• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stenografia



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Pismo piktograficzne – najstarszy znany system piśmienniczy. Piktogramy to obrazki oddające elementy rzeczywistości. Schematyczne rysunki symbolizowały przedmioty, zwierzęta, osoby.Samuel Pepys (ur. 23 lutego 1633, zm. 26 maja 1703) – angielski urzędnik państwowy, pamiętnikarz. Wsławił się pamiętnikami pisanymi w latach 1660-1669.

    UWAGA: TA PODSTRONA MOŻE ZAWIERAĆ TREŚCI PRZEZNACZONE TYLKO DLA OSÓB PEŁNOLETNICH



    Przykładowe grupy zgłoskowe systemu stenograficznego Polińskiego

    Stenografia (gr. stenós „ciasny”, gráphein „pisać”), tachygrafia (gr. tachýs „szybki”) – skrócona, symboliczna metoda zapisu; zwiększa jego szybkość lub zwięzłość, w porównaniu z tradycyjnymi dla danego języka metodami. Istnieje wiele form zapisu stenograficznego, więcej niż klasycznych alfabetów, czyli tzw. pisma długiego. Najlepsze z nich pozwalają dobrze wytrenowanemu stenografowi pisać szybciej niż ktokolwiek zdolny jest mówić.

    John Wilkes Booth (ur. 10 maja 1838 w Bel Air (Maryland); zm. 26 kwietnia 1865 w Port Royal (Wirginia)) – aktor szekspirowski, zabójca prezydenta Abrahama Lincolna.Franz Xaver Gabelsberger (ur. 1789, zm. 1849) – niemiecki wynalazca systemu stenograficznego, prekursor współczesnej niemieckiej stenografii. Był pierwszym stenografem parlamentu bawarskiego.

    Stenografia cieszyła się znacznie większą popularnością w przeszłości, przed wynalezieniem przenośnych urządzeń do nagrywania głosu. Metody stenograficzne, zwane też systemami, nakierowane były albo na zapis bieżącej mowy (przede wszystkim w parlamentach), albo na usprawnienie pracy biurowej i dziennikarskiej (także w wojsku). W wielu krajach nagrania dźwiękowego wciąż nie uznaje się za dowód sądowy, w przeciwieństwie do stenogramu. W niektórych stanach USA protokołowane są rozprawy sądowe przez stenografów piszących na maszynach do stenotypii.

    Penny Black – pierwszy znaczek pocztowy świata. Został wydany przez brytyjską pocztę 1 maja 1840, do użytku wszedł 6 maja tego samego roku. Był barwy czarnej i posiadał nominał 1 pensa. Z tych powodów nazywany jest Penny Black (czarna jednopensówka).Abraham Lincoln (ur. 12 lutego 1809 w hrabstwie Hardin, Kentucky, zm. 15 kwietnia 1865 w Waszyngtonie) – szesnasty prezydent Stanów Zjednoczonych.

    Spis treści

  • 1 Historia
  • 1.1 Starożytność
  • 1.1.1 Uwaga wstępna
  • 1.1.2 Starożytne Chiny
  • 1.1.3 Starożytna Grecja
  • 1.1.4 Starożytny Rzym
  • 1.1.4.1 Brachygrafia
  • 1.1.4.2 Noty tyrońskie
  • 1.2 Renesans stenografii
  • 1.3 Oświecenie
  • 1.4 Nowoczesność
  • 1.4.1 Franz Xaver Gabelsberger
  • 1.4.2 Izaak Pitman
  • 1.4.3 Wilhelm Stolze
  • 1.4.4 John Robert Gregg
  • 1.4.5 Robert Boyd
  • 1.4.6 System Teeline
  • 1.5 Stenografia w Polsce
  • 1.5.1 Stenografia Józefa Polińskiego
  • 1.5.2 Stenografja Polska Jana Gumińskiego
  • 1.5.3 Polski system stenografji Stanisława Korbla
  • 1.5.4 Nowa Stenografja Polska Barbary Balczyńskiej
  • 1.5.5 Jednolity System Stenografii Polskiej
  • 2 Klasyfikacja systemów stenograficznych
  • 2.1 Podział systemów stenograficznych ze względu na zastosowanie
  • 2.1.1 Systemy parlamentarne
  • 2.1.2 Systemy notatkowe
  • 2.2 Podział systemów stenograficznych ze względu na tworzywo graficzne
  • 2.2.1 Systemy alfabetyczne
  • 2.2.2 Systemy geometryczne
  • 2.2.3 Systemy kursywne
  • 2.2.4 Systemy półkursywne (semigeometryczne)
  • 2.3 Podział systemów stenograficznych ze względu na ortografię i fonetykę
  • 2.3.1 Metody fonetyczne
  • 2.3.2 Metody sylabiczne
  • 2.3.3 Metody literalne
  • 2.3.4 Metody funkcjonalne
  • 3 Prędkość stenografowania
  • 4 Słowniczek pojęć
  • 5 Stenografia w Polsce dziś
  • 6 Zobacz też
  • 7 Uwagi
  • 8 Przypisy
  • 9 Bibliografia
  • 10 Linki zewnętrzne
  • Historia[ | edytuj kod]

    Starożytność[ | edytuj kod]

    Uwaga wstępna[ | edytuj kod]

    Systemy systemów stenograficznych zaliczać należy metody utworzone specjalnie w celu jak najszybszego pisania.

    Muzeum Brytyjskie (ang. British Museum) – jedno z największych na świecie muzeów historii starożytnej, mieszczące się w Londynie. Związek frazeologiczny, frazeologizm – utrwalone w użyciu z ustalonym znaczeniem połączenie dwóch lub więcej wyrazów.

    Potrzeba protokołowania obrad i przemówień związana jest bezpośrednio z demokratycznymi formami sprawowania władzy.

    Starożytne Chiny[ | edytuj kod]

    Pismo trawiaste w Traktacie o kaligrafii Sun Guotinga

    W cesarskich Chinach powstało pismo urzędnicze na bazie pisma chińskiego, zwane caoshu, czyli pismo trawiaste. Wymagało wysokich kwalifikacji i doskonałej znajomości systemu, ponieważ było bardzo trudne w odczycie.

    Starożytna Grecja[ | edytuj kod]

    Wynalazek pisma stenograficznego przypisuje się Ksenofontowi, uczniowi Sokratesa. Zachowało się niewiele zabytków, głównym jest Kamień Akropolski z ok. 4 w p.n.e. (przechowywany w Muzeum Brytyjskim). Był to system sylabiczny, czyli w jednym znaku zapisywano całą sylabę.

