• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stopa sześcionogów

    Przeczytaj także...
    Holometabola, znane też pod nazwą Endopterygota – klad owadów uskrzydlonych (Pterygota) charakteryzujących się miękkim ciałem i brakiem widocznych zewnętrznie zalążków skrzydeł w stadiach larwalnych oraz występowaniem w rozwoju stadium poczwarki – są to owady o przeobrażeniu zupełnym (holometaboliczne). Grupa ta obejmuje większość (80–85%) współcześnie żyjących owadów – jest więc najliczniejszą w gatunki linią rozwojową zwierząt. Tradycyjnie owady holometaboliczne przeciwstawiane są owadom o przeobrażeniu niezupełnym (hemimetabolicznym).Imago (łac. imago – wizerunek, obraz; l.mn. – imagines; pol. l.mn. „imaga”), owad dorosły, owad doskonały – ostateczne stadium w rozwoju osobniczym owadów przechodzących proces przeobrażenia. Imago nie przechodzi już linień. U większości gatunków jest osobnikiem zdolnym do rozrodu, często niepobierającym pokarmu lub pobierającym jedynie w minimalnych ilościach.
    Larwa (łac. larva – maska, widmo, lm larvae) – postać i stadium rozwoju postembrionalnego (młodocianego) zwierzęcia, charakteryzujące się możliwością wzrostu, często różniące się anatomicznie, fizjologicznie i ekologicznie od postaci dojrzałej osobników tego samego gatunku. Występuje powszechnie w rozwoju bezkręgowców, ryb i płazów.
    Odnóże chwytne płoszczycy szarej. Stopa oznaczona cyfrą 6
    Porównanie budowy nóg chrząszczy; 1: odnóże bieżne, 2: odnóże pływne, 3: odnóże skoczne, 4: odnóże grzebne
    Szczytowa część stopy chrząszcza z rodziny stonkowatych
    Stopa Tillus elongatus

    Stopa (łac. tarsus, l. mn. tarsi) – u sześcionogów (owadów i skrytoszczękich) człon odnóża położony między golenią a przedstopiem.

    Ewolucja (łac. evolutio – rozwinięcie, rozwój) – ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników (genotypów) z bieżącej populacji. Wraz z nowymi mutacjami wpływa to w sposób ciągły na bieżącą pulę genową populacji, a przez to w każdym momencie kształtuje jej przeciętny fenotyp. Zależnie od siły doboru oraz szybkości wymiany pokoleń, po krótszym lub dłuższym czasie, w stosunku do stanu populacji wyjściowej powstają tak duże różnice, że można mówić o odrębnych gatunkach.Mięsień (łac. musculus) – kurczliwy narząd, jeden ze strukturalnych i funkcjonalnych elementów narządu ruchu, stanowiący jego element czynny. Występuje u wyższych bezkręgowców i u kręgowców. Jego kształt i budowa zależy od roli pełnionej w organizmie.

    Stopę przedniego odnóża określa się jako protarsus, środkowego jako mesotarsus, a tylnego jako metatarsus (nie mylić z nadstopiem).

    Pierwotnie stopa sześcionogów stanowi pojedynczy człon, odpowiadający propoditowi skorupiaków. Jednoczłowa stopa występuje u pierwogonków, niektórych skoczogonków i większości larw owadów o przeobrażeniu zupełnym (takson Endopterygota). W pozostałych przypadkach stopa dzieli się wtórnie na subsegmenty, zwane tarsomerami. Ich liczba waha się od 2 do 5. Połączenia między nimi są błoniaste, pozwalając na ruch względem siebie, jednak wewnątrz samej stopy brak jest umięśnienia.

    Odnóża – parzyste przydatki występujące na tagmach stawonogów. Pełnią funkcje (często związane z lokalizacją): czuciowe, pokarmowe, lokomotoryczne, kopulacyjne, transportowe, przędne. Ilość, budowa i rozmieszczenie odnóży jest ważną cechą taksonomiczną.Poduszeczka (łac. euplantula, l. mn. euplantulae) – poduszeczkowate struktury położone na brzusznej powierzchni podczłonów stóp niektórych owadów.

