• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stany Zjednoczone Ameryki



    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8]
    Przeczytaj także...
    Algeciras – miasto w południowej Hiszpanii, a dokładniej w Andaluzji w prowincji Kadyksu nad Zatoką Algeciras (Morze Śródziemne). Algeciras zamieszkuje 111 tys. mieszkańców. W 1906 roku odbyła się tam międzynarodowa konferencja w sprawie Maroka – gdzie Niemcy poniosły dyplomatyczną porażkę w konflikcie z Francją.Układ Warszawski (oficjalna nazwa: Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej ang. Warsaw Pact ros. Договор о дружбе, сотрудничестве и взаимной помощи) – sojusz polityczno-wojskowy państw tzw. bloku wschodniego z dominującą rolą ZSRR. Formalnie powstał na podstawie Deklaracji Bukaresztańskiej, jako odpowiedź na militaryzację tzw. Niemiec Zachodnich i włączenie ich w strukturę NATO, a sankcjonował istniejące od zakończenia II wojny światowej podporządkowanie poszczególnych państw i ich armii ZSRR.
    Ustrój polityczny i prawny
    Biały Dom w Waszyngtonie

    Podział władzy

    Konstytucja Stanów Zjednoczonych (przyjęta 17 września 1787, weszła w życie 4 marca 1789) wprowadziła trójpodział władzy oraz system „hamulców i równowagi”, polegający na wzajemnym równoważeniu się władzy: ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej.

    Centrum Medyczne w Teksasie (ang. Texas Medical Center, hiszp. Centro Médico de Texas) – największe centrum medyczne w Stanach Zjednoczonych oraz na świecie. Siedziba centrum znajduje się w Houston, w stanie Teksas, niemniej jednak kilka placówek badawczych znajduje się Galveston, na terenie tamtejszego uniwersytetu. W skład kompleksu wchodzi 49 instytucji zajmujących się różnymi dziedzinami medycyny, 13 szpitali specjalistycznych, dwie szkoły medyczne, 4 centra stomatologiczne, centrum nauk farmaceutycznych oraz zdrowia publicznego. Cały obszar, które zajmuje centrum medyczne jest łącznie większy niż centrum miasta Dallas. Corocznie Texas Medical Center jest odwiedzane przez 5 milionów pacjentów, w tym ponad 10 tysięcy wizyt pacjentów spoza Stanów Zjednoczonych. W 2010 roku Centrum Medyczne Uniwersytetu stanu Teksas w Galveston stało się oficjalnie częścią Texas Medical Center, a zarazem pierwszą instytucją tego typu w kraju włączaną w skład centrum znajdującą się poza granicami miasta Houston.Demokracja – ustrój polityczny i forma sprawowania władzy, w których źródło władzy stanowi wola większości obywateli (sprawują oni rządy bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawicieli).

    Władzę wykonawczą sprawuje prezydent, który jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu (administracji). Prezydent (i wiceprezydent) wybierany jest w pośrednich wyborach na czteroletnią kadencję, może powtórnie sprawować urząd tylko raz. Prezydenta wybierają elektorzy przysługujący każdemu stanowi w liczbie równej członkom Kongresu z danego stanu. Choć dziś we wszystkich stanach elektorzy są wybierani w głosowaniu powszechnym, to stany nie mają obowiązku organizowania wyborów. Zgodnie z art. II Konstytucji Stanów Zjednoczonych o sposobie wyboru elektorów decyduje stanowa legislatywa i jeśliby uznała to za stosowne może np. wybrać elektorów sama (taki sposób zresztą funkcjonował w wielu stanach przez wiele lat). Wszystkie mandaty elektorskie przypadające danemu stanowi zdobywa kandydat, który wygrał w tym stanie wybory; system ten powoduje, że zdarza się, że kandydat, który uzyskał mniejszość w głosowaniu powszechnym uzyskuje przewagę w kolegium elektorskim i zostaje prezydentem. Taka sytuacja miała miejsce w latach: 1824, 1876, 1888, 1960, 2000 i 2016.

    Anasazi w języku nawaho starożytni wrogowie – nazwa kultury archeologicznej, rozwijającej się w okresie od I w. p.n.e. do końca XIII wieku n.e. na obszarach Wielkiej Kotliny Amerykańskiej w Ameryce Północnej.Masakra bostońska – zamieszki, do których doszło 5 marca 1770 w Bostonie. Wydarzenia te przyczyniły się do wybuchu rewolucji amerykańskiej. Koloniści sprzeciwiający się brytyjskim rządom zebrali się pod budynkiem Giełdy Królewskiej (Royal Exchange Building), w którym mieścił się także urząd celny. Spotkanie było związane z debatą w parlamencie brytyjskim, w czasie której rozstrzygano sprawy ceł Townshenda. W tym samym czasie pod budynkiem bostończycy protestowali przeciwko nowym cłom oraz obecności w mieście silnego kontyngentu brytyjskich żołnierzy.
    Kapitol w Waszyngtonie

    Rząd jest powoływany przez prezydenta po uzyskaniu aprobaty Senatu.

