• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • St Kilda - Szkocja



    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]
    Przeczytaj także...
    Stanowisko archeologiczne - jest to każdy ślad materialnej działalności ludzkiej w przeszłości. Terminem tym określa się zwarty, oddzielony od innych podobnych wycinek przestrzeni w obrębie którego występują źródła archeologiczne wraz z otaczającym je kontekstem.Haskeir (gael. Eilean Hasgeir), znana również jako Great Haskeir (gael. Hasgeir Mhòr) – wysunięta, niezamieszkana wyspa, należąca do archipelagu szkockich Hebrydów Zewnętrznych. Leży 13 kilometrów na północny zachód od North Uist. 1 kilometr na południowy zachód leży Szkier z kolumnady Haskeir Eagach. 40 kilometrów na północny zachód leży archipelag St Kilda.

    St Kilda (gael. Hiort) – odizolowany archipelag odległy o 64 kilometry (40 mil) na północny zachód od North Uist w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Terytorialnie wyspy wchodzą w skład szkockich Hebrydów Zewnętrznych i są ich najbardziej na zachód wysuniętą częścią. Największą z wysp jest Hirta, której klify są najwyższymi w Wielkiej Brytanii. Gaelickojęzyczna ludność prawdopodobnie nigdy nie przekraczała 180, a po 1851 stu mieszkańców. Wszystkich mieszkańców wyspy ewakuowano w 1930 r. Obecnie zamieszkuje ją jedynie personel wojskowy i pracownicy National Trust. Administracyjnie wyspy należą do Comhairle Na h-Eileanan Siar.

    Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. W zależności od podziału wyróżnia się od 20 do 25 gatunków tego rodzaju traw jednorocznych lub trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej. Gatunkiem typowym jest Hordeum vulgare L.. 17 października 2012 r. tygodnik Nature poinformował, że brytyjscy naukowcy rozszyfrowali genom jęczmienia.Kolumna lub filar – geologiczna forma ukształtowania terenu złożona ze stromej, często wręcz pionowej kolumny lub kolumn skalnych w morzu niedaleko wybrzeża. Filary tworzą się gdy klifowa zatoka ulega erozji poprzez działanie fal morskich i wielkich mas wody uderzających o skałę. Siła wody osłabia klif powodując odpadanie części z nich, tworząc tym samym kolumny lub małe wyspy. Potrafią uformować się również gdy most skalny rozsypie się wskutek naturalnych procesów i grawitacji. Kolumna może rozpaść się lub ulec erozji pozostawiając gruzowisko. Kolumny zazwyczaj tworzą się z poziomo zalegających skał osadowych zwłaszcza wapiennych czy piaskowców lub skał wulkanicznych. Jest to spowodowane występowaniem poziomego uławicenia oraz pionowego ciosu.

    Pochodzenie nazwy St Kilda do dziś budzi wiele wątpliwości. Dziedzictwo kulturowe wyspy obejmuje liczne zabytki architektury, w tym z czasów prehistorycznych. Pierwsze pisemne wzmianki o archipelagu pochodzą z okresu późnego średniowiecza. Na wyspie Hirta w XIX wieku odbudowano średniowieczną wioskę, jednak względy religijne, turystyka oraz wpływ I wojny światowej doprowadziły do rozpadu lokalnej społeczności i ostatecznie do całkowitej ewakuacji wyspy w 1930 roku. Historia archipelagu często była natchnieniem dla artystów, powstała nawet na jej temat współczesna opera. W 1957 założono tu niewielką bazę wojskową.

    Torfowisko (ang. peatland, mire, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego, wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.Wielka Brytania, Zjednoczone Królestwo (ang. United Kingdom), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania oraz Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Na wyspie tej znajduje się jedyna granica lądowa Zjednoczonego Królestwa z innym państwem – Irlandią. Poza nią, Wielka Brytania otoczona jest przez Ocean Atlantycki na zachodzie i północy, Morze Północne na wschodzie, kanał La Manche na południu i Morze Irlandzkie na zachodzie.