    Noty tyrońskie – posługujący się wieloma skrótami system szybkiego pisania, który pojawił się w ostatnich latach republiki rzymskiej.Thomas Jefferson (ur. 13 kwietnia 1743 w Shadwell w stanie Wirginia, zm. 4 lipca 1826 w Charlottesville) – amerykański prawnik, działacz niepodległościowy, archeolog, architekt, trzeci prezydent USA (1801–1809), założyciel stanowego University of Virginia. Pochodził z zamożnej rodziny o wysokim statusie społecznym.

    W czasach rzymskich wykłady Epikteta zostały spisane po grecku przez Flawiusza Arriana za pomocą znaków stenograficznych.

    Starożytny Rzym[ | edytuj kod]

    Brachygrafia[ | edytuj kod]
     Osobny artykuł: Brachygrafia.

    Powszechne stosowanie prawa i republikańskie mechanizmy sprawowania władzy spowodowały potrzebę protokołowania procedur. Przy urzędach zatrudniano licznych pisarzy, zwanych notariuszami. Opracowali oni początkowo na swój użytek system zapisu skrótowego, który w II w. p.n.e. Enniusz (239–169 r.p.n.e.), poeta rzymski, skodyfikował do listy około 1000 najpopularniejszych oznaczeń notae vulgares. Najsłynniejsze z nich (niektóre przetrwały do dziś) to:

    Stenogram to efekt pracy stenografa. Zapis przy pomocy metody stenografii przemówienia, wykładu, zebrania, dyskusji, debaty, lub innych notatek. Aby stać się czytelnym dla nieobeznanych ze stenografią wymaga transkrypcji na alfabet powszechnie używany w danym kraju.Minuta (łac. minuta – mała) – legalna jednostka czasu nienależąca do układu SI, równa 60 sekundom, oznaczana min (bez kropki na końcu). Wywodzi się z sumeryjskiego układu miar. Termin minuta pochodzi z łacińskiego wyrażenia pars minuta prima (pierwsza mała część).
  • SPQR – Senatus Populusque Romanum
  • NB – Nota Bene
  • AUC – Ab Urbi Condita – Od Założenia Miasta (oznaczenie daty)
  • oznaczenie liczby mnogiej przez podwojenie, np.: P = pater (ojciec), PP = patres (ojcowie)
  • oznaczenie płci przez odwrócenie, np.: F = filius (syn), Lustrzane F = filia (córka)
  • ligatury, np. & (et)
  • etc. = et cetera (i tak dalej)
  • Skróty brachygraficzne używane są w różnych postaciach do dziś.

    Język grecki, greka (starogr. dialekt attycki Ἑλληνικὴ γλῶττα, Hellenikè glõtta; nowogr. Ελληνική γλώσσα, Ellinikí glóssa lub Ελληνικά, Elliniká) – język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.
    Noty tyrońskie[ | edytuj kod]
    Przykład not tyrońskich z transkrypcją
     Osobny artykuł: Noty tyrońskie.

    Wynalazek pierwszego systemu stenograficznego (a właściwie tachygraficznego) przypisuje się Markowi Tuliuszowi Tyronowi, wyzwoleńcowi i długoletniemu przyjacielowi Marka Tuliusza Cycerona. Stworzył on uproszczony alfabet tachygraficzny, dopasowany do ówcześnie stosowanych narzędzi piśmienniczych, który oprócz prędkości zapewniał odpowiednią czytelność zapisu. Zaprojektował także pierwsze ok. 200 znaków specjalnych (siglae), czyli znaczników dla najczęściej powtarzających się wyrazów i pojęć. System szybko zdobył popularność w urzędach i handlu, i był wzbogacany o coraz to nowe znaczniki. Został uporządkowany przez Senekę, który „zamroził” rozwój siglae na liczbie 3000. Oprócz znaczników noty tyrońskie posługiwały się również znanym wcześniej systemem skrótów brachygraficznych.

    Hieroglify (stgr. ἱερογλυφικά hieroglyphika, dosł. święte znaki) – najwcześniejszy rodzaj pisma starożytnego Egiptu, obok pisma hieratycznego i demotycznego. Nazwa wywodzi się (podobnie jak nazwa władcy – faraona) z greki i oznacza święte znaki. Ponieważ Hellenowie nie mogli ich zrozumieć, nie przypuszczali że służą do pisania.Ryszard Fabian Łazarski (ur. 20 września 1926 w Warszawie, zm. 8 kwietnia 2000 tamże) – polski nauczyciel, działacz oświatowy i społeczny. Radny m.st. Warszawy. Założyciel Uczelni Łazarskiego.

    Cesarz Tytus Flawiusz miał, według Swetoniusza (Divus Titus 3), „bardzo szybko zwykł stenografować, bawiąc się i żartobliwie ścigając ze swymi sekretarzami” (notis quoque excipere velocissime solitum, cum amanuensibus suis per ludum iocumque certantem).

    Noty tyrońskie zdobyły znaczną popularność wśród chrześcijan, którzy stosowali je do spisywania świadectw męczeństwa i protokołowania soborów.

    Wraz z upadkiem Rzymu i narodzinami państw feudalnych zapotrzebowanie na tachygrafię stopniowo spadało. Uważa się, że sztuka ta wygasła około 1000 r.n.e. Zabytki not tyrońskich przechowały się w bibliotekach klasztornych.

    Izaak Pitman, eng. Sir Isaac Pitman (4 stycznia 1813 – 12 stycznia 1897), uszlachcony w roku 1894, stworzył w swoim czasie najczęściej używany w świecie anglojęzycznym system stenograficzny, znany jako Pitman shorthand. Znany także z upowszechnienia korespondencyjnej metody nauczania.Pismo – system umownych znaków, za pomocą których przedstawiany jest język mówiony. Jako jeden z ludzkich wynalazków intelektualnych jest środkiem porozumiewania się oraz odzwierciedleniem mowy i myśli. Zanim powstało pismo, do przekazywania mowy służyły obrazki, różne środki mnemotechniczne oraz zrozumiałe dla danej społeczności, przedtem uzgodnione i odpowiednio spreparowane, symbole. Pismo ewoluowało od najstarszego stadium – piktografii, poprzez ideografię, pismo analityczne, aż do najmłodszego – pisma fonetycznego.

    Renesans stenografii[ | edytuj kod]

    Przykład stenografii w systemie Timothy Brighta (Characterie)

    Zainteresowanie stenografią odrodziło się w XVI-wiecznej Anglii. Parlamentaryzm, spory religijne epoki Stuartów i dynamiczny rozwój gospodarczy wytworzyły potrzebę metody szybkopisania. W roku 1588 Timothy Bright wydał drukiem Characterie; An Arte of Shorte, Swifte and Secrete Writing by Character, podręcznik do pierwszej od wieków skodyfikowanej stenografii opartej o średniowieczne prace Johna z Tilbury. Jego system składał się z ok. 5000 arbitralnych znaków stworzonych na zasadzie funkcjonalnej. Autorem słowa stenografia był John Willis, który w 1602 roku wydał Art of Stenography z pierwszym systemem fonetycznym.