    Władzę ustawodawczą sprawuje Kongres, składający się z dwóch izb: Izby Reprezentantów (izba niższa) i Senatu (izba wyższa). Izba Reprezentantów ma kadencję 2-letnią, liczy 435 członków, jest wyłaniana w wyborach powszechnych i bezpośrednich; liczba reprezentantów poszczególnych stanów jest proporcjonalna do liczby ich mieszkańców (każdy stan musi mieć co najmniej 1 przedstawiciela). Senat jest organem bezkadencyjnym, liczy 100 członków, wszystkie stany mają równą reprezentację – po 2 senatorów (co 2 lata odnawia się 1/3 składu w wyborach częściowych); stołeczny Dystrykt Kolumbii również ma reprezentację w Kongresie, ale mniejszą.

    Autochton (stgr. αὐτόχθων autochthon – "z tej ziemi", "tuziemiec", "tubylec") – człowiek należący do rdzennej ludności danego obszaru, np. Indianie amerykańscy czy australijscy aborygeni.Dług publiczny Stanów Zjednoczonych – pieniądze pożyczone przez rząd federalny Stanów Zjednoczonych w postaci papierów wartościowych.

    Na czele władzy sądowniczej stoi Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych (nie mylić z Sądami Najwyższymi poszczególnych stanów i wspólnot).

    Partie polityczne

    W Stanach Zjednoczonych istnieje system wielopartyjny, ale faktycznie politykę kontrolują jedynie dwie partie: Demokraci (Partia Demokratyczna) i Republikanie (Partia Republikańska).

    Partia Demokratyczna jest uważana za partię centrum ze skrzydłami lewicowymi. Część jej członków opowiada się za wprowadzeniem publicznej służby zdrowia, zwiększeniem podatków, zwiększeniem wydatków na edukację, prawami dla homoseksualistów do zawierania małżeństw i adopcji dzieci, domaga się utrzymania obowiązującego na terenie Stanów Zjednoczonych od 1973 roku prawa do aborcji.

    Neoliberalizm (ang. neoliberalism) - nurt w historii myśli ekonomicznej, poddający krytyce dominujące od czasu wielkiego kryzysu teorie keynesowskie, postulujący powrót do zasad wolnego rynku i ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę.Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. W zależności od podziału wyróżnia się od 20 do 25 gatunków tego rodzaju traw jednorocznych lub trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Hordeum vulgare L.. 17 października 2012 r. tygodnik Nature poinformował, że brytyjscy naukowcy rozszyfrowali genom jęczmienia.

    Partia Republikańska jest uważana za prawicową, postuluje wolny rynek, liberalizację gospodarki, obniżkę podatków, a w kwestiach społecznych – m.in. zakaz aborcji. Opowiada się także za łatwym dostępem dla każdego obywatela do broni palnej w celu możliwości skutecznej obrony koniecznej.

    Amerykańska scena polityczna jest klasyfikowana inaczej niż w Europie. Politycy zbliżeni do europejskiego centrum i lewicy są nazywani liberałami, a zbliżeni do prawicy konserwatystami. Ponadto w kraju istnieje kilkanaście partii politycznych, ale ich dostęp do życia publicznego jest znikomy. Zazwyczaj jedna partia kontroluje przez dekady konkretne hrabstwo. W przypadku przejęcia władzy w legislaturze stanowej, wszystkie kluczowe stanowiska są obsadzane przez współpracowników jednej partii.

    Atak na Pearl Harbor – japoński nalot w dniu 7 grudnia 1941 roku na amerykańskie bazy floty i lotnictwa na Hawajach, w tym najważniejszą bazę United States Navy na Pacyfiku w Pearl Harbor. Atak ten jest uważany za moment rozpoczęcia wojny na Pacyfiku.Nikita Siergiejewicz Chruszczow (ros. Ники́та Серге́евич Хрущёв, ukr. Микита Сергійович Хрущов; ur. 17 kwietnia 1894 w Kalinówce, zm. 11 września 1971 w Moskwie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy, I sekretarz KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) w latach 1953-1964 i premier ZSRR w latach 1958-1964.

    System prawny

    System prawny Stanów Zjednoczonych dzieli się na prawo ustawowe (statutory law) i prawo precedensowe (case albo common law). Pierwsze obok konstytucji federalnych i stanowych składa się z szeregu różnych aktów prawa stanowionego, w szczególności ustaw (statute). Natomiast common law jest tworzone na podstawie rozstrzygnięć uprzednio przyjętych we wcześniejszych wyrokach sądowych.

