• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Starożytny Egipt



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]
    Przeczytaj także...
    Ad-Dachila albo Ad-Dachla (arab. الواحة الداخلة = al-Wāhat ad-Dāhila) - grupa oaz w zachodnim Egipcie na Pustyni Libijskiej (muhafaza Nowa Dolina).Synaj (arab. شبه جزيرة سيناء Shibh Jazīrat Sīnā, hebr. סיני Sinai) – półwysep w kształcie trójkąta, otoczony Morzem Śródziemnym od północy, Zatoką Sueską i kanałem Sueskim od zachodu, Morzem Czerwonym od południa i Zatoką Akaba od wschodu. Półwysep Synaj leży w Azji Zachodniej i jest częścią Egiptu, którego większa część leży w Afryce Północnej. Administracyjnie podzielony jest na dwie prowincje gubernatorskie (muhafazy): Synaj Północny i Synaj Południowy.
    Położenie, geografia i warunki naturalne[]
    Geografia polityczna starożytnego Egiptu

    Egipt starożytny, w przeciwieństwie do współczesnej Republiki Egiptu, to niemal wyłącznie dolina i delta Nilu. Rozległe pustynie (Arabska i Libijska), poza wielkimi oazami, nigdy nie stanowiły z nim jedności politycznej, kulturowej czy gospodarczej. W starożytności dorzecze Nilu geograficznie i historycznie dzieliło się na Egipt Dolny, obejmujący swym zasięgiem deltę oraz Egipt Górny, ograniczający się do doliny rozciągającej się wzdłuż rzeki (aż do pierwszej katarakty). Na południe od pierwszej katarakty znajdowała się Nubia (obecnie południowy Egipt i północny Sudan), która – podobnie jak północny sąsiad – dzieliła się na Nubię Dolną, nazywaną przez starożytnych Egipcjan Wawat, i ciągnącą się od mniej więcej drugiej do czwartej katarakty Nubię Górną, zwaną w inskrypcjach Kusz. Nubia Dolna stanowiła integralną część państwa faraonów, związaną z nim administracyjnie i politycznie nieomal przez całą jego historię. Nubia Górna wchodziła w jego skład jedynie w okresach największej świetności.

    Serapejon (gr. Serapejon, łac. Serapeum) – świątynia Serapisa. Najważniejsza z świątyń o tej nazwie znajdowała się w Aleksandrii w Egipcie. W czasie panowania dynastii Ptolemeuszy, znajdował się tam ośrodek myśli filozoficznej oraz ogromna biblioteka, skupiająca około 70.000 rękopisów. W 391 roku, Serapeum zostało zburzone na rozkaz cesarza Teodozjusza, w ramach wprowadzania w życie Dekretów teodozjańskich.Kult religijny – integralny składnik religii, który w szerokim tego pojęcia znaczeniu oznacza czynności, dokonywane z pobudek religijnych, zaś w wąskim znaczeniu oznacza ustalone rytuały, odprawiane ku czci wobec sacrum.

    Największym bogactwem Egiptu od czasów najdawniejszych były jego gleby aluwialne, użyźniane rokrocznie przez regularne wylewy Nilu, powodowane przez letnie etiopskie monsuny. W tej sytuacji zapewnienie urodzajności pól zależało nie tyle od prawidłowego ich nawodnienia, co przede wszystkim od sprawnego odprowadzenia nadmiaru wody. W zwartym rejonie delty znajdowała się większość egipskich terenów uprawnych. Trochę inaczej sytuacja przedstawiała się w Górnym Egipcie, gdzie żyzne gleby ograniczały się do wąskiej doliny. Sprawiało to, że część z nich znajdowała się znacznie powyżej poziomu rzeki. Budowa potrzebnej do ich nawodnienia sieci irygacyjnej wymagała dużego nakładu pracy, a to z kolei sprzyjało społecznej samoorganizacji. Fakt, iż w określonej sytuacji egipskie pola mogły dawać plony dwa, a nawet trzy razy w roku, powodował powstawanie nadwyżek, a te z kolei prowadziły do wyodrębnienia się scentralizowanej władzy. Przypuszczalnie nastąpiło to wcześniej w Egipcie Górnym, z którego wyszła pierwsza inicjatywa zjednoczeniowa.