    Alfabet łaciński, łacinka, alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.Lucius Annaeus Seneca (Minor) (ur. ok. 4 p.n.e. w Kordobie, zm. 65 r.n.e.), Lucjusz Anneusz Seneka (Młodszy) - retor, pisarz, poeta, filozof rzymski, zwany Filozofem, syn Seneki Starszego (Seneca Maior) zwanego Retorem (Seneca Rhetor). Stoik, piewca heroicznej etyki. Jego filozofia wywarła znaczny wpływ na chrześcijaństwo. Wychowywał Nerona. Był konsulem w roku 56 n.e. W 63 roku wycofał się z polityki, a dwa lata później Neron zmusił go do popełnienia samobójstwa, gdy odkryto jego rzekome powiązania ze spiskiem Pizona.

    Trudno opisać wszystkie metody stenograficzne, ponieważ od czasów Timothy Brighta do końca II Wojny Światowej tylko dla języka angielskiego naliczono ponad 460 systemów. Niektóre różniły się od pierwowzorów tylko kosmetycznymi poprawkami, niewiele wprowadzało istotne nowości do sztuki i teorii stenografii.

    Alfabet systemu Sheltona

    W 1626 roku Thomas Shelton wydał podręcznik pt. Tachygraphy. System jego stał się bardzo popularny, również wśród studentów najlepszych brytyjskich uniwersytetów. Używali go Samuel Pepys i Izaak Newton, jak również trzeci prezydent USA Thomas Jefferson. System Sheltona został przetłumaczony na język szwedzki i jako pierwszy od Starożytności użyty do dokumentowania obrad parlamentu.

    Sobór powszechny, sobór ekumeniczny – w Kościołach chrześcijańskich – spotkanie biskupów całego Kościoła w celu ustanowienia praw kościelnych (kanonów soborowych) i uregulowania spraw doktryny wiary i moralności. Początkowo sobory były zwoływane przez cesarzy rzymskich. Ich postanowienia musiały być jednak zaakceptowane przez biskupa Rzymu. Sobory zwoływane jedynie w obrębie Kościoła rzymskokatolickiego nie są uznawane przez pozostałych chrześcijan (w tym prawosławnych i protestantów).Alfabet (nazwa pochodzi od starogreckich nazw pierwszych liter alfabetu: alfa i beta) – najpopularniejszy system zapisywania mowy. Terminu używany w trzech głównych, powiązanych ze sobą i niekiedy mylonych znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii pisma, oraz w jednym znaczeniu pochodnym. Piąty sens obejmuje użycie niepoprawne, czyli nazywanie "alfabetami" systemów nie będących nimi (pseudoalfabetów).
    Fragment pamiętników Pepysa pisany systemem Sheltona

    Oświecenie[ | edytuj kod]

    Przykład stenografii w systemie Gurneya

    W 1753 roku ukazał się system Thomasa Gurneya, na podstawie Williama Masona. Stał się najpopularniejszym systemem szybkopisania w Imperium Brytyjskim, aż do utrwalenia się pozycji Fonografii Pitmana. Metodą tą posługiwał się pisarz Charles Dickens. Rodzinna firma Gurneyów świadczy usługi stenograficzne przy pomocy tej metody do dziś.

    Język szwedzki (szw. svenska språket, svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.Deutsche Einheitskurzschrift (Niemiecki zunifikowany system stenograficzny) – System stenograficzny powstały w Niemczech, który został oficjalnie wprowadzony w 1924 roku. Jego poprawioną wersję opublikowano w 1968 roku. Wywodzi się bezpośrednio od systemu Gabelsbergera.
    Przykład stenografii w systemie Taylora

    W 1786 roku Samuel Taylor opublikował najczęściej tłumaczony na inne języki system stenograficzny. Składał się zaledwie z 19 znaków dla spółgłosek, samogłoski oznaczano kropkami, jeżeli było to niezbędne dla zrozumienia zapisu. Wprowadził jako standard do stenografii połączenie skrótowego zapisu i specjalnego alfabetu jako metody szybkopisania. System Taylora został przetłumaczony na francuski (np. system Bertina), włoski (Delpino), niemiecki (Mosengeil), hiszpański (Marti) i inne, w tym na polski przez francuskiego emigranta, Feliksa Saxe.

    Społeczeństwo – podstawowe pojęcie socjologiczne, jednakże niejednoznacznie definiowane. Terminem tym tradycyjnie ujmuje się dużą zbiorowość społeczną, zamieszkującą dane terytorium, posiadające wspólną kulturę, wspólną tożsamość oraz sieć wzajemnych stosunków społecznych. Społeczeństwo ponadto posiada własne instytucje pozwalające mu na funkcjonowanie oraz formę organizacyjną w postaci państwa, plemienia czy narodu.John Byrom (ur. 1692, zm. 1763) – oświeceniowy poeta angielski. Pod koniec życia był zamożnym właścicielem ziemskim. Przeszedł do historii jako wynalazca jednej z metod stenografii.

    Nowoczesność[ | edytuj kod]

    Stenografia anglojęzyczna konsekwentnie budowana była w oparciu o znaki geometryczne. Jednak większość języków europejskich (przede wszystkim germańskich i słowiańskich) ma o wiele bogatszą fonetykę i gramatykę, której ubogim zestawem znaków Taylora nie dało się oddać. Stąd w niektórych krajach powszechne zastosowanie stenografii opóźniło się nawet o 200 lat w stosunku do Anglii.

    Marcus Tullius Tiro, Tyron (ur. 103 p.n.e. w Arpino, zm. 4 p.n.e.) − wyzwoleniec Cycerona, przyjaciel i sekretarz pisarza. Po śmierci Cycerona przeniósł się do wsi w rejonie Pozzuoli, gdzie zmarł w wieku 99 lat. Autor niezachowanej biografii Cycerona. Prowadząc notatki Cycerona posługiwał się tzw. "znakami tirońskimi" (notae Tironianae, patrz tachygrafia), które były pierwszą formą stenografii.Sir Isaac Newton (ur. 25 grudnia 1642/4 stycznia 1643 w Woolsthorpe-by-Colsterworth, zm. 20 marca 1726/31 marca 1727 w Kensington) – angielski fizyk, matematyk, astronom, filozof, historyk, badacz Biblii i alchemik.