    Biały Dom (z ang. White House) – oficjalna rezydencja i miejsce pracy prezydentów USA położona w Waszyngtonie, Dystrykt Kolumbia. Nazwa ta została nadana budynkowi 14 września 1901 r. przez prezydenta Roosevelta. Wcześniej nazywany był Pałacem Prezydenckim, Domem Prezydenckim i Siedzibą Władz Wykonawczych.Molibden (Mo, łac. molybdenum) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Nazwa w dosłownym przekładzie brzmi "podobny do ołowiu" i pochodzi od greckiego określenia ołowiu – μόλυβδος molybdos.

    Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki

    Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki (ang. The Constitution of the United States) to ustawa zasadnicza tego państwa, uchwalona 17 września 1787 i później ratyfikowana przez specjalne konwencje w każdym z 13 stanów. Wchodząc w życie 4 marca 1789, Konstytucja zastąpiła Artykuły konfederacji i wieczystej unii, które obowiązywały w latach 1781–1788.

    Freedom House – założona w 1941 przez Wendella Wilkiego i Eleanorę Roosevelt amerykańska organizacja, określająca się jako "pozapartyjna organizacja non-profit", która jest "wyraźnym głosem na rzecz demokracji i wolności na całym świecie".Wojna amerykańsko-meksykańska – regularna wojna lądowa oraz morska pomiędzy USA i Meksykiem toczona w latach 1846-1848, której teatrem działań były obszary od Kalifornii i Teksasu aż po tereny na południe od meksykańskiej metropolii, oraz wybrzeża obu oceanów. Bezpośrednią przyczyną wojny było przyłączenie w 1845 r. zbuntowanej meksykańskiej prowincji – Teksasu jako 28. stanu USA, prowincji, która od dziesięciu lat funkcjonowała już jako niezależne państwo. Efektem wojny była utrata przez Meksyk połowy swojego terytorium oraz ustalenie granic na kontynencie.

    Pierwotny projekt Konstytucji przygotował James Madison z Wirginii. Początkowo miała służyć jako podpora w rządzeniu 4 milionami ludzi w 13 stanach i doprowadzić do centralizacji władzy, pozostawiając jednak przy tym prawa poszczególnych stanów i dając im swobodę w sprawach wewnętrznych. Zawarty kompromis stanowił, że wszystkie stany będą reprezentowane przez jednakową liczbę swoich przedstawicieli w Senacie, natomiast w Izbie Reprezentantów ich liczba będzie zależeć od liczby mieszkańców danego stanu.

    Doktryna powstrzymywania (ang. containment), miała na celu powstrzymywanie wzrostu wpływów ZSRR, a później również Chin, przez niedopuszczenie do ekspansji komunizmu na świecie. Teoretyczne zasady polityki containment stworzył George Kennan w anonimowym artykule z 1947 r.Zimna wojna – trwający w latach 1947-1991 stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej, politycznej i militarnej pomiędzy ZSRR i państwami satelitarnymi ZSRR skupionymi od 1955 w Układzie Warszawskim a także państwami pozaeuropejskimi pod hegemonią ZSRR (określanych jako blok komunistyczny, lub wschodni), a państwami niekomunistycznymi skupionymi od 1949 w NATO i paralelnych blokach obronnych (SEATO, CENTO) - pod politycznym przywództwem Stanów Zjednoczonych (określanych jako blok zachodni). Zimnej wojnie towarzyszył wyścig zbrojeń obu bloków militarnych wywołany polityką ZSRR dążącego do rozszerzania zasięgu jego światowej ekspansji terytorialnej i narzucania siłą ustroju komunistycznego i kontrakcją USA i jego sojuszników w tej sprawie.

    Przestrzeganie praw i swobód

    Freedom in the World 2005

    W raporcie „Freedom in the World 2005”, ogłoszonym przez Freedom House, Stany Zjednoczone znalazły się w kategorii państw „Wolne” ze wskaźnikiem 1.0 w 7-stopniowej skali.

    Raport „Freedom in the World” jest efektem monitorowania przez organizację Freedom House zmian w zakresie respektowania i ochrony przez władze państwowe praw politycznych (swoboda działalności konkurencyjnych partii politycznych, wolne wybory) i wolności obywatelskich (religijnych, etnicznych, ekonomicznych, językowych, praw kobiet i rodziny, wolności osobistych, wolności prasy, przekonań i stowarzyszeń; organizacja nie monitoruje praw mężczyzn i rodziny) w 192 krajach i 14 największych terytoriach zależnych i spornych. Raport ocenia państwa i terytoria w skali od „1” (najbardziej respektujący) do „7” (najmniej respektujący) i kwalifikuje do jednej z 3 kategorii: „Wolne”, „Częściowo wolne” i „Bez wolności” Raporty są opracowywane od 1972.