    Chaos (gr. Χάος Cháos, łac. Chaos ‘pustka’) – w mitologii greckiej uosobienie Próżni pierwotnej (stanu przed uporządkowaniem elementów wszechświata).Górny Egipt (egip. Ta Shemau) – kraina starożytnego Egiptu nazwana tak dla odróżnienia od leżącej na północ od niej krainy Dolnego Egiptu. Za panowania faraonów zwana była "ziemią jęczmienia".

    Z Górnym Egiptem związane były również wielkie oazy Pustyni Libijskiej, z których najwcześniej przyłączono el-Charga i el-Dachla. W okresie późniejszym częścią Egiptu stały się również al-Farafira i al-Baharija. Zaś dopiero w VII wieku p.n.e wpływom egipskim uległa najdalej wysunięta na zachód i zamieszkana przez ludność libijską Siwa. Ze względu na bliskość pustyń, w Egipcie panuje klimat tropikalny suchy. Nieodległe tereny obfitowały w bogate zasoby naturalne, jak chociażby wykorzystywane w budownictwie pokłady wapienia oraz miedź.

    Horus – egipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej. Panujący faraon utożsamiał się z nim i przyjmował jego imię. Czczony pod postacią sokoła lub człowieka z głową sokoła zwieńczoną tarczą słoneczną oraz jako dziecko z palcem w ustach. Był synem Ozyrysa i Izydy lub Geba i Nut. Po śmierci Ozyrysa walczył (jako prawowity następca tronu) z Setem (bratem Ozyrysa) o tron faraona. Po kilku konkurencjach Rada Dwunastu Bogów przyznała władzę Horusowi.Ramzes III – faraon, władca starożytnego Egiptu z XX dynastii, z okresu Nowego Państwa. Syn Setnachta i królowej TiymerenIset (Teje ukochana przez Izydę). Panował prawdopodobnie w latach 1183–1152 p.n.e. (lub 1187/1186–1156/1155 p.n.e.). Wstąpił na tron w dniu III Szemu 26 dniu. Według papirusu Harris I, panował 31 lat i 41 dni. Ramzes III od początku swego panowania naśladował swego wielkiego imiennika, Ramzesa II. Przejawiało się to w tytulaturze jaką przyjął, w nadawaniu swym synom imion synów Ramzesa II, dążeniu do dorównania Ramzesowi II w przedsięwzięciach budowlanych oraz akcjach militarnych.

    Specyficzne położenie Egiptu nad żyznym Nilem, otoczonym ze wszystkich stron pustyniami, górami i morzami, sprawiało, że kraj faraonów był wyjątkowo bezpieczny. Lokalne plemiona libijskie i nubijskie stały na zbył niskim poziomie rozwoju, aby mogły trwale zagrozić wielkiemu sąsiadowi. Była to sytuacja wyjątkowo komfortowa na tle innych państw starożytnego Bliskiego Wschodu, umożliwiająca polityczną stabilność i zapewniająca ciągłość kulturową. Jednocześnie kontakt ze światem zewnętrznym zapewniał wąski przesmyk Półwyspu Synaj, łączący kraj faraonów z pobliskimi centrami cywilizacyjnymi. Pomimo względnego spokoju, to właśnie sąsiadujący z Synajem Dolny Egipt kilkukrotnie na przestrzeni wieków doświadczył najazdów (Libijczycy, Ludy Morza), a nawet obcego panowania (Hyksosi).

    Strefa Klimatów zwrotnikowych – w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.Senuseret III - gr. Sesostris, Sezostris - władca starożytnego Egiptu z XII dynastii, z czasów Średniego Państwa. Prawdopodobnie panował kilka miesięcy wraz ze swym ojcem w 1872 p.n.e., samodzielnie w latach 1872-1853 p.n.e., a także wraz ze swym synem - Amenamhatem III - kilka miesięcy w 1853 roku p.n.e.

