l
  • Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Temat nie został wyczerpany?
    Zapraszamy na Forum Naukowy.pl
    Jeśli posiadasz konto w serwisie Facebook rejestracja jest praktycznie automatyczna.
    Wystarczy kilka kliknięć.

    Staw - anatomia

    Przeczytaj także...
    Staw kulisty wolny (łac. articulatio spheroidea; sfajra = kula), przykładem stawu kulistego wolnego jest staw ramienny, w którym możliwe do wykonania są ruchy we wszystkich płaszczyznach, wokół nieskończonej liczby osi. Głowę stawu tworzy powierzchnia o kształcie odcinka kuli, której odpowiada mała wklęsła panewka.Staw śrubowy – staw zaliczany jest do stawów jednoosiowych. Ruch obrotowy wokół osi podłużnej łączy się w tym stawie z równoczesnym ruchem posuwistym wzdłuż tej osi – podobnie jak przy wkręcaniu śruby. Przykładowym stawem jest staw szczytowo-obrotowy.
    Staw kulisty panewkowy- rodzaj stawu charakteryzujący się kulistymi powierzchniami stawowymi (wklęsłą panewką i wypukłą główką), promień krzywizny jest nieduży. Z jednej strony kulistość przyczynia się do dużej ruchomości takiego stawu, z drugiej jednak duża część główki znajduje się w panewce, co nieco zmniejsza możliwości ruchowe. W efekcie jest to jeden z najbardziej ruchliwych stawów, wyprzedza go tylko zwykły staw kulisty wolny. Przykłady:
    Budowa stawu

    Staw (łac. articulatio) – ruchome połączenie między składnikami szkieletu, zewnętrznego lub wewnętrznego (→połączenia kości). Stawy występują u stawonogów (Arthropoda) oraz kręgowców (Vertebrata). U tych ostatnich stawy są określane, ze względu na specyficzną budowę, jako połączenia maziowe (juncturae synoviales). W stawach (tak jak w łożyskach wielu maszyn) największym problemem jest tarcie i dlatego powierzchnie stawowe kości pokryte są bardzo odporną na ścieranie chrząstką szklistą.

    Staw szczytowo-obrotowy (łac. articulatio atlantoaxialis), staw dolny głowy – połączenie I i II kręgu szyjnego u człowieka, staw jednoosiowy, śrubowy. W jego skład wchodzą parzyste stawy boczne (powierzchnie stawowe kręgu I i II, ruch ślizgowy, wiotkie torebki stawowe) oraz stawy pośrodkowe przedni i tylny (między zębem kręgu II i łukiem przednim kręgu I oraz między zębem a więzadłem poprzecznym kręgu I).Kaletka maziowa (łac. bursa synovialis) − rodzaj wytworu błony maziowej, mający postać zbudowanego z tkanki łącznej worka o pęcherzykowatym kształcie, zwykle komunikującą się z jamą stawową i wytwarzającą maź stawową. Dzięki temu posiadają one gładką i wilgotną powierzchnię.

    Rodzaje stawów człowieka[ | edytuj kod]

    Kryterium podziału:

  • Liczba kości łączących w stawie:
  • staw prosty – w budowie biorą udział tylko dwie kości.
  • złożony – w budowie bierze udział więcej niż dwie kości, np. staw łokciowy
  • Rodzaje stawów: 1 – kulisty, 2 – eliptyczny, 3 – siodełkowaty, 4 – zawiasowy, 5 – obrotowy.
  • Liczba osi
  • stawy jednoosiowe
  • staw zawiasowy – część ramienno-łokciowa stawu łokciowego
  • staw obrotowy – cześć promieniowo-łokciowa stawu łokciowego
  • staw śrubowystaw szczytowo-obrotowy
  • stawy dwuosiowe
  • staw eliptycznystaw promieniowo-nadgarstkowy
  • staw siodełkowatystaw śródręczno-nadgarstkowy kciuka
  • stawy wieloosiowe
  • staw kulisty wolnystaw ramienny
  • staw kulisty panewkowystaw biodrowy
  • stawy nieregularne
  • staw płaskistaw krzyżowo-biodrowy
  • staw mostkowo-obojczykowy chociaż ma on raczej charakter stawu kulistego
  • Budowa połączeń maziowych[ | edytuj kod]