    Tytoń (Nicotiana L.) – rodzaj roślin zielnych z rodziny psiankowatych. Nazwa rodzaju pochodzi z tur. "tütün", w staropolszczyźnie i gwarowo "tytuń". Gatunkiem typowym jest Nicotiana tabacum L.. Do tego rodzaju należy 67 gatunków pochodzących z obydwu Ameryk oraz z Australii. Obecnie uprawiane są też w wielu innych rejonach świata. Rośliny jednoroczne, dwuletnie, byliny lub krzewy.Dallas jest miastem w Stanach Zjednoczonych, w stanie Teksas, Siedziba hrabstwa Dallas. Granice administracyjne Dallas rozciągają się ponadto na terytorium hrabstw Collin, Denton, Kaufman i Rockwall. Powierzchnia miasta wynosi 999,3 km2. Jest 3. w Teksasie i 9. w całym kraju najludniejszym miastem z ludnością liczącą 1 197 816 osób (2010). Dallas stanowi również centrum regionu metropolitarnego Dallas-Forth Worth-Arlington mającego ponad 6 mln mieszkańców.
    Wolność prasy i mediów
  • W raporcie „Freedom of the Press 2004” (Freedom House) Stany Zjednoczone znalazły się w kategorii państw „Wolne” na 17 miejscu na 193 ze wskaźnikiem 13 w 100-stopniowej skali. Źródło: „Freedom of the Press 2004” (od s. 18)
  • W rankingu „Press Freedom Index 2018” organizacji Reporterzy bez Granic, USA są na 45. miejscu na 179.
  • System karny

    Według danych z grudnia 2008 amerykański system penitencjarny przetrzymuje 2 310 984 osób, co rocznie kosztuje ok. 60 miliardów dolarów. Pieniądze te generują duże zyski przede wszystkim trzem firmom: Corrections Corporation of America, GEO Group i Cornell Companies. Przykładowo Corrections Corporation of America zwiększyła w roku 2008 zysk o około 300 milionów dolarów do sumy 1,6 miliarda. Większość z więźniów to stosunkowo młodzi mężczyźni. W Stanach Zjednoczonych w 2014 około 4% mężczyzn – czarnych lub pochodzenia latynoskiego – przebywało w więzieniu. W miastach takich jak Waszyngton i Baltimore ponad połowa czarnych mężczyzn w wieku od 18 do 30 lat przebywa w więzieniach, na zwolnieniu warunkowym lub jest w trakcie probacji, a odpowiednio dla całych Stanów Zjednoczonych – średnio co osiemnasty dorosły mężczyzna. Statystycznie czarni trafiają do więzień pięciokrotnie częściej niż biali i trzykrotnie częściej niż Latynosi.

    Pentagon (z ang. Pięciokąt) – siedziba Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych, stąd też "Pentagonem" jest często określany sam Departament Obrony.Desant – operacja taktyczna przeniesienia wojsk na teren przeciwnika, w celu wykonania określonego zadania, najczęściej opanowania terenu przeciwnika lub uchwycenia punktów o istotnym znaczeniu. W zależności od wykorzystanego do tego celu środka transportu wyróżnia się desant morski, lądowy lub powietrzny (szybowcowy, spadochronowy lub śmigłowcowy).

    W 37 stanach za najcięższe przestępstwa orzekana i wykonywana jest kara śmierci. W Stanach Zjednoczonych średnio na 100 000 mieszkańców jest 509 więźniów, a biorąc również pod uwagę więzienia lokalne liczba ta rośnie do 750. Ciągła tendencja wzrostowa liczby więźniów jest zupełnie przeciwna statystykom przestępczości, które pokazują w latach 1988–2008 ponad 25% spadek.

    Wskaźnik rozwoju społecznego (ang. Human Development Index, HDI; czasem tłumaczony jako „wskaźnik rozwoju ludzkiego”) – syntetyczny miernik opisujący efekty w zakresie społeczno-ekonomicznego rozwoju poszczególnych krajów (stąd czasem nazywany wskaźnikiem rozwoju społeczno-ekonomicznego). System ten wprowadzony został przez ONZ dla celów porównań międzynarodowych. Wskaźnik został opracowany w roku 1990 przez pakistańskiego ekonomistę Mahbuba ul Haqa. Od 1993 wykorzystuje go w swoich corocznych raportach oenzetowska agenda ds. rozwoju (UNDP).Bank inwestycyjny – to bank specjalizujący się w transakcjach inwestycyjnych. Zajmuje się przede wszystkim emisją i handlem papierami wartościowymi dla swoich klientów. Może zajmować się również przejęciami oraz fuzjami.