    Ważniejsze miasta starożytnego Egiptu[]

    Państwo i jego organizacja[]

    Okres historyczny w dziejach Egiptu rozpoczął się wraz ze zjednoczeniem dolnego i górnego państwa przez władców epoki predynastycznej. Cechą charakterystyczną periodyzacji dziejów kraju nad Nilem pozostaje podział na okresy, ze szczególnym uwzględnieniem panowania poszczególnych dynastii. Wynikało to z tradycyjnego sposobu datowania, a ten z kolei z wagi, jaką miała w starożytnym Egipcie monarchia. Rozkwit państwa możliwy był tylko i wyłącznie dzięki dobrze zorganizowanej administracji oraz silnie osadzonej w kulturze i religii władzy centralnej, nadzorującej prace irygacyjne, organizującej armię, politykę budowlaną i kultową.

    XV dynastia - dynastia Wielkich Hyksosów - dynastia władców Dolnego i Środkowego Egiptu, pochodzących z rejonów północnej i środkowej Syrii, rezydujących w Memfis, a później w Awaris, rywalizująca z władcami Teb. Panowała w latach 1675-1560 p.n.e.Sahara – strefa pustynna położona w północnej Afryce. Jest ona największą gorącą pustynią na Ziemi (ma 9 064 300 km²), rozciągająca się na długości 5700 km od Oceanu Atlantyckiego na zachodzie po Morze Czerwone na wschodzie; od północy ograniczona jest górami Atlas i wybrzeżem Morza Śródziemnego. Znajduje się na terytoriach 11 państw: Maroka, Algierii, Tunezji, Libii, Egiptu, Sahary Zachodniej, Mauretanii, Mali, Nigru, Czadu i Sudanu.

    Monarchia[]

     Osobne artykuły: FaraonWładcy Egiptu.
    Królewskie insygnia

    Dziedzicznymi władcami starożytnego Egiptu byli faraonowie. Ich władza miała charakter absolutny i silnie usankcjonowany religijnie. Faraon był bowiem nie tylko królem, głównodowodzącym armią i najwyższym kapłanem, ale zarazem ziemskim wcieleniem boga Horusa (uosabiającego Egipt), który w konsekwencji po śmierci sam stawał się bogiem. Miało to swoje odzwierciedlenie w egipskim budownictwie religijnym, którego najbardziej okazałymi budowlami były monumentalne grobowce panujących. Ta zależność powodowała również silne powiązanie władcy z klerem określonych bóstw i silną centralizację władzy opartą o hierarchię społeczną.

    Sparta (gr. Σπάρτη Spártē, Λακεδαίμων Lakedaímōn, Lacedemon) – starożytne miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny ośrodek miejski Lakonii.Katarakta – rodzaj progu rzecznego zbudowanego ze skał bardzo odpornych na erozję, sąsiadujących ze skałami mniej odpornymi, wyżłobionymi głębiej przez rzekę. Na styku tych dwóch rodzajów skał powstaje rodzaj zapory pokonywanej przez wodę w gwałtowny sposób. Katarakty są tworzone zazwyczaj ze skał krystalicznych w obrębie zwartych koryt rzecznych (np. na Nilu, Huang He). Są poważnymi barierami w żegludze rzecznej i najczęściej bywają spławne jedynie w porze deszczowej. Termin ten używany jest najczęściej w odniesieniu do rzek Afryki.

    Administracja[]

    Od czasów panowania II dynastii władcę zajętego nadzorem nad armią i obowiązkami religijnymi w sprawach administracyjnych wyręczał wezyr. Był to urzędnik centralny (w okresie Średniego i Nowego Państwa dwóch, po jednym dla Górnego i Dolnego Egiptu), posiadający ogromne uprawnienia, zarządzający skarbem (polityka fiskalna), rolnictwem, sprawiedliwością i archiwami królewskimi. Wezyrowie mieli również bezpośredni nadzór nad nomarchami, zarządcami prowincji (nomów), na które podzielony był Egipt, oraz nad starszymi miast (ich obecność w źródłach świadczy o jakiejś formie samorządu). Filar administracji centralnej i terenowej stanowili pisarze, posługujący się na co dzień uproszczonym zapisem hieroglificznym zwanym hieratyką, a w okresach późniejszych demotyką, spisywaną na papirusie i drewnie.

    Pesymizm (fr. pessimisme, łac. pessimus – najgorszy) – postawa wyrażająca się w skłonności do dostrzegania tylko ujemnych stron życia, negatywnej oceny rzeczywistości oraz przyszłości. Przeciwieństwem pesymizmu jest optymizm.Sakkara – miejscowość w Egipcie położona na południe od Kairu i na zachód od Memfis. Nazwa pochodzi od Sokara (Sokarisa), bóstwa opiekującego się nekropolą.

