• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stanowisko - hydrotechnika

    Przeczytaj także...
    Kanał wodny – sztuczny ciek, fragment drogi wodnej, którego celem jest połączenie istniejących naturalnych dróg wodnych. Tak powstałe drogi wodne znacznie ułatwiają żeglugę i wydatnie skracają czas podróży statków.Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. starożytna Viadua, Suevus, łac. średniowiecza Oddera (w Dagome iudex), Odera; łac. renesansowa Viadrus (od 1543)) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).
    Jaz – budowla hydrotechniczna wybudowana w poprzek rzeki lub kanału piętrząca wodę, w celu utrzymania stałego poziomu rzeki dla celów żeglugowych lub (w ograniczonym zakresie) zabezpieczenia przed powodzią, zaopatrywania w wodę oraz do celów energetycznych. Równolegle do jazu czasami buduje się też śluzy umożliwiające żeglugę poniżej jazu i przepławki dla ryb.
    Jaz Psie Pole: po lewej stanowisko górne, wyższy poziom wodny; po prawej stanowisko dolne, niższy poziom wody

    Stanowisko – odcinek cieku wodnego, zawarty pomiędzy dwoma kolejnymi stopniami wodnymi położonymi na danym cieku wodnym. Pojęcie to obejmuje także przypadki krańcowe, tzn. stanowisko dolne ostatniego (dolnego) stopnia wodnego na danym cieku, obejmuje dolny odcinek cieku poniżej stopnia i odpowiednio stanowisko górne pierwszego na cieku stopnia wodnego, obejmuje odcinek cieku powyżej tego pierwszego stopnia wodnego. Szczególnie czytelnym podziałem na stanowiska charakteryzuje się rzeka skanalizowana, tj. rzeka zestopniowana, której każdy odcinek znajduje się w zasięgu oddziaływania określonego stopnia wodnego, np. Odra od Koźla (górny, pierwszy stopień wodny) do Brzegu Dolnego (dolny, ostatni stopień wodny – Stopień wodny Brzeg Dolny), obejmujący 187 km odcinek tej rzeki. Również na kanałach wodnych, żeglugowych występuje podział na odpowiednie odcinki – stanowiska – rozdzielone kolejnymi śluzami lub innymi urządzeniami, np. Północna Droga Wodna we Wrocławiu (kolejno: Śluza Bartoszowice, Śluza Zacisze, Śluza Różanka, Śluzy Rędzin). W przypadku zapór górne stanowisko obejmuje zbiornik wodny utworzony poprzez budowę danej zapory, a dolne to urządzenia wypadowe dla tej zapory. W przypadku kaskady zapór na cieku może również występować ciąg następujących po sobie stanowisk, np. istniejący zalążek planowanej niegdyś kaskady górnego Sanu, tj. Zapora Solińska (górne stanowisko: Jezioro Solińskie, dolne stanowisko: Jezioro Myczkowskie), Zapora Myczkowska (górne stanowisko: Jezioro Myczkowskie, dolne stanowisko: San).

    Kanał Żeglugowy (Kanał Nawigacyjny) we Wrocławiu to kanał wodny, wybudowany w celu ułatwienia żeglugi i dostosowania węzła wodnego we Wrocławiu, do rosnących potrzeb transportowych, na rzece Odra. Przeprowadzony został na północ od centrum miasta. Kanał został wybudowany, wraz z Kanałem Powodziowym, w latach 1912-1917 (1913-1917). Projektantem kanału był Christian Nakonz.Stan wody jest to wzniesienie zwierciadła wody w cieku ponad umowny poziom odniesienia (co nie jest równoznaczne z głębokością cieku). Należy rozróżnić pojęcia stan wody i poziom wody. Są to te same wielkości fizyczne, jednak podawane względem różnych odniesień. Poziomy terenu liczymy od przyjętego poziomu morza, dlatego wysokość na której znajdują się obiekty na Ziemi wyrażamy w metrach nad poziomem morza. W Polsce sieć wodowskazowa odniesiona jest obecnie do poziomu morza w Kronsztadzie w Rosji.
    Śluza Zacisze: za zamknięciem górnym (wrota wsporne), stanowisko górne – Kanał Żeglugowy

    Jak wyżej zapodano, konkretne stanowisko może być stanowiskiem:

