• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stanisław Rospond - językoznawca

    Przeczytaj także...
    Wrocławskie Towarzystwo Naukowe (ang. Wrocław Scientific Society) powstało w 1946 z inicjatywy prof. Stanisława Kulczyńskiego, późniejszego długoletniego prezesa, jako kontynuacja Towarzystwa dla Popierania Nauki Polskiej we Lwowie (1901–1919) i następnie Towarzystwa Naukowego we Lwowie (1920–1939).Uniwersytet Wrocławski (UWr) – jeden z osiemnastu państwowych uniwersytetów klasycznych w Polsce z siedzibą we Wrocławiu, kształcący na kierunkach humanistycznych i ścisłych. Powstał pierwotnie w 1702 roku jako Leopoldina, a 24 sierpnia 1945 roku został przekształcony na polską uczelnię akademicką. Uczelnia swoimi tradycjami odwołuje się do niemieckich uczelni wrocławskich oraz Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Jest jedną z najważniejszych i najstarszych uczelni we Wrocławiu, na której studiuje blisko 31,6 tysięcy studentów.
    Komitet Słowiański w Polsce – organizacja społeczno-polityczna powstała w 1945 roku, koncentrowała się na organizowaniu głównie działalności propagandowej, celem umacniania przyjaźni i ścisłego związku narodów słowiańskich z ZSRR.

    Stanisław Rospond (ur. 19 grudnia 1906 w Liszkach pod Krakowem, zm. 16 października 1982 we Wrocławiu) – polski językoznawca, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, autor wielu prac onomastycznych wykorzystujących materiał polski i słowiański. Twórca klasyfikacji strukturalnej antroponimów i toponimów, słowotwórstwa onomastycznego oraz prac z zakresu antroponimii i etymologii.

    Habilitacja (z łac. habilitas – zdatność, zręczność) – posiadające różny zakres, w zależności od sytuacji prawnej w danym kraju, uprawnienie do:Toponimia (toponomastyka, toponomia, toponimika; z gr. topos – miejsce, onoma – nazwa) – dział onomastyki zajmujący się nazwami miejsc (np. nazwami osad ludzkich - miast, wsi, przysiółków – ojkonimia), nazwami państw i krajów, nazwami fizjograficznymi (obiektów fizjograficznych), nazwami rzek, jezior (hydronimia), lasów, pól, gór (oronimia), a także nazwami miejskimi (urbanonimy), nazwami ulic i placów, nazwy terenowe (mikrotoponimy). Badania nad toponimami mogą dostarczyć informacji od strony językowej (słowotwórstwo, deklinacja rzeczowników, koniugacja czasowników,etymologia, fonetyka w ujęciu historycznym), jak i powiązań z historią społeczeństwa (np. z rozwojem osadnictwa, zadaniami produkcyjnymi, zmianą mieszkańców) i ich języka.

    Życiorys[]

    Wcześnie osierocony (ojciec Jan zginął w czasie I wojny światowej w 1916 r.), pozostawał pod opieką swego wuja, biskupa Stanisława Rosponda. Absolwent gimnazjum św. Anny. Studiował slawistykę i polonistykę na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, kończąc ją w styczniu 1929 r., a w listopadzie tegoż roku broniąc doktorat. W 1929 r. pracował jako asystent w UJ, w latach 1929-1931 wykładał język polski w Lyonie, po wyjeździe z Francji, do 1933 przebywał na stypendium w Jugosławii, następnie uczył w krakowskim gimnazjum Pijarów do 1936, w którym to roku został starszym asystentem na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie jako docent pozostawał w latach 1939–1941. W 1937 r. habilitował się na tej uczelni. Od 1941 r. do końca wojny mieszkał u swojej rodziny w Liszkach, gdzie przeżył pacyfikację tej wsi przez Niemców, którą opisał w książce "Zginęli na polu chwały" (wyd. 1946, 1993 i 2009). W listopadzie 1945 r. wrócił na Uniwersytet Jagielloński, jednak wkrótce potem przeniósł się do Wrocławia z zamiarem utworzenia Katedry Języka Polskiego na tamtejszym uniwersytecie, którą kierował do 1969 i gdzie uzyskał stopień profesora nadzwyczajnego w 1946 r. oraz pełnił funkcję dziekana Wydziału Filologicznego w latach 1958–1960. W latach 1950–1954 był współzałożycielem i rektorem (1952-1954) Wyższej Szkoły Pedagogicznej we Wrocławiu, gdzie po przeniesieniu do Opola kierował jej Katedrą Języka Polskiego. Był współzałożycielem Instytutu Śląskiego w Opolu, Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego, kierownik sekcji naukowo-wydawniczej oddziału Komitetu Słowiańskiego we Wrocławiu.

    Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.