    Podstawą administracji lokalnej były nomy (22 Górnego i 20 Dolnego Egiptu). Ten tradycyjny podział wykształcił się w czasach najdawniejszych i najprawdopodobniej odzwierciedlał zasięg możliwości nadzoru nad lokalną siecią kanałów nawadniających. W okresach słabości władzy centralnej nomarchowie zdradzali tendencje do uniezależniania się od centrum i przekształcania swojej władzy w dziedziczną (Pierwszy Okres Przejściowy).

    Oaza Siwa, Wāhat Sīwah (arab. واحة سيوة); (Kraina Palm) – oaza w północno-zachodnim Egipcie, blisko granicy z Libią, w muhafazie Matruh, 560 km na zachód od Kairu i 300 km na południe od portu nad Morzem Śródziemnym w Matruh. Na zachód od depresji Kattara, a na południe od Wyżyny Libijskiej. Zajmuje obszar 80 km², rozciąga się od 10 do 30 km (z północy na południe). W depresji -18 m p.p.m. W północnej części oazy znajduje się port lotniczy Siwa. Liczba ludności ok. 20 000.Sechmet (Sachmet, Sachmis) – w mitologii egipskiej bogini wojny, zemsty i chorób, a także bogini opiekuńcza Dolnego Egiptu. W dosłownym tłumaczeniu jej imię znaczy "Potężna". Początkowo prawdopodobnie była to lokalna (z miejscowości Rehes) bogini nomu leontopolitańskiego (Dolny Egipt). W Memfis była małżonką Ptaha i matką Nefertuma. Czczona też, wraz z Hathor i Mut, w Karnaku.
    Egipski lekki rydwan

    Armia[]

    Składała się z głównie z wolnych Egipcjan, a od II tysiąclecia p.n.e. uległa uzawodowieniu. Służba dawała zapewne jedną z niewielu szans awansu egipskim chłopom i cudzoziemcom, z których werbowano korpusy zaciężne. Przez większość historii starożytnego Egiptu podstawą armii faraonów była piechota i dopiero w okresie Nowego Państwa pojawiły się lekkie rydwany. Żołnierze podzieleni na garnizony bazowali w pałacu, ośrodkach prowincjonalnych lub fortach strzegących granic (np. Buhen, Semna w Nubii). Wszystkie formacje egipskiej armii począwszy od procarzy, poprzez łuczników, a na topornikach kończąc miała charakter lekki. Wojownicy nie nosili pancerza, tylko skórzane ochraniacze, a za ochronę głowy musiała im wystarczyć gruba peruka lub specjalnie zapuszczane włosy spięte w kok.

    Kultura badaryjska, kultura Badari – nazwa niniejszej jednostki kulturowej. Związana jest z eponimicznym stanowiskiem Badari. Następowała po kulturze taskiej. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z chalkolityczną kulturą badaryjską obejmował swym zasięgiem tereny Górnego Egiptu między Matmar a Qau. Kultura rozwijała się od ok. 4500 do ok. 3800 p.n.e., była współczesna kulturze Fajum A w Dolnym Egipcie. Uległa wpływom mezopotamskim.Charga (arab. الخارجة, Al-Charidża) - miasto w Egipcie, ośrodek administracyjny muhafazy Nowa Dolina, położone w oazie na Pustyni Libijskiej.

    Pismo[]

    Egipskie pismo hieroglificzne, obok pisma klinowego, uważane jest za najstarsze na świecie, a jego pierwsze, najprostsze przedstawienia datowane są na okres kultury archeologicznej Nagada (okres predynastyczny). W przeciwieństwie do pisma klinowego, hieroglify wykorzystywane były do zapisu tylko jednego języka (staroegipski), przechodzącego na przestrzeni tysiącleci, podobnie jak sam zapis, znaczną ewolucję.

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Totmes III lub Tutmozis (gr. Tutmosis) – faraon, władca starożytnego Egiptu XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa.