  • górnym i
  • dolnym,
  • przy czym podział ten odnieść można tylko do określonej, konkretnej budowli piętrzącej. To samo stanowisko bowiem może być dla jednej budowli piętrzącej stanowiskiem dolnym, a dla kolejnej (następnej) stanowiskiem górnym (patrz: przykład wyżej – Jezioro Myczkowskie, której jest stanowiskiem dolnym dla Zapory Solińskiej i stanowiskiem górnym dla Zapory Myczkowskiej). Inny przykład to Kanał Żeglugowy we Wrocławiu, którego zasadniczy, środkowy odcinek jest stanowiskiem dolnym dla Śluzy Bartoszowice i równocześnie stanowiskiem górnym dla Śluzy Zacisze. Jedynie dolne stanowisko ostatniej budowli piętrzącej nie jest stanowiskiem górnym, żadnego (jakiegokolwiek) stopnia wodnego i stanowisko górne pierwszej budowli piętrzącej nie jest stanowiskiem dolnym dla żadnego (jakiegokolwiek) stopnia wodnego.

    Budowla piętrząca – rodzaj budowli hydrotechnicznej umożliwiający stałe lub okresowe piętrzenie wody (a także innych substancji płynnych lub półpłynnych), ponad przyległy teren albo akwen. Podstawowym aktem prawnym w Polsce definiującym wymagania techniczno-budowlane dla budowli piętrzących jest wydane na podstawie odpowiedniej delegacji ustawowej, zawartej w Prawie budowlanym, rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowanie.Koźle (cz. Kozlí, niem. Cosel) – dawne miasto, od 1975 część miasta Kędzierzyna-Koźla (województwo opolskie), nad Odrą, w pobliżu ujścia Kanału Gliwickiego i Kłodnicy do Odry, na Górnym Śląsku. Koźle prawa miejskie otrzymało w 1281 (lokowane było na prawie magdeburskim) i należy do najstarszych miejscowości śląskich. Było stolicą księstwa piastowskiego. Obecnie część miasta Kędzierzyn-Koźle, wyraźnie odrębna terytorialnie.

    I analogicznie do powyższego, z punktu widzenia stanowiska, można wyróżnić:

  • stopień wodny górny dla stanowiska i
  • stopień wodny dolny dla stanowiska, zamykający dane stanowisko, który steruje poziomem wody w danym stanowisku.
  • Stan wody w danym stanowisku kształtowany jest więc przez stopień dolny dla stanowiska (zamykający dane stanowisko), bowiem budowla piętrząca ma wpływ i steruje poziomem wody swojego stanowiska górnego. Poziomy wodny na kolejnych stanowiskach, podczas normalnej eksploatacji obiektów, są różne, tworząc „schodkowy” układ poziomów wody od najwyższego na stanowisku górnym pierwszego stopnia wodnego na cieku, do najniższego na stanowisku dolnym ostatniego stopnia wodnego.

    Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław I – jaz położony we Wrocławiu na rzece Odrze. a dokładniej na jej odnodze, tzw. Odrze Południowej, w ramach Wrocławskiego Węzła Wodnego. Jaz ten wchodzi razem ze Śluzą Mieszczańską, Jazem Elektrowni Wodnej Wrocław II i innymi budowlami, w skład Mieszczańskiego Stopnia Wodnego – Śródmiejskiego Węzła Wodnego Dolnego. Jaz ściśle współpracował z elektrownią wodną I (Południową) – utrzymywał na jej potrzeby odpowiedni poziom piętrzenia, niezbędny do uzyskania jak największej produkcji energii elektrycznej; oraz współpracował z jazem i elektrownią II (Północną). Położony jest w 252,45 km biegu rzeki. Jaz ten budowany był w latach 1921–1924, a 1959 roku został gruntownie przebudowany dla potrzeb zwiększenia poziomu piętrzenia o 96 cm. Po tzw. powodzi tysiąclecia wykonano niezbędne remonty w rejonie jazu, w tym między innymi przylegających nabrzeży. Obecnie, w związku z udostępnieniem przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu dla potrzeb żeglugi Śródmiejskiego Węzła Wodnego, jazy elektrowni piętrzą także wodę dla żeglugi i powstałych tu przystani jachtowych (np. Marina Topacz) oraz pasażerskich.Brzeg Dolny (niem. Dyhernfurth) – miasto w woj. dolnośląskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Brzeg Dolny. Historycznie leży Dolnym Śląsku. Miasto położone jest na prawym brzegu Odry, w odległości 31 km na północny zachód od Wrocławia stanowiąc tym samym przedłużenie miejsko-przemysłowej aglomeracji wrocławskiej.
    Stopień Wodny Rędzin: stanowisko górne powyżej stopnia biegnie w kierunku centrum miasta, stanowisko dolne poniżej stopnia w kierunku Brzegu Dolnego