    Typowymi elementami stawu są:

    Kręgowce (Vertebrata, od łac. vertebra – kręg) – najliczniejszy podtyp strunowców (Chordata), mocno zróżnicowany morfologicznie; obejmujący kręgouste, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Dotychczas opisano około 58 000 gatunków kręgowców, co stanowi około 5% opisanych gatunków zwierząt. Wielkość współcześnie żyjących kręgowców waha się od 7,7 mm u żab Paedophryne amauensis do 33,9 m u płetwala błękitnego. Cechują się obecnością tkanki kostnej, mają dwuboczną symetrię ciała z dobrze wyodrębnioną głową. Szkielet wewnętrzny stanowi podporę dla tkanek i narządów w trakcie rozwoju, umożliwiając osiąganie dużych rozmiarów. Charakterystyczną cechą kręgowców jest posiadanie czaszki, kręgosłupa i dwóch par kończyn. Układ mięśniowy składa się z dwóch mas mięśni położonych równolegle po bokach kręgosłupa. Ruch odbywa się dzięki skurczom mięśni, przyczepionych do kości lub chrząstek.Podwichnięcie - (łac. subluxatio) to niezupełne zwichnięcie polegające tylko na przesunięciu powierzchni stawowych względem siebie, bez całkowitej utraty kontaktu ze sobą.
  • powierzchnia stawowa – czyli główka (część wypukła) i panewka stawowa (część wklęsła), bywają także powierzchnie stawowe płaskie – kość krzyżowa z miednicą
  • torebka stawowa – otacza cały staw, ograniczając go od otoczenia;zapobiega nadmiernym przesunięciom kości oraz stabilizuje staw
  • jama stawowa
  • Staw może również zawierać:

    Staw biodrowy (łac. articulatio coxae) - staw kulisty tworzony przez głowę kości udowej oraz panewkę stawu biodrowego kości miednicznej. Przenosi ciężar ciała z tułowia na kończyny dolne oraz umożliwia ich ruchomość. Jeden z największych stawów organizmu człowieka.Staw mostkowo-obojczykowy (łac. articulatio sternoclavicularis) – nieregularny staw, łączący ze sobą mostek i obojczyk. Ze względu na zakres wykonywanych ruchów można go zalicz do stawów wieloosiowych.
  • więzadła stawowe
  • obrąbek stawowy
  • łąkotki
  • kaletki maziowe
  • trzeszczki
  • kosmki maziowe
  • fałdy maziowe
  • Poszczególne stawy różnią się zadaniami biologicznymi, a więc mają odmienną budowę i ruchomość.

    Na wykonywanie ruchów we wszystkich płaszczyznach pozwalają stawy wieloosiowe, np. kuliście uformowane stawy barkowy oraz biodrowy. Mniejsza ruchomość cechuje stawy dwuosiowe, np. siodełkowo ukształtowana powierzchnia stawu nadgarstkowo-śródręcznego kciuka pozwala na jego ruchy w dwóch płaszczyznach. Stawy jednoosiowe umożliwiają ruch tylko w jednej płaszczyźnie. Przykładem może być zawiasowy staw ramienno-łokciowy czy też obrotowy staw między najwyższymi kręgami kręgosłupa.

    Stawonogi (Arthropoda, z gr. ἄρθρον arthron – staw + πούς, ποδός pous, podos – noga) – najliczniejszy w gatunki typ zwierząt na Ziemi. Dotychczas opisano ponad milion gatunków. Według danych IUCN opisano 950 000 gatunków owadów i 40 000 skorupiaków. Liczby w pozostałych grupach stawonogów wahają się – w zależności od źródła – od kilkunastu tysięcy (np. wije) do ponad 60 tysięcy gatunków pajęczaków, a z każdym rokiem przybywa ich coraz więcej.Obrąbek stawowy - struktura chrząstki włóknistej, która jest przedłużeniem panewki stawu biodrowego. Pogłębia panewkę dzięki czemu przyczynia się do ochrony głowy kości udowej przed uderzeniami o kostny brzeg panewki oraz zabezpieczenia pełnego ruchu w stawie. Jest strukturą wewnątrzstawową, która jest bogato unaczyniona i unerwiona co determinuje dolegliwości bólowe w przypadku jego uszkodzenia.