    Liczba tarsomerów może być wtórnie zredukowana poprzez zlewanie się ich ze sobą lub zanik niektórych z nich. Przypuszczalnie dla dorosłych owadów uskrzydlonych pierwotna jest stopa pięcioczłonowa. U szarańczowatych pierwszy człon stopy powstaje przez zlanie się ze sobą trzech pierwszych tarsomerów. W procesie ewolucji redukcja liczby członów stóp może następować jednocześnie na wszystkich odnóżach lub stopniowo: najpierw na jednej parze, potem na kolejnej. Liczba członów stóp na poszczególnych parach nóg odgrywa istotną rolę w oznaczaniu np. niektórych chrząszczy i pluskwiaków różnoskrzydłych i określana jest za pomocą wzoru zwanego tarsal formula. Liczba ta może być różna u samca i samicy, stanowiąc przejaw dymorfizmu płciowego. Czasem liczba obserwowanych tarsomerów może nie odpowiadać ich faktycznej liczbie, np. u stonkowatych i kózkowatych człon czwarty jest drobny i ukryty wewnątrz rozszerzonego członu trzeciego.

    Oznaczanie – określanie nazwy taksonu (zwykle gatunku) organizmu (rośliny, grzyba, zwierzęcia, protista, bakterii itd.), zwykle z wykorzystaniem specjalistycznych kluczy do oznaczania, atlasów i innych opracowań naukowych (rzadziej popularnonaukowych). Czynność w badaniach florystycznych, mikologicznych i faunistycznych, jak również w badaniach inwentaryzacyjnych i monitoringowych.Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologia

    Niekiedy cała stopa jest silnie zredukowana albo całkiem zanikła. Może być też być zespolona z golenią w stopogoleń (tibiotarsus).

    U prostoskrzydłych i karaczanów na spodzie tarsomerów występują poduszeczkowate euplantulae.

    W przypadku odnóży pływnych, występujących u Hydradephaga i pluskwiaków wodnych, stopa jest opatrzona szczecinkami pływnymi oraz spłaszczona. Największy stopień spłaszczenia osiąga u rodzajów Gyrinus i Belostoma. Ponadto w grupach tych zaznacza się tendencja do powiększania stopy kosztem goleni. U wielu grup stopa jest największym członem odnóża.

    Pierwogonki, pierwogony (Protura) – rząd stawonogów zaliczany do grupy sześcionogów, a dawniej do owadów bezskrzydłych. Przez niektórych podnoszony do rangi gromady.Pluskwiaki wodne - ekologiczna grupa pluskwiaków różnoskrzydłych, owadów prowadzących wodny lub nawodny tryb życia. Skupia dwie grupy systematyczne: Gerromorpha (zasiedlające powierzchnie wody) i Nepomorpha (żyjące w wodzie). Do pluskwiaków wodnych żyjących w Polsce zaliczane są rodziny:

    U niektórych owadów, np. pszczołowatych, pierwszy człon stopy jest powiększony i tworzy nadstopie (basitarsus, metatarsus).