    W bardziej rozbudowanych węzłach wodnych dane stanowisko może mieć kilka budowli piętrzących górnych oraz kilka budowli piętrzących dolnych. Przykładem może być we Wrocławskim Węźle Wodnym stanowisko w ramach którego zbiegają się wszystkie trzy szlaki wodne przebiegające przez Wrocław, ograniczone następującymi stopniami wodnymi:

    Mieszczański Stopień Wodny – stopień wodny we Wrocławiu położony w Śródmiejskim Węźle Wodnym – Dolnym. Stopień piętrzy wody największej z rzek przepływającej przez miasto – Odry. Zlokalizowany jest na jej śródmiejskim ramieniu przepływającym przez centrum miasta.Zbiornik wodny – zagłębienie terenu wypełnione wodą stojącą (w przeciwieństwie do cieków – wód płynących).
  • jako dolny stopień dla tego stanowiska: Stopień Wodny Rędzin (Jaz Rędzin, Śluza Rędzin),
  • jako górne stopnie dla tego stanowiska:
  • Stopień Wodny Różanka (Jaz Różanka, Śluza Różanka), na Głównej (Północnej) Drodze Wodnej,
  • Stopień Wodny Psie Pole (Śluza Miejska), na Miejskiej Drodze Wodnej (szlaku bocznym),
  • Mieszczański Stopień Wodny (Śluza Mieszczańska, Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław I, Jaz Elektrowni Wodnej Wrocław II, Elektrownia Wodna Wrocław I, Elektrownia Wodna Wrocław II), na śródmiejskim szlaku wodnym.
  • jaz na rzece Blizna, widok od strony stanowiska dolnego w kierunku stanowiska górnego

    Uwagi

    1. Według innych źródeł 184,5 km – zobacz: Tomasz Moś, Żegluga śródlądowa (diagnoza).
    2. Obecnie trwa budowa stopnia wodnego Malczyce, po jej zakończeniu odcinek skanalizowany rzeki wydłuży się o kolejne stanowisko o długości 17,5 km – zobacz: Transport wodny, na Oficjalnej Stronie „Programu dla Odry-2006”.

    Przypisy

    1. Warto zobaczyć: Zbigniew Szling, Jan Winter, Drogi wodne śródlądowe.
    2. Tomasz Moś: Część VII Żegluga śródlądowa (diagnoza) (pol.). W: Program Rozwoju Infrastruktury Transportowej i Komunikacji dla Województwa Dolnośląskiego [on-line]. bip.umwd.pl – Biuletyn Informacji Publicznej, Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego, Wrocław, maj 2006 r. [dostęp 2010-10-14]. s. 35.
    3. 6.5 Transport wodny (pol.). www.programodra.pl – Oficjalna Strona „Programu dla Odry-2006”. [dostęp 2010-10-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-10-18)].
    4. Warto zobaczyć: Zespół autorski: dr inż. kpt. ż.ś. Jacek Trojanowski – kierownik pracy, dr kpt. ż.ś. Krzysztof Woś, dr inż. Anna Galor, dr inż. Bogusz Wiśnicki, mgr inż. Marcin Breitsprecher, Analiza potrzeb inwestycyjnych w zakresie żeglugi śródlądowej na rzece Odrze w latach 2007–2013 (pdf), Akademia Morska w Szczecinie. Instytut Inżynierii Transportu. Zakład Żeglugi Śródlądowej i Gospodarki Wodnej, Szczecin 2006.
    5. Stanisław Sieradzki: Sztuczne jeziora w Solinie i Myczkowcach (pol.). www.biblioteka.sanok.pl. [dostęp 2010-10-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-09-29)]. s. 4.
    6. Bieszczadzki Park Narodowy (pol.). www.ooh.pl – Turystyczne Podkarpacie. [dostęp 2010-10-14].