    Cały archipelag należy do funduszu National Trust for Scotland. W 1986 roku jako czwarty obiekt w Szkocji wyspy zostały umieszczone na liście światowego dziedzictwa UNESCO i jest jednym z niewielu miejsc na świecie, które łączy w sobie niepowtarzalną wartość przyrodniczą i kulturową. Wyspy są lęgowiskiem wielu ważnych gatunków ptaków wodnych, takich jak głuptaki (Morus bassanus), maskonury (Fratercula arctica) czy fulmary (Fulmarus glacialis). Miejscowy strzyżyk Troglodytes troglodytes hirtensis i mysz polna Apodemus sylvaticus hirtensis to endemiczne podgatunki występujące tylko w tym rejonie.

    Wydrzyk wielki, skua (Stercorarius skua) – gatunek dużego ptaka z rodziny wydrzyków (Stercorariidae), występującego na półkuli północnej. Lista światowego dziedzictwa (ang. World Heritage List; fr. Liste du patrimoine mondial) – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2013) 981 obiektów w 160 krajach, w tym 759 obiektów dziedzictwa kulturowego (K), 193 przyrodniczego (P) i 29 mieszanych (K, P). O wpisaniu danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 r. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

    Obecnie w sezonie letnim na wyspach pracują grupy ochotników, zajmujących się rekonstrukcją wielu zniszczonych budynków, dawno opuszczonych przez rdzennych mieszkańców.

    Pochodzenie nazwy[ | edytuj kod]

    Główna Ulica w 1886

    Ponieważ nie ma świętego o imieniu Kilda, powstały różne teorie wyjaśniające pochodzenie nazwy archipelagu. Najwcześniejsze pochodzą z drugiej połowy XVI w. Haswell-Smith (2004) zauważa, że po raz pierwszy pełna nazwa St Kilda pojawia się na holenderskich mapach z 1666 roku, może więc ona pochodzić od skandynawskiego wyrażenia sunt kelda („słodka woda ze studni”) lub od błędnego założenia Holendrów, że nazwa Tobar Childa poświęcona była któremuś ze świętych. (Tobar Childa jest tautologicznym toponimem, składającym się z gaelickiego i nordyjskiego słowa oznaczającego studnię bądź sadzawkę z wodą źródlaną; nazwę tę można by zatem przetłumaczyć jako „studnia studnia”). Martin Martin, który odwiedził to miejsce w 1697 roku, uważa, że nazwa „pochodzi od imienia jednego z mieszkańców wysp i jego imieniem nazwano też wielkie źródło Toubir-Kilda.”

    Nawałnik duży, n. Leacha (Oceanodroma leucorhoa) – gatunek niewielkiego ptaka oceanicznego z rodziny nawałników (Hydrobatidae), zamieszkujący północny Atlantyk i północny Pacyfik. W Polsce pojawia się wyjątkowo.Głaz narzutowy, eratyk, narzutniak (z łac. errare – błądzić) – fragment skały litej, przyniesiony przez lądolód.
    Ulica z nieodrestaurowanymi domami

    Podobnie Charles Maclean w swej pracy z 1972 r. sugeruje, że nazwa wysp pochodzi od zniekształconej staronordyjskiej nazwy źródła na Hircie (Childa) i podaje, że na mapach z 1588 r. wyspy figurują jako Kilda. Spekuluje również, że nazwa może odnosić się do zakonu pustelników (Culdee), którzy mogli sprowadzić na wyspę chrześcijaństwo, lub że jest ona zniekształconą formą gaelickiej nazwy głównej wyspy archipelagu, jako że jej mieszkańcy wymawiali r jak l, zwykle nazywając wyspę Hiltą. Steel (1988) potwierdza ten pogląd, dodając, że wyspiarze wymawiali dźwięk h „nieco gardłowo”, co sprawia, że Hirta w ich wykonaniu brzmiała „prawie” jak Kilta.

