• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stary Rynek w Poznaniu



    Podstrony: 1 [2] [3]
    Przeczytaj także...
    Giovanni Battista di Quadro (pol. Jan Baptysta Quadro, łac. Joannes Baptista Quadro) – (ur. ? – zm. między 10 kwietnia 1590 a 16 stycznia 1591) – włosko-polski architekt renesansowy, autor m.in. renesansowej przebudowy poznańskiego ratusza.Wieża rycerska (ang. Tower house, niem. Burghügel lub Wohnturm) to rodzaj wieży o charakterze mieszkalno-obronnym, budowanych przeważnie w okresie średniowiecza (znane są przykłady wieży mieszkalnych z XVII w. z obszaru Wysp Brytyjskich) jako siedziby średniozamożnego rycerstwa. Tego typu wieże występowały na obszarze praktycznie całej Europy.
    .mw-parser-output .street-course__cell{background-size:20px;background-repeat:repeat-y}.mw-parser-output .street-course__cell--street{background-image:url("https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/83/Ikona_ulica.svg")}.mw-parser-output .street-course__cell--pedestrain{background-image:url("https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b0/Deptak.svg")}.mw-parser-output .street-course__cell--grass{background:#73d216}
    Stary Rynek z lotu ptaka od strony południowej. W części północnej bloku śródrynkowego ratusz i waga; w części południowej, od lewej: odwach, budynki Galerii Miejskiej Arsenał i Wielkopolskiego Muzeum Wojskowego oraz domki budnicze
    Wschodnia, reprezentacyjna część Starego Rynku. Po prawej widoczna loggia ratusza i domki budnicze; w oddali, na przedłużeniu ul. Świętosławskiej, elewacja poznańskiej fary, a po lewej dach pałacu Górków; w dole Fontanna Prozerpiny

    Stary Rynek (początkowo Rynek, od XIX wieku Alter Markt, obecna nazwa od 16.06.1919) – główny plac miejski w Poznaniu wytyczony ok. 1253 roku jako centralne miejsce miasta lokacyjnego. Jest kwadratem o boku długości 141 metrów, a z każdej ze ścian wychodzą trzy ulice, z czego dwie skrajne z narożników. Znajduje się na Starym Mieście, w ramach osiedla administracyjnego Stare Miasto. Jest trzecim co do wielkości rynkiem w Polsce (po krakowskim i wrocławskim) i jednym z większych w Europie.

    Konstrukcja szkieletowa budynków – system konstrukcji ścian lub budynków polegający na rozdzieleniu funkcji elementów nośnych (szkieletu) i wypełniających.Zbigniew Zieliński (ur. 28 listopada 1907 r. w Poznaniu – zm. 21 kwietnia 1968 r. w Poznaniu) - inż. architekt, profesor Politechniki Poznańskiej (dawnej Wyższej Szkoły Inżynierskiej).

    Historia[ | edytuj kod]

    XIII–XV wiek[ | edytuj kod]

    W 1253 roku poznańska siedziba książęca została przeniesiona z prawego na lewy brzeg. Na wzgórzu wybudowano zamek, a pomiędzy nim a rzeką, miasto otoczone murem, stanowiące 21 ha regularnej siatki ulic i bloków zabudowy. Niezupełnie pośrodku gruszkowatego obszaru miasta umiejscowiono, lekko wznoszący się ku zachodowi, rynek o kształcie nieznacznie odbiegającym od kąta prostego i tworzącym romb o dłuższej przekątnej ok. 200 metrów. Stanowił on centrum miasta średniowiecznego pełniąc funkcje handlowo–usługowe, administracyjne i komunikacyjne aż do zniszczenia w 1945 roku. To tutaj zbiegały się wszystkie interesy lokalnej społeczności, podejmowano najważniejsze decyzje, wydawano wyroki sądowe, karano winnych i gromadzono się przy ważnych dla społeczeństwa wydarzeniach. Od czasów lokacji na rynku krzyżowały się drogi międzynarodowe oraz skupiały szlaki lokalne. To właśnie one zadecydowały o strukturze zabudowy miasta, które rozplanowano nastawiając się na handel, a nie produkcję. Z tego też powodu, pierwszą zabudową bloku śródrynkowego były kramy sukienne i bogate, przeznaczone na handel regionalny i zagraniczny, a dopiero w drugiej kolejności powstały jatki wykorzystywane na potrzeby mieszkańców miasta.

    Waga miejska – budynek, w który były wyposażone śreniowieczne miasta. Najczęściej stał na rynku, w pobliżu ratusza. W budynku znajdowała się waga, z której korzystali kupcy.Władysław II Jagiełło (ur. ok. 1362 lub ok. 1352, zm. 1 czerwca 1434 w Gródku) – wielki książę litewski w latach 1377–1381 i 1382–1401, król Polski 1386-1434 i najwyższy książę litewski 1401–1434. Syn Olgierda i jego drugiej żony Julianny, córki księcia twerskiego Aleksandra, wnuk Giedymina. Założyciel dynastii Jagiellonów.

    Od linii murów miejskich na rynek prowadziło dwanaście ulic, po trzy z każdej pierzei, dzielących każdą z nich na dwa bloki. Cztery z dwunastu arterii prowadziło na zewnątrz miasta: dwie z nich (Wielka przez Bramę Wielką/Tumską oraz Wodna Bramą Wodną) w kierunku przepraw na Warcie, a pozostałe dwie (Wroniecka przez Bramę Wroniecką oraz Wrocławska Bramą Wrocławską) kolejno na północ i południe. Ze względu na umiejscowienie dróg głównych oraz fasady ratusza wschodnia część rynku otrzymała rolę dominującą.

    Ulica Różany Targ – uliczka w Poznaniu na Starym Rynku, przebiegająca w części środkowej pomiędzy wieloma znanymi obiektami. Mimo swojego położenia jest bardzo zaniedbana.U jej wylotu stoi pręgierz, a przy skrzyżowaniu z Ulica Jana Baptysty Quadro studzienka Bamberki. Znajduje się przy niej szalet miejski. Żadna nieruchomość nie posiada numeracji przy tej ulicy.Wydawnictwo Miejskie Posnania – powstało w 1994 jako Wydawnictwo Miejskie w Poznaniu; od 2010 pod obecną nazwą. W jego skład wchodzą redakcje trzech pism: "Poznańskiego Informatora Kulturalnego, Sportowego i Turystycznego IKS", "Kroniki Miasta Poznania", "Biuletynu Miejskiego" oraz Dział Edukacyjno-Wydawniczy, Centrum Informacji Miejskiej i Salon Posnania, oferujący poznańskie pamiątki, dzieła sztuki, publikacje albumowe. W roku 2012 Salon przeszedł gruntowny remont. Zmienił się zarówno wystrój wnętrza jak i profil działalności Salonu, w którym prowadzi się teraz księgarnię oferującą duży wybór wydawnictw związanych z miastem Poznaniem.

    Każdy z ośmiu bloków pierzei rynkowych o szerokości 59–62 m i głębokości 42–46 m został pierwotnie podzielony na 8 działek budowlanych o szerokości 7–8 m i głębokości wynoszącej 35–43 m, tworząc w sumie 64 parcele budowlane wokół rynku. Zabudowano je drewnianymi domami o konstrukcjach zrębowych lub szkieletowych w znacznym oddaleniu od dzisiejszych fasad. Głównym pomieszczeniem takiego domu była tzw. wielka sień, umiejscowiona na parterze od strony placu. Pełniła ona jednocześnie funkcję miejsca pracy i mieszkania. Na przełomie XIII i XIV wieku, na terenie tylnego traktu obecnej kamienicy nr 48, wzniesiono kamienno-ceglaną wieżę mieszkalną. Jej budulec, w przeciwieństwie do drewna, zapewniał ochronę przed wrogiem czy pożarem, dlatego podejrzewa się, że mogła być ona siedzibą wójta.

    Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Budowany był najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną.Kolejny, po renesansie, styl w architekturze nowożytnej nazywany jest barokiem. Wyodrębniony został w latach późniejszych, bowiem twórcy żyjący w tym okresie uważali się raczej za kontynuatorów renesansu. Kierunek ukształtował się w Rzymie z odmiany późnego renesansu nazywanej stylem dekoracyjnym (tzw. barok rzymski). Umowny czas trwania baroku to okres od połowy XVI do połowy XVIII wieku.

    Do rozplanowania bloku środkowego o wymiarach 74 × 76 metrów doszło w wyniku przywileju Przemysła II z 1280 roku, w którym zapisano konieczność budowy hali targowej, jatek rzeźniczych i chlebowych, bud kramarzy, szewców i kuśnierzy oraz prawdopodobnie również winiarni lub składu wina. Tym samym podzielono umownie śródzabudowę na administracyjną część północną (ratusz, waga) oraz półhektarowy kompleks kramów od strony południowej. Skoncentrowane urządzenia targowe pełniły rolę bazaru oddzielonego od części mieszkalnej rynku. Zostały one podzielone na 6 równoległych i ułożonych południkowo parcel o różnych szerokościach (6–22 m), z których każda skupiała czeladników tej samej profesji. Takie rozwiązanie spełniało ówczesne standardy europejskie. Na skrajnej, wschodniej parceli swoje kramy posiadali budnicy, na zachód od nich szewcy, następnie krojownicy sukna, kramarze, piekarze oraz rzeźnicy wraz z garbarzami. Pomiędzy podłużnymi parcelami powstało 5 wewnętrznych ciągów komunikacyjnych i jedyna nazwana uliczka poprzeczna Crux (łac. Krzyż). Każda z parceli została podzielona na małe, jednotraktowe działki o różnych wymiarach. Łącznie było ich ok. 200, z czego 40 dostępnych z zewnątrz, a pozostałe 160 z wewnętrznych uliczek zamkniętych z obu stron łącznie 12 wrotami.

    Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) – narodowa instytucja kultury podległa Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Misją NID jest tworzenie podstaw dla zrównoważonej ochrony dziedzictwa poprzez gromadzenie i upowszechnianie wiedzy o zabytkach, wyznaczanie standardów ich ochrony i konserwacji oraz kształtowanie świadomości społecznej celem zachowania dziedzictwa kulturowego Polski dla przyszłych pokoleń. Instytut wydaje kwartalnik „Ochrona Zabytków”.Franciszek Jaśkowiak (ur. 1 października 1903 Glinienko, zm. 28 kwietnia 1983 w Poznaniu) – działacz organizacji promujących turystykę i ochronę przyrody oraz wieloletni członek Zarządu Międzynarodowych Targów Poznańskich.

    Istnienie bloku śródrynkowego podzieliło plac na cztery wnętrza. Części z nich nadano nazwy pochodzące od najczęściej sprzedawanych na nich produktów. W ten sposób powstał tzw. rynek solny w części północnej placu, pomiędzy ratuszem a wagą. Handlowano tam, sprzedawaną prosto z wozów, solą w ilościach hurtowych, ponieważ przywilej sprzedaży detalicznej posiadali wyłącznie budnicy. To przed ich budami, w części wschodniej placu, mieścił się tzw. rynek śledziowy, sąsiadujący z rynkiem rybnym w okolicy dzisiejszej fontanny Prozerpiny. Handlowano tam wyłącznie świeżymi rybami, gdyż sprzedażą ryb wędzonych i solonych trudnili się budnicy. Ze względu na specyfikę tej części Starego Rynku, wzdłuż kamieniczek budniczych, utworzono rynsztok, nad którym, między 8 a 9 domkiem, przerzucono mostek u wylotu uliczki Crux. Nazwy części zachodniej oraz północnej placu nie są znane, choć wiadomo, że na pierwszej z nich sprzedawano czapki, powrozy i prawdopodobnie znajdowała się tam również tandeta (miejsce handlu rzeczami używanymi). Rynki jednobranżowe powstawały również na terenie bloku śródrynkowego. Wzdłuż południowej ściany ratusza ciągnął się tzw. rynek różany, na którym, aż do 1939 roku sprzedawano kwiaty i wieńce. Funkcja tego terenu została zachowana w obecnej nazwie uliczki Różany Targ. Na jej przedłużeniu w kierunku zachodnim (dzisiejsza ul. Ratuszowa) znajdował się tzw. garncarski targ.

    Mikołaj Skrzetuski herbu Jastrzębiec (ok. 1610-1673) – szlachcic wielkopolski, pułkownik, pierwowzór Jana Skrzetuskiego - bohatera "Ogniem i mieczem" Henryka Sienkiewicza.Fontanna Marsa – jedna z czterech fontann na Starym Rynku w Poznaniu, stoi na północno-zachodniej stronie Poznańskiego Rynku. Została odsłonięta w roku 2005. Autorem rzeźby jest Rafał Nowak. Już w XVII wieku stała w tym miejscu jedna z czterech fontann stojących na Rynku, gdzie do końca XIX wieku zaopatrywała mieszkańców Poznania w wodę.

    Zabudowa rynku początkowo była wyłącznie drewniana. Pierwszym murowanym budynkiem została waga miejska wybudowana w drugiej połowie XIII wieku. Następnie, na przełomie XIII i XIV wieku powstał ceglany gotycki ratusz dominujący nad parterową zabudową kramów. Dopiero w 1386 roku Poznań otrzymał przywilej Władysława Jagiełły umożliwiający budowę kamiennych kramów i sukiennic, co poskutkowało powstaniem pierwszych prywatnych, murowanych kramów oraz ogromnego budynku sukiennic na terenie dawnej parceli krojowników sukna. Jako że pierwotnie domy obrzeżne powstawały z drewna, a ulice przez długi czas były nim pokryte, pożary zdarzały się dość często. Gdy jeden z nich w 1447 roku strawił większość zabudowy miasta, odbudowano je już w gotyckich formach ceglanych. Jeszcze w połowie XV wieku połowa domów przyrynkowych była drewniana, a w 1500 roku zostały ich już tylko trzy. Wówczas w sześciu z ośmiu bloków zabudowy otaczających rynek istniało po 8 domów, a w pozostałych dwóch – po 9.

    Karol Marcinkowski (ur. 23 czerwca 1800 w Poznaniu, zm. 6 listopada 1846 w Dąbrówce Ludomskiej) – wielkopolski lekarz, społecznik, filantrop, inicjator budowy Bazaru w Poznaniu.Kazimierz IV Andrzej Jagiellończyk, lit. Kazimieras I Andrius Jogailaitis, biał. Казімір I Ягелончык (ur. 30 listopada 1427 w Krakowie, zm. 7 czerwca 1492 w Grodnie) – wielki książę litewski w latach 1440–1492, król Polski w latach 1447–1492. Jeden z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała – po 158 latach – Pomorze Gdańskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie. Zdecydowany przeciwnik magnaterii, przyczynił się do wzmocnienia znaczenia Sejmu i sejmików, co jednak stało się z krzywdą dla mieszczaństwa.

    Każda z przyrynkowych parceli została wypełniona kolejno: kamienicą frontową o głębokości 18–23 lub 24–28 metrów, małym podwórkiem oraz, połączonym z kamienicą drewnianym gankiem na pierwszym piętrze, budynkiem gospodarczym. Wszystkie jednorodzinne domy patrycjuszowskie składały się ze stałych elementów: dwóch, niepodpiwniczonych kondygnacji, trzech osi elewacji zwieńczonej szczytem od strony placu oraz dwuspadowego dachu ceramicznego z kalenicą prostopadłą do linii zabudowy. Najbardziej reprezentacyjnym pomieszczeniem kamienicy była tzw. wielka sień umiejscowiona na parterze od strony rynku, służąca do przeprowadzania hurtowych wymian handlowych przez właściciela. Jej powierzchnia wynosiła 60–100 m², była wysoka na 4–5 m i zazwyczaj przekryta drewnianym, belkowym stropem lub sklepieniem, a przy jej tylnej ścianie umieszczano urządzenie ogniowe. Wewnętrzne ściany poprzeczne ozdabiano najczęściej ostrołukowymi blendami lub wnękami sedillowymi. W 2. połowie XV wieku zaczęto dobudowywać 1–2 dodatkowych kondygnacji przeznaczonych na magazyny. Towary na piętra dostarczano urządzeniem dźwigowym znajdującym się na szczycie tylnej elewacji. W tym samym czasie coraz częściej dobudowywano również tylny trakt kamienicy. Znajdowała się w nim izba, z czasem przekształcana w wąski korytarz prowadzący na podwórze. W środkowym, tzw. ciemnym trakcie znajdowały się schody prowadzące na wyższe kondygnacje, które dopiero na przełomie XV i XVI wieku nabrały cech mieszkalnych, tym samym odciążając wielką sień. Wtedy, w tylnym trakcie pierwszego piętra powstała tzw. izba wielka, a część pierwszego piętra bliższa rynku, pod nazwą „sala na przodku”, funkcjonowała jako mieszkanie lub magazyn. Drewniane budynki gospodarcze, znajdujące się na tyłach parceli, przy wąskich gospodarczych uliczkach równoległych do rynku, mieściły wówczas magazyny lub warsztaty.

    Fontanna Neptuna – jedna z czterech fontann na Starym Rynku w Poznaniu, stojąca po jego południowo-zachodniej stronie u ujścia ul. Paderewskiego i Szkolnej. Fontanna została zaprojektowana przez Marcina Sobczaka (przy cembrowinie współpracował Adam Piasecki). Odsłonięto ją w 2004.Mury miejskie Poznania - zespół budowli obronnych wzniesionych w celu ochrony średniowiecznego miasta lokacyjnego przed ingerencją zewnętrzną.

    Najliczniejszą grupą mieszkańców rynku do XV wieku byli bogaci kupcy. Dogodność posiadania własnej kamienicy polegała na bliskości mieszczącego się w niej magazynu do jatek lub bud rozmieszczonych na placu. Czasem handlowano również w wielkich sieniach znajdujących się na parterach domów. Posiadanie domu w rynku było powszechnie szanowaną cechą, ze względu na ich szczególną wartość. Były one świadectwem prestiżu i gwarantem solidności handlowej. W okresie późnego średniowiecza kamienica przyrynkowa przedstawiała wartość równą dobrze zagospodarowanej wsi, jednak tylko niektóre z nich pozostawały przez wieki w kręgu jednego rodu. W średniowiecznym Poznaniu istniały trzy metody pozyskania domu przyrynkowego. Pierwszym, i zdecydowanie najmozolniejszym z nich, było wzbogacenie się na tyle, by móc pozwolić sobie na kupno kamienicy i jej utrzymanie. Często jednak decydowano się na rozkochanie kupieckiej panny jedynaczki i zyskanie aprobaty jej rodziców lub ślub z bogatą wdową, przy jednoczesnym wydziedziczeniu jej dzieci. W XV wieku jedna trzecia właścicieli kamienic przyrynkowych zasiadała we władzach miasta lub była starszymi cechów. W momencie kulminacyjnym aż połowa członków władz miasta zamieszkiwała na rynku. Pierwsza szlachta na poznańskim rynku pojawiła się w 1453 roku, jednak wzmożenie jej napływu nastąpiło w 2. połowie XVI wieku. Elitarność tego adresu obowiązywała najprawdopodobniej aż do upadku państwa polskiego.

    Bazylika kolegiacka Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i św. Marii Magdaleny w Poznaniu (także pod nazwą: Fara Poznańska) – barokowy kościół farny i zarazem kolegiacki pod wezwaniem św. Stanisława Biskupa Męczennika w Poznaniu, należący do parafii MB Nieustającej Pomocy i św. Marii Magdaleny, znajdujący się przy ul. Gołębiej, w jej południowej pierzei, u wylotu ul. Świętosławskiej.Renesans w architekturze stanowił odzwierciedlenie poglądów filozoficznych odrodzenia, poszukujących wzorców w świecie antycznym. Renesans otworzył erę nowożytną w sztuce i trwał od schyłku średniowiecza do początków baroku. Ponieważ różnice czasowe rozkwitu renesansu w różnych krajach są ogromne (np. między Włochami i Europą Północną), nie jest możliwe ustalenie jednolitych dat, w których panował.

    Utrzymanie czystości placu należało do obowiązków kata i jego czeladzi, a także chłopów posiadających płatny przywilej wywozu błota z rynku, którego używali prawdopodobnie jako nawozu. Wodę na rynek doprowadzano drewnianymi wodociągami do studzienek rozmieszczonych w każdym z naroży rynku. Pod koniec wieku XV nawierzchnia rynku była już brukowana.

    Czapnictwo, czapkarstwo - dziedzina rzemiosła, przemysłu zajmująca się wyrobem czapek. Cech czapników jest wymieniany jako jeden z ponad sześćdziesięciu cechów obecnych w Poznaniu w XVI w.Raczyńscy herbu Nałęcz to możnowładczy ród, którego wielkopolska linia zaczynająca się na Michale Kazimierzu Raczyńskim, odgrywała znaczącą rolę w historii Wielkopolski a także całej Polski. Według podań Raczyńscy mają się wywodzić od jednego z rycerzy Mieszka I. Począwszy od 1768 siedzibę Raczyńskich stanowił pałac w Rogalinie oraz Obrzycko siedziba ich ordynacji rodowej. Do znanych instytucji założonych przez członków tej rodziny należy Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu. Sławna jest również kolekcja dzieł sztuki znajdująca się w rogalińskim pałacu.

    XVI–XVIII wiek[ | edytuj kod]

    Rynek przez długi czas pozostawał miejscem gwarnym i hucznym. Za pomocą hejnału podawano godzinę, a ważniejsze ogłoszenia, takie jak rozkazy króla, zarządzenia burmistrza, uchwały rady miasta, przyjazdy królów i ważniejszych posłów zagranicznych, objęcia ważniejszych stanowisk i urzędów oraz pogrzeby i wesela osobistości, obwoływano w czterech rogach rynku. Okresem wzmożonego ruchu kupieckiego były cztery doroczne jarmarki: wielkanocny, świętojański, św. Michała i gwiazdkowy. Drugi z nich, organizowany na przełomie czerwca i lipca, stanowiąc najważniejszy element życia miasta, zrzeszał przybyszów z całej Polski i innych krajów.

    Studzienka Bamberki – studzienka na poznańskim Starym Rynku, znajdująca się pod zachodnią ścianą Ratusza. Cokół został zaprojektowany według pomysłu poznańskiego budowniczego Stahla, zaś posąg odlany z brązu jest dziełem rzeźbiarza Józefa Wackerle, któremu pozowała jedna z procownic winiarni Goldenringa – Jadwiga Gadziemska z Piątkowa. Sama modelka nigdy nie miała nic wspólnego z Bambrami, w tamtych czasach była po prostu pracownicą winiarni Goldenringa.Spółdzielczy Dom Handlowy „Feniks” (niem. Warenhaus Gebrüder Barasch) – secesyjny dom handlowy we Wrocławiu, we wschodniej części Rynku (Rynek 31–32). Nazywano go też Katherdale des Kommerz (świątynią handlu) oraz Warenpalast (pałacem towarów). W 1902 rozebrano znajdującą się wcześniej w tym miejscu kamienicę „Pod Złotym Dzbanem”.

    Na początku XVI wieku część budników, przed fasadami swoich kramów, wymurowała ganki wsparte na kolumienkach. Rada miejska, kierując się względami estetycznymi i bezpieczeństwa, poparła ten pomysł i wydała w 1534 roku generalne przyzwolenie na budowę ganków, zwanych dziś podcieniami, a korzystającym z przywileju zagwarantowała ulgi podatkowe. Rok później, u wylotu różanego targu, wybudowano kamienny pręgierz do wykonywania publicznej kary chłosty. Nie wiadomo jednak, czy wcześniej na tym miejscu znajdował się jego drewniany odpowiednik. W XVI wieku na rynku znajdowały się cztery studnie publiczne (po jednej w każdym z narożników) i dwie prywatne. Fundatorem pierwszej z nich, umiejscowionej w 1554 roku u wylotu ulicy Woźnej, był Jan Grodzicki. Druga powstała w 1570 roku przed fasadą kamienicy nr 83 jako własność Jana Tauta.

    Postrzygalnia – urządzenie do wykańczania sukna, używane od późnego średniowiecza. Z urządzenia musieli korzystać wszyscy producenci sukna. Miasto, które posiadało postrzygalnie, czerpało duże zyski. Do budowy postrzygalni musiał się zgodzić król, nadając odpowiednie przywileje miastu.Szczyt – fragment ściany na wysokości poddasza w dachu dwuspadowym, pulpitowym, półszczytowym ograniczony połaciami dachu lub ozdobne zwieńczenie elewacji lub jej części np. ryzalitu, portalu, obramienia okiennego oparte na kształcie trójkąta. Szczytem określa się też boczną, węższą ścianę budynku (inaczej ściana szczytowa).

    Kolejny pożar z 1536 roku strawił większość jatek i bud bloku środkowego oraz poważnie uszkodził wieżę ratuszową. Rozległe zniszczenia zaowocowały w późniejszych latach wprowadzeniem wśród zniszczonych budynków stylu renesansowego, najczęściej wg projektów Jana Baptysty Quadro. W latach 1550–1560 dokonano przebudowy Ratusza, a w 1563 – Wagi.

    Blenda (niem. blende ślepe okno, ślepa wnęka) – płytka wnęka w ścianie, o wykroju arkady lub okna, stosowana przede wszystkim w celach estetycznych, rzadziej do odciążenia ściany.Brama Wodna – jedna z czterech bram miejskich średniowiecznego Poznania. Położona była w ciągu ulicy Wodnej, u jej wylotu w kierunku Garbar i Grobli, a dalej na szlaki w kierunku Środy Wielkopolskiej, Kalisza i Warszawy.

    Pożar doprowadził również do licznych zmian w strukturze zabudowy śródrynkowej, a z czasem jej wyższe kondygnacje zaczęły coraz częściej przejmować funkcje mieszkalne, zatracając tym samym pierwotną, handlową funkcję bloku. Członkowie cechu budników podpiwniczyli wówczas i wybudowali nad swoimi budami wyższe kondygnacje mieszkalne. Parcela cechu szewców mimo przyzwolenia na budowę kramów pozostawała wówczas pusta. W efekcie władze miasta chciały odebrać ją szewcom w 1539 roku. Ci jednak wnieśli prośbę o utrzymanie własności i w wyniku arbitrażu przyznano im ponownie parcelę wraz ze znajdującym się w jej północnej części domem (obecnie Dom Bractwa Szewskiego, Stary Rynek 27). Teren pomniejszono jednak o, znajdujący się w południowej jego części, Dom Pisarza Miejskiego, wybudowany kilka lat wcześniej oraz piwnice tego domu pod opuszczoną częścią parceli. Innym warunkiem odzyskania tego terenu przez szewców było zobowiązanie się do utrzymania jego ciągów komunikacyjnych. W tym celu utworzono publiczne przejście w kamienicy północnej i zachowano ścieżkę poprzeczną ciągnącą się wskroś całego bloku. Prawdopodobnie w tym samym lub następnym roku przystąpiono do budowy murowanego budynku jatek szewskich. Nie wiadomo czy został on wyposażony w wyższe piętra mieszkalne, a wewnętrzne stoiska ciągnęły się wzdłuż dłuższych ścian budynku i po obu stronach przejścia przeznaczonego dla kupujących. Na poszczególnych jatkach prowadzono sprzedaż obuwia, prawdopodobnie również jego naprawę.

    Ulica Wroniecka - ulica w Poznaniu biegnąca od Starego Rynku w kierunku północnym. W średniowieczu nosiła nazwę Wroniecka, do 1919: Wronkerstrasse, 1919-1939: Wroniecka, 1939-1945: Schinkelstrasse, od 1945: Wroniecka. W ciągu ulicy zlokalizowana była brama stanowiąca element murów miejskich.Księstwo Warszawskie (fr. Duché de Varsovie, niem. Herzogtum Warschau) – istniejące w latach 1807–1815, formalnie niepodległe, jednak w rzeczywistości podporządkowane napoleońskiej Francji państwo, było namiastką państwa polskiego. Władcą suwerennym Księstwa był król Królestwa Saksonii, które wchodziło w skład Związku Reńskiego, będącego protektoratem pierwszego Cesarstwa Francuskiego.

    Na początku XVI wieku, wybudowane w 1386 roku, sukiennice popadły w stan nieużytkowanej ruiny, w efekcie czego Zygmunt Stary nadał w 1535 Poznaniowi przywilej budowy nowego gmachu, który zrealizowano najprawdopodobniej jeszcze w tym samym roku. W 1563 doszło do przebudowy budynku pod kierownictwem Jana Baptysty Quadro. Nadano wówczas budynkowi cechy renesansowe i prawdopodobnie rozbudowano. Sukiennice stanowiły długą, podpiwniczoną halę ze sklepieniem klasztornym i podcieniem wspartym na kolumnach wzdłuż dłuższych elewacji. 26 kramów sukiennych umiejscowiono wzdłuż ścian, a wnętrze budynku przecięto przejściem poprzecznym zamkniętym z obu stron bramkami. W 1569 roku, w południowej części budynku powstały schody prowadzące na wyższe kondygnacje mieszczące magazyny sukienników i mieszkania.

    Galeria Miejska Arsenał w Poznaniu – galeria sztuki w Poznaniu, samorządowa instytucja kultury, której organizatorem jest Urząd Miasta Poznania. Organizuje wystawy indywidualne i zbiorowe artystów polskich i zagranicznych oraz wystawy problemowe.Rynek we Wrocławiu (niem. Großer Ring in Breslau) – średniowieczny plac targowy we Wrocławiu, obecnie centralna część strefy pieszej. Stanowi prostokąt o wymiarach 213 na 178, oraz powierzchni około 3,8ha  m. Jest to jeden z największych rynków staromiejskich Europy, z największym ratuszem w Polsce. Zabudowę otaczającą Rynek stanowią budynki pochodzące z różnych epok historycznych. Centralną część Rynku zajmuje blok śródrynkowy, składający się z Ratusza, Nowego Ratusza oraz licznych kamienic. Rynek tworzy układ urbanistyczny wraz z przekątniowo przyległymi placem Solnym oraz placem wokół kościoła św. Elżbiety z wieża o wysokości 91,5 m. Do Rynku prowadzi 11 ulic – po dwie w każdym narożniku (Świdnicka, Oławska, E. Gepperta (Zamkowa), Ruska, św. Mikołaja, Odrzańska, Kuźnicza, Wita Stwosza), ponadto przebity w XIV lub XV w. Kurzy Targ po stronie wschodniej oraz wąskie ul. Więzienna i Przejście św. Doroty.

    Istniejące na dawnych parcelach krojowników sukna i piekarzy postrzygalnia i jatki chlebowe, z czasem zostały przeniesione w pobliże wagi miejskiej. Postrzygalnię usytuowano po jej zachodniej stronie i wysunięto przed linię jatek rzeźniczych. Był to jedyny obiekt przemysłowy w śródzabudowie poznańskiego rynku. W XVI wieku stanowił go mały, murowany budynek wyposażony w mieszkanie postrzygacza i piwnicę. Padł on ofiarą pożaru z 1536 roku i został odbudowany przez Jana Baptystę Quadro w 1563 roku. Natomiast murowany budynek jatek chlebowych umiejscowiono prawdopodobnie pomiędzy wagą, a jatkami rzeźniczymi, na garncarskim targu. Na ich dawnym miejscu powstał budynek smatruzu. Pełnił on podwójną funkcję: handlowano tam płótnem i magazynowano zboże i owoce, co może świadczyć o istnieniu jego kilku kondygnacji. Doczekał się on również swojej przebudowy w 1563 roku wg projektu Jana Baptysty Quadro. Wojska szwedzkie lub brandenburskie stacjonujące w latach 1655–57 w Poznaniu, potrzebując miejsca na znaczne ilości broni i sprzętu wojennego, doprowadziły do wprowadzenia na rynku nowej instytucji – arsenału, który umieszczono w dawnym budynku smatruzu.

    Biblia Jakuba Wujka – przekład Biblii na język polski wykonany przez jezuitę, ks. Jakuba Wujka, wydany w całości po raz pierwszy w roku 1599. Wujek pracował nad nią w latach 1584-1595.Fryz – środkowy, poziomy człon belkowania z reguły leżący między architrawem i gzymsem. Bardzo często zdobiony płaskorzeźbami, był jednym z najbardziej ozdobnych elementów antycznych świątyń.

    Jedne z najstarszych budynków na rynku – jatki rzeźnickie, znajdujące się w zachodniej części bloku śródrynkowego, w 1535 otrzymały przywilej Zygmunta Starego na ich wymurowanie ze względów przeciwpożarowych. Mimo to jatki, jeszcze w swej drewnianej postaci, przetrwały pożar miasta z 1536 roku. Rok później rozpoczęto budowę murowanego budynku, podzielonego na dwie hale przekryte oddzielnymi dachami i mieszczącego łącznie 36 jatek. Odbudowane jatki rzeźnicze były jedynym parterowym budynkiem śródzabudowy po pożarze w 1536 roku i przetrwały one, choć w zmienionej postaci, aż do 1939 roku.

    Tramwaj (z ang. tramway – linia tramwajowa, tram – tramwaj) – pasażerski lub towarowy pojazd szynowy zaprojektowany do eksploatacji na linii tramwajowej.Wielkopolskie Muzeum Wojskowe - muzeum wojskowe zlokalizowane w Poznaniu, na Starym Rynku 9, w obrębie bloku zabudowy śródrynkowej. Jest oddziałem Muzeum Narodowego w Poznaniu.

    Oprócz zwartego bloku zabudowań handlowych na rynku poznańskim do XVIII wieku istniały liczne budy rozrzucone po całym placu. Część z nich była drewniana, część murowana na fundamentach, a ich ilość zmieniała się w zależności od zbliżających się jarmarków. W XVI wieku zaczęto budy jednobranżowe grupować razem. W ten sposób powstały budki maślane lub ratuszne, usytuowane przy północnej ścianie ratusza. Handlowano na nich nabiałem i warzywami. Wyjątkowo zdarzały się również produkty takie jak mydło, nici, a w 1625 roku nawet proch strzelniczy. Budę kotlarza i z wyrobami żelaznymi ulokowano przy wejściu do ratusza. W 1583 roku cech czapników wzniósł 17 drewnianych bud naprzeciw kamienicy nr 77, obok jatek rzeźniczych. Cech kuśnierzy zajmował miejsce pomiędzy ulicą Świętosławską a Wrocławską, a kramy jedwabne ulokowano w części środkowej rynku – między sukiennicami, a smatruzem. Swoich własnych bud nie posiadały, natomiast, kwiaciarki z różanego rynku, garbarze w pobliżu jatek rzeźniczych i rybacy na rynku rybnym. Najprawdopodobniej korzystali oni wyłącznie z prostej infrastruktury targowej, takiej jak stoły czy stragany.

    Odwach w Poznaniu – budynek odwachu na Starym Rynku w Poznaniu powstał w XVIII w. Pierwszy drewniany budynek zastąpiono nowym, zbudowanym w latach 1783-1787 według projektu warszawskiego architekta Jana Chrystiana Kamsetzera, w stylu klasycystycznym. Budowę sfinansował starosta generalny Wielkopolski – Kazimierz Raczyński. Służył jako siedziba dla straży miejskiej, a później policji.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    Innym, ważnym dla architektury Starego Rynku, wydarzeniem była I wojna polsko-szwedzka w latach 1558–68, po której zniszczone budynki odbudowywano w stylu barokowym. Wtedy też pojawił się podział pięter kamienic patrycjuszowskich na trzy trakty. W środkowym, ciemnym trakcie pierwszego piętra umiejscowiono kuchnię, izba wielka zaś, przejęła od wielkiej sieni funkcje reprezentacyjne. Tylny dom wychodzący na uliczkę mieścił na parterze sień przejazdową lub dwa pomieszczenia, z czego jedno prowadziło na podwórze. Pierwotnie budynek gospodarczy, wraz ze wzrostem liczby ludności miasta w czasach nowożytnych, przekształcił się w mieszkalną oficynę.

    Międzynarodowy Festiwal Rzeźby Lodowej w Poznaniu – jedyny w Polsce festiwal profesjonalnych rzeźbiarzy w lodzie, a także największy w Europie. Odbywa się od 2006 na Starym Rynku w Poznaniu w grudniu każdego roku. Festiwal składa się z dwóch konkursów. Pierwszego dnia rzeźbiarze w pojedynkę biorą udział w Speed Ice Carving. W konkurencji tej uczestnicy mają do dyspozycji tych samych rozmiarów blok lodu, który w ciągu kilkudziesięciu minut mają zmienić w rzeźbę według projektu. Wygrywa rzeźba najwierniejsza projektowi. Drugiego dnia rywalizują ze sobą zespoły dwuosobowe. Tematyka rzeźb jest dowolna. Więcej informacji na stronie internetowej wydarzenia: icefest.poznan.travel.Kościół Najświętszej Krwi Pana Jezusa w Poznaniu – znajdujący się w dawnej kamienicy przy ulicy Żydowskiej 34, na rogu ulic Żydowskiej i Kramarskiej. Świątynia jest kościołem rektorskim parafii farnej, posiada również status sanktuarium Pańskiego. Ponadto służy także poznańskim grekokatolikom – co niedzielę, najczęściej w południe, celebrowana jest Boska Liturgia w rycie bizantyjsko-ukraińskim.

    W 1613 roku, wg projektu Krzysztofa Redella odnowiono studzienki znajdujące się w narożach rynku. Pośrodku ośmiobocznych dębowych cembrowin, pomalowanych tak, by imitowały kamień, umiejscowiono słupy zwieńczone drewnianymi i polichromowanymi rzeźbami przedstawiającymi rzymskie bóstwa. Byli to, idąc od naroża północno-wschodniego zgodnie z ruchem wskazówek zegara: Jowisz, Apollo, Neptun i Mars. W XVII wieku rzeźba Jowisza uległa zniszczeniu. Zastąpiono ją wówczas podobizną Herkulesa. Ze względu na zły stan techniczny tej studni, w 1766 roku wybudowano nową wg projektu Augustyna Shöpsa. Cembrowinę przesunięto nieco bliżej fasady ratusza i wykonano rzeźbę „Porwanie Prozerpiny przez Plutona” z polichromowanego piaskowca.

    Bitwa o Poznań – walki o Poznań, które toczyły się w styczniu i lutym 1945 pomiędzy nacierającą podczas operacji wiślano-odrzańskiej Armią Czerwoną wspomaganą oddziałami polskimi a Niemcami.II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.

    Gdy w 1655 roku Szwedzi zajęli Poznań rynek został zawalony gruzami, a przyrynkowe kamienice zamieniono na szwedzkie więzienia. W wyniku zarazy w 1709 roku większość mieszkańców kamienic zmarła, a te stały puste i niszczały. Powstałe wówczas zniszczenia oraz te wynikłe z powodzi w 1736 roku doprowadziły do konieczności odbudowy części kamienic i wykonania nowych fasad wielu z nich, szczególnie że w 1728 roku 13 z 65 przyrynkowych kamienic nadal nie zostało wyremontowanych po zniszczeniach wywołanych przez potop szwedzki. Te zrekonstruowane wcześniej należały przede wszystkim do szlachty i duchowieństwa. Ze spisu ludności przeprowadzonego w 1779 roku wynika, że w ciągu 50 lat nastąpiła prawie całkowita wymiana właścicieli kamienic. Zaledwie trójka z nich zachowała swój dom. Co trzeci dom należał wówczas do szlachty, a większość mieszkańców stanowili kupcy, wypierający sukcesywnie stan mieszczański. W 1792 roku żaden z otaczających rynek budynków nie należał już do duchowieństwa, a proporcja właścicieli szlacheckich i mieszczańskich wynosiła 19:44. Pod koniec XVIII wieku na rynku pojawili się tzw. Wegrzyni, czyli kupcy greccy handlujący winem. Tym samym zmieniał się również model kamienicy przyrynkowej, która coraz rzadziej funkcjonowała jako dom rodzinny. Taką rolę zachowały jedynie budynki znajdujące się naprzeciw ratusza.

    Portal – architektoniczne, ozdobne obramienie drzwi wejściowych w kościołach, pałacach, ratuszach, bogatszych kamienicach, czasami także drzwi wewnętrznych.Strop (budownictwo) – poziomy element konstrukcyjny oddzielający poszczególne kondygnacje budynku. Strop przenosi obciążenia na pionowe elementy (ściany lub słupy). Na górnej powierzchni stropu układana jest podłoga, a dolną powierzchnię najczęściej pokrywa się tynkiem, tworząc sufit.

    Działalność, utworzonych po II wojnie północnej, w 1779 roku, komisji dobrego porządku doprowadziła do wprowadzenia w zabudowie rynkowej stylu klasycystycznego. Jeden z jej przewodniczących – Kazimierz Raczyński pod koniec XVIII wieku odbudował Zamek Królewski oraz nadał, wybudowanemu pół wieku wcześniej w zachodniej części bloku śródrynkowego, odwachowi jego obecną formę. W tym czasie, pod numerami 78 i 91, wzniesiono kolejno pałace Działyńskich i Mielżyńskich. W XVIII wieku, za sprawą jej wielofunkcyjności, Wagę Miejską zaczęto nazywać Starym Ratuszem. Pełniła ona wówczas rolę składu towarów, wagi, ratusza oraz mieszkania. W XVII i 1. połowie XVIII wieku fasady kamienic wyposażone były w pilastry i pozbawione dekoracji – tynkowano je na gładko. Elementy ozdobne znajdowały się wyłącznie w ich szczytach. Sytuacja ta zaczęła zmieniać się u schyłku XVIII wieku, kiedy to coraz popularniejsze stawały się bogate zdobienia fasad rzeźbą, złoceniami i polichromiami. Wtedy też wprowadzono numerację adresową kamienic, która przetrwała do dziś. Wcześniej kamienice nazywano od nazwiska właściciela, rzadziej godła.

    Barok (z por. barocco – "perła o nieregularnym kształcie" lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Uznany za oficjalny styl Kościoła katolickiego czasów potrydenckich, stąd pojawiające się jeszcze w połowie XX wieku zamienne określenia: "sztuka jezuicka" czy "sztuka kontrreformacyjna". W odróżnieniu od humanizmu antropocentrycznego doby renesansu, barok reprezentował humanizm teocentryczny. W znaczeniu węższym, barok to jeden z nurtów literackich XVII wieku, koegzystujący z klasycyzmem i manieryzmem; od niego XX-wieczni literaturoznawcy wyprowadzili jednak nazwę dla całej epoki.Józef Teodor Stanisław Kościelski, herbu Ogończyk (ur. 9 listopada 1845 w Służewie, powiat Inowrocław, zm. 22 lipca 1911 w Poznaniu) – poeta, dramaturg, wielkopolski działacz polityczny, mecenas sztuki i filantrop.
    Fotografia Starego Rynku z 1929 r. W tle widoczny Nowy Ratusz, na pierwszym planie dwie pięciokondygnacyjne kamienice czynszowe u wylotu uliczki Jana Baptysty Quadro
    Fotografia Starego Rynku z 1934 r. przedstawiająca gmach Odwachu i Nowy Ratusz

    Okres zaborów i dwudziestolecia międzywojennego[ | edytuj kod]

    Zabór pruski odcisnął ogromne piętno na architekturze Starego Rynku. Już na początku XIX wieku rozpoczęto proces germanizacji, mający na celu całkowitą zmianę pierwotnego charakteru i układu zabudowy. Rozpoczęto podwyższanie kamienic do czterech kondygnacji, co w naturalny sposób doprowadziło do zmian elewacji, przykrywanych coraz częściej nieestetycznymi jarmarcznymi reklamami. W 1871 roku wszystkie partery Starego Rynku i pobliskich ulic przekształcono na cele handlowe. Poważniejsze zmiany nastąpiły jednak po 1888 roku, kiedy to dokonywano coraz to liczniejszych komasacji parcel, budując na nich cztero- bądź pięciokondygnacyjne obiekty z płaskimi dachami, zupełnie nie przystające do reszty otaczających je domów. Kilka z nich pojawiło się również na Starym Rynku. W tym czasie zmodernizowano również sporą liczbę kamienic usuwając dawne elementy dekoracyjne (portale, obramienia okien, płaskorzeźby, polichromie), umieszczając na ich miejscach liczne wykusze i balkony. W trakcie zmian elewacji często usuwano frontowe ściany parterów i pierwszych pięter, zastępując je dużymi, szklanymi witrynami wystawowymi. Proces germanizacji symbolicznie zwieńczono budową Nowego Ratusza wzniesionego w latach 1891–1894 na miejscu rozebranej Wagi.

    Plac Kolegiacki - plac znajdujący się w centrum Poznania. Powstał po rozebraniu w 1802 roku ruin Kolegiaty św. Marii Magdaleny.Ulica Żydowska – ulica w Poznaniu biegnąca od Starego Rynku w kierunku północnym do ulicy Małe Garbary. W średniowieczu nosiła nazwę Sukiennicza, do 1919: Judenstrasse oraz Michael-Hertz-Strasse, 1919-1939: Żydowska, 1939-1945: Fremdengasse, od 1945: Żydowska.

    W XIX wieku studzienki znajdujące się na rynku pełniły funkcję miejsca schadzek, a najpopularniejszą wśród nich była fontanna Apolla. Gwar cichł dopiero o godzinie 21, wraz ze zmianą warty przy odwachu. Studnie zlikwidowano po 1866 roku, kiedy to wprowadzono nowoczesną sieć wodociągową. Jedyną ocalałą była ta z rzeźbą Prozerpiny. Przetrwała ona również, w prawie nienaruszonym stanie, II wojnę światową. W 1815 roku polski orzeł znajdujący się na fasadzie ratusza został wymieniony na jego pruski odpowiednik. Wtedy też rynek zaczął tracić swoje znaczenie na rzecz Placu Wilhelmowskiego (ob. Plac wolności), uznawanego wówczas za najbardziej reprezentacyjne miejsce miasta. W 1838 roku wyburzono przyrynkową kamienicę nr 69. Otworzyła ona nowe przejście między Placem Wilhelmowskim a Starym Rynkiem, łącząc tym samym bezpośrednio wschodnią i zachodnią część miasta. Z tego powodu nazwano ją ulicą Nową (ob. ulica Paderewskiego). W 1856 roku na płycie rynkowej i pobliskich uliczkach pojawiło się oświetlenie gazowe. W efekcie zniszczeń wywołanych przez powódź w 1888 roku zainstalowany został nowy system kanalizacyjny placu, a w latach 1892–94 dokonano sukcesywnej wymiany jego bruku.

    Stanisław Wincenty Jabłonowski herbu Prus III (ur. styczeń 1694, zm. 25 września 1754 w Lubartowie) – książę na Ostrogu, Bułszowie, Niżniowie, Krzewinie, Płużnem, wojewoda rawski od 1735, starosta świecki, międzyrzecki (od 1731), białocerkiewski (od 1722), pisarz i poeta.August II Mocny, niem. August II der Starke (ur. 12 maja 1670 w Dreźnie (według kalendarza juliańskiego), zm. 1 lutego 1733 w Warszawie) – król Polski w latach 1697-1706 i 1709-1733, elektor Saksonii 1694-1733 jako Fryderyk August I (Friedrich August I.). Pierwszy władca Polski z dynastii saskiej Wettynów. Jego przydomek jest zazwyczaj wiązany z jego nieprzeciętną siłą.

    W 1. połowie XIX wieku szlachta zaczęła opuszczać rynek, przenosząc się do dworów położonych za miastem. Ich miejsce w przyrynkowych kamienicach przejęli, dominujący wówczas w środowisku kupieckim, Żydzi, tak że już w połowie XIX wieku stanowili oni połowę mieszkańców rynku. Polacy stanowili natomiast mniej niż jedną czwartą. W ciągu 80 lat, od poprzedniego spisu ludności, doszło do całkowitej wymiany właścicieli kamienic. Jedynym wyjątkiem był ród Działyńskich – właściciel pałacu pod numerem 78. Połowa XIX wieku to również punkt kulminacyjny przemian charakteru budynków otaczających rynek, które z domów rodzinnych przekształciły się w kamienice lokatorskie, mieszczące od 7 do 9 rodzin. Skutkiem tych działań były prawdopodobnie poważne przebudowy wewnętrznych ciągów komunikacyjnych kamienic, a co za tym idzie – ich wnętrz. W mieszkaniach pojawiły się również pierwsze firmy handlowe nienależące do właścicieli mieszczących je kamienic.

    Zbaraż (ukr. Збараж) – miasto w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu zbaraskiego Ukrainy, do 1945 w Polsce, w województwie tarnopolskim, siedziba powiatu zbaraskiego.Ludwik XVI, Ludwik Ostatni, fr. Louis August de Bourbon, Obywatel Louis Capet (ur. 23 sierpnia 1754 w Wersalu, zm. 21 stycznia 1793 w Paryżu) – książę de Berry, następnie delfin de Viennois, ostatecznie król Francji i Nawarry od 1774 do 1791, potem król Francuzów (Roi des Français) do 1792.

    Ze względu na jego centralne położenie, przez rynek przebiegła pierwsza w Poznaniu linia tramwaju konnego uruchomiona 31 lipca 1880 roku. Przystanek zlokalizowano przy figurze św. Jana Nepomucena. Służył on również jako miejsce przeprzęgania koni w połowie trasy z dworca na Ostrów Tumski. Czasem, przy większym obciążeniu, do tramwaju jadącego w kierunku dworca stromą ulicą Nową, doprzęgano trzeciego konia. W 1896 i 1897 roku utworzono dwie nowe linie, co wymusiło powstanie drugiego przystanku na rynku. Zlokalizowano go przed wejściem do ratusza. W 1898 roku, gdy przez plac przebiegało już 5 linii tramwajowych, dokonano wymiany infrastruktury na elektryczną. Stary Rynek stał się wówczas centralnym punktem komunikacyjnym miasta. 3 listopada 1912 roku doszło do wypadku, w wyniku którego życie straciły dwie osoby. W znajdującym się na skrzyżowaniu ulic 27 Grudnia i Ratajczaka tramwaju, zepsuły się hamulce. Tabor zaczął powoli staczać się w kierunku wschodnim i nabierając prędkości na ul. Paderewskiego, wpadł na rynek zabijając dwie osoby i raniąc kilkanaście innych.

    Bogusław Leszczyński herbu Wieniawa (ur. ok. 1612 w Wiślicy, zmarł 23 września 1659 w Warszawie) – polski magnat, w latach 1637-1650 poseł na sejm, trzykrotnie obierany marszałkiem Izby poselskiej (1641, 1648, 1649/1650), starosta generalny wielkopolski od 1642, podskarbi wielki koronny od 1650, podkanclerzy koronny od 1658. Syn wojewody bełskiego Rafała Leszczyńskiego i Anny Radzimińskiej. Ojciec podskarbiego wielkiego koronnego Rafała Leszczyńskiego, dziad króla polskiego Stanisława Leszczyńskiego.Sukiennice w Poznaniu zostały wybudowane w roku 1386 na podstawie przywileju Władysława II Jagiełły. Na początku XVI w. gmach popadł w ruinę. W 1535 r. Zygmunt I Stary wydał przywilej na postawienie nowego gmachu według jednolitego projektu budowlanego. W roku 1563 budynek został przebudowany w stylu renesansowym przez architekta miejskiego Jana Baptystę Quadro. Sukiennice były trzynastoprzęsłową halą nakrytą sklepieniem klasztornym z 26 kramami sukiennymi. Przez sukiennice prowadziło przejście poprzeczne. W 1569 r. przy południowej ścianie dobudowano schody prowadzące na piętro gdzie znajdowały się magazyny i warsztaty. Wzdłuż wschodniej i zachodniej ściany biegły podcienie wsparte na kolumnach. Gmach nakryty był dachówką, a podcienie gontem.

    W latach 90. XIX wieku w północnej przybudówce odwachu mieściła się remiza strażacka, a do 1905 roku do ściany północnej i południowo-zachodniego narożnika ratusza przylegały parterowe budynki handlowe. W 1893 roku mieściło się w nich 8 sklepów, głównie odzieżowych. W 2. połowie XIX wieku rola dorocznych jarmarków organizowanych na rynku malała, w wyniku czego w 1893 roku zlikwidowano trzy z nich, utrzymując jedynie jarmark świąteczny. Odbywał się on do 1914 roku, kiedy to samochody wojskowe zabrały całe miejsce na placu. Z czasem rolę jarmarków przejęły domy handlowe lokalizowane na rynku i w jego okolicach. Często ich budowa wymuszała łączenie wnętrz kilku, sąsiadujących z sobą, kamienic. Pierwszy z nich został otworzony w 1901 roku, w kamienicy nr 100, przez Rudolfa Petersdorfa, a w latach 1905–1911 otwarto kolejne 9 z nich. Z obawy przed zniekształceniem wyglądu pierzei przyrynkowych, w 1903 roku w życie weszła ustawa budowlana zakazująca budowy gzymsu wieńczącego wyżej niż na poziomie 17,5 m. Jedynym wyjątkiem był, wzniesiony dwa lata wcześniej, dom handlowy Petrsdorfa. W 1908 roku, w południowej części bloku sródrynkowego, u wylotu uliczki Jana Baptysty Quadro, wzniesiono dwie pięciokondygnacyjne kamienice czynszowe, a w latach 20. XX wieku uliczki zabudowy wewnętrznej przekryto szklanym zadaszeniem.

    Nowy Ratusz w Poznaniu – nieistniejący budynek w Poznaniu, na Starym Rynku. Obiekt powstał po wyburzeniu w 1890, grożącego zawaleniem budynku Wagi Miejskiej. Był położony obok "Starego Ratusza", po jego zachodniej stronie. Pełnił funkcję siedziby władz miejskich. Został poważnie uszkodzony podczas II wojny światowej. Po wojnie postanowiono go nie odbudowywać. W jego miejscu odbudowano za to budynek Wagi Miejskiej.Wilda – część miasta Poznania i jednocześnie jednostka obszarowa Systemu Informacji Miejskiej (SIM), wchodząca w skład osiedla administracyjnego Wilda, leżąca w centralnej części miasta.

    Na początku XX wieku, gdy większość poznańskich Żydów przeniosła się do Berlina lub Wrocławia, liczba mieszkańców kamienic przyrynkowych nieco zmalała z 1612 osób w 1905 roku do 1347 pięć lat później. Od lat 90. XIX wieku do wybuchu I wojny światowej mieszkańcy rynku podzieleni byli na dwie grupy. Przedstawiciele profesji o niewielkich dochodach, tacy jak rzemieślnicy, drobni kupcy, rzeźnicy, służące czy praczki zamieszkiwali rejon bloku śródrynkowego, natomiast domy wokół rynku zajmowały bogate rodziny kupieckie, najczęściej z branży tekstylnej, odzieżowej i futrzarskiej. Charakterystyczną dla mieszkańców pierzei wschodniej specjalizacją było meblarstwo. Coraz częstsze stało się również osiedlanie się na rynku lekarzy i adwokatów. Odsetek Żydów wzrósł ponownie tuż przed I wojną światową do około 1500 osób. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 roku większość Żydów i Niemców zamieszkujących dotychczas rynek, wyprowadziło się z Poznania, ustępując miejsca napływającej z Galicji inteligencji. Ze spisu ludności z 1923 roku wynika, że liczba lokatorów, w porównaniu ze stanem tuż sprzed I wojny światowej, wzrosła dwukrotnie. Zwiększyła się również liczba wynajmujących samodzielnie przyrynkowe domy kobiet i robotników, którzy wyparli z rynku warsztaty rzemieślnicze i większość handlarzy.

    Olędrzy – pierwotnie osadnicy z Fryzji i Niderlandów, najczęściej wyznania mennonickiego, którzy w XVI-XVII wieku zakładali wsie w Prusach Królewskich, wzdłuż Wisły i jej dopływów, na Kujawach, Mazowszu i w Wielkopolsce. Posiadali umiejętność melioracji i reprezentowali wysoką kulturę rolną. Byli wówczas najzamożniejszą grupą chłopów. Zachowywali wolność osobistą, własną religię i przekonania. Po I rozbiorze Polski częściowo osiedli na Ukrainie.Józef Maria Hoene-Wroński (ur. 24 sierpnia 1776 w Wolsztynie, zm. 9 sierpnia 1853 w Neuilly-sur-Seine) – polski matematyk, fizyk, filozof, ekonomista i prawnik; służył jako oficer w armii Kościuszki, a następnie w armii rosyjskiej. Przedstawiciel polskiej filozofii mesjanistycznej. Wprowadził pojęcie mesjanizmu, które potem często wykorzystywał Adam Mickiewicz, co było przyczyną wielu kłótni tych dwóch wybitnych Polaków.

    Pierwszych planów uporządkowania zabudowy podjął się pod koniec 1936 roku Zbigniew Zieliński. Powstał wówczas projekt uregulowania komunikacji oraz modernizacji zespołu domków budniczych. Projekt przebudowy kamienic zewnętrznych powstał dwa lata później. Planowano również usunięcie wszystkich szpecących reklam i napisów, ograniczenie ruchu kołowego na płycie rynku oraz uprzywilejowanie ruchu pieszego poprzez poszerzenie chodników. Żaden z powyższych projektów nie doczekał się jednak swojej realizacji, a w tak zniekształconej postaci, w której jedynie Ratusz zachował swą pierwotną formę i funkcję, zabudowa Starego Rynku uległa zniszczeniu w trakcie II wojny światowej.

    Kaseton (skrzyniec) – wieloboczne, najczęściej kwadratowe, zagłębienie widoczne od spodu stropu, sklepienia lub kopuły charakterystyczne dla architektury rzymskiej i renesansowej.Powódź w Poznaniu w 1736 - powódź, która nawiedziła Poznań w dniach 9-13 lipca 1736 (kulminacja w dniach 9-11 lipca). Była największą powodzią w dziejach miasta.

    Powojenne zniszczenia i odbudowa[ | edytuj kod]

    Wkroczenie wojsk niemieckich do Poznania nie odcisnęło większego piętna w zabudowie starorynkowej. Większe zmiany planowano natomiast przeprowadzić w procesie germanizacji. W celu zacierania śladów polskości i nadania miastu niemieckiego charakteru, postanowiono o wyburzeniu całości śródzabudowy rynkowej (za wyłączeniem Ratusza, Nowego Ratusza i Odwachu) oraz dwóch bloków budynków mieszkalnych, stanowiących pierzeję południową rynku, ograniczonych ulicami Świętosławską, Gołębią i Szkolną. Działania te miały na celu zatarcie śladów ulicy Wrocławskiej oraz zmianę proporcji rynku. Na miejscu wyburzonych obiektów planowano wzniesienie nowych, dwupiętrowych, zakończonych wysokimi ceramicznymi dachami i niemieckich w swym charakterze budynków, których celem miało być zepchnięcie Ratusza na dalszy plan. Żaden z powyższych planów nie doczekało się jednak swojej realizacji.

    Poznań Główny – dworzec kolejowy w Polsce sklasyfikowany przez PKP w kategorii A. Położony w centrum Poznania, przy ul. Dworcowej, na terenie pomiędzy ulicami: Zachodnią, Głogowską, Mostem Dworcowym, Przemysłową i Spichrzową (dawniej również ul. Składową na terenie tzw. Wolnych Torów).Polska, Rzeczpospolita Polska – państwo unitarne w Europie Środkowej, położone między Morzem Bałtyckim na północy a Sudetami i Karpatami na południu, w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², co daje jej 70. miejsce na świecie i dziewiąte w Europie. Zamieszkana przez ponad 38,5 miliona ludzi, zajmuje pod względem liczby ludności 34. miejsce na świecie, a szóste w Unii Europejskiej.

    Największe zniszczenia tkanki miejskiej nastąpiły dopiero w czasie walk o miasto zimą 1945 roku. Wówczas około 60% zabudowań Starego Rynku uległo zniszczeniu strawione przez pożary lub uszkodzone pociskami i bombami. Ze 100 budynków adresowanych na Stary Rynek przetrwało w prawie nienaruszonym stanie zaledwie 20 z nich: 5 w zabudowie wewnętrznej i 15 – zewnętrznej. Całkowitemu zniszczeniu uległ natomiast odwach oraz pałace: Działyńskich i Mielżyńskich, podobnie jak wyższe piętra ratusza wraz z wieżą – ocalały jedynie jego dwie pierwsze kondygnacje.

    Działyńscy herbu Ogończyk – polski ród szlachecki, którego nazwisko pochodzi od nazwy ich siedziby rodowej, Działynia w Ziemi dobrzyńskiej. Protoplastą rodu był Piotr z Działynia (zm.1441). W XVI w. ród Działyńskich zaczął przenikać z Kujaw do Prus Królewskich. Związki z dworem królewskim pozwoliły na szybkie osiągnięcie godności senatorskich przez pruską linię rodziny (wydała ona 16 senatorów pruskich). Od 2 połowy XVII w. kolejni przedstawiciele rodu Działyńskich przenosili się do Wielkopolski i to oni stali się dominującą linią rodziny. Ostatnim męskim przedstawicielem był Jan Kanty Działyński (zm. 1880).Figura św. Jana Nepomucena na Starym Rynku – figura św. Jana Nepomucena zlokalizowana na Starym Rynku w Poznaniu, na osi ul. Quadro, przebiegającej przez blok zabudowy śródrynkowej.

    Potrzeba odbudowy zniszczonych zabudowań Starego Miasta po II wojnie światowej stała się okazją dla architektów miejskich do diametralnej zmiany jego funkcji. Zadecydowano wówczas o przeniesieniu, historycznie podstawowej funkcji Starego Rynku jako centrum handlowo-usługowego na wyższą terasę, przywracając mu jego funkcje mieszkalne i uzupełniając je licznymi instytucjami kultury i nauki, muzeami, galeriami oraz punktami obsługi turystów. W ten sposób plac przekształcono w reprezentacyjny salon miasta.