    Franz Xaver Gabelsberger[ | edytuj kod]

    Przykład pisma w systemie Gabelsbergera z jego podręcznika

    W 1834 roku pracę swoją sejmowi bawarskiemu przedstawił Franz Xaver Gabelsberger. Zerwał z angielską tradycją stenografii geometrycznej i opracował zupełnie nowe podejście: znaki kształtem nawiązujące do zwykłego pisma odręcznego. Nie oznacza to, że są one cząstkami liter pisma długiego, lecz ułożono je tak, by ręka nawykła do pisania nie odczuwała różnicy, czy pisze pismem długim, czy stenograficznym.

    Pamięć krótkotrwała (ang. short-term memory, STM) – Jej nazwa wywodzi się z klasycznej już magazynowej teorii pamięci, która dzieli system pamięci człowieka na trzy magazyny różniące się czasem przechowywania informacji (pamięć ultrakrótkotrwałą, krótkotrwałą oraz długotrwałą pamięć). Przechowuje niewielkie ilości informacji przez krótki okres (bez dokonywania powtórek wewnętrznych czas ten szacuje się na kilka do kilkunastu sekund).Brachygrafia (gr. brachýs krótki, grapho pisać) – jedna z nauk pomocniczych historii, będąca działem paleografii. Zajmuje się badaniem i rozszyfrowywaniem skrótów. Bardzo istotna dla historyków mediewistów (w średniowiecznej łacinie i grece bardzo często używano skrótów w piśmie).

    W stenografii Gabelsbergera zastosowano wiele nowatorskich technik, niektóre z nich pełne zastosowanie znalazły dopiero poza językiem niemieckim. Metoda kursywna (zwana też graficzną) dawała ogromne możliwości tworzenia skrótów i znaczników – stałych symboli dla słów. Samogłoski mogły być w niej symbolizowane położeniem spółgłoski następnej lub poprzedniej (i pismo wznosiło, u opuszczało), można je było wpisywać w spółgłoski przez zmianę ich kształtu (o symbolizowano wyokrągleniem obłych części spółgłoski). A symbolizowano tzw. znamieniem naciskowym, czyli pogrubieniem kreski przez zwiększony nacisk pióra lub ołówka (tzw. cieniowanie). Różne znaki można było pisać w różnych kierunkach i zmieniać ich znaczenie choćby tylko przez zmianę nachylenia.

    Pismo chińskie (jap. kanji, kor.: hancha, wietn.: hán tự) – sylabowe pismo logograficzne (ideograficzno-fonetyczne) stworzone najwcześniej 8 tys. lat temu, a najpóźniej 4,5 tys. lat temu w Chinach, zaadaptowane do zapisu innych języków Azji Wschodniej, obecnie przede wszystkim japońskiego, a w mniejszym stopniu także koreańskiego.Sylaba (stgr. συλλαβή syllabḗ) (zgłoska) – element struktury fonologicznej aktu komunikacyjnego, który pomimo pozornej oczywistości wciąż nie ma ustalonej jednoznacznej definicji. Prób zdefiniowania podejmowało się wielu badaczy.

    Wielkie możliwości tworzywa graficznego tej metody pozwoliły na szybką jej adaptację na praktycznie wszystkie języki europejskie. Choć dla języka francuskiego, angielskiego, czy hiszpańskiego również ułożono system kursywny, dalej panowała w nich stenografia geometryczna pochodzenia angielskiego. Pochodne od Gabelsbergera systemy opanowały przede wszystkim kraje na wschód od Renu.

    Alfabet arabski – alfabetyczne pismo używane do zapisu języka arabskiego. Powstało z nabatejskiej odmiany pisma aramejskiego. Pismo arabskie rozpowszechnione jest w krajach muzułmańskich.Teeline – system stenograficzny zatwierdzony przez Narodową Radę Szkolenia Dziennikarzy (National Council for the Training of Journalists(ang.)), organizację odpowiadającą za ustalanie zasad szkolenia i egzaminowanie dziennikarzy w Wielkiej Brytanii. Utworzony w 1968 roku przez nauczyciela stenografii systemu Pitmana Jamesa Hilla (1908–1971). Został zaadaptowany do języków germańskich i niektórych romańskich. Podstawowym jego założeniem była szybkość i prostota nauki podstaw, aby po krótkim okresie przygotowawczym pozostałą częścią treningu była praktyka pisania i czytania, którą można prowadzić korzystając już z systemu na co dzień. Teeline nie osiąga prędkości starszych systemów, stąd nie może być zaliczony do parlamentarnych, raczej do notatkowych. Stwierdzony rekord prędkości to nie więcej niż 150 słów na minutę (wpm).

    Izaak Pitman[ | edytuj kod]

    Przykład systemu Pitmana we współczesnej wersji Pitman 2000, wyimek z podręcznika

    W 1837 roku ukazała się książeczka autorstwa Izaaka Pitmana pt. Stenographic Soundhand. Jego metoda, pochodząca od Byroma, w oparciu o najnowsze badania językoznawcze i osobiste poszukiwania autora, znacznie rozwijała podejście fonetyczne do ortografii języka angielskiego pozwalając na biegły i krótki zapis praktycznie każdego słowa. Co ważniejsze, podręcznik do niej sprzedawany był bardzo tanio jak na owe czasy. Dzięki temu jeszcze za życia autora osiągnął kilkumilionową sprzedaż. Pitman założył również firmę „Pitman Training” (czynną do dziś) prowadzącą kursy z zakresu nowoczesnej biuralistyki i – przede wszystkim – stenografii Pitmana. Wynalazł też kształcenie korespondencyjne z wykorzystaniem nowej usługi poczty brytyjskiej, czyli tanich przedpłaconych znaczkami listów, tzw. Penny Black. Stenografia Pitmana na ponad pół wieku opanowała cały świat anglojęzyczny, łącznie z koloniami Korony Brytyjskiej. Brat Izaaka, Ben osobiście stenografował rozprawę Johna Wilkesa Bootha, mordercy prezydenta USA Abrahama Lincolna, co przyniosło ich firmie sławę i na wiele lat ugruntowało przewagę metody Pitmana także w Stanach Zjednoczonych.