    Czaszołka, czareczka (Patella) – jeden z rodzajów w rodzinie Patellidae, grupujący niewielkie i średniej wielkości ślimaki morskie o charakterystycznych czareczkowatych muszlach, występujące głównie w strefie pływów.Jajo – jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków zwierząt. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.
    Carte of Scotlande z 1580 r. ukazująca po lewej Hyrth (t.j. Hirta) oraz Skaldar (Haskeir) na północnym zachodzie

    Maclean sugeruje dalej, że Holendrzy mogli najzwyczajniej popełnić błąd w mapach i pomylić Hirtę ze Skildar – starą nazwą Haskeir, wyspy leżącej dużo bliżej Hebrydów Zewnętrznych. Quine (2000) snuje hipotezę, że współczesna nazwa wynika z całego szeregu błędów kartograficznych, począwszy od staroislandzkiej nazwy Skildir („tarcze”) zapisanej na mapach Nicholasa de Nicolay (1583) jako Skildar. Następnie Lucas J. Waghenaer na swoich mapach z 1592 r. przepisał nazwę błędnie bez końcowego r, za to z kropką po S, co dało S.Kilda. To z kolei zostało przez innych uznane za imię świętego, tworząc tym samym formę używaną przez kolejne stulecia – St Kilda.

    Foka szara (Halichoerus grypus) – gatunek drapieżnego ssaka morskiego z rodziny fokowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Halichoerus.Enric Miralles Moya (ur. 25 lutego 1955, zm. 3 lipca 2000) – hiszpański modernistyczny architekt urodzony w Katalonii. Wielokrotnie nagradzany za swoją pracę.

    Podobnie na wiele sposobów interpretuje się nazwę Hirta, znacznie starszą od obecnie używanej St Kilda. Martin (1703) zapewnia, że „Hirta pochodzi od irlandzkiego Ier, co w tym języku oznacza „zachód”. Maclean przedstawia kilka propozycji, jak choćby (niesprecyzowane) celtyckie słowo oznaczające „mrok” lub „śmierć”, bądź szkockie h-Iar-Tir („zachodnie ziemie”). Na podstawie islandzkiej sagi opisującej trzynastowieczną podróż do Irlandii, w której wspomina się wizytę na wyspie Hirtir, Maclean spekuluje, że wyspa Hirta kształtem przypomina jelenia, Hirtir (staronord. „jelenie”). Steel (1998) przytacza zdanie mieszkającego tam w latach 1829–1844 wielebnego Neila Mackenziego, który uważa, że nazwa wyspy pochodzi od gaelickiego I-Àrd („wysoka wyspa”), a także podaje inną możliwość, że wywodzi się ona ze staronordyjskiego Hirt („pasterz”). W podobnym tonie wypowiada się Murray (1966), spekulując, że źródłosłowem może być staronordyjskie słowo Hirðö, wymawiane jak ‘Hirtha’ („pasterska wyspa”). Wszystkie nazwy wysp i nazwy miejscowe na wyspach szczegółowo omawia Coates (1990).

    Chrześcijaństwo, chrystianizm (gr. Χριστιανισμóς, łac. Christianitas) – monoteistyczna religia objawienia, bazująca na nauczaniu Jezusa Chrystusa zawartym w kanonicznych ewangeliach. Jej wyznawcy uznają w nim obiecanego Mesjasza i Zbawiciela, który ustanowił Królestwo Boże poprzez swoje Zmartwychwstanie. Kanon wiary chrześcijańskiej został spisany w Nowym Testamencie i przekazywany jest przez Kościoły.Natura 2000 – program utworzenia w krajach Unii Europejskiej wspólnego systemu (sieci) obszarów objętych ochroną przyrody. Podstawą dla tego programu są dwie unijne dyrektywy: Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa (Habitatowa). Celem programu jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Wspólne działanie na rzecz zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy w oparciu o jednolite prawo ma na celu optymalizację kosztów i spotęgowanie korzystnych dla środowiska efektów. Jednolite prawo powinno ułatwić współdziałanie wielu instytucji zajmujących się ochroną przyrody stale i tych dla których jest to działanie oboczne. Zadanie i cel rangi europejskiej powinno łatwiej uzyskać powszechną akceptację społeczną, tym bardziej że poszczególne kraje członkowskie są zobowiązane do zachowania na obszarach wchodzących w skład sieci Natura 2000 walorów chronionych w stanie nie pogorszonym, co wcale nie musi wykluczać ich gospodarczego wykorzystania.

