• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sprzężnice

    Przeczytaj także...
    Glony, algi (łac. Algae, gr. Phykos) – grupa morfologiczno-ekologiczna, składająca się tradycyjnie z kilku niespokrewnionych linii ewolucyjnych organizmów plechowych, tj. beztkankowych.Chlorofile – grupa organicznych związków chemicznych obecnych między innymi w roślinach, algach i bakteriach fotosyntetyzujących (np. w sinicach). Nadaje częściom roślin (głównie liściom) charakterystyczny zielony kolor.
    Zielenice (Chlorophyta) – parafiletyczna grupa jednokomórkowych (o strukturze wiciowcowej, kapsalnej i kokoidalnej) lub wielokomórkowych, samożywnych roślin występujących w wodach słodkich i słonych, rzadko w środowisku lądowym – wówczas są to higrofity lub symbionty. Należy tu ok. 9000 gatunków. Swą polską nazwę wzięły od dominującej barwy chlorofilu a i b, występują jednak w nich również karoteny (α-, β- i γ-) i ksantofile (luteina, zeaksantyna, wiolaksantyna, neoksantyna, astaksantyna). Jako substancja zapasowa wykorzystywana jest głównie skrobia, a u niektórych również inulina lub podobne do niej związki, sacharoza, maltoza lub erytrytol. W ścianie komórkowej znajduje się celuloza, a czasem również mannany i ksylany. Zielenice stanowią jedną z trzech linii rozwojowych roślin (obok glaukofitów i krasnorostów). Współcześnie dzielone są na dwie lub cztery równorzędne grupy (gromady). W rygorystycznych ujęciach taksonomicznych do zielenic zaliczane są także rośliny lądowe, przy czym dla takiego ujęcia stosuje się odrębną nazwę rośliny zielone. Termin zielenice oznacza w aktualnym ujęciu wszystkie linie rozwojowe roślin zielonych po wyłączeniu z nich roślin lądowych.

    Sprzężnice (Zygnematophyceae, Zygnemophyceae, Zygnemaphyceae, a także Conjugatae, Conjugatophyceae, Gamophyta) – klasa glonów z gromady ramienic (Charophyta). Jej pozycja systematyczna przez różnych autorów bywa jednak ujmowana inaczej, w szczególności bywa włączana do zielenic. Spośród innych roślin wyróżniają się procesem płciowym – koniugacją.

    Karol Starmach (ur. 22 września 1900 w Mszanie Dolnej, zm. 2 marca 1988 w Krakowie) – polski hydrobiolog, pracownik Uniwersytetu Jagiellońskiego i Polskiej Akademii Nauk (PAN).Skrobia – węglowodan, polisacharyd roślinny, składający się wyłącznie z merów glukozy połączonych wiązaniami α-glikozydowymi, pełniący w roślinach rolę magazynu energii.

    Występują w postaci pojedynczych komórek, często z nadającym symetrię przewężeniem, lub wielokomórkowych nici. Jądro komórkowe położone jest zwykle centralnie. Chromatofory o różnych kształtach i różnym położeniu, zawierają chlorofil a i b oraz karotenoidy, skrobia odkładana w pirenoidach. Brak pływek.

    Koniugacja – typ rozmnażania płciowego charakteryzujący sprzężnice (stąd jedna z ich nazw – Conjugatae). Jest to rodzaj syngamii, w której rolę gamet odgrywają całe protoplasty amebowato wypełzające w tym celu z obrębu ściany komórkowej. Zlanie się protoplastów-gamet odbywa się wewnątrz specjalnego kanału kopulacyjnego, na zewnątrz w galaretowatej otoczce lub po przepełznięciu jednej gamety do gametangium drugiej.Protoplast – aktywna metabolicznie część komórki bakterii, grzyba lub rośliny czyli część komórki bez ściany komórkowej. Protoplasty sztucznie uzyskiwane w wyniku trawienia ściany komórkowej enzymami mają kształt kulisty lub zbliżony i pozostają zdolne do życia i stanowią ważny obiekt badań cytologicznych. Protoplasty są zdolne do regeneracji ściany komórkowej i fuzji, przy czym są w stanie tworzyć mieszańce somatyczne między gatunkami niespokrewnionymi (np. protoplast marchwi zwyczajnej z limfocytem ludzkim).

    Rozmnażanie bezpłciowe przez podział poprzeczny komórki, u gatunków z wcięciem – w jego miejscu. W rozmnażaniu płciowym rolę gamet pełnią całe protoplasty. Nieorzęsione, amebowate komórki wypełzają ze ściany komórkowej i kopulują na zewnętrzu w galaretowatej otoczce, wewnątrz specjalnego kanału kopulacyjnego lub w obrębie ściany komórkowej jednej z komórek. Zlanie to określane jest jako koniugacja. Diploidalna zygota (zygospora) szybko przechodzi mejozę i nowy organizm jest haplontem.

    Takson monofiletyczny – takson, który obejmuje wszystkich potomków wspólnego przodka, znanego lub hipotetycznego. