• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stary Cmentarz w Tarnowie

    Przeczytaj także...
    Józef Edward Dutkiewicz (ur. 13 marca 1903 r. w Krakowie, zm. 7 września 1968 r. w Olkuszu) – polski artysta malarz, historyk sztuki i konserwator zabytków.Antoni Franciszek Mieczysław Madeyski, herbu Poraj (ur.16 października 1862 w Fośni Wielkiej na Wołyniu, zm. 2 lutego 1939 w Rzymie) – polski rzeźbiarz i medalier.
    Nekropola również nekropolia (gr. νεκρόπολις, nekropolis −− miasto umarłych) – starożytny lub wczesnochrześcijański cmentarz usytuowany w pobliżu miasta, lub też inny stary cmentarz o dużej powierzchni, zwłaszcza taki, na którym pochowani są członkowie znanych rodów i ludzie sławni.

    Stary Cmentarz – jedna z najstarszych nekropolii w Tarnowie. Cmentarz powstał na przedmieściu Zabłocie. Dawniej nazywano go Cmentarzem Zabłockim. Obecnie jest to cmentarz komunalny. Utworzenie cmentarza to pokłosie dekretu nakazującego zamknięcie cmentarzy znajdujących się na terenie miast, wydanego przez cesarza Józefa II w 1784 roku. Dokładna data (ok. 1790 r.) jego otwarcia nie jest znana. 

    Państwowy Instytut Wydawniczy (PIW) – polskie wydawnictwo założone w 1946 w Warszawie; od 2005 dyrektorem wydawnictwa jest Rafał Skąpski.Cmentarz – instytucjonalnie ukształtowany wycinek przestrzeni o programowo założonym grzebalnym przeznaczeniu, zorganizowanym zaś wedle pewnych dyrektyw - reguł kulturowych, związanych tak ze zrytualizowaniem form grzebania zmarłych, jak i z istnieniem pewnej tradycji sposobu utrwalania pamięci o nich.

    Otoczony murem o falistej linii cmentarz zajmuje obszar pomiędzy ulicą Tuchowską a potokiem Wątok. Brama główna znajduje się przy ulicy Narutowicza. Mur zbudowano według projektu Franciszka von Grottgera. Cmentarz był stopniowo powiększany, obecny obszar zajmuje od roku 1904. Na nekropolii zachowały się nagrobki w stylu barokowym, klasycystycznym i neogotyckim. Najstarszy nagrobek należy do zmarłej w 1795 roku Anny Karoliny z Lubomirskich Radziwiłłowej, żony księcia Karola Radziwiłła „Panie Kochanku”. Inskrypcja zawiera błędną datę jej śmierci.

    Józef II Habsburg, właśc. Joseph Benedikt August Johann Anton Michael Adam (ur. 13 marca 1741 w Wiedniu, zm. 20 lutego 1790, tamże) – najstarszy syn cesarzowej Marii Teresy Habsburg i Franciszka I Lotaryńskiego, wnuk Karola VI Habsburga. Święty Cesarz Rzymski od 1764/1765 r.Katalog Zabytków Sztuki w Polsce – wydawnictwo seryjne wydawane przez Instytut Sztuki PAN od 1951, w którym publikowane są zinwentaryzowane dane zabytków sztuki, w oparciu o podział administracyjny Polski. Zeszyt z katalogiem składa się z charakterystyki danego rejonu, specyfiki jego zabytków, katalogu zabytków w układzie topograficznym-alfabetycznym, bibliografii, map, ilustracji, indeksów oraz spisu dotychczas wydanych zeszytów.

    Na terenie wydzielonym ze cmentarza w 1966 roku postawiono Pomnik Ofiar Wojny i Faszyzmu.

    Kaplice[ | edytuj kod]

    Kaplica św. Józefa[ | edytuj kod]

    Barokowo klasycystyczna kaplica zbudowana dla zmarłej w 1805 roku żony Ignacego Radzikowskiego, komisarza dóbr Sanguszków. Jest też nazywana kaplicą Radzikowskich. Obecnie pełni rolę kaplicy przedpogrzebowej.

    Virtual International Authority File (VIAF) – międzynarodowa kartoteka haseł wzorcowych. Jej celem jest ujednolicenie zapisu nazw osobowych (haseł), dlatego zbiera z bibliotek z całego świata – ich różne wersje i prezentuje je razem, pod jednym, unikatowym identyfikatorem numerycznym. Pozwala to obniżyć koszty i zwiększyć użyteczność danych gromadzonych przez biblioteki. Informacje po dopasowaniu i połączaniu są udostępniane online bibliotekom na całym świecie. Powstanie styczniowe – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone manifestem 22 stycznia 1863 wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy, spowodowane narastającym rosyjskim terrorem wobec polskiego biernego oporu. Wybuchło 22 stycznia 1863 w Królestwie Polskim i 1 lutego 1863 na Litwie, trwało do jesieni 1864. Zasięgiem objęło tylko ziemie zaboru rosyjskiego: Królestwo Polskie oraz ziemie zabrane.