    Hieroglify, Hieratyka i Demotyka[]

    Najstarszą znaną formą pisma egipskiego, stosowaną w okresie Starego i Średniego Państwa, były hieroglify (stgr. ἱερογλυφικά γράμματα, hieroglyfika grammata, święte znaki). Łączyły one piktogramy, ideogramy i fonogramy, a podstawowa zasada ich zapisu przetrwała niezmieniona przez cały czas trwania cywilizacji egipskiej. Wynikało to z faktu, iż przeznaczone były tylko do najważniejszych zapisów oficjalnych, świątynnych lub grobowych.

    Urząd wezyra pojawił się już w czasach Starego Państwa, a jego znaczenie w państwie egipskim stopniowo wzrastało. Od czasów Średniego Państwa (XII dynastia) cały aparat zarządzania państwem został w większej części oparty na urzędzie wezyra i podległych mu niższych urzędnikach. Od czasów XVIII dynastii faraon mianował dwóch wezyrów – po jednym dla Egiptu Górnego i Dolnego, aby uniknąć kumulacji władzy w jednych rekach): Wezyra Północy – z siedzibą w Memfis zarządzającego Dolnym Egiptem oraz Wezyra Południa – z siedzibą w Tebach zarządzającego Górnym Egiptem.Hieroglify (stgr. ἱερογλυφικά hieroglyphika, dosł. święte znaki) – najwcześniejszy rodzaj pisma starożytnego Egiptu, obok pisma hieratycznego i demotycznego. Nazwa wywodzi się (podobnie jak nazwa władcy – faraona) z greki i oznacza święte znaki. Ponieważ Hellenowie nie mogli ich zrozumieć, nie przypuszczali że służą do pisania.

    Na okres Nowego Państwa datuje się znaleziska, wskazujące na powstanie nowej formy zapisu, zwanej hieratyczną (stgr. ιερατικός hieratikos, kapłański). Było to pismo powstałe w wyniku rozwoju i rozpowszechnienia praktyk pisarskich. Wyewoluowało z pisma hieroglificznego, nie wypierając go jednak. Służyło do codziennego użytku w świątyniach, administracji i dyplomacji. Hieratyką zapisywano również większość tekstów literackich do III wieku p.n.e.

    Ramzes II zwany też Ramzesem Wielkim (w źródłach greckich Ozymandias) – trzeci faraon z XIX dynastii, syn i następca Seti I, jeden z najwybitniejszych i najdłużej żyjących władców starożytnego Egiptu okresu Nowego Państwa.XVII dynastia tebańska – dynastia władców starożytnego Egiptu, rezydujących w Tebach, panujących w Górnym Egipcie, będąca kontynuacją XIII dynastii, tebańskiej, płacąca trybut władcom hyksoskim, panującym w Dolnym i Środkowym Egipcie. Panowała w latach 1650-1550 p.n.e.

    Ok. VII wieku p.n.e. pojawiła się nowa odmiana pisma egipskiego, zwana demotyczną (stgr. δημοτικός, demotikos, ludowy). Wiele znaków nie przypominało już swoich hieroglificznych pierwowzorów, jednak zasada pozostawała ta sama. Pismo egipskie pozostawało pismem wyrazowym.

    Kamień z Rosetty

    Język koptyjski[]

    Ostatnią fazą rozwoju zapisu języka staroegipskiego był język koptyjski. Powstały w okresie wczesnego chrześcijaństwa egipskiego, oparty był już jednak o alfabet grecki, z kilkoma zapożyczeniami z form wcześniejszych, używanych do zapisu głosek nie występujących w grece. Jest to do dziś dnia język oficjalny Kościoła koptyjskiego.

    Demeter (także Demetra; gr. Δημήτηρ Dēmḗtēr, Δήμητρα Dḗmētra, łac. Ceres) – w mitologii greckiej bogini płodności ziemi, urodzaju, ziemi uprawnej, zbóż, rolnictwa. Jej córką była Kora.Chronologia – nauka o mierzeniu czasu, kolejności następowania po sobie wydarzeń, zjawisk, a także oznaczenie wydarzenia, zjawiska na podstawie przyjętego podziału czasu. Nazwa pochodzi od greckich słów chronos (czas) i logos (słowo, nauka).