    Legenda:

  • brązowy – stan stosuje tylko tę metodę,
  • pomarańczowy – podstawowa metoda wykonywania kary, obok innych,
  • żółty – drugorzędna metoda wykonywania kary,
  • zielony – stany dawniej ją wykonujące, lecz obecnie już nie,
  • niebieski – dany sposób nie był nigdy praktykowany.
  • Podział terytorialny

    Mapa administracyjna kraju
    Animacja przyłączania kolejnych terytoriów do Stanów Zjednoczonych

    50 stanów (poniżej) + 1 okręg (Okręg stołeczny – dystrykt Kolumbii (District of Columbia)). Wszystkie stany USA (z wyjątkiem Alaski i Luizjany) dzielą się na hrabstwa (w Luizjanie używana jest nazwa „parafii” w odniesieniu do hrabstw) – jest ich 3048. Uwaga: Niektóre jurysdykcje nazywają siebie „wspólnotami” (Commonwealth), a nie stanami (State).

    Jefferson Airplane – amerykańska grupa rockowa powstała w 1965 i rozwiązana w 1973. Zespół był jedną z grup grających amerykańskiego psychodelicznego rocka, acid rocka i hipisowskiego folk rocka. Zespół ten powiązany był amerykańskim ruchem hippisowskim. Muzyka grupy charakteryzowała się długimi gitarowymi riffami oraz czystymi wokalami, z których na czoło wysuwał się egzaltowany śpiew wokalistki. Teksty grupy obracały się wokół anarcho-lewicowych i antywojennych ideologii popularnych pośród młodzieży amerykańskiej przełomu lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. W swych tekstach zespół często nawiązywał także do przeżyć związanych z zażywaniem narkotyków i środków psychotropowych. Jeden z największych przebojów grupy White Rabbit, oparty na motywach opowieści Alicja w Krainie Czarów, w istocie dotyczył narkotycznego transu. Podobnym utworem jest jawny hymn na cześć marihuany Mexico, który został ocenzurowany i mimo wysokiej sprzedaży nie pokazywany był w oficjalnych rankingach popularności. Na początku lat siedemdziesiątych czołowi artyści tworzący grupę rozpoczęli swe kariery solowe, z czasem tracąc zainteresowanie wspólnym muzykowaniem. Doprowadziło to do rozpadu grupy. Na jej bazie powstały jednak dwie inne formacje – Hot Tuna i Jefferson Starship, który w późniejszych latach przeistoczył się w Starship. Grupa wystąpiła na obu słynnych festiwalach w Woodstock i Monterey.United Airlines Lot 93 - oznaczenie kodowe regularnego cywilnego lotu z amerykańskiego lotniska Newark International Airport (obecnie Newark Liberty International Airport) w Newark, New Jersey do San Francisco. 11 września 2001 samolot wykonujący ten lot był jednym z czterech porwanych w ramach terrorystycznego zamachu na World Trade Center i Pentagon. Po zamachach zmieniono oznaczenie samolotu z UA93 na UA81.

    Podstawy ustrojowe i podziału terytorialnego Stanów Zjednoczonych określa Konstytucja Stanów Zjednoczonych z roku 1787 (ratyfikowana w 1789), w latach 1795–1992 uzupełniona o 27 poprawek. Wskutek przemian politycznych, jakie dokonywały się na obszarze dzisiejszego USA od XVIII wieku do XX wieku, poszczególne stany różnią się datą wstąpienia do unii.

    Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Środkowej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.Public Broadcasting Service (PBS) (ang. Publiczna Usługa Nadawcza) – amerykańska sieć 354 stacji publicznej telewizji. Jest organizacją non-profit nadającą na terenie Stanów Zjednoczonych, jednak niektóre programy telewizyjne można odbierać w Kanadzie. Jej działania są w dużej mierze finansowane przez Corporation for Public Broadcasting i telewizyjne zbiórki pieniędzy (tzw. pledge drives). Siedziba znajduje się w Arlington w stanie Wirginia. PBS nie jest właścicielem żadnej ze swoich stacji, jedynie udostępnia swój wizerunek. Na antenach pojawia się pasmo dziecięce PBS Kids. Wraz z koncertami, dyskusjami i spektaklami nadawany jest serwis informacyjny PBS Newshour.

    W połowie XVIII wieku istniało tylko trzynaście kolonii amerykańskich, które utworzyły podwaliny dzisiejszego państwa związkowego. Były to: Connecticut, Delaware, Georgia, Karolina Południowa, Karolina Północna, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, Nowy Jork, Pensylwania, Rhode Island i Wirginia. Liczyły one w sumie około półtora miliona mieszkańców.