    Bibliografia[]

  • Wiesław Depczyński, Andrzej Szamowski: Budowle i zbiorniki wodne. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, 1997, seria: Inżynieria Środowiska. ISBN 83-87012-66-1. (pol.)
  • Zbigniew Szling, Jan Winter: Drogi wodne śródlądowe. Wrocław: Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, 1988, seria: skrypt Budownictwo. (pol.)
  • Jan Kulczyk, Jan Winter: Śródlądowy transport wodny. Wrocław: Wydawnictwo Politechniki Wrocławskiej, 2003. (pol.)
  • Zespół autorski: dr inż. kpt. ż.ś. Jacek Trojanowski – kierownik pracy, dr kpt. ż.ś. Krzysztof Woś, dr inż. Anna Galor, dr inż. Bogusz Wiśnicki, mgr inż. Marcin Breitsprecher: Analiza potrzeb inwestycyjnych w zakresie żeglugi śródlądowej na rzece Odrze w latach 2007–2013 (pol.). Akademia Morska w Szczecinie, Instytut Inżynierii Transportu, 2006. [dostęp 2010-05-31]. s. 56.
  • Julian Wołoszyn, Włodzimierz Czamara, Ryszard Eliasiewicz, Jerzy Krężel: Regulacja rzek i potoków. Wyd. II zmienione. Wrocław: Wydawnictwo Akademii Rolniczej we Wrocławiu, 1994. ISBN 83-85582-45-2. (pol.)
  • Konstrukcje Budowli Regulacyjnych (pol.). W: Wykłady [on-line]. Akademia Rolnicza w Poznaniu, Wydział Melioracji i Inżynierii Środowiska, Katedra Budownictwa Wodnego. [dostęp 2010-10-06]. s. 21.
  • Wykład 9 (pol.). W: Wykłady [on-line]. SGGW, Zakład Inżynierii Wodnej, Katedra Inżynierii Wodnej i Rekultywacji. [dostęp 2010-10-06]. s. 3.
  • (window.RLQ=window.RLQ||).push(function(){mw.log.warn("Gadget \"edit-summary-warning\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"wikibugs\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"ReferenceTooltips\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");mw.log.warn("Gadget \"main-page\" styles loaded twice. Migrate to type=general. See \u003Chttps://phabricator.wikimedia.org/T42284\u003E.");});
    Jaz Psie Pole – jaz kozłowo-iglicowy, położony we Wrocławiu, wybudowany w ramach Stopnia Wodnego Psie Pole. Jaz piętrzy wody odnogi rzeki Odry – w 2,930 km Starej Odry. Jaz został wybudowany podczas realizacji inwestycji z zakresu hydrotechniki prowadzonej we Wrocławiu, polegającej na przebudowie drogi wodnej na rzece Odra prowadzącej do i przez miasto, ale z pominięciem centrum miasta, tj. Śródmiejskiego Węzła Wodnego. Inwestycja ta była przeprowadzona w latach 1892-1897 i polegała na budowie nowego szlaku żeglugowego, głównie pod kątem możliwości przewozu drogą wodną materiałów masowych, szczególności węgla z Górnego Śląska. W tym celu, częściowo istniejącym wcześniej korytem, służącym do odprowadzenia wód wezbraniowych i powodziowych, a częściowo nowym Kanałem Miejskim przeprowadzono nową drogę wodną, tzw. Drogę Wielkiej Żeglugi, Wrocławski Szlak Miejski.Śluza Różanka (Rosentaler Schleusse) – śluza wodna, komorowa, zlokalizowana na rzece Odrze. Śluza położona jest we Wrocławiu na osiedlu Różanka. Stanowi ona jeden z elementów stopnia wodnego nazywanego Stopniem Wodnym Różanka. Śluza została wybudowana w 1916 r., w ramach inwestycji z zakresu hydrotechniki polegającej na budowie nowej drogi wodnej przeprowadzonej przez miasto w ramach Wrocławskiego Węzła Wodnego, tzw. Wrocławskiego Szlaku Głównego (Północnego).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Żegluga (transport wodny) – jedna z form transportu. Oznacza w szczególności przewóz statkami, w celach zarobkowych, pasażerów i ładunków, przez wody morskie lub śródlądowe.