    Notariusz (dawniej rejent od słowa regent, czyli uprawniona osoba, sprawująca władzę w imieniu monarchy, gdy ten nie może wykonywać swoich obowiązków) – mianowany przez ministra sprawiedliwości prawnik notariatu upoważniony do sporządzania aktów notarialnych i dokonywania innych czynności notarialnych.Typografia (z gr. τύπος (typos) – „uderzenie; odbicie; obraz, posąg; forma, kształt, model, typ” od τύπτειν (týptein) „uderzać” i γραφή (graphe) – „pismo”) – termin mający szereg pokrewnych znaczeń związanych z użyciem znaków pisarskich w druku, prezentacją ich na ekranie monitora komputerowego itp.:

    Wilhelm Stolze[ | edytuj kod]

    Przykład stenografii systemu Stolze, a właściwie Stolze-Schrey

    Podążając za przełomową pracą Gabelsbergera w 1840 roku Wilhelm Stolze ogłosił pierwszy dla języka niemieckiego system oparty o akademickie badania językoznawcze. Jednocześnie była to metoda bardzo rygorystyczna pod względem reguł. Zastosowano w niej podejście dla dźwięków podobnych – podobne znaki, zatem pogrupowano głoski według ich metody artykulacji (np. b-p, k-g etc.). System Stolze, po uzupełnieniach dokonanych przez jego ucznia Ferdynanda Schreya, znany dalej jako system Stolze-Schrey stał się drugim pod względem popularności systemem stenograficznym w krajach niemieckojęzycznych.

    Flawiusz Arrian (gr. Arrianos, łac. Flavius Arrianus ur. ok. 86, zm. 160 n.e.) – grecki historyk, po ojcu obywatel rzymski, pochodzący z Nikomedii w Bitynii (dzisiejsze tereny północno-zachodniej Turcji), gdzie sprawował dożywotnio funkcję kapłana Demeter i Kory. Za rządów Hadriana sprawował wiele odpowiedzialnych funkcji w wojsku i administracji rzymskiej (dowódca oddziałów rzymskich w Afryce, nad Renem i Dunajem, członek senatu, w 130 konsul, w latach 131–137 namiestnik Kapadocji (legatus Augusti pro praetore), gdzie kierował walką z Alanami). Po 137 r. n.e. osiadł w Atenach, gdzie nabył prawa obywatelskie i godność m.in. archonta eponymos i prytana. Lukian w swym Fałszywym proroku Aleksandrze wspomina Arriana jako uczniu Epikteta, jednym z najznakomitszych Rzymian, który przez całe życie oddawał się nauce i literaturze.Dyftong, dwugłoska (stgr. δίφθογγος diphthongos – "dwubrzmiący") – pojedyncza samogłoska (na ogół długa) o zmiennym przebiegu artykulacji, co sprawia, że ucho ludzkie słyszy dwa dźwięki, mimo że są one zespolone niejako w jeden i mają właściwości pojedynczej samogłoski.

    W skrócie: System Stolze-Schrey uzyskał przewagę w Prusach i Szwajcarii, w południowych Niemczech i Austrii królował system Gabelsbergera.

    John Robert Gregg[ | edytuj kod]

    Przykład stenografii w systemie Gregga

    John Robert Gregg był nauczycielem oraz pasjonatem stenografii. Stworzył system o nazwie Gregg Shorthand (pierwsza publikacja w roku 1888), który miał w założeniu pozostać przy geometrycznej, angielskiej metodzie, biorąc jednocześnie wszystko, co najlepsze z osiągnięć metod kursywnych (np. Gabelsbergera). Stąd, zamiast na prostych formach geometrycznych, oparł się na elipsach, jako podstawowych wzorcach kształtów, a połączenia między znakami wywodził tak, aby były zgodne z motoryką piszącej ręki. Jednocześnie zarzucił pogrubianie (czyli cieniowanie), stąd pierwotnie system jego nazywał się Light-Line Phonography. Wszystkie brzmienia języka oznaczane były zatem jakąś kreską, ale zawsze tej samej grubości. W ten sposób powstała nowa kategoria metod stenograficznych – półkursywna, lub semigeometryczna.

    Epiktet z Hierapolis (ur. ok. 50 roku – zm. w 130 roku) – filozof rzymski, jeden z reprezentantów (kontynuator) stoicyzmu. Uczeń wielkiego stoika Muzoniusza Rufusa. Twórca szkoły w Nikopolis w Epirze (współczesna Grecja). Był wyzwoleńcem.Słowo to elementarna część mowy. Jego pisanym odpowiednikiem jest wyraz. Za pomocą słów określamy wszelkie pojęcia rzeczywiste i abstrakcyjne, także myślimy na ogół słowami. Wiele słów składa się na mowę.

    System Gregga zdobył ogromną popularność w Stanach Zjednoczonych. Wykładano go na wszystkich uniwersytetach i prawie wszystkich szkołach średnich. Jest to prawdopodobnie system o najbogatszych zasobach materiałów dydaktycznych i szkoleniowych. Podobnie jak systemem Pitmana, przepisywano nim słynne powieści literatury światowej, aby adepci mogli się ćwiczyć w odczytywaniu pisma. Dobrze się rozwijającą karierę zdusił dopiero wynalazek elektronicznego Steotypu.

    Skrót – skrócony zapis wyrazu lub wyrażenia, zbudowany z jednej lub kilku liter (inna nazwa to: abrewiatura). Skróty zapisuje się stosownie do obowiązujących dla danego języka norm ortograficznych, przyjętych zwyczajowo konwencji pisowni dla konkretnych skrótów (różne znaczenia, wyjątki) lub w sposób swoisty dla skrótów nazw własnych – szczególnie jeśli są to skróty stosowane w odniesieniu do podmiotów gospodarczych i instytucji.Etymologia, źródłosłów – dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu. Jednocześnie wyraz ten oznacza objaśnienie pochodzenia konkretnego wyrazu i jego znaczenia.

    Robert Boyd[ | edytuj kod]

    Robert Boyd stworzył swój system stenograficzny w 1903 i rozszerzył go w 1912. System ten polega na reprezentacji znakowej sylab, a nie głosek czy liter. Każdy symbol charakteryzuje kształt, odpowiadający za samogłoskę, oraz orientacja, odpowiadająca za spółgłoskę. Można także zapisywać poszczególne litery poprzez zmniejszenie znaku. System cechują drobne różnice między znakami oraz łatwość nauki.

    Pomiar – według współczesnej fizyki proces oddziaływania przyrządu pomiarowego z badanym obiektem, zachodzący w czasie i przestrzeni, którego wynikiem jest uzyskanie informacji o własnościach obiektu.Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za wygłoszone przeciw niemu Filipiki.