    Geografia[ | edytuj kod]

    Archipelag St Kilda

    Wyspy powstały w trzeciorzędzie i składają się z mocno już zwietrzałych skał magmowych, formacji granitowych i gabro. Cały archipelag jest pozostałością dawno wygasłego pierścienia wulkanicznego wyrosłego z dna około 40 metrów poniżej poziomu morza.

    Z powierzchnią 670 ha (1,656 akrów) Hirta jest największą wyspą grupy i obejmuje 78% powierzchni całego archipelagu. Następne co do wielkości są: Soay ('owcza wyspa’; ang. 'sheep island’) – 99 ha (247 akrów) oraz Boreray ('wyspa forteca’; ang. 'the fortified isle’) – 77 ha (190 akrów). Soay leży pół kilometra na północny zachód od Hirty, Boreray 6 kilometrów w kierunku północno-wschodnim. Pomniejsze wysepki i kolumny grupy to Stac an Armin ('kolumna wojownika’; ang. ‘warrior’s stack’), Stac Lee ('szara kolumna’; ang. 'grey stack’), Stac Levenish (‘stumień’ lub ‘potok’; ang. ‘stream’ lub ‘torrent’). oraz Stac Biorach ('szpiczasta kolumna’). Wyspa Dùn (‘fort’), osłaniająca zatokę Village Bay od dominujących w tym rejonie południowo-zachodnich wiatrów, była kiedyś połączona z Hirtą naturalnym sklepieniem łukowym. Maclean (1972) sugeruje, że łuk ten uległ zniszczeniu od uderzenia galeonu uciekającego przed Wielką Armadą. Inne źródła, jak Mitchell (1992) i Fleming (2005), jako bardziej wiarygodne wskazują, że łuk był po prostu zmieciony przez jeden z wielu srogich sztormów nawiedzających wyspy każdej zimy.

    Tautologia (gr. ταυτος – ten sam i λογος – mowa) – konstrukcja językowa, w której poszczególne wyrazy powtarzają swoje znaczenie. W odróżnieniu od pleonazmów, w których część gramatycznie podrzędna zawiera elementy znaczenia wyrazu nadrzędnego – tautologia dotyczy związków wyrazowych pozostających w stosunku współrzędnym. Oba typy połączeń leksykalnych są zaliczane przez językoznawców do redundantnych połączeń wyrazowych.Ziemniak, kartofel, psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) – gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Nazwa ”ziemniak” odnosi się zarówno do całej rośliny, jak i do jej jadalnych, bogatych w skrobię bulw pędowych, z powodu których gatunek jest uprawiany na masową skalę. Roślina wywodzi się z Andów, gdzie udomowiono ją ok. 8 tysięcy lat temu. Ziemniak został przywieziony do Europy w końcu XVI wieku, w ciągu następnych stuleci stał się integralną częścią wielu kuchni z całego świata. Obecnie jest czwartą pod względem produkcji rośliną uprawną (po pszenicy, ryżu i kukurydzy).

    W czasach współczesnych jedynym zamieszkanym miejscem archipelagu była zatoka Village Bay (Gaelic: Bàgh a’ Bhaile lub Loch Hiort) przyległa do Hirty. Ślady wczesnego osadnictwa posiadają również Gleann Mòr na północnym wybrzeżu oraz wyspa Boreray. Zbliżając się do Hirty drogą morską od strony Village Bay, wydaje się co prawda, że jest tam niewielka osada, otoczona z tyłu łukiem wysokich, pofałdowanych wzgórz, jednak jest to tylko złudzenie.

