• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Stal narzędziowa

    Przeczytaj także...
    Narzędzie – przedmiot lub urządzenie służące do bezpośredniego oddziaływania w procesie pracy na przedmiot pracy stanowiące wyposażenie człowieka lub maszyny. Większość prostych narzędzi jest maszynami prostymi. Narzędzie pozwala wykonać to, czego przeciętny człowiek nie byłby w stanie wykonać "gołymi rękami", lub ułatwia to, co może wykonać sam. Narzędziami posługują się też niektóre gatunki zwierząt.Stal narzędziowa węglowa – stal narzędziowa, która nie ma większej liczby dodatków stopowych oprócz węgla, którego zawartość mieści się w granicach 0,5–1,3%. Innymi cechami odróżniającymi stale węglowe narzędziowe od stali konstrukcyjnej jest zmniejszona zawartość manganu i drobnoziarnistość.
    Stal narzędziowa stopowa – stal do wyrobu narzędzi zawierająca w swoim składzie dodatek różnych pierwiastków stopowych. Zawartość każdego wynosi ponad 1%, a mogą nimi być wolfram, chrom, wanad, kobalt, molibden i inne.

    Stal narzędziowastal do produkcji narzędzi, elementów przyrządów pomiarowych oraz odpowiedzialnych uchwytów. Stale narzędziowe charakteryzują się wysoką twardością, odpornością na ścieranie, niewielką odkształcalnością i niewrażliwością na przegrzanie. Cechy te osiąga się przez wysoką zawartość węgla i odpowiednią obróbkę cieplną przy narzędziach mało odpowiedzialnych oraz użycie odpowiednich dodatków stopowych połączone z odpowiednią obróbką cieplną w przypadku odpowiedzialnych narzędzi.

    Twardość – cecha ciał stałych świadcząca o odporności na działanie sił punktowych (skupionych). Efektami oddziaływania sił skupionych mogą być odkształcenia powierzchni, zgniecenie jej lub zarysowanie. Definicja twardości jest dość ogólna, stąd mnogość metod i skal pomiarowych.Stal narzędziowa stopowa do pracy na zimno – stal stopowa narzędziowa stosowana na narzędzia do obróbki skrawaniem i plastycznej, które mogą się tylko nieznacznie nagrzewać w czasie pracy. Tego rodzaju stali używa się także do produkcji przyrządów pomiarowych. Od stali do pracy na zimno wymaga się, by zachowała swoje właściwości do temperatury +200 °C.

    Stale narzędziowe dzieli się na:

  • stale narzędziowe węglowe
  • stale narzędziowe stopowe
  • stale do pracy na zimno
  • stale do pracy na gorąco
  • stale szybkotnące.
  • Współcześnie stale narzędziowe, szczególnie te wysokiej jakości, wypierane są przez stellit i węgliki spiekane.

    Obróbka cieplna – zbiorcza nazwa obróbek materiałów metalowych polegających na odpowiednim nagrzewaniu, wygrzewaniu i chłodzeniu do zadanych temperatur i z określoną szybkością, w celu zmiany własności stopu w stanie stałym. Celem stosowania operacji i zabiegów obróbki cieplnej jest np. zmiana własności mechanicznych i plastycznych poprzez zmianę struktury. Operacje te przeprowadza się również z zastosowaniem dodatkowych czynników np. obróbki mechanicznej lub chemicznej.Węglik spiekany (twardy metal, stop spiekany, widia) – materiał narzędziowy uzyskany metodami metalurgii proszkowej z węglików takich metali jak wolfram, tytan, rzadziej tantal, niob, cyrkon lub chrom.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Stal – stop żelaza z węglem, plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie, o zawartości węgla nieprzekraczającej 2,10%, co odpowiada granicznej rozpuszczalności węgla w żelazie (dla stali stopowych zawartość węgla może być dużo wyższa). Węgiel w stali najczęściej występuje w postaci perlitu płytkowego. Niekiedy jednak, szczególnie przy większych zawartościach węgla, cementyt występuje w postaci kulkowej w otoczeniu ziaren ferrytu.
    Stal narzędziowa stopowa do pracy na gorąco - stal stopowa narzędziowa stosowana na narzędzia do obróbki plastycznej na gorąco i do budowy form odlewniczych narażonych na bardzo wysokie temperatury w czasie pracy. Wymaga się, by stale te zachowały swoje właściwości do temperatury +600°C. Osiąga się to poprzez zastosowanie wolframu i molibdenu jako dodatków stopowych nawet do 8-10%, jak to ma miejsce przy stali WWV. Polska Norma wymieniała szereg stali do pracy na gorąco, między innymi WCMB, WNL, WCL, WCLV, WLV, WLK, WWS1 i WWV. Zawartość w nich węgla należy do zakresu 0,25-0,6%, chromu 1,0-5,5%, molibdenu i wolframu 1,0 do 10,0%, manganu w zakresie 1,0%, krzemu 0,2-1,2%, są także obecne pewne dodatki wanadu, berylu, kobaltu i niklu. Obecnie obowiązuje Europejska Norma, gdzie np. X37CrMoV5-1 to odpowiednik dawnego WCL, a 55NiCrMoV7 to dawny WNLV. W praktyce, wobec symbolicznej produkcji krajowych hut stosuje się oznaczenia stali niemieckie, tzw. Werkstoff. WCL to 1.2343, WCLV to 1.2344, WNL to 1.2713, WNLV to 1.2714.
    Stal szybkotnąca HSS (ang. high speed steel) - stal stopowa narzędziowa używana do wytwarzania narzędzi do obróbki skrawaniem przy dużych prędkościach skrawania. Wymaga się od nich zachowania twardości i kształtu, aż do temperatury 600 °C. Cechę tę realizuje się przez zastosowanie dodatków stopowych: węgla 0,75-1,3%, chromu 3,5-5,0%, wolframu 6-19%, wanadu 1,0-4,8%, molibdenu 3,0 do 10%, a w niektórych gatunkach także i kobaltu 4,5-10,0%, oraz odpowiednią obróbkę cieplną. W jej czasie dokonuje się wyżarzania, tak by dodatki stopowe utworzyły związki z węglem, tzw. węgliki, które w znacznym stopniu muszą się rozpuścić w ferrycie. Wymaga to bardzo uważnej i długotrwałej obróbki.
    Dodatek stopowy - metal lub inna substancja dodana w niewielkich ilościach do stopu w celach modyfikacji pewnych jego charakterystyk.
    Stellit - stop odlewniczy kobaltu – do 10%, chromu - 25 do 30% i wolframu 35 - 50% zawierający często także domieszki węgla – 2 do 4%, żelaza i molibdenu. Stellity charakteryzują się bardzo wysoką twardością, do 60 HRC, a zarazem kruchością, wykazują dużą odporność na ścieranie i na wysokie temperatury (do 950 °C).
    Ścieranie (zużycie ścierne) - niszczenie wierzchniej warstwy współpracujących, poruszających się względem siebie części. Ubytek materiału jest spowodowany oddzielaniem cząstek materiału na skutek rysowania, mikroskrawania lub bruzdowania. (Mikroskrawanie to odrywanie nierówności, ubytek. Rysowanie to nieciągłości, pękanie wgłębne. Bruzdowanie to przemieszczenia materiału.)

    Reklama