    System Teeline[ | edytuj kod]

    Modlitwa Pańska zapisana systemem Teeline

    Wynaleziony przez nauczyciela stenografii systemu Pitmana, Jamesa Hilla, w 1952 roku nazywał się jeszcze Boscript i ukierunkowany był na usprawnienie pracy szpitali. W 1966 roku został zaprezentowany dziennikarzom, którzy zażądali tego narzędzia dla siebie. Od 1968 roku stenografowanie tą metodą uznaje się oficjalnie jako wymaganą umiejętność wszystkich adeptów dziennikarstwa w Commonwealth. Chwalony za prostotę reguł i łatwość nauki system Teeline shorthand jest nakierowany na stenografię notatkową. Rekordziści osiągają w nim zaledwie prędkość, jaką w innych systemach uznaje się dopiero za osiągnięcie podstawowej biegłości w stenografii angielskiej: 150 słów na minutę (wpm). Egzaminy kompetencyjne wymagają od studentów prędkości rzędu 100wpm. Alfabet Teeline został wywiedziony z liter blokowych alfabetu (tzw. "drukowanych", czyli kapitalików) oraz częściowo z geometrycznego systemu Pitmana. Podstawowa metoda pisania polega na redukcji samogłosek, gdzie to tylko możliwe – studentów zachęca się wręcz, aby ćwiczyli tę umiejętność także pisząc na komputerach, jako że w angielskim odczyt tekstu pozbawionego samogłosek w większości nie sprawia kłopotu. Dla najczęściej używanych słów zaprojektowano znaczniki.

    Enniusz, Quintus Ennius (urodzony 239 p.n.e. w Rudiae (Apulia), zmarł 169 p.n.e.) – poeta rzymski, uważany za ojca literatury rzymskiej.Wspólnota Narodów (ang. The Commonwealth, także Commonwealth of Nations; do 1949 Wspólnota Brytyjska, British Commonwealth i Brytyjska Wspólnota Narodów, British Commonwealth of Nations) – międzynarodowa organizacja powstała w 1931, gdy przyjęty został Statut Westminsterski. Obecnie zrzesza ona niepodległe kraje, z których większość była w ubiegłych wiekach częścią brytyjskiego imperium kolonialnego. Część z nich to dawne dominia brytyjskie.

    Stenografia w Polsce[ | edytuj kod]

    Polska nie leżała całkowicie poza głównym nurtem odkryć naukowych i intelektualnych. Polskie elity były świadome istnienia stenografii, o czym świadczą zapiski np. z pamiętników króla Stanisława Augusta Poniatowskiego o logografach. Prawdopodobnie jednak z przyczyn wskazanych wyżej (brak kursywnego materiału graficznego) nie dało się stworzyć efektywnego systemu dla języka polskiego. Pomimo tego próby takie podejmowano od początku wieku XIX. Zabytki stenografii geometrycznej zachowały się bardzo nieliczne, np. rękopis nr 2937 znajdujący się w Muzeum Czartoryskich w Krakowie zawiera rozdział pt. Variations de la methode Stenographique Française, Adaptées à la langue Polonaise. Prawdziwa stenografia polska narodziła się na gruncie metod kursywnych.

    Jerzy Wiktor Feliks Łanowski, pseud. literacki Georgius Arvalis (ur. 5 czerwca 1919 we Lwowie, zm. 24 stycznia 2000 we Wrocławiu) - filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego. Autor licznych prac naukowych z dziedziny literatury greckiej, tłumacz m.in. Eurypidesa i Menandra. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1993).Pismo trawiaste (jap. 草書体, sōshotai) - to kaligraficzna odmiana chińskiego pisma, powstała celem przyspieszenia i ułatwienia kreślenia znaków. Jej największym mankamentem jest nieczytelność, z którą borykają się nawet sami Chińczycy i Japończycy, bo styl ten przyjął się również w Japonii do kreślenia m.in. kanji.

    Stenografia Józefa Polińskiego[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: System Polińskiego.
    Przykład pisma w systemie Józefa Polińskiego (wersja z lat 70. XX wieku)

    Pierwsza jej wersja została wydana w roku 1861 pt. Stenografja polska według zasad Gabelsbergera. Autor oparł się głównie o dokonania Gabelsbergera i prace Jakuba Hegera, pierwszego autora czeskiej stenografii. W konkurencji z innymi systemami, których ukazało się do połowy XX wieku kilkadziesiąt, system Józefa Polińskiego zdobył absolutny prymat w całym kraju. Uznano go za najlepiej dostosowany do języka polskiego. Po II Wojnie Światowej stał się praktycznie jedynym parlamentarnym systemem stenograficznym w Polsce.

    Demotyka (stgr. δημοτικά demotika - ludowe, od δημοτικὰ γράμματα demotika grammata - pismo ludowe) – nazwa zarówno odmiany pisma wywodzącego się z regionalnego wariantu hieratyki stosowanej w Dolnym Egipcie w Trzecim Okresie Przejściowym, jak i ówczesnego potocznego języka zapisywanego tym pismem używanego w Starożytnym Egipcie w Epoce Późnej, Okresie Greckim i Rzymskim. Jako pismo codziennego użytku wyparło hieratykę w czasach XXVI dynastii. Po raz pierwszy termin ten został wprowadzony przez greckiego historyka Herodota dla odróżnienia go od inskrypcji zapisywanych przy użyciu hieratyki czy hieroglifów.Transkrypcja – w językoznawstwie system zapisu głosek danego języka za pomocą symboli graficznych (inaczej pisownia fonetyczna) lub system fonetycznej konwersji innego pisma. W szczególności może służyć do zapisu wyrazów jednego języka w formie pozwalającej łatwo odtworzyć brzmienie osobie go nie znającej – głoski jednego języka oddaje się wtedy znakami pisma innego języka, przy czym danej głosce nie zawsze musi odpowiadać tylko jeden znak, a niektóre znaki mogą być używane na oznaczanie kilku różnych głosek w języku wyjściowym. Transkrypcja taka zorientowana jest na odbiorcę posługującego się jednym, określonym językiem.

    Stenografja Polska Jana Gumińskiego[ | edytuj kod]

    Przykład pisma w systemie Stolze-Gumińskiego

    Wydana po raz pierwszy w 1910 roku w Warszawie, dzięki korzystnemu położeniu, zaraz po odzyskaniu niepodległości stała się wiodącym systemem w sejmowym biurze stenograficznym. Był to autorski przekład warszawskiego adwokata Jana Michała Gumińskiego z niemieckiego systemu Stolze. Metoda ta z powodzeniem konkurowała z systemem Polińskiego aż do wybuchu II Wojny Światowej.

    Tachygrafia (gr. tachýs - szybki, grapho - pisać), znaki tirońskie, pierwszy sposób szybkiego pisania skrótowego, odpowiednik dzisiejszej stenografii. Według "Słownika kultury antycznej" system był wynaleziony przez rzymskiego wyzwoleńca Tyrona, według encyklopedii PWN system ten znany był już w starożytnej Grecji i został jedynie wprowadzony do Rzymu przez Tyrona.Języki pozycyjne – języki w których każda część zadania ma swoje ustalone miejsce, które pozwala na zachowanie sensu wypowiedzi (np. język angielski). Języki pozycyjne to zwykle języki izolujące, i przeciwstawia się im języki fleksyjne.