    Soay – rasa owcy domowej (Ovis aries) wywodząca się z odizolowanej populacji prymitywnych owiec dziko żyjących na wyspie Soay (archipelag St Kilda), uznawana za najstarszą i najbardziej prymitywną rasę spośród udomowionych owiec europejskich. Przodkowie rasy Soay zachowali budowę owiec z okresu neolitu. Ich pochodzenie nie jest jednoznacznie wyjaśnione. Badacze uważają, że zostały pozostawione na wyspie Soay w IX lub X w. przez wikingów. W latach 30. XX w. stado ponad stu owiec zostało przeniesione na wyspę Hirta, gdzie od lat 50. XX w. objęto je badaniami naukowymi, zwłaszcza pod kątem zależności pomiędzy ubarwieniem i rozmiarami, a płodnością.Henry Peter Brougham, 1. baron Brougham i Vaux (ur. 19 września 1778 w Edynburgu, zm. 7 maja 1868 w Cannes) – brytyjski prawnik i polityk, współzałożyciel Edinburgh Review, przeciwnik handlu niewolnikami, zwolennik wolnego handlu i reform edukacyjnych, lord kanclerz w gabinetach lorda Greya i lorda Melbourne’a.
    Hirta i Dùn

    Najwyższym wzniesieniem archipelagu (430 metrów), jest znajdujący się na Hircie, na północ od wioski, Conachair ('latarnia morska’; ang. 'the beacon’). Na południowym wschodzie znajduje się jeszcze wysoki na 290 metrów Oiseval ('wschodni spadek’; ang. 'east fell’), oraz na zachód od Conachair – Mullach Mòr ('szczyt wzgórza’; ang. 'big hill summit’) z 361 metrami. Ruival ('czerwony spadek’; ang. 'red fell’) 137 metrami oraz Mullach Bi ('filarowy szczyt’; ang. 'pillar summit’) z 358 metrami dominują nad zachodnimi klifami. Boreray sięga 384 metrów a Soay  378 metrów. Zadziwiający Stac an Armin osiąga 196 metrów, a Stac Lee, 172 metrów, co czyni te dwie formacje najwyższymi kolumnami morskimi w Wielkiej Brytanii. Cała północna strona Conachair to pionowy klif wysoki na 427 metrów, wyrastający prosto z wody, co czyni go najwyższym klifem Wielkiej Brytanii.

    Porosty (łac. Lichenes z gr. λειχήνα, leichena) – tradycyjna nazwa organizmów składających się z grzybów (Fungi), tworzących obligatoryjne symbiozy – głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna przestała istnieć w 1981 roku w wyniku zmian, wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mykoryzowe), a nie systematycznych. Systematyka i nomenklatura porostów dotyczy ich komponentu grzybowego.Mykines (duń. Myggenæs) - to najdalej wysunięta na zachód wyspa wchodząca w skład archipelagu Wysp Owczych. Jej powierzchnia wyspy wynosi 10,3 km² (razem z Nólsoy 13 miejsce) , a zamieszkuje ją jedynie 11 mieszkańców (15 pozycja), skupiających się w osadzie o tej samej nazwie, co sama wyspa. Na wyspie są dwie góry, większa Knúkur (560 m n.p.m.) i mniejsza Árnafjall (350 m n.p.m.). Nazwa wyspy pochodzić może od muc-mhara, co w Gaelicu oznaczała wieloryb. Mykines jest zamieszkana przez bardzo licznie tu występujące maskonury oraz głuptaki.

    Klify St Kildy są określane najbardziej spektakularnymi na Wyspach Brytyjskich. Baxter i Crumley (1988) sugerują, że St Kilda: „...to szaleństwo, to zbiór wszystkich boskich krajobrazowych luksusów i zbędnego przepychu jakie w swym szaleństwie stworzył i rozrzucił niedbale na atlantyckim pustkowiu, 160 km od zgubnego wpływu stałego lądu, 64 km na zachód od najbardziej wysuniętych wysp zachodnich. Dla siebie tylko zachował to, co najlepsze i wetknął w ten kawałek ziemi jako dowód swego szaleństwa”.

    Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza „Morze Atlasa”. Jak napisał Hezjod w swym eposie Prace i dni: „Ojciec Zeus utworzył, na krańcach zamieszkałego świata, gdzie nie docierają ludzie i nie mieszkają bogowie nieśmiertelni, otoczone pełnym głębokich wirów oceanem Wyspy Błogosławione, gdzie życie toczy się bez mozołu i smutku”. Oficjalna polska nazwa tego oceanu, zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych brzmi Ocean Atlantycki.Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków. Badaniem skorupiaków zajmuje się karcynologia
    Cliff z zarysem twarzy ludzkiej na Stac Levenish

    Mimo że do najbliższego lądu jest 64 kilometrów, St Kilda jest widoczna ze szczytów Cuillin na wyspie Skye odległej o 129 kilometrów. Na wyspie panuje oceaniczny klimat z dużą ilością opadów (1,400 mm) oraz wysoką wilgotnością. Temperatury przeważnie niskie; średnia dla stycznia wynosi 5,6 °C, 11,8 °C w lipcu. Wiatry, szczególnie silne zimą, wieją przeważnie z południa i południowego zachodu. Przez ok. 85% czasu przeciętna szybkość wiatru wynosi 13 kilometrów na godzinę, przez resztę osiąga ponad 24 kilometry na godzinę. W skali roku wichury występują mniej niż 2% czasu, wiatr, głównie na szczytach, w porywach potrafi wtedy osiągać 185 km/h. Na powierzchni oceanu udało się nawet parokrotnie zanotować 209 km/h. Przypływy mają zakres 2,9 metra; fale oceanu regularnie osiągają 5 metrów, co czyni przybicie do lądu bardzo trudnym a często wręcz niemożliwym. Oceaniczne położenie chroni wyspy przed śniegiem, który to pokrywa ziemię nie więcej niż dwanaście dni w roku.

    Obszar specjalnej ochrony ptaków (OSO; ang. SPA - Special Protection Area) – obszar wyznaczony do ochrony populacji dziko występujących ptaków jednego lub wielu gatunków, w którego granicach ptaki mają korzystne warunki bytowania w ciągu całego życia, w dowolnym jego okresie albo stadium rozwoju.Lodownia – chłodnia, w której efekt chłodzenia uzyskuje się za pomocą lodu naturalnego lub sztucznego. Również środek transportu izolowany cieplnie, który pozwala obniżać (i utrzymywać) temperaturę wewnątrz nadwozia bez użycia urządzenia chłodniczego.

    Odległe położenie od lądu oraz oceaniczny klimat archipelagu można porównać tylko do paru miejsc w Wielkiej Brytanii takich jak Wyspy Flannana, North Rona, Sula Sgeir, oraz Bishop’s Isles na południowej części Hebrydów Zewnętrznych. Administracyjnie St Kilda była częścią strefy administracyjnej Harris historycznego hrabstwa Inverness-shire. Obecnie przynależy do Comhairle Na h-Eileanan Siar (Western Isles).

    Akuszerka - kobieta zajmująca się udzielaniem pomocy rodzącej kobiecie. Określenie już w zasadzie nieużywane. Współcześnie rolę akuszerki przejęła położna.14 sierpnia jest 226. (w latach przestępnych 227.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 139 dni.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Babka (Plantago L.) – rodzaj roślin z rodziny babkowatych. Kosmopolityczny, liczy około 250 gatunków występujących na całym świecie. Gatunkiem typowym jest Plantago major L..
    Szetlandy (ang. Shetland, wym. [ˈʃɛtlənd], od średnioszkockiego Ȝetland; gael. Sealtainn) – archipelag na Oceanie Atlantyckim, około 200 km na północ od wybrzeży Wielkiej Brytanii. Stanowią odrębną jednostkę administracyjną Wielkiej Brytanii z ośrodkiem administracyjnym w Lerwick.
    Dùn jest jedną z wysp archipelagu St Kilda. Jest długa prawie na milę. Nazwa w języku szkockim gaelickim oznacza "fortecę".
    II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 roku (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa Osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci). W wojnie uczestniczyło 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.
    Royal Canadian Air Force, RCAF (fr. Aviation royale canadienne, Królewskie Kanadyjskie Siły Lotnicze) – siły powietrzne Kanadyjskich Sił Zbrojnych, w latach 1975-2011 działały pod nazwą Canadian Forces Air Command.
    Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – państwo położone na półkuli południowej, obejmujące najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Jedyny kraj, który obejmuje cały kontynent. Siłą rzeczy nie posiada granic lądowych z żadnym państwem.
    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.096 sek.