• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stereotyp spiskowy

    Przeczytaj także...
    Diana, księżna Walii, urodzona jako Diana Frances Spencer (ur. 1 lipca 1961 w Park House, Sandringham w Wielkiej Brytanii, zm. 31 sierpnia 1997 w Paryżu, we Francji) – członkini brytyjskiej rodziny królewskiej jako pierwsza żona Karola, księcia Walii, syna królowej Wielkiej Brytanii Elżbiety II i Filipa, księcia Edynburga. Matka Wilhelma, księcia Cambridge oraz Henryka, księcia z Walii, odpowiednio 2. i 4. osoby w sukcesji do tronu brytyjskiego.Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Catholica Universitas Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.
    Rosjanie (ros. русские / russkije) – naród wschodniosłowiański, zamieszkujący głównie Rosję oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim: Ukrainę, Białoruś, Kazachstan, Uzbekistan, Łotwę, Kirgistan, Estonię, Litwę, Mołdawię i Naddniestrze oraz Turkmenistan. Znaczące diaspory znajdują się w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Brazylii i Niemczech.

    Stereotyp spiskowy (dawniej: stereotyp duszy grupowej) – rodzaj stereotypu, konstrukcja myślowa w formie swoistej personifikacji danej grupy, stanowiącej jej reprezentację jako odrębnego i zintegrowanego bytu – kolektywnego wroga.

    Stereotyp spiskowy przypisuje wrogie zamiary danej grupie, np. Żydom. Powyżej Książka Siergieja Aleksandrowicza Nilusa z 1912 („Wielkie w małym i Antychryst”) zawierająca tekst Protokołów mędrców Syjonu – rosyjskiej antysemickiej fałszywki spreparowanej przez Ochranę opisującej rzekome plany osiągnięcia przez Żydów globalnej dominacji. Podpisy (między okultystycznymi symbolami i wersją karty Tarota „Rydwan”) brzmią: „W ten sposób wygramy”, „Znak antychrysta ” (oznaczający pentagram Tetragrammaton), „Bezprawie”, „Tarot”, „INRI”, „Wielka tajemnica”. Dała ona początek współczesnej literaturze spiskowej. Istotne stają się rzekome wrogie zamiary przypisywane danej grupie, a nie jej konkretne cechy. Wszystkie grupy uznawane za wrogie stereotyp spiskowy przedstawia podobnie.
    „Żydzi dążący do władzy nad światem” – wystawa antysemicka podczas niemieckiej okupacji we Francji (1942)

    Charakterystyka[ | edytuj kod]

    Stereotyp spiskowy nie stanowi kolejnego stereotypu, rozumianego jako pewien schemat kategorialny wyobrażający przedstawiciela danej grupy, o typowych dla tej grupy cechach, lecz odnosi się raczej do samej grupy, traktując ją jako pewną całość, uznając ją za odrębną, zintegrowaną, solidarną względem swych członków, a egoistyczną względem reszty świata; co więcej, przypisując jej jako tejże całości pewne działanie ukierunkowane na określony skutek.

    Lęk – negatywny stan emocjonalny związany z przewidywaniem nadchodzącego z zewnątrz lub pochodzącego z wewnątrz organizmu niebezpieczeństwa, objawiający się jako niepokój, uczucie napięcia, skrępowania, zagrożenia. W odróżnieniu od strachu jest on procesem wewnętrznym, nie związanym z bezpośrednim zagrożeniem lub bólem.Protokoły mędrców Syjonu (ros. Протоколы Сионских мудрецов) – fałszywy dokument opisujący rzekome plany osiągnięcia przez Żydów globalnej dominacji. Jak twierdzi większość historyków, Protokoły zostały napisane przez Matwieja Gołowinskiego, rosyjskiego współpracownika cesarza Mikołaja II, na zamówienie Ochrany, tajnej policji politycznej Imperium Rosyjskiego, w celu przeniesienia odpowiedzialności za ówczesne problemy polityczne i społeczne Rosji na społeczność żydowską. W dużej części Protokoły są dosłownymi cytatami fragmentów XIX-wiecznej satyry autorstwa Maurycego Joly’ego mającej formę odbywającej się w piekle rozmowy Monteskiusza i Machiavellego.

    Różnice pomiędzy stereotypem w powszechnym rozumieniu, określanym przez Monikę Grzesiak-Feldman mianem klasycznego, a stereotypem spiskowym wyrażają się w sześciu głównych aspektach wymienionych przez Mirosława Koftę:

  • stereotyp spiskowy przypisuje pewne cechy, jak to już wyżej wskazywano, grupie jako zbiorowości. Klasyczny stereotyp opisuje pewnego, uznawanego za typowego przedstawiciela danej grupy
  • klasyczny stereotyp wymienia cechy członka danej grupy, orzekając, że przynależność do grupy X wiąże się, współwystępuje, koreluje z takimi cechami, jak A, B, C (teoria korelacyjna). Stereotyp spiskowy idzie dalej, poszukując przyczynowości pewnych niezrozumiałych dla osoby wyznającej stereotyp zjawisk (teoria przyczynowa). (Psychologia potoczna często opiera się na przyjęciu nastawienia intencjonalnego, które często sprawdza się w praktyce również w przypadku analizy zachowania systemów żadnej woli, celów, umysłu ani intencjonalności nie posiadających. Nastawienie intencjonalne jest bardziej ryzykowne, ale często praktyczniejsze i użyteczniejsze od fizykalnego czy projektowego)
  • klasyczne stereotypy różnią się znacznie treścią. Co więcej, zawierać mogą zarówno cechy pozytywne, jak i negatywne. Stereotyp spiskowy określa daną grupę tylko negatywnie
  • klasyczne stereotypy różnią się treścią również w zakresie przypisywanych cech negatywnych. Przykładowo stereotypowe wyobrażenie Żyda ma niewiele wspólnego z tym, jak w stereotypach przedstawiany jest Niemiec. Osobie będącej Żydem przypisuje się inne cechy, niż osobie będącej Niemcem. Natomiast stereotyp spiskowym, bez względu na pomawianą grupę, będzie miał podobną treść. Można ją streścić w trzech stałych punktach, z których wynika negatywny obraz grupy:
  • dana grupa cechuje się żądzą władzy i dąży do jej zdobycia
  • w celu zdobycia tejże władzy posługuje się konspiracją, tzn. zawiązuje spisek, nie działa jawnie
  • przedkłada ona interesy własne ponad inne (egoizm grupowy)
  • stereotyp spiskowy ma inny niż w przypadku klasycznego stereotypu bodziec aktywizujący. Stanowi go zwykle symbol grupy. Może tak działać na przykład nazwa narodowości (np. Żydzi), podczas gdy klasyczny stereotyp aktywuje określenie pojedynczego przedstawiciela grupy (np. Żyd).
  • klasycznie rozumiany stereotyp działa głównie na relacje międzyludzkie, na stosunki między jednostkami. Stereotyp spiskowy wpływa natomiast na relacje pomiędzy całymi grupami ludzi.
  • W efekcie stereotypy spiskowe odnoszące się do różnych grup są do siebie nawzajem podobne. Co więcej, osoby przypisujące takie cechy pewnej grupie wykazują większą skłonność do przypisywania ich różnym grupom. Innymi słowy, stereotypy spiskowe korelują ze sobą (tym bardziej że osoba prezentująca spiskowy sposób myślenia i monologiczny system przekonań zazwyczaj przyjmuje więcej, niż pojedynczy spisek). Aktywizują je niepokój, lęk (rozumiany jako stan). Nasilają ją zbliżające się wybory parlamentarne. Stereotyp grupowy może natomiast współistnieć u tej samej osoby ze sprzecznym z nim klasycznym stereotypem dotyczącym tej samej grupy. Zdarzyć się może przykładowo, że dana osoba pozytywnie wartościuje bycie Żydem (przypisuje osobom narodowości żydowskiej jako jednostkom pozytywne cechy), uznając jednocześnie, że Żydzi jako grupa, naród, dążą do objęcia świata swoją władzą. Stereotypy takie nasilają dyskryminację.

    Stereotyp - konstrukcja myślowa, zawierająca komponent poznawczy emocjonalny i behawioralny, zawierająca pewne uproszczone przeświadczenie, dotyczące różnych zjawisk, w tym innych grup społecznych.Personifikacja (z łac. persona – osoba i facere – robić) lub uosobienie – figura retoryczna i środek stylistyczny polegające na metaforycznym przedstawianiu zwierząt i roślin, przedmiotów nieożywionych, zjawisk lub idei jako osób ludzkich – szczególnie często personifikuje się pojęcia abstrakcyjne, zwłaszcza jako wygłaszające przemowy.

    Przykładem stereotypu spiskowego jest przypisywanie Żydom udziału w spisku o wielkiej skali. Podobne poglądy utrzymują się od wieków i wiążą się z antysemityzmem. Wykazano doświadczalnie, że stereotyp spiskowy dotyczący Żydów koreluje z teoriami spiskowymi o celowym rozprzestrzenianiu wirusa grypy A/H1N1, dotyczącymi morderstwa Kennedy’ego, okoliczności śmierci księżnej Walii Diany, kryzysu gospodarczego i katastrofy smoleńskiej. Poglądy o zamachu w Smoleńsku wiążą się też ze stereotypem spiskowym dotyczącym Rosjan.