    Od 1945 przewodniczył podkomisji śląskiej Komisji Ustalania Nazw Miejscowości. W 1946 zainicjował prace nad Słownikiem nazwisk śląskich, zaś w 1951 wydał dwutomowy Słownik nazw geograficznych Polski zachodniej i północnej. Był autorem i współautorem ponad sześciuset prac naukowych, w tym kilkunastu książek i wielu słowników, obejmujących zagadnienia slawistyczne, polonistyczne i śląskoznawcze (głównie z zakresu historii języka). Do najważniejszych prac należały: Gramatyka historyczna języka polskiego, Polszczyzna śląska, Dzieje polszczyzny śląskiej, Nazwiska Ślązaków, Nazwy patronimiczne na Śląsku.

    Onomastyka (ang. onomastics, franc. onomastique, niem. Onomastik lub Namenkunde) – dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (zwanych też onimami), czyli odnoszących się do konkretnych przedmiotów, a nie ich klasy (por. gr. ónōma, oznaczającego imię). Onomastyka zajmuje się m.in. nazwami miejscowości, imionami, nazwiskami.Komisja Ustalania Nazw Miejscowości przy Ministerstwie Administracji Publicznej (KUNM) – państwowy organ administracyjny powstały 1934 roku, a po wojnie reaktywowany w 1945, działający głównie na terenach tzw. Ziem Odzyskanych.

    Pochowany na cmentarzu Grabiszyńskim .

    Nagrody i upamiętnienie[]

  • jugosławiański Order św. Sawy (V klasa), lata 30.
  • jest patronem szkoły podstawowej w Żyrowej (od r. 1984) oraz ulic w Opolu, Szczecinie i Wrocławiu, w 2006 r. na budynku filologii polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego odsłonięto dedykowaną mu tablicę pamiątkową.
  • Przypisy

    1. Rospond 2009
    2. Rospond 2009
    3. Rospond 2009
    4. Rospond 2009
    5. Rospond 2009
    6. Rospond 2009
    7. Rospond 2009
    8. Rospond 2009
    9. Rospond 2009
    10. Rospond 2009
    11. Strona SP [1]
    12. Rospond 2009
    13. Rospond 2009

    Bibliografia[]

  • Jan Miodek, Stanisław Rospond, [w:] Odpowiednie dać rzeczy słowo, Wrocław 1987 (za Wypowiedzi współpracowników o Stanisławie Rospondzie. ifp.uni.wroc.pl. [dostęp 2008-10-16].).
  • Rospond Stanisław (ksiądz), 2009. Nota o autorze. W: Stanisław Rospond. Zginęli na polu chwały. Wydanie 3. Wydawnictwo Instytutu Teologicznego Księży Misjonarzy, Kraków. ISBN 978-83-7216-787-3.
  • Bogdan Siciński, Stanisław Rospond, [w:] Uczeni wrocławscy, Wrocław (za Wypowiedzi współpracowników o Stanisławie Rospondzie. ifp.uni.wroc.pl. [dostęp 2008-10-16].).

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie (znane również jako Kolegium Nowodworskie, Nowodworek), dawne Gimnazjum św. Anny – jedna z najstarszych istniejących i nieprzerwanie działających w Polsce szkół średnich o charakterze świeckim.16 października jest 289. (w latach przestępnych 290.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 76 dni.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    I wojna światowa – konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 (w latach 20. i 30. XX wieku nazywany "wielką wojną") pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytanią, Francją, Rosją, Serbią, Japonią, Włochami (od 1915) i Stanami Zjednoczonymi (od 1917), a państwami centralnymi, tj. Austro-Węgrami i Niemcami wspieranymi przez Turcję i Bułgarię.
    Etymologia, źródłosłów – dział językoznawstwa badający pochodzenie wyrazów, zmiany ich znaczenia i formy w miarę upływu czasu. Jednocześnie wyraz ten oznacza objaśnienie pochodzenia konkretnego wyrazu i jego znaczenia.
    Wyższa Szkoła Pedagogiczna we Wrocławiu – państwowa uczelnia zawodowa o profilu pedagogicznym, która funkcjonowała we Wrocławiu w latach 1950-1954.
    Języki słowiańskie – grupa języków w obrębie podrodziny bałtosłowiańskiej rodziny języków indoeuropejskich. Pochodzą od języka prasłowiańskiego, który rozpadł się na dialekty regionalne w wyniku wielkiej ekspansji Słowian w pierwszej połowie I tysiąclecia n.e. Używanie języków słowiańskich jest najwyraźniejszym wyznacznikiem przynależności do ludów słowiańskich, które prócz języków łączy kultura i pochodzenie.
    Jugosławia – nazwa państwa narodów południowosłowiańskich (słowo jug w większości języków owych narodów oznacza "południe"), używana do 1918 r. jako koncepcja polityczna, od 1918 dla Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, następnie od 1929 r. już oficjalne dla Królestwa Jugosławii, od 1943 r. Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, a po jej rozpadzie (w latach 1991-1992) dla Federalnej Republiki Jugosławii będącej federacją Serbii i Czarnogóry – do 2003.
    Stanisław Rospond (ur. 31 sierpnia 1877 w Liszkach, zm. 4 lutego 1958 w Krakowie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup pomocniczy krakowski w latach 1927–1958.
    Żyrowa (niem. Zyrowa) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Zdzieszowice.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.071 sek.