    Odczytanie[]

    Odczytanie pisma hieroglificznego w XIX wieku przez Jean-François Champolliona możliwe było dzięki tzw. Kamieniowi z Rosetty. Jest to pozostałość steli świątynnej z ok. II wieku p.n.e., z zapisaną w dwóch językach i trzech wersjach (hieroglifach, demotyce i grece) treścią dekretu, wydanego na cześć koronacji Ptolemeusza V Epifanesa, z greckiej dynastii Lagidów. Stela została odnaleziona podczas egipskiej wyprawy Napoleona w 1798 roku. Champollionowi w odczytaniu treści pomogła znajomość języka koptyjskiego.

    Abydos (eg. Abdżu, arab. Arabat El-Madfurnah – Pogrzebany Arabat) – starożytne miasto w Górnym Egipcie, obecnie maleńka wioska na zachodnim brzegu Nilu. W starożytności w pobliżu znajdowało się miasto Tinis, z którego, zgodnie z przekazem, miał pochodzić Narmer.Kreta (gr. Κρήτη od słowa krateia – silna, łac. Creta, tur. Kirid, wen. Candia) – grecka wyspa położona na Morzu Śródziemnym. Jest ona największą grecką wyspą i piątą co do wielkości wyspą śródziemnomorską. Linia brzegowa ma długość ok. 1040 km. Największym miastem jest Heraklion (Iraklion).

    Literatura[]

    Hieroglify

    Kultura egipska, przez cały czas swojego trwania w okresie starożytnym, doczekała się niezwykle wszechstronnego rozwoju form literackich. Wiele z zabytków piśmiennictwa egipskiego znanych jest do dziś, a najstarsze z nich, tzw. Teksty Piramid, zostały odnalezione na ścianach grobowców z okresu Starego Państwa, a opisują wierzenia dotyczące życia pośmiertnego. Z Pierwszego Okresu Przejściowego pochodzi Opowiadanie o zniszczeniu ludzkości, oddające nastrój niepokoju, spowodowanego upadkiem państwowości i powszechnym brakiem poczucia bezpieczeństwa.

    Epoka Późna - okres od około 656 - 525 p.n.e.; epoka w dziejach starożytnego Egiptu od XXVI dynastii do XXXI dynastii. Epokę rozpoczęło panowanie Necho I z XXVI dynastii, a zakończyły rządy Dariusza III Kodomana.Herodot z Halikarnasu (starogr. Ἡρόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς, Herodotos ho Halikarnasseus) (ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie, obecnie Bodrum w Turcji, zm. ok. 426 p.n.e. w Turioj lub Atenach) – historyk grecki, zwany Ojcem historii, czasem także Ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale − w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze − zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2) i "Ja zaś muszę podać, co się opowiada, ale bynajmniej nie jestem zobowiązany w to wierzyć i te słowa mają się odnosić do całych mych Dziejów." (VII, 152).

    W okresie Średniego Państwa (klasycznego dla kultury egipskiej) nastąpił najwspanialszy rozwój egipskiej literatury, wszystkich niemal gatunków. Z licznie zachowanych opowiadań najbardziej warte wspomnienia są Rozbitek i Opowieść o Sinuhecie, będące echem wielkich podbojów i licznych podróży jakie mieli możliwość odbywać Egipcjanie w związku z wyprawami wojskowymi, dyplomatycznymi i kupieckimi, charakterystycznymi dla okresu rządów faraonów XII dynastii. Na szczególną uwagę zasługują jednak utwory o charakterze moralizatorskim jak chociażby Nauki dla króla Merikare, czy Nauki króla Amenhotepa oraz teksty religijne, w tym napisana w okresie Nowego Państwa Księga Umarłych, czy Hymn ku czci Atona przypisywana samemu faraonowi Echnatonowi.

    Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.Byblos (arab. جبيل, Dżubajl, dialekt libański: Dżbejl; fen. Gebal; asyr. Gubla) – miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Kada Dżubajl. Liczy około 21 tys. mieszkańców (2006), głównie maronitów, istnieje też mniejszość szyicka. Miejsce to stale zamieszkane od czasów neolitycznych jest przez tysiąclecia ściśle związane z legendami i historią obszaru śródziemnomorskiego. Byblos jest też bezpośrednio związane z powstaniem i upowszechnieniem alfabetu fenickiego, prekursora naszego współczesnego alfabetu. Od III tysiąclecia p.n.e. było wielkim fenickim ośrodkiem handlowym, stąd prowadzony był handel cedrem i wapieniami ze Starożytnym Egiptem skąd sprowadzano w zamian m.in. papirus. Greckie słowo - byblos - oznaczało papirus i stąd nazwa nadana miastu prawdopodobnie przez greckich handlarzy, którzy ściągali do Byblos po ten surowiec. Z czasem znaczenie miasta zaczęło maleć na rzecz oddalonych o 30 km na południe Bejrutu i o 40 km na północ Tripoli.