    Monologiczny system przekonań – rodzaj systemu przekonań, prowadzący do tworzenia prostych, automatycznych wyjaśnień, nieuwzględniających różnorodnych punktów widzenia. Dyskryminacja (łac. discriminatio - rozróżnianie) – forma marginalizacji (wykluczenia społecznego), objawiająca się poprzez traktowanie danej osoby mniej przychylnie, niż innej w porównywalnej sytuacji ze względu na jakąś cechę, np. okres rozwojowy, niepełnosprawność, orientację seksualną, płeć, wyznawaną religię, światopogląd, narodowość lub rasę.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Daniel C Dennett: Dźwignie wyobraźni i inne narzędzia do myślenia. Kraków: Copernicus Center Press, 2015. ISBN 978-83-7886-268-0.
  • Monika Grzesiak-Feldman: Psychologia myślenia spiskowego. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2016. ISBN 978-83-235-2207-2.
  • Katastrofa polskiego samolotu rządowego w Smoleńsku (również katastrofa smoleńska) – katastrofa lotnicza, do której doszło w Smoleńsku w sobotę, 10 kwietnia 2010 roku o godz. 8:41:06 czasu środkowoeuropejskiego letniego (CEST) (10:41:06 ówczesnego czasu moskiewskiego letniego). Zginęło w niej 96 osób, wśród nich: prezydent RP Lech Kaczyński z małżonką, ostatni prezydent RP na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski, wicemarszałkowie Sejmu i Senatu, grupa parlamentarzystów, dowódcy wszystkich rodzajów Sił Zbrojnych RP, pracownicy Kancelarii Prezydenta, szefowie instytucji państwowych, duchowni, przedstawiciele ministerstw, organizacji kombatanckich i społecznych oraz osoby towarzyszące, stanowiący delegację polską na uroczystości związane z obchodami 70. rocznicy zbrodni katyńskiej, a także załoga samolotu.John Fitzgerald Kennedy (ur. 29 maja 1917 w Brookline, zm. 22 listopada 1963 w Dallas) nazywany „JFK”, „Jack Kennedy”, „Ken” – 35. prezydent Stanów Zjednoczonych, zginął w zamachu.




    Warto wiedzieć że... beta

    Niepokój - stan emocjonalny charakteryzujący się poczuciem braku bezpieczeństwa, nieokreślonego dyskomfortu. Utożsamiany często z lękiem, różni się jednak od niego brakiem zmian fizjologicznych (uczucie duszności, pocenie się, przyspieszony puls), które zawsze towarzyszą lękowi.
    Żydzi (dosł. "chwalcy /Jahwe/" lub "czciciele /Jahwe/" z hebr. Jehudim, יהודים, jid. Jidn, ייִדן, ladino ג׳ודיוס Djudios) – naród semicki zamieszkujący w starożytności Palestynę (określany wtedy jako Hebrajczycy albo Izraelici), posługujący się wtedy językiem hebrajskim, a w średniowieczu i czasach nowożytnych mieszkający w diasporze na całym świecie i posługujący się wieloma różnymi językami. Żydzi nie stanowią jednolitej grupy religijnej i etnicznej. Dla żydów ortodoksyjnych Żydem jest tylko osoba, która ma ortodoksyjną matkę lub przeszła konwersję na judaizm. Za Żydów uważa się jednak wiele osób, które nie są żydami ortodoksyjnymi. Kto jest Żydem (hebr.? מיהו יהודי) jest pytaniem, na które nie da się jednoznacznie odpowiedzieć, gdyż może to być identyfikacja kulturowa, etniczna lub religijna. Wiele osób, które uważają się z jakichś powodów za Żydów, nie są uznawane przez inne grupy lub instytucje. Dotyczy to na przykład żydów reformowanych, którzy nawet pomimo etnicznego pochodzenia żydowskiego czasem nie są uznawani przez żydów ortodoksyjnych. Według prawa izraelskiego Żydem jest osoba, która ma ortodoksyjną żydowską matkę, chociaż prawo do obywatelstwa bez oficjalnego uznania takiej osoby za Żyda ma każda osoba, która ma przynajmniej jednego dziadka, który był ortodoksyjnym Żydem. Stąd wielu Żydów mieszkających w Izraelu czy USA nie ma według prawa tego kraju oficjalnego statusu Żyda.
    Wybory parlamentarne – wybory, w trakcie których obywatele w drodze głosowania wybierają swych przedstawicieli w parlamencie. Zasadnicze znaczenie dla kształtu politycznego parlamentu ma ordynacja wyborcza, a więc zbiór przepisów określający sposób przeprowadzania wyborów oraz podział mandatów.
    Antysemityzm – postawa wyrażająca uprzedzenie, niechęć, wrogość i dyskryminację Żydów oraz osób pochodzenia żydowskiego, postrzeganych jako grupa religijna, etniczna lub rasowa, argumentowana powodami religijnymi, gospodarczymi lub politycznymi. Jest przeciwieństwem filosemityzmu. Ekstremalny antysemityzm głosiła ideologia niemieckiego nazizmu, doprowadzając do próby wyniszczenia narodu żydowskiego w okupowanej Europie.
    International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.
    Lublin (łac. Lublinum, jid. לובלין, lit. Liublinas, ros. Люблин) – miasto na prawach powiatu, stolica województwa lubelskiego. Położona na Wyżynie Lubelskiej nad rzeką Bystrzycą, historycznie w Małopolsce.
    Ochrana (ros. Отделение по охранению порядка и общественной безопасности, Otdielenije po ochranieniju poriadka i obszczestwiennoj biezopasnosti, Oddział ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego) – tajna policja polityczna w imperium rosyjskim, powstała po zabójstwie cara Aleksandra II, na mocy ukazu Aleksandra III z 14 sierpnia 1881 roku. Zlikwidowana w czasie rewolucji lutowej w 1917 roku.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.027 sek.