    Woodstock – nazwa festiwalu muzycznego, który odbył się w dniach 15, 16, 17 i 18 sierpnia 1969 na farmie M. Yasgura w Bethel koło Nowego Jorku. Jego hasłem było: Peace, Love and Happiness (pokój, miłość i szczęście), mimo tego, że festiwal nie był reklamowany w środkach masowego przekazu, przyciągnął ponad 500 tys. ludzi. Ten zaplanowany na trzy dni festiwal stał się pierwszym z wielkich zlotów młodzieżowych w latach 70.Wskaźnik ubóstwa społecznego, HPI (od ang. Human Poverty Index, w dosł. tłum. „wskaźnik ubóstwa ludzkiego”) – syntetyczny miernik opisujący stopień rozwoju społeczno-ekonomicznego, stosowany przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Powszechnie uważa się go za bardziej miarodajny niż produkt krajowy brutto, czy wskaźnik rozwoju społecznego, bowiem w przypadku HPI brane są pod uwagę nie tylko zarobki w odniesieniu do struktury demograficznej, ale też zakres ubóstwa i bezrobocia długoterminowego oraz poziom rozwoju intelektualnego (analfabetyzm).

    Stany federalne

    Alabama, Alaska, Arizona, Arkansas, Connecticut, Dakota Południowa, Dakota Północna, Delaware, Floryda, Georgia, Hawaje, Idaho, Illinois, Indiana, Iowa, Kalifornia, Kansas, Karolina Południowa, Karolina Północna, Kentucky, Kolorado, Luizjana, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Missisipi, Missouri, Montana, Nebraska, Nevada, New Hampshire, New Jersey, Nowy Jork, Nowy Meksyk, Ohio, Oklahoma, Oregon, Pensylwania, Rhode Island, Teksas, Tennessee, Utah, Vermont, Waszyngton, Wirginia, Wirginia Zachodnia, Wisconsin, Wyoming.

    Artykuły konfederacji i wieczystej unii (ang. Articles of Confederation and Perpetual Union), w skrócie często określane po prostu jako artykuły konfederacji to zasady ustrojowe przyjęte wspólnie przez 13 byłych kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej. Zasady zostały uzgodnione przez Kongres Kontynentalny 15 listopada 1777 roku i weszły w życie 1 marca 1781 roku, gdy zostały ratyfikowane przez wszystkie trzynaście stanów, które przyjęły nazwę Stanów Zjednoczonych Ameryki. Artykuły konfederacji zostały zastąpione przez Konstytucję Stanów Zjednoczonych 4 marca 1789 roku.Ustawowa granica ubóstwa – kwota dochodów, która zgodnie z obowiązującą ustawą o pomocy społecznej uprawnia do ubiegania się o przyznanie świadczenia pieniężnego.

    Terytoria zależne

    Samoa Amerykańskie (American Samoa), Baker (Baker Island), Guam, Howland (Howland Island), Jarvis (Jarvis Island), Johnston (Johnston Atoll), Kingman (Kingman Reef), Midway (Midway Islands), Navassa (Navassa Island), Mariany Północne (Northern Mariana Islands), Palmyra (Palmyra Atoll), Portoryko (Puerto Rico), Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych (U.S. Virgin Islands), Wake (Wake Island)

    Camp David, (nazwa oficjalna Naval Support Facility Thurmont, 39°38′54″N 77°27′54″W/39,648333 -77,465000) – rustykalny ośrodek wypoczynkowy rządu USA, gdzie znajduje się znana rezydencja Prezydenta Stanów Zjednoczonych. Camp David zlokalizowany jest na terenie parku góry Catoctin, w hrabstwie Frederick, w stanie Maryland, około 100 km na północ od Waszyngtonu.Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.

    Siły zbrojne

     Osobny artykuł: United States Armed Forces.

    Siły zbrojne Stanów Zjednoczonych są jedną z najsilniejszych, najnowocześniejszych i najdroższych armii świata, przy czym Stany Zjednoczone wydają na armię ponad 4% swojego PKB poprzez budżet, podczas gdy na przykład Niemcy 1,5%. Według rankingu Global Firepower (2014) amerykańskie siły zbrojne stanowią 1. siłę militarną na świecie z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 612,5 mld dolarów (USD).

    Prezbiterianizm lub Kościół Prezbiteriański – część protestanckich kościołów reformowanych. Władze w kościołach sprawują wybierani przez wiernych starsi. Kościoły Prezbiteriańskie zaczęły rozprzestrzeniać się w XVI wieku, impulsem do tego była reformacja zapoczątkowana przez Marcina Lutra w 1517 roku. Głównym propagatorem był John Knox, który był Szkotem, studiował on z Janem Kalwinem w Genewie.Abraham Lincoln (ur. 12 lutego 1809 w hrabstwie Hardin, Kentucky, zm. 15 kwietnia 1865 w Waszyngtonie) – szesnasty prezydent Stanów Zjednoczonych.