    Okres późniejszy to dominacja języka i form charakterystycznych dla kultury greckiej. Jednakże jeszcze dla poprzedzającej okres hellenistyczny tzw. Epoki Późnej zachował się opis podróży kapłana i dyplomaty Wen-Amona do Syropalestyny. Daje on dojmujący opis upadku zwierzchnictwa egipskiego w tym rejonie na rzecz niesubordynowanych Filistynów, zapowiadając nieuchronny koniec bliskowschodniej dominacji państwa faraonów.

    Horemheb, także Haremhab, początkowo Paatonemheb (1319-1292 p.n.e.) – ostatni faraon XVIII dynastii, nie spokrewniony jednak ze swoimi poprzednikami ani następcami, mąż Amenii, a po jej śmierci Mutnedżmet, córki Aj i królowej Tiy II.Narmer (gr. Menes, Menas /u Diodora/, Mena, Meni, Min /u Herodota/, egip. Hr nar-mr) Józef Flawiusz nadał mu imię Minajas. Uważany za twórcę i założyciela państwa "Obydwu Krajów", czyli Górnego i Dolnego Egiptu oraz I dynastii, choć najnowsze badania stawiają go raczej jako ostatniego władcę dynastii "0".


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Mitologia egipska – mitologia panująca w Egipcie aż do nadejścia chrześcijaństwa i islamu. Rozwijana przez ponad trzy tysiąclecia istnienia kultury staroegipskiej.
    Dżeser (Dżoser) – władca górnego i dolnego Egiptu, drugi król z III dynastii. Panował w l. 2690–2670 p.n.e. lub 2720–2700 p.n.e.
    Totmes IV (gr. Tutmosis) – faraon - władca starożytnego Egiptu z XVIII dynastii, z okresu Nowego Państwa. Syn Amenhotepa II i królowej Tia. Panował prawdopodobnie w latach 1397-1388 p.n.e. lub 1401-1391 p.n.e. Według Manethona panował 9 lat i 8 miesięcy. Starał się prowadzić politykę pokojową. Odziedziczył tron prawdopodobnie w wyniku przedwczesnej śmierci swego brata, następcy tronu. Po objęciu władzy nakazał dokonanie renowacji Wielkiego Sfinksa w Gizie, a po jej zakończeniu kazał umieścić między jego łapami, stelę upamiętniającą ten akt. Był to akt dziękczynny za objęcie władzy, którą otrzymał za sprawą Sfinksa - Wielkiego Boga.
    Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jedno z ważniejszych punktów orientacyjnych stolicy Francji. Luwr położony jest między Rue de Rivoli i prawym brzegiem Sekwany oraz ogrodami Tuileries i Rue du Louvre w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.
    Deir el-Bahari, Dajr al-Bahri (arab. دير البحري, nazwa w dosłownym tłumaczeniu oznacza „Klasztor Północny”) – obecnie jest to stanowisko archeologiczne w Górnym Egipcie leżące na zachodnim brzegu Nilu naprzeciw Karnaku w wielkim zakolu skalnym utworzonym przez urwisko płaskowyżu Pustyni Libijskiej. Na południe wznosi się najświętsza z tebańskich gór - Góra Północna. Jest to szczególnie gorące i suche miejsce.
    XXV dynastia – dynastia władców starożytnego Egiptu, wywodzących się z Nubii, rezydujących najpierw w Napacie, potem w Tebach, Memfis i Tanis, władających Egiptem w latach 746-655 p.n.e.
    Dendera (gr. Tentyra; obie nazwy powstały ze staroegipskiego Enettentore) — miasto w Górnym Egipcie, na prawym brzegu Nilu; w starożytności ośrodek kultu bogini Hathor.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.17 sek.