    Przypisy

    1. protarsus. W: BugGuide [on-line]. [dostęp 2016-02-28].
    2. mesotarsus. W: BugGuide [on-line]. [dostęp 2016-02-28].
    3. metatarsus. W: BugGuide [on-line]. [dostęp 2016-02-28].
    4. IX: Thoracic legs. W: R. E. Snodgrass: Principles of Insect Morphology. Cornell University Press, 1935.
    5. Roy Albert Crowson: Classification and Biology. Aldine Transaction, 2009 (1970), s. 203.
    6. Antônio R. Panizzi, Jocélia Grazia: True Bugs (Heteroptera) of the Neotropics. Dordrecht: Springer Science+Business Media, 2015, s. 181.
    7. Richard E. White: The Beetles of North America. Boston, New York: Houghton Mifflin Company, 1983, s. 46, seria: Peterson Field Guides.
    8. Władysław Bazyluk: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. IX-X Karaczany – Blattodea, Modliszki – Mantodea. Warszawa: PWN, Polskie Towarzystwo Entomologiczne, 1956, s. 7.
    9. Morris Rockstein: Physiology of Insecta Vol. 3. Wyd. 2. Nowy Jork, Londyn: Academic Press, 1974, s. 397-398.
    10. Tadeusz Pawliskowski, Waldemar Celary: Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XXVI Błonkówki — Hymenoptera. Zeszyt 68a. Pszczołowate — Apidae. Wstęp i podrodzina lepiarkowate — Colletinae. Polski Związek Entomologiczny, PWN, 2003, s. 8-9.
    Owady uskrzydlone (Pterygota) – owady skrzydlate lub wtórnie bezskrzydłe o odwłoku pozbawionym odnóży krocznych (typowych czy zmodyfikowanych). Owady uskrzydlone to najliczniejszy takson zwierzęcy, obejmujący około 1 milion gatunków. Zamieszkują środowiska lądowe wszystkich kontynentów, a także środowisko słodkowodne i (rzadziej) morskie, przy czym przystosowanie do życia w wodzie jest wtórne.Skrytoszczękie (Entognatha) – gromada stawonogów z grupy sześcionogów (Hexapoda), będąca taksonem siostrzanym owadów. Skrytoszczękie najczęściej żyją w glebie, ściółce, a rzadziej na powierzchniach porośniętych trawą. Narządy gębowe mają typu gryzącego lub ssącego i są one umieszczone w głębi głowy, a na zewnątrz występują jedynie ich zakończenia. W skład odwłoka wchodzi prawie pełny zestaw segmentów (10-11) i tylko u skoczogonków liczba ich zmniejsza się do sześciu. Zachowały się jako przekształcone widełki skoczne u skoczogonków lub rudymentarne odnóża odwłokowe. Nie posiadają one oczu złożonych. Natomiast układ oddechowy rozwinięty jest bardzo słabo lub w ogóle nie występuje, wówczas oddychają całą powierzchnią ciała. Nie mają skrzydeł. Ich rozwój zachodzi bez przeobrażenia. U pierwogonków obserwuje się obecność anamorfozy. Wśród skrytoszczękich żyjących w glebie i ściółce znajdują się liczne gatunki aktywnie uczestniczące w procesach glebotwórczych. Niektóre skoczogonki są szkodnikami traw i upraw warzywnych.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Dymorfizm płciowy, dwupostaciowość – rodzaj dymorfizmu przejawiający się różnicami w morfologii samicy i samca jednego gatunku. Zjawisko to jest widoczne u wielu grup zwierząt, np.:
    Sześcionogi (Hexapoda) – takson obejmujący zwierzęta o sześciu odnóżach krocznych, zamieszkujące środowisko lądowe i wtórnie przystosowane do środowiska wodnego, występujące na całej Ziemi.
    Kózkowate (Cerambycidae) – rodzina owadów z rzędu chrząszczy, podrzędu chrząszczy wielożernych. Rodzina obejmuje owady o wydłużonym ciele i charakterystycznych niezwykle długich czułkach, które często sięgają poza odwłok. Do rodziny tej zalicza się ponad 20 tys. gatunków; w Polsce 194.
    Skoczogonki (Collembola) – rząd stawonogów z grupy skrytoszczękich, siostrzanej dla owadów. Opisano około 8 tysięcy gatunków, z których w Polsce występuje około 300. Rzeczywista różnorodność tej grupy jest jednak zdecydowanie większa, może nawet przekraczać 50 tysięcy gatunków.
    Gyrinus – rodzaj wodnych chrząszczy z rodziny krętakowatych i podrodziny Gyrininae. W języku polskim chrząszcze te nazywane są krętak.
    Prostoskrzydłe (Orthoptera) – rząd owadów uskrzydlonych w większości ciepło- i słońcolubnych (heliobiontów), rozpowszechnionych na całym świecie, głównie w strefie klimatu tropikalnego i subtropikalnego, potocznie nazywanych konikami polnymi. Charakteryzują się przeobrażeniem niezupełnym, dwiema parami niejednakowych skrzydeł i kryptycznym ubarwieniem. Należą do nich świerszcze, pasikoniki, reliktowe weta oraz – uznawane za jedne z najgroźniejszych szkodników upraw – szarańcze, stąd prostoskrzydłe są czasami nazywane szarańczakami.
    Pluskwiaki różnoskrzydłe (Heteroptera) – Rząd owadów (dawniej podrząd) liczący kilkadziesiąt tysięcy gatunków współczesnych oraz kopalnych, z nadzwyczaj różnorodną budową i biologią. W Polsce zaobserwowano ok. 780 gatunków, należących do 36 rodzin.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.026 sek.