    Wojska USA są rozlokowane w wielu miejscach na świecie. Według obowiązującej do 2010 roku doktryny, Stany Zjednoczone miały być w stanie prowadzić dwie konwencjonalne wojny jednocześnie w różnych miejscach świata. W 2010 roku sekretarz obrony Robert Gates zapowiedział prace nad jej zmianą i położeniem większego nacisku na wojnę z terroryzmem i bezpieczeństwem cybernetycznym. Aktualna doktryna armii USA jest w przygotowaniu.

    Robert Michael Gates (ur. 25 września 1943 w Wichita) – sekretarz obrony Stanów Zjednoczonych od 18 grudnia 2006 do 20 stycznia 2009 w gabinecie George’a W. Busha a od 20 stycznia 2009 do 1 lipca 2011 w gabinecie Baracka Obamy, były zastępca dyrektora Centrali Wywiadu Williama Caseya (Deputy Director of Central Intelligence – DDCI), od 6 listopada 1991 do 20 stycznia 1993 dyrektor Centrali Wywiadu – DCI, od 2002 prezydent Texas A&M University.Detroit (wym. [dɨˈtrɔɪt]; z fr. cieśnina) – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan na północnym brzegu rzeki Detroit łączącej jeziora St. Clair i Erie.

    Amerykańskie siły zbrojne składają się z Wojsk Lądowych (United States Army około 500 tys. żołnierzy), Sił Powietrznych (United States Air Force około 370 tys. żołnierzy), Marynarki Wojennej (United States Navy, około 370 tys. żołnierzy) i Korpusu Piechoty Morskiej (United States Marine Corps około 172 tys. żołnierzy). Straż Wybrzeża (United States Coast Guard około 39 tys. strażników) jest jednostką o celach cywilnych i ma ograniczone uprawnienia. Jest jednak zaliczana do sił zbrojnych Stanów Zjednoczonych.

    Reporterzy bez Granic (fr. Reporters Sans Frontières, RSF, ang. Reporters Without Borders, RWB, hiszp. Reporteros Sin Fronteras, RSF) - międzynarodowa organizacja pozarządowa, propagująca i monitorująca prawo do wolności prasy na całym świecie. Nazwa organizacji kojarzy się z organizacją Lekarze bez Granic (fr. Médecins Sans Frontières).Filadelfia (ang. Philadelphia wymowa: /ˌfɪləˈdɛlfiə/) – miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania, u ujścia rzeki Delaware do Atlantyku. Największe pod względem liczby ludności miasto w Pensylwanii i szóste w kraju.

    Demografia

    Wzrost liczby ludności w latach 1790–2010
    Mapa pochodzeń etnicznych

    Według danych amerykańskich (U.S. Census Bureau) w lipcu 2017 liczba ludności przekraczała 325 mln. Próg 300 mln został osiągnięty w październiku 2006.

    Na mapach: 5°53′N 162°05′W/5,883333 -162,083333 Palmyra (ang. Palmyra Atoll) – niewielki atol w północnej części Oceanu Spokojnego w archipelagu Sporadów Środkowopolinezyjskich, na południe od Hawajów, w połowie drogi między nimi a Samoa Amerykańskim. Składa się z około 50 koralowych wysepek o łącznej powierzchni 12 km², porośniętych lasami palmowymi; długość linii brzegowej 14,5 km.Tsunami (jap. 津波, tsunami, pol. fala portowa (tsu – port, przystań; nami – fala) – fala oceaniczna, wywołana podwodnym trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu bądź osuwiskiem ziemi (lub cieleniem się lodowców), rzadko w wyniku upadku meteorytu.

    Szacuje się, że średnio co 12 sekund w Stanach Zjednoczonych przybywa jedna osoba, w tym co 7 sekund rodzi się człowiek, co 12 sekund umiera, a co 32 przybywa z innych państw w wyniku migracji (stan na wrzesień 2017). Ponad 77% ludności mieszka w miastach, wśród których wyróżniają się wielkie aglomeracje (ludność w mln): Nowy Jork 21,1, Los Angeles-San Diego 16,4, Chicago 9,3, San Francisco-Oakland (Bay Area) 7,1, Waszyngton-Baltimore 7,0, Filadelfia 6,1, Boston 5,7, Detroit 5,3, Dallas-Fort Worth 4,4, Houston 4,2. W 61 obszarach metropolitalnych liczących w kwietniu 2000 żyło 138,4 mln mieszkańców, czyli połowa ludności.