    Pojęcia związane ze stawem[ | edytuj kod]

  • zwichnięcie stawu
  • podwichnięcie stawu
  • skręcenie stawu
  • ciśnienie wewnątrzstawowe – ciśnienie pomiędzy powierzchniami stawowymi
  • dysplazja (zaburzenie rozwojowe)
  • WiktionaryPl nodesc.svg
    Zobacz hasło staw w Wikisłowniku
    Wikimedia Commons

    Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

    Staw eliptyczny (articulatio elipsoidea), inaczej kłykciowy (articulatio con-dylaris) - rodzaj stawu, w którym na przekroju jedna powierzchnia ma kształt eliptyczny, wypukły w stosunku do swojej osi długiej i krótkiej, a druga powierzchnia jest wklęsła. Wykonywane ruchy to: zginanie i prostowanie, odwodzenie i przywodzenie oraz ruch wypadkowy - obwodzenie. Przykładem stawu eliptycznego jest staw promieniowo-nadgarstkowy oraz staw skroniowo-żuchwowy (tutaj stosowaną częściej nazwą jest staw kłykciowy parzysty).Kość krzyżowa (łac. os sacrum) – u człowieka, powstaje przez zrośnięcie pięciu kręgów krzyżowych. Wyróżnia się w niej powierzchnie grzbietową i miedniczną, podstawę oraz wierzchołek.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Czy wiesz że...? beta

    Staw nieregularny - rodzaj stawu, w którym powierzchnie stawowe nie dają się porównać z innymi, wyraźnie określonymi. W stawach tego typu często występują dodatkowe krążki śródstawowe. Przykładami są staw obojczykowo-mostkowy lub obojczykowo-barkowy.
    Jama stawowa (łac. cavum articulare) – niewielka szczelinowata przestrzeń między kontaktującymi się ze sobą powierzchniami stawowymi, wypełniona biologicznym środkiem zmniejszającym tarcie, czyli mazią stawową zawierającą bardzo dużo tłuszczowców. Panuje wewnątrz odpowiednie ciśnienie wewnątrzstawowe regulowane ilością mazi stawowej, napięciem mięśni otaczających staw oraz będące pod wpływem zewnętrznego ciśnienia powietrza atmosferycznego.
    Skręcenie, dystorsja (łac. distorsio) – uraz polegający na przekroczeniu fizjologicznego zakresu ruchu w stawie. Na skutek skręcenia może dojść do uszkodzenia torebki stawowej, więzadeł, chrząstki stawowej, a niekiedy także uszkodzenia fragmentów kostnych.
    Torebka stawowa (łac. capsula articularis) – łączy powierzchnie stawowe kości, tworząc jednocześnie osłonę stawu.
    Staw płaski (articulatio plana) - rodzaj stawu, w którym powierzchnie stawowe są prawie płaskie, równe lub guzkowate, przeważnie tej samej wielkości. Ruchomość jest bardzo ograniczona, jednak ma duże znaczenie, ponieważ powoduje lepsze dopasowanie kości do podłoża lub uchwyconego przedmiotu. Rozluźnienie aparatu więzadłowego i torebki stawowej minimalnie zwiększa zakres ruchów. Przykładami stawów płaskich są stawy kości nadgarstka czy stępu.
    Kosmki maziowe (villi synoviales) – małe wypustki, które pokrywają błonę maziową, biorą udział w wydzielaniu mazi stawowej. Mogą zawierać oddzielne komórki chrzęstne. Wpuklają się do jamy stawowej powiększając wewnętrzną powierzchnię wydzielniczą torebki. Kosmki maziowe są nieraz silnie unaczynione oraz zaopatrzone w liczne nerwy.
    Staw śródręczno-nadgarstkowy kciuka jest to jedyny w organizmie człowieka staw siodełkowaty (art. sellaris), który dzięki swojej budowie pozwala na specyficzne ruchy. Oprócz przywodzenia i odwodzenia, odbywają się tu ruchy przeciwstawania i odprowadzania. Staw ten budują kość czworoboczna większa (trapezium) jedna z 8 kości nadgarstka (carpea) oraz koniec bliższy kości I śródręcza.

    Reklama

    tt