    Muzeum Literackie Henryka Sienkiewicza - muzeum biograficzne poświęcone Henrykowi Sienkiewiczowi, zlokalizowane w Poznaniu, na Starym Rynku 84 (róg ul. Zamkowej). Stanowi oddział Biblioteki Raczyńskich.Ulica Wodna – ulica w Poznaniu biegnąca od Starego Rynku w kierunku wschodnim. W średniowieczu nosiła nazwę Wodna (platea aquatica), do 1919: Wasserstrasse, 1919-1939: Wodna (Butelska), 1939-1945: Wasserstrasse, od 1945: Wodna. W ciągu ulicy zlokalizowana była brama stanowiąca element murów miejskich.

    Jeden z projektów powojennej odbudowy bloku śródrynkowego, opracowany przez Kazimierza Ulatowskiego, przedstawiał myśl odbudowy wyłącznie Ratusza i Odwachu oraz stworzenia nowego, prostokątnego, trzykondygnacyjnego gmachu z płaskim dachem i dużym dziedzińcem, który mieściłby wszystkie siedziby agend miejskich. Pomysł ten jednak nie zyskał aprobaty konserwatorów miejskich. W 1946 roku powstał plan zabudowania rynku wg projektu Zbigniewa Zielińskiego, a rok później rysunki rekonstrukcji fasad kamienic przyrynkowych. Usunięto w nich większość XIX wiecznych nawarstwień, a więc przede wszystkim balkonów, wykuszy i dużych witryn handlowych. W 1948 rozpoczęto odbudowę wieży ratuszowej na wzór jej renesansowej formy z końca XVIII wieku. Wtedy też zatwierdzono projekt odbudowy odwachu, budynku Wagi Miejskiej oraz domków budniczych. Dwa pierwsze z nich (nr 18/19 i 24) zaczęto rekonstruować już rok później. W 1950 roku zaczęto prace nad wnętrzami ratusza, a rok później ukończono budynek odwachu. W 1952 roku inwestorem generalnym odbudowy Starego Miasta została Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych, a projekty powierzono Przedsiębiorstwu Projektowania Budownictwa Miejskiego „Miastoprojekt”. Wtedy też prędkość rekonstrukcji kamienic staromiejskich znacznie wzrosła z 5–7 budynków rocznie w latach poprzednich do około 30 w 1953 roku. Zdecydowano również wtedy o symbolicznym zaznaczeniu miejsc istnienia trzech studzienek zlikwidowanych pod koniec XIX wieku oraz o całkowitej eliminacji ruchu kołowego i tramwajowego z płyty rynku pod koniec 1954 roku, tworząc tym samym główny ośrodek ruchu turystycznego miasta. W tym samym roku ukończono również rozbiórkę Nowego Ratusza i zakończono prace w starym, otwierając 22 lipca w jego wnętrzach Muzeum Historii Miasta Poznania.

    Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.Maria Salomea Skłodowska-Curie (ur. 7 listopada 1867 w Warszawie, zm. 4 lipca 1934 w Passy) – uczona polsko-francuska, fizyk, chemik, dwukrotna noblistka.

    Ze względu na brak, lub bardzo ubogie informacje dotyczące polichromii fasad kamienic przyrynkowych pozostawiono inwencję ich odtworzenia artystom malarzom i rzeźbiarzom. Bardzo często odwoływali się oni do tradycji poszczególnych budynków. Postanowiono również o nadaniu funkcji handlowych parterom niektórych kamienic, co nie sprawiło problemów ze względu na ich przedwojenną rolę. Większy problem pojawił się natomiast przy adaptacji miszkań, ze względu na dawne posiadanie pojedynczych kamienic przez różnych właścicieli. W trakcie ich odbudowy, bardzo często rezygnowano również z trzeciego traktu, powiększając tym samym tylne podwórza.

    Klemens Juliusz Koehler (ur. 9 lipca 1840 w Bydgoszczy, zm. 12 stycznia 1901 w Poznaniu) – polski lekarz, uczestnik powstania styczniowego.Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu – biblioteka miejska miasta Poznania, zbudowana w latach 1822–1828 zgodnie z pomysłem i z pieniędzy hrabiego Edwarda Raczyńskiego. Projekt opracował nieznany z nazwiska rzymski architekt lub Francuzi: Ch. Percier i P. F. Fontaine.

    W roku 1956 ukończono rekonstrukcję wszystkich kamienic otaczających rynek, rok później projekt obudowy bloku śródrynkowego, a dwa lata później rekonstrukcję Wagi. W 1960 zakończono odbudowę domków budniczych, natomiast dwa lata później, ze względu na brak przekazów ikonograficznych przedwojennej zabudowy, na miejscu dawnego arsenału i sukiennic powstały dwa nowe pawilony, pierwotnie przeznaczone na cele handlowe, jednak ze względu na ideę odbudowy kompleksu staromiejskiego ostatecznie znalazły w nich swoje siedziby salon wystawowy sztuki współczesnej oraz Wielkopolskie Muzeum Wojskowe. Ich ciężkie, żelbetowe i nieprzystające do otoczenia konstrukcje od ich powstania budziły kontrowersje.

    Budnicy - historyczna grupa społeczno-zawodowa, charakterystyczna dla terenów puszczańskich w XVIII i XIX wieku, uczestnicząca w gospodarce leśnej i zajmująca się wyrębem lasu i pozyskiwaniem surowców pochodzących z lasu lub powstających z przerobu drewna (takich jak: smoła, węgiel drzewny, kalafonia, popiół drzewny, potaż, terpentyna, garbniki, itp.).Rzeźnictwo – dziedzina rzemiosła, przemysłu zajmująca się ubojem i przetwarzaniem zwierząt rzeźnych w celu pozyskania tuszy mięsnych.

    Ostatnim etapem odbudowy było wykonanie nowej posadzki, oświetlenia i stałej iluminacji w 1965 roku. Nawierzchnia rynku w momencie wybuchu II wojny światowej była zróżnicowana w swej strukturze. W trakcie odbudowy zadecydowano o jej ujednoliceniu i wykorzystaniu kostki granitowej rzędowej przypominającej bruk, którą stosowano na rynku już pod koniec XIX wieku. Ze względu na dużą różnicę poziomów postanowiono pozostawić chodniki wzdłuż zabudowy zewnętrznej wykańczając je granitowymi płytami, mającymi również swój rodowód w końcówce XIX wieku. Zrezygnowano jednak z pozostawienia chodników wewnątrz i wokół śródzabudowy, którą otoczono kamiennymi słupkami. Teren wokół nich, początkowo przeznaczony na ruch pieszy, tymczasowo wykorzystano jako parkingi dla samochodów osobowych. Zlokalizowano je po północnej, zachodniej i południowej stronie bloku śródrynkowego, część wschodnią pozostawiając pustą ze względu na potrzeby turystów. Wzdłuż zabudowy zewnętrznej oraz wokół śródzabudowy umiejscowiono również ławki, a przedwojenne oświetlenie gazowe zastąpiono fluorescencyjnym, wymienionym później na rtęciowe. Umiejscowiono je w specjalnie zaprojektowanych latarniach, które poza oświetleniem chodników i nawierzchni rynku zapewniały również iluminację kamienic zewnętrznych. Projekt ten jednak nie uzyskał aprobaty mieszkańców, więc powrócono do form latarni gazowych. W międzyczasie zaprojektowano również iluminację świetlną ważniejszych budynków: ratusza, odwachu, podcieni domków budniczych, pałaców Mielżyńskich i Działyńskich, pręgierza, fontanny Prozerpiny, a także kamienic 50, 51, 52 pierzei wschodniej – jedynych widocznych z Placu Wolności.

    Stefan Garczyński herbu własnego (Garczyński) (ur. 1690 koło Zbąszynia, zm. 23 września 1755 tamże) – polski polityk i autor pism politycznych.Złoty polski, floren, gulden – obrachunkowa jednostka pieniężna równa 30 groszom, w czasach nowożytnych wybijana jako moneta. Powstała przed połową XV wieku dla oznaczenia 30 groszy (540 denarów), stanowiących ekwiwalent w srebrze dla złotego dukata, nazywanego czerwonym złotym.

    W trakcie badań architektonicznych przeprowadzonych w latach 80. XX wieku scharakteryzowano sposób powojennej odbudowy Starego Rynku jako „brak szacunku wobec dobrze zachowanych reliktów z poprzednich epok”.

    Badania archeologiczne[ | edytuj kod]

    Początek prac archeologicznych przed fasadą ratusza (maj 2015)

    W XVIII i XIX wieku nie dokonano żadnych ważnych odkryć archeologicznych. Pierwsze z nich miało miejsce dopiero w 1892 roku, przy okazji budowy Nowego Ratusza, kiedy to odnaleziono srebrne monety z czasów Władysława II. Następne ważne odkrycie nastąpiło prawie 40 lat później – w 1930 roku, przy okazji budowy stacji transformatorowej. Wtedy, na głębokości ok. 1,5–2 m, znaleziono sosnowe rury wodociągowe o średnicy 40 cm i 8-centymetrowych otworach. Należały one do drewnianej sieci wodociągowej ufundowanej w 1. połowie XIX wieku przez hr. Edwarda Raczyńskiego, której elementy znajdowano przy każdych następnych pracach archeologicznych na rynku.

    Jan Brandt (ur. 23 czerwca 1860 r. w Niedrzwicy Kościelnej, zm. 3 września 1911 w Smoryniu) - ludoznawca, regionalista biłgorajski, działacz narodowy i niepodległościowy, publicysta.Herb Torunia - jeden z symboli miejskich Torunia. Jest on jednym z najważniejszych elementów dziedzictwa kulturowego miasta.

    Poważnym błędem w trakcie powojennej odbudowy w latach 1945–1967 było niewłączenie w prace budowlane archeologów z powodu pośpiechu i braku odpowiednich funduszy. Odebrało to możliwość odkrycia pozostałości średniowiecznej zabudowy pod gruzami zniszczonych budynków. Pierwsi z nich pojawili się na rynku dopiero pod koniec lat 50. XX wieku, gdy większość robót była już ukończona. Do pierwszych powojennych odkryć doszło na terenie dawnych jatek rzeźnickich i ław chlebowych w 1960 roku. Odkryto wówczas relikty drewnianej zabudowy i nawierzchni z okresu średniowiecza oraz fundamenty jatek rzeźników. 4 lata później, w wyniku przeprowadzonych, przy okazji wymiany nawierzchni rynku, badań, we wschodniej partii bloku środkowego odnaleziono ślady osadnictwa datowane od połowy XII lub przełomu XII i XIII wieku po czasy współczesne. Wśród nich znajdowały się drewniane domostwa, kramy szewskie, podcienia bud śledziowych, nawierzchnia, rurociągi oraz liczne drobne przedmioty m.in. gliniane naczynia. W 1974 roku, przy okazji montażu instalacji na imprezę „Światło i dźwięk”, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu podjęło się prac w wykopie o długości 32,4 m i głębokości 1,2 m, biegnącego w części wschodniej rynku: od fasady ratusza do kamienicy nr 42. Odnaleziono wówczas pozostałości ziemianki z okresu kultury łużyckiej, drewnianego domostwa z 2. połowy XIII wieku, liczne bruki, chodniki, drogę moszczoną drewnem oraz XVI-wieczny rurociąg prowadzący do Fontanny Prozerpiny. W trakcie remontów przeprowadzanych przez KK PKZ w 2. połowie lat 70. w kamienicach przyrynkowych, również podejmowano się licznych, interdyscyplinarnych badań.