    Saga (is. sögur) staroskandynawskie dzieło epickie o legendarnych lub historycznych bohaterach i wybitnych rodach – wyprawach wikingów, migracji na Islandię.Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

    Średnia gęstość zaludnienia wynosi 30,2 os./km². Dla porównania w grudniu 1938 w Stanach Zjednoczonych istniały 982 miasta o liczbie ludności większej niż 10 tys. mieszkańców, z czego 13 miast było ponad pięćsettysięcznych, a 80 miast liczyło 100–500 tys. mieszkańców.

  • Grupy rasowe: ludność biała 72,4%(w tym Latynosi, których populacja stanowi 16,3% całego społeczeństwa), ludność czarna 12,6%, Azjaci 4,8%, Indianie i rdzenni mieszkańcy Alaski (Aleuci, Inuit i Yupik) 0,9%, Hawajczycy i wyspiarze Pacyfiku 0,2%, inni 9,1% (2010).
  • Wyznania: protestantyzm 46,5% (w tym ewangelikalni 25,4%, głównego nurtu 14,7%, historyczne afroamerykańskie wspólnoty protestanckie 6,5%), rzymski katolicyzm 20,8%, mormonizm 1,6%, judaizm 1,9%, islam 0,9%, inne 5,5%, ateizm/brak wyznania 22,8% (2014).
  • Piśmienność: 99% populacji w wieku powyżej 15 lat jest piśmienna.
  • Hollywood – dzielnica miasta Los Angeles w Stanach Zjednoczonych i najważniejszy ośrodek amerykańskiej kinematografii. Słowo Hollywood jest używane jako skrótowa, popularna nazwa dla amerykańskiego przemysłu filmowo-telewizyjnego.Thomas Jefferson (ur. 13 kwietnia 1743 w Shadwell w stanie Wirginia, zm. 4 lipca 1826 w Charlottesville) – amerykański prawnik, działacz niepodległościowy, archeolog, architekt, trzeci prezydent USA (1801–1809), założyciel stanowego University of Virginia. Pochodził z zamożnej rodziny o wysokim statusie społecznym.


    Podstrony: [1] 2 [3] [4] [5] [6] [7] [8]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jidyszייִדיש (dosłownie: żydowski – od pierwotnego określenia w tym języku ייִדיש־טײַטש jidisz-tajcz; żydowski niemiecki) – język Żydów aszkenazyjskich, powstały ok. X wieku w południowych Niemczech na bazie dialektu średnio-wysokoniemieckiego (Mittelhochdeutsch) z dodatkiem elementów hebrajskich, słowiańskich i romańskich.
    Stany Zjednoczone Ameryki – państwo związkowe złożone z 50 stanów, w tym 48 tzw. stanów kontynentalnych oraz stanu Alaska – oddzielonego od pozostałych stanów kontynentalnych obszarem Kanady – i stanu Hawaje, położonego na archipelagu o tej samej nazwie. W 1791 roku wydzielony został dodatkowo okręg stołeczny (Dystrykt Kolumbii, potocznie zwany Waszyngtonem), będący oficjalną stolicą państwa.
    Northrop Grumman Corporation (NYSE: NOC) − amerykański koncern technologiczny i obronny o globalnym zasięgu działania, powstały w wyniku przejęcia w 1994 roku przez Northrop Corporation wytwórni lotniczej Grumman Aircraft Engineering Corporation. Northrop Grumman jest jednym z przedsiębiorstw wielkiej piątki amerykańskiego przemysłu obronnego, trzecim na świecie dostawcą produktów i usług obronnych oraz największym producentem okrętów.
    Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT od ang. Personal Income Tax, czyli podatek od dochodów osobistych) – podatek bezpośredni obejmujący dochody uzyskiwane przez osoby fizyczne.
    Według danych oficjalnych pochodzących z 2012 roku Stany Zjednoczone posiadały ponad 300 miast o ludności przekraczającej 100 tys. mieszkańców. Stolica kraju Waszyngton znajduje się dopiero w trzeciej dziesiątce największych miast. Nowy Jork jako jedyne miasto liczyło ponad 5 milionów mieszkańców; 8 miast z ludnością 1÷5 mln.; 25 miast z ludnością 500÷1000 tys.; 266 miast z ludnością 100÷500 tys. oraz reszta miast poniżej 100 tys. mieszkańców.
    Partia Republikańska (ang. Republican Party) – amerykańska konserwatywna partia polityczna założona w 1854. Jedna z dwóch głównych sił politycznych w USA, obok Partii Demokratycznej. Potocznie nazywana „Grand Old Party” (GOP).
    Joseph Raymond "Joe" McCarthy (ur. 14 listopada 1908 w Grand Chute, Wisconsin, zm. 2 maja 1957 w Bethesda, Maryland) – polityk amerykański, przez dwie kadencje (w latach 1947-1957) był senatorem z ramienia Partii Republikańskiej ze stanu Wisconsin.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.315 sek.