    Stopień Wodny Psie Pole (Miejski Stopień Wodny), to stopień wodny położony we Wrocławiu, na bocznym ramieniu rzeki Odra i kanale lateralnym, tj. na Starej Odrze oraz na Kanale Miejskim. Stopień wodny powstał podczas wielkiej inwestycji z zakresu hydrotechniki prowadzonej w mieście, tzw. I kanalizacji Odry, tj. budowy Drogi Wielkiej Żeglugi. Inwestycja ta miała na celu dostosowanie Odry do potrzeb ówczesnej żeglugi oraz zapewnienie ochrony przeciwpowodziowej miasta, ale z pominięciem jego centrum, tj. Śródmiejskiego Węzła Wodnego. Przeprowadzona była w latach 1892–1897.
    Jaz Rędzin – jaz położony we Wrocławiu na rzece Odra, w ramach Wrocławskiego Węzła Wodnego. Jaz ten wchodzi razem ze Śluzami Rędzin w skład Stopnia Wodnego Rędzin – ostatniego stopnia wodnego w obrębie miasta Wrocław, na Odrzańskiej drodze wodnej. Położony jest w 260,70 km biegu rzeki. Jaz Rędzin budowany był w latach 1913-1917, w ramach budowy nowej drogi wodnej przez miasto, tzw. Głównej Drogi Wodnej. Dalsza jego rozbudowa trwała do 1926 roku.
    Śluza Miejska (Untere Schleuse, Groeschel Schleus, Gröschelschleuse), to śluza wodna, komorowa, zlokalizowana na rzece Odra, w 256,95 km biegu rzeki, w 6+950 km kanału Kanału Miejskiego. Śluza została wybudowana w ramach inwestycji z zakresu hydrotechniki prowadzonej we Wrocławiu, w ramach przebudowy drogi wodnej na rzece Odra prowadzącej do i przez miasto, ale z pominięciem centrum miasta i Śródmiejskiego Węzła Wodnego. Inwestycja ta była przeprowadzona w latach 1892-1897 i polegała na budowie nowego szlaku żeglugowego, głównie pod kątem możliwości przewozu drogą wodną materiałów masowych, szczególności węgla z Górnego Śląska. W tym celu, częściowo istniejącym wcześniej korytem, służącym do odprowadzenia wód wezbraniowych i powodziowych, a częściowo nowym Kanałem Miejskim przeprowadzono nową drogę wodną, tzw. Drogę Wielkiej Żeglugi, Wrocławski Szlak Miejski.
    Analogia (gr. αναλογια – odpowiedniość, podobieństwo) – orzekanie o pewnych cechach omawianego przedmiotu (rzeczy, osoby, pojęcia itp.) na zasadzie jego podobieństwa do innego przedmiotu (dla którego odpowiednie cechy są określone i znane) lub równoległości występujących pomiędzy nimi innych cech. Pojęcie analogii jest szeroko stosowane w filozofii, prawie, matematyce, statystyce itd.
    Zapora wodna – rodzaj budowli hydrotechnicznej, bariera przegradzająca dolinę rzeki w celu spiętrzenia wody, zwykle betonowa, żelbetowa lub ziemna.
    Śluza Mieszczańska – śluza wodna, komorowa, zlokalizowana na rzece Odrze, położona w przekopie wykonanym przy jej odnodze nazywanej Odrą Południową. Śluza położona jest we Wrocławiu, pomiędzy Starym Miastem i Nadodrzem. Śluza została wybudowana w latach 1792–1794 jako śluza drewniana, następnie została przebudowana, w latach 1874 - 1879, w nieco innymi miejscu jako murowana. Stanowi ona jeden z elementów stopnia wodnego, w odniesieniu do którego stosuje się nazwę: Mieszczańskim Stopniem Wodnym, położonego w obrębie Śródmiejskiego Węzła Wodnego – Dolnego. W okresie powojennym zaprzestano użytkowania tego szlaku wodnego, a tym samym nie przeprowadzano niezbędnych napraw eksploatacyjnych i remontów. Dopiero w 2000 roku przeprowadzono gruntowny remont śluzy, umożliwiający oddanie jej do eksploatacji. Ze względu na niewielkie wymiary tej śluzy i poprzedniej na szlaku (Śluzy Piaskowej), ta droga wodna nie ma większego znaczenia transportowego, towarowego. Obecnie jednak następuje aktywizacja turystyki i rekreacji wodnej także w obszarze otwartego dla żeglugi Śródmiejskiego Węzła Wodnego, szczególnie po oddaniu do użytkowania przystani śródmiejskich – Mariny Topacz, kilku przystani pasażerskich białej floty, Zatoki Gondoli.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.049 sek.