    Maria Wicherkiewicz (z domu Sławska, ps. Malka, ur. 1875 w Szamotułach, zm. 1962 w Poznaniu) – polska malarka, literatka i historyczka.Wolsztyn– miasto w woj. wielkopolskim, w powiecie wolsztyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wolsztyn, położony w zachodniej części województwa nad rzeką Dojcą, 72 km na południowy zachód od Poznania. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.

    Jednak do największego rozkwitu prac archeologicznych w historii rynku doszło w latach 90. XX wieku za sprawą miejskiego konserwatora zabytków Witolda Gałki. W 1992 roku, w ramach przebudowy infrastruktury wodociągowej biegnącej z Grobli, ulicą Wodną, południową częścią Starego Rynku i ulicą Paderewskiego na Plac Wolności, wykonano wykop o szerokości 3 m i głębokości 2,5 m. W jego zachodniej części, u wylotu ulicy Paderewskiego, natrafiono na fragmenty XI-wiecznych naczyń powiązanych z historycznym traktem łączącym osady św. Marcina i św. Gotarda. W trakcie kapitalnego remontu Odwachu w 1999 roku odkryto 6–7 warstw pozostałości jatek rzeźniczych datowanych na okres od 2. połowy XIII do XVI wieku oraz murowane fundamenty arkadowej budowli smatruzu pochodzące z XVII wieku. Wśród nich znaleziono kilkadziesiąt, rzadko spotykanych w skarbcach, ze względu na swój niski nominał, monet oraz ponad 5 tysięcy zwierzęcych kości ze śladami rąbania i porcjowania.

    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.Ulica Sieroca (do 1918 i 1939-1946: Waisenstrasse) – ulica znajdująca się w Poznaniu na Starym Mieście na osiedlu Stare Miasto.

    W 1988 roku w okolicach wylotu ulicy Rynkowej odkryto drewniany, prawdopodobnie XVI-wieczny rurociąg prowadzący do fontanny Marsa, natomiast w trakcie przywracania na rynek Fontanny Apollina w 2002 roku, natrafiono na bardzo dobrze zachowany, XIX-wieczny rurociąg biegnący od dawnej studzienki do wylotu ulicy Wodnej. W roku 2014 w powierzchni rynku wykonano 40 pięciometrowych odwiertów, metodą stratyfikacji uzyskując poziom sprzed lokacji. W 2015 roku, tuż przed remontem nawierzchni rynku, utworzono trzy wykopy: przed fasadą ratusza, pałacu Działyńskich i u wylotu uliczki Kurzanoga.

    Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע – Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция – Galicija, ukr. Галичина – Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborcę i stosowana na określenie południowo-wschodnich ziem dawnej I Rzeczypospolitej, znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie, wchodzących w skład zaboru austriackiego. Z tego tytułu również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski, ziemię Grodów Czerwieńskich oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym.Prezydent Poznania wybierany jest przez mieszkańców miasta w wyborach powszechnych, równych, tajnych i bezpośrednich. Jest organem wykonawczym miasta Poznania jako jednostki samorządu terytorialnego.

    Rynek obecnie[ | edytuj kod]

    Rozkwit życia na Starym Rynku po II wojnie światowej nastąpił dopiero na początku lat 90. Wtedy też na placu pojawiły się pierwsze restauracyjne ogródki. Obecnie Stary Rynek jest jedną z głównych atrakcji turystycznych miasta. Ponadto, na płycie organizowane są coroczne imprezy takie jak: Jarmark Świętojański, Betlejem Poznańskie, Międzynarodowy Festiwal Rzeźby Lodowej oraz Ogólnopolski Festiwal Dobrego Smaku.

    Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918–1919 – muzeum w Poznaniu, oddział Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości, zlokalizowane w budynku Odwachu na Starym Rynku 3. Język francuski (fr. langue française lub français) – język pochodzenia indoeuropejskiego z grupy języków romańskich. Jako językiem ojczystym posługuje się nim ok. 80 mln ludzi: ok. 65 mln Francuzów, ok. 4,5 mln Belgów (czyli 42%), ok. 1,5 mln Szwajcarów (czyli 20%), a także ok. 8 mln mieszkańców kanadyjskich prowincji Québec, Ontario i Nowy Brunszwik. Ok. 201 milionów osób na całym świecie używa francuskiego jako języka głównego (oszacowanie z 2009 r. według Organisation mondiale de la Francophonie), a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, w których francuski jest jednym z języków urzędowych, bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego, jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, w których jest jedynym językiem urzędowym.

    Na początku XXI wieku podjęto się odtworzenia, zlikwidowanych w końcu XIX wieku, trzech narożnych studzienek. W 2002 roku powstała, wg projektu Mariana Koniecznego, fontanna Apolla umiejscowiona na przecięciu osi fontanny Prozerpiny i figury św. Jana Nepomucena. Rok później, w południowo-zachodnim narożniku rynku, powstała fontanna Neptuna wg projektu Adama Piaska i Marcina Sobczaka, a w 2005 roku zakończono prace nad fontanną Marsa wg projektu Rafała Nowaka. Wszystkie odtworzone rzeźby wykonano z brązu, a cembrowiny wykuto w piaskowcu.

    Roger Sławski (ur. 24 marca 1871 w Poznaniu, zm. 13 października 1963 tamże), polski architekt, naczelny architekt Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu.II wojna północna toczyła się w latach 1655-1660 pomiędzy Szwecją sprzymierzoną przejściowo z Brandenburgią, Siedmiogrodem i magnatem litewskim Januszem Radziwiłłem a Polską (potop szwedzki) oraz później także Austrią, Danią, Holandią i Brandenburgią. Wojna toczyła się równolegle z wojną polsko-rosyjską 1654-1667. Przez pewien czas Rosja występowała także przeciwko Szwecji atakując bez powodzenia szwedzkie Inflanty.

    Jesienią 2010 roku w południowo-zachodnim narożniku Rynku umiejscowiono, z myślą o osobach niewidomych, jego trójwymiarową, metalową makietę w skali 1:100. Zawiera ona opisy poszczególnych budowli alfabetem Braille’a. Makieta o wymiarach 80 × 80 cm zamontowana jest na specjalnym stole. Jej autorem jest Roman Kosmala.

    Klasycyzm – w architekturze styl wzorujący się na formach architektonicznych starożytnego Rzymu i Grecji. Rozwinął się w połowie XVIII wieku jako reakcja na formalny przepych architektury baroku i rokoko.Bilard (ang. billiards, pool) – gra rozgrywana na pokrytym suknem stole, która polega na uderzaniu bil, czyli kul wykonanych z odpowiedniego materiału i o określonych parametrach, za pomocą kija. Istnieje wiele gier bilardowych, których zasady różnią się rozmiarami stołu, liczbą używanych bil, ich oznaczeniami (np. kolorami) itp. Zazwyczaj w grze uczestniczą dwie osoby, rozgrywające bile na przemian, zwykle wykonując ruchy do popełnienia pierwszego błędu.

    W 2017 roku podjęto decyzję o rewitalizacji placu, obejmującej rozbudowę małej architektury i zieleni, modyfikację nawierzchni oraz zadaszenie śródrynkowej uliczki Jana Baptysty Quadro.

    Podstrony: 1 [2] [3]




    Warto wiedzieć że... beta

    Rynek – centralny plac miejscowości, charakterystyczny dla urbanistyki europejskich miast. Rynki wytyczano od początku średniowiecza do XIX wieku.
    Sklepienie klasztorne - sklepienie zbudowane na planie kwadratu z dwóch, przenikających się sklepień kolebkowych, z których pozostawiono boczne części sklepień. Podparte jest na czterech ścianach. Stosowane rzadziej niż sklepienie krzyżowe.
    Ulica Szkolna - ulica w Poznaniu biegnąca od Starego Rynku w kierunku południowym. W średniowieczu nosiła nazwę Psia, Wrocławska Psia oraz Panieńska, do 1919: Schulstrasse, 1919-1939: Szkolna, 1939-1945: Schulstrasse, od 1945: Szkolna.
    Kazimierz Józef Ulatowski (ur. 2 sierpnia 1884 w Łeknie, zm. 12 stycznia 1975 w Poznaniu), polski architekt i historyk architektury, naczelnik Wydziału Szkół Zawodowych, szef Departamentu Sztuki i Kultury w Ministerstwie b. Dzielnicy Pruskiej, dyrektor Państwowej Szkoły Przemysłu Artystycznego w Bydgoszczy, radca budowlany w Magistracie toruńskim i naczelnik Wydziału Kultury i Oświaty Zarządu Miejskiego w Toruniu, docent Politechniki Poznańskiej.
    Sąd Ostateczny – w różnych religiach ujawnienie historycznych owoców ludzkiego postępowania na rzecz dobra lub zła następujące po paruzji. Po raz pierwszy idea sądu ostatecznego pojawiła się w religii staroegipskiej.
    Holk (lub hulk) – rodzaj dużego średniowiecznego żaglowca północnoeuropejskiego z ok. XIV-XVII w. Używany był do celów handlowych na Morzu Północnym i Bałtyku, początkowo obok mniejszej kogi, z której się wywodził. Początkowo jednomasztowy, następnie dwu- i trójmasztowy. Posiadał przedni i tylny kasztel (tylny w formie długiej nadbudówki), poszycie klepkowe łączone na zakładkę i ster zawiasowy. Trójmasztowe holki zwykle posiadały dwa maszty z ożaglowaniem rejowym i ostatni maszt z ożaglowaniem łacińskim.
    Ulica Franciszkańska - ulica w Poznaniu biegnąca od Starego Rynku w kierunku zachodnim. W średniowieczu nosiła nazwę platea Castrensis, do 1919: Franziskanerstrasse, 1919-1939: Franciszkańska, Podgórze, 1939-1945: Franziskanerstrasse, od 1945: Franciszkańska.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.211 sek.