pax” straciło na znaczeniu, ale istnieje pod nazwą „Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana”.

    Podstrony: [1] 2 [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Armia Czerwona, ros. Красная Армия, pełna nazwa Robotniczo-Chłopska Armia Czerwona (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od 23 lutego 1946 roku Armia Radziecka (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – wojska lądowe Sił Zbrojnych ZSRR, istniejące do grudnia 1991 (przemianowane m.in. na Wojska Lądowe Republiki Białoruś, Wojska Lądowe Federacji Rosyjskiej oraz wojska lądowe każdej z pozostałych dawnych republik ZSRR).
    Antoni Kazimierz Dudek (ur. 17 października 1966 w Krakowie) – polski politolog, profesor nauk humanistycznych, członek Rady Instytutu Pamięci Narodowej.
    Iwan Aleksandrowicz Sierow (ros. Иван Александрович Серов, ur. 16 września 1905 na rosyjskiej wsi Afimskaja koło Wołogdy, zm. 1 lipca 1990 w Moskwie) – oficer Armii Czerwonej i oficer bezpieczeństwa państwowego ZSRR w stopniu generała armii (12 marca 1963 roku stopień generała armii został mu obniżony do stopnia generała majora), szef KGB (1954–1958), szef Wywiadu Wojskowego GRU (1958–1963), jeden z największych zbrodniarzy stalinowskich. Ponosi współodpowiedzialność za mord polskich oficerów w Katyniu i figuruje w tzw. "Rejestrach akt śledczych mordu katyńskiego" (w zbiorach Prokuratury Generalnej RP) jako jedna z "osób zatrudnionych w aparacie NKWD w latach II wojny i mających związek ze sprawą wymordowania polskich oficerów jeńców w 1940 roku".
    Front Jedności Narodu – organizacja społeczno-polityczna utworzona w 1952 (do 1956 roku działał pod nazwą Frontu Narodowego).
    Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) – oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989. Uprzednio, w latach 1945–1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Państwo to w okresie 1945-1989 propagandowo i kolokwialnie określane było jako Polska Ludowa.
    Jerzy Milewski (ur. 27 marca 1935 w Łopuchówku koło Murowanej Gośliny, zm. 11 lutego 1997 w Warszawie) – polski fizyk, polityk, urzędnik państwowy.
    LIII Liceum Ogólnokształcące Stowarzyszenia PAX pod wezwaniem św. Augustyna w Warszawie – liceum ogólnokształcące w Warszawie pierwsza w powojennej Polsce katolicka, niezakonna szkoła ponadpodstawowa. W roku 1992 przemianowana na Katolickie Liceum Ogólnokształcące pw. św. Augustyna. W 2004 roku zlikwidowana z powodu złego zarządzania majątkiem. Z uwagi na katolicki status szkoły, decyzja o jej zamknięciu musiała być zaaprobowana przez Radę Szkół Katolickich przy Konferencji Episkopatu Polski. Zgodę wydał Biskup diecezji ksiądz Marian Duś.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.02 sek.