    Polski system stenografji Stanisława Korbla[ | edytuj kod]

    Pierwsza wersja podręcznika ukazała się jeszcze w 1917 roku w Krakowie. Po odzyskaniu niepodległości metoda otrzymała rekomendację Rady Szkolnej Krajowej, co spowodowało, że zdobyła dużą popularność, szczególnie na terenach Małopolski. System Stanisława Korbla nauczany był głównie w różnych szkołach i na kursach handlowych. Autor nie ukrywał, że jego intencją było tylko rozwinięcie idei stworzonej wcześniej przez Józefa Polińskiego. Po II Wojnie Światowej system stopniowo wyszedł z użytku, ponieważ nie przekazywano wiedzy następnym pokoleniom uczniów. Ostatnie wydanie podręcznika datowane było na rok 1949. W latach późniejszych podręcznik do systemu Korbla został przeredagowany przez Jana Styrylskiego i wydany przez Państwowe Wydawnictwo Szkolenia Zawodowego. Z całą pewnością wydano go w roku 1960.

    Stanisław August Poniatowski, właściwie Stanisław Antoni Poniatowski herbu Ciołek, (ur. 17 stycznia 1732 w Wołczynie, zm. 12 lutego 1798 w Petersburgu) – król Polski w latach 1764–1795 jako Stanisław II August; wcześniej stolnik wielki litewski od 1755, starosta przemyski od 1753. Od 1777 należał do masonerii. Ostatni władca Rzeczypospolitej Obojga Narodów.Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i kanał La Manche. Stolicą Anglii jest Londyn.

    Nowa Stenografja Polska Barbary Balczyńskiej[ | edytuj kod]

    1. akapit nowelki Bolesława Prusa Kamizelka pisany systemem Balczyńskiej

    Wydany w 1919 roku w Poznaniu (dalej też w Wilnie, Lublinie i Warszawie) podręcznik przedstawiał inną niż wszyscy metodę, ponieważ od początku ukierunkowaną na stenografię notatkową, kupiecką, a nie parlamentarną. Zatem jej pierwszorzędnym celem był zapis pełny słów i czytelność, a dopiero później prędkość mowy ludzkiej. Barbara Balczyńska bazowała na systemie Stolze-Schrey. System ten miał pewną popularność w Wielkopolsce i na Śląsku, jednak nie przetrwał swojej autorki.

    Tytus Flawiusz, Titus Flavius Sabinus Vespasianus (ur. 30 grudnia 39 n.e., zm. 13 września 81 n.e.) – urodzony w Rzymie syn cesarza Wespazjana i Domitilli Starszej. Starszy brat Domicjana i Domitilli Młodszej. Cesarz rzymski od 24 czerwca 79 n.e. do 13 września 81 n.e.System parlamentarny – system rządów opierający się na tzw. podwójnej egzekutywie, tzn. rozdziale funkcji szefa rządu i głowy państwa. System ten pozwala na łączenie funkcji w rządzie i parlamencie. Rząd zobowiązany jest do ustąpienia w wyniku otrzymania wotum nieufności w parlamencie. Głowa państwa może rozwiązać parlament, prawo to występuje z pewnymi ograniczeniami (np. w RFN), lub bez ograniczeń (np. w Wielkiej Brytanii).

    Jednolity System Stenografii Polskiej[ | edytuj kod]

    Przykład Jednolitego Systemu Stenografii Polskiej R. Łazarskiego

    Opracowany w latach 1953–1956 przez Ryszarda Łazarskiego i Teresę Łazarską był adaptacją radzieckiego Jednolitego Państwowego Systemu Stenografii. Nauczany do dziś w Państwowym Studium Stenotypii i Języków Obcych przy ulicy Ogrodowej w Warszawie, wśród stenografów parlamentarnych nie cieszył się dużą popularnością. Znalazł zastosowanie wśród pracowników biurowych dużych instytucji socjalistycznego państwa. Spotykał się z krytyką zawodowych stenografów sejmowych za zbytnie podążanie za fonetyką rosyjską, a niedostateczne dostosowanie do języka polskiego. Ma jednak jedną zaletę, ważną współcześnie: nie występuje w nim cieniowanie, czyli pogrubianie kreski dla symbolizacji jakiegoś znaczenia, zatem nadaje się do użycia z dowolnym narzędziem do pisania dostępnym współcześnie. Jest to system zaplanowany jako stenografia notatkowa, z dużym zapasem znaczników z dziedziny zarządzania i polityki.

    Stenograf – osoba biegle posługująca się stenografią, czyli umiejąca pisać pismem stenograficznym. W środowisku autorów systemów stenograficznych oraz adeptów kursów stenografii utrwaliła się zasada, że stenografem nazwać się może osoba, która osiągnęła biegłość praktyczną w sztuce stenografii, tj. potrafiąca zapisać i odczytać stenogram i (kryterium uznaniowe) chętnie posługująca się stenografią.Dyktando (łac. dicto - dyktuję) - rodzaj sprawdzianu polegający na zapisaniu ze słuchu dyktowanego tekstu. Oceniana jest poprawność zapisu pod względem zgodności z zasadami ortografii i interpunkcji. Najczęściej dyktanda przeprowadzane są w szkołach.

    Klasyfikacja systemów stenograficznych[ | edytuj kod]

    Podział systemów stenograficznych ze względu na zastosowanie[ | edytuj kod]

    Systemy parlamentarne[ | edytuj kod]

    Są to metody stenograficzne profesjonalne, zaprojektowane od początku pod kątem zapisu bieżącego dyskusji, przemówień, zebrań itp. Dają możliwość pisania z ogromnymi prędkościami, ale stawiają przed stenografem wysokie wymagania – dokładności i kaligrafii podczas stawiania znaków. Czytelność w tych systemach podporządkowano szybkości. Zaopatrzone są w duże zbiory znaczników, szczególnie frazeogramów, które jednym znakiem symbolizują całe związki frazeologiczne. Powszechne też w nich jest stosowanie skrótów zdaniowych, czyli wykorzystanie faktu, że w zdaniach występują pewne sztywne grupy wyrazów, co szczególnie jest widoczne w językach pozycyjnych, i zaznaczanie tych grup zwykle pierwszym ich wyrazem. Używanie metody parlamentarnej wymaga wielu lat ćwiczeń i codziennego treningu. Porównuje się to do wirtuozerskiego opanowania gry na instrumencie muzycznym. Każdy stenograf parlamentarny z czasem dodatkowo opracowuje setki własnych znaczników, które czynią jego stenogram nieczytelnym lub bardzo trudnym do odczytania dla innych.