    Kaplica książąt Sanguszków[ | edytuj kod]

    Neoromańska kaplica rodowa ostatnich właścicieli Tarnowa. Zbudowana w roku 1870 dla zmarłego Władysława Hieronima Sanguszki. Zaprojektowana przez Michała Zajączkowskiego. Pomniki nagrobne i marmurowy ołtarz w kaplicy są dziełem Antoniego Madeyskiego.

    Maria (Marianna) Karolina Radziwiłłowa z domu Lubomirska (ur. 1730 w Głogowie, zm. 10 stycznia 1795 w Tarnowie) – córka Jana Lubomirskiego i Urszuli z Branickich (siostry Klemensa Branickiego). Księżna, miecznikowa litewska, dama czynna politycznie, bohaterka romansu z francuskim pisarzem i botanikiem, oficerem wojsk inżynieryjnych Bernardinem de Saint-Pierre.Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana organizacja zbrojna polskiego podziemia w latach II wojny światowej, działająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, okupowanej przez Niemców, ZSRR i Słowaków.

    Kwatera Powstańcza[ | edytuj kod]

    Na cmentarzu wydzielono kwaterę zasłużonych, nazywaną Kwatera Powstańczą. Znajduje się tu mogiła uczestników powstania styczniowego, z postawionym w 1891 roku Kopcem Powstańców. Prócz uczestników powstań narodowych pochowano tu też ofiary rzezi galicyjskiej, legionistów, żołnierzy obu wojen światowych oraz żołnierzy Armii Krajowej.

    Pomnik Ofiar Wojny i Faszyzmu – pomnik zlokalizowany przed Starym Cmentarzem przy ul. Narutowicza w Tarnowie, odsłonięty 19 czerwca 1966 roku w 26 rocznicę pierwszego transportu więźniów do Oświęcimia. Projektantami i realizatorami są: Bogdana Drwal i Anatol Drwal.Karol Stanisław Onufry Jan Nepomucen Radziwiłł „Panie Kochanku” herbu Trąby (ur. 27 lutego 1734 w Nieświeżu, zm. 21 listopada 1790 w Białej) – wojewoda wileński od 1762, generał lejtnant od 1759 roku, szef 8. Regimentu Pieszego Domu Radziwiłłów, starosta lwowski od 1755, miecznik wielki litewski od 1752, w 1752 roku mianowany podczaszym litewskim, X ordynat nieświeski, VIII ordynat ołycki, VII pan na Białej, właściciel Birż, Dubinek, Kiejdan.

    Pochowani[ | edytuj kod]

     Z tym tematem związana jest kategoria: Pochowani na Starym Cmentarzu w Tarnowie.
    Kaplica św. Józefa
    Kaplica książąt Sanguszków
    Najstarsze nagrobki
    Grób Rufina Piotrowskiego

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Józef E. Dutkiewicz: Katalog zabytków sztuki w Polsce, t.1, z. 13: Powiat Tarnowski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1953.
  • Andrzej Niedojadło (red. nacz.): Encyklopedia Tarnowa. Tarnów: Tarnowskie Towarzystwo Kulturalne, 2010, s. 88-91. ISBN 978-83-87366-96-4.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Strona cmentarza (dostęp 07-2011)
  • Cmentarz Stary w Tarnowie. mzc.tarnow.pl. [dostęp 2017-04-7].
  • Rzeź galicyjska (rzeź tarnowska, rabacja galicyjska, rabacja chłopska) – powstanie chłopskie na terenach zachodniej Galicji w drugiej połowie lutego i marca 1846 roku. Przybrało charakter pogromów ludności ziemiańskiej, urzędników dworskich i rządowych. Najbardziej znanym przywódcą chłopskich oddziałów był Jakub Szela.Kontrola autorytatywna – w terminologii bibliotekoznawczej określenie procedur zapewniających utrzymanie w sposób konsekwentny haseł (nazw, ujednoliconych tytułów, tytułów serii i haseł przedmiotowych) w katalogach bibliotecznych przez zastosowanie wykazu autorytatywnego zwanego kartoteką wzorcową.




    Warto wiedzieć że... beta

    Gemeinsame Normdatei (GND) – kartoteka wzorcowa, stanowiąca element centralnego katalogu Niemieckiej Biblioteki Narodowej (DNB), utrzymywanego wspólnie przez niemieckie i austriackie sieci biblioteczne.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.729 sek.