    Ksenofont (Ξενοφῶν, Ksenophon) z Aten (ok. 430 p.n.e. – ok. 355 p.n.e.) – grecki pisarz, historyk, żołnierz.Głoska – najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych. Każda głoska jest fizyczną realizacją jakiegoś fonemu, który może mieć ponad jedną realizację.

    Systemy parlamentarne, jako mniej czytelne, w dużym stopniu bazują na pamięci krótkotrwałej stenografa. Stenogram powinien zostać przetranskrybowany (przepisany na maszynie/w edytorze tekstu) natychmiast po zapisaniu.

    Systemy notatkowe[ | edytuj kod]

    Zaprojektowane z myślą o usprawnieniu pracy biurowej i biznesu. Stawiają mniejsze wymagania dla adeptów sztuki, są także łatwiejsze w pisaniu. Ich zapas znaczników zwykle jest sztywno ustalony, a metody pisania ujęte w reguły i standardy tak, że stenografowie mogą się wymieniać dokumentami i czytać nawzajem. Notatki powinny być na tyle czytelne, że nawet po długim czasie, podobnie jak odręczne pismo długie, nie sprawią kłopotu przy odczycie.

    Hieratyka (gr. hiereus "kapłan") - jedna z form starożytnego pisma egipskiego, służąca przeważnie do zapisywania świętych tekstów na papirusie. Znaki tego pisma nie miały już obrazkowego charakteru hieroglifów i były często łączone. Pismo to pojawiło się już w czasach I dynastii. Około 660 r. p.n.e. hieratyka zaczęła ustępować demotyce, ale jeszcze przez kilka stuleci była używana przez kapłanów.Karol Dickens, właściwie Charles John Huffam Dickens, pseudonim Boz (ur. 7 lutego 1812 w Landport koło Portsmouth, zm. 9 czerwca 1870 w Gadshill koło Rochester w hrabstwie Kent) – angielski powieściopisarz. Uznawany za najwybitniejszego przedstawiciela powieści społeczno-obyczajowej w drugiej połowie XIX w. w Anglii.

    W większości wypadków systemy notatkowe powstały jako pierwszy stopień wtajemniczenia systemów parlamentarnych. Od swoich szybszych wersji różnią się ograniczonym stosowaniem metod, które prowadzą do utrudnionego odczytu i indywidualizacji stenogramu. Dopiero w XX wieku zaczęto projektować samodzielne systemy notatkowe (np. system Scheithauera, lub system Teeline).

    Klasztor (czes. klášter, z niem. Kloster, od łac. claustrum, miejsce zamknięte) – budynek, lub kompleks budynków, w którym zamieszkują zakonnicy, lub zakonnice określonej reguły, charakterystyczny dla wyznań chrześcijańskich jak i buddyzmu; w obrządku wschodnim – monaster.Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Podział systemów stenograficznych ze względu na tworzywo graficzne[ | edytuj kod]

    Systemy alfabetyczne[ | edytuj kod]

    Do grupy tej zalicza się systemy stenograficzne, które w całości lub przynajmniej w części oparte są na literach alfabetu pisma długiego. Nie ma w nich zupełnie, lub występują w niewielkiej liczbie, znaków innych niż alfabetyczne oraz powszechnie stosowane symbole typograficzne. Systemem alfabetycznym jest np. amerykański Easyscript.

    Systemy geometryczne[ | edytuj kod]

    Alfabety systemów geometrycznych oparte są o proste formy, jak odcinek (kreska), wycinek okręgu (łuk), okrąg (kółeczko). Zapas dostępnych kształtów jest niewielki, zatem systemy te znajdują zastosowanie zwykle w językach o ubogiej fonetyce i prostej gramatyce. Systemem geometrycznym jest np. angielski Pitman shorthand.

    Systemy kursywne[ | edytuj kod]

    Metody, których abecadło oparte jest o kształty spotykane w odręcznym piśmie długim. Nie oznacza to, że znaki systemów kursywnych są cząstkami liter alfabetycznych, a jedynie, że wykorzystują nawyki piszącej ręki. Możliwości kursywnego tworzywa graficznego są prawie nieograniczone, stąd systemy kursywne przyjęły się dobrze w językach słowiańskich, bałtyckich i germańskich, o bogatej fonetyce, długich słowach i rozwiniętej gramatyce, z czego wynikała potrzeba tworzenia większej liczby znaków bazowych. Systemem kursywnym jest np. niemiecki Einheitskurzschrift.

    Systemy półkursywne (semigeometryczne)[ | edytuj kod]

    Łączą w sobie cechy dwóch powyżej opisanych metod. Kształty znaków są geometryczne, ale dopasowane do naturalnych ruchów ręki. Systemem półkursywnym jest np. Gregg Shorthand.

    Podział systemów stenograficznych ze względu na ortografię i fonetykę[ | edytuj kod]

    Ponieważ każda z wymienionych niżej metod ma swoje wady i zalety z punktu widzenia stenografii, większość systemów w różnym stopniu wykorzystuje każdą z nich, zależnie od specyfiki języka i samego systemu stenograficznego.

    Metody fonetyczne[ | edytuj kod]

    Najpopularniejsze podejście, gdyż każe tworzyć znaki do dźwięków danego języka. W ten sposób likwiduje się wszystkie dwuznaki i dyftongi. Zależnie od języka daje to korzyść w postaci zmniejszenia liczby znaków do napisania od 1% do nawet 40% (dla np. języka angielskiego).

    Metody sylabiczne[ | edytuj kod]

    Metoda polegająca na tym, że tworzy się znaki dla poszczególnych sylab języka. Poza starożytnością nigdy nie występowała samodzielnie. Zwykle jest częścią zbioru metod składających się na system stenograficzny i używana jest zależnie od potrzeby.

    Metody literalne[ | edytuj kod]

    W metodzie literalnej w znakach alfabetu stenograficznego odwzorowuje się litery używane w danym języku. Metoda jako nieefektywna stosowana jest głównie dla wyrazów obcych.

    Metody funkcjonalne[ | edytuj kod]

    W systemach funkcjonalnych przypisuje się znaki określonym funkcjom gramatycznym, np. tworzy się uniwersalny znak dla liczby mnogiej, poszczególnych przypadków, trybów itp. Metodą funkcjonalną nazywa się także tworzenie słów etymologicznie, np. córka = kobieta+dziecko.

    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5]




    Reklama

    Czas generowania strony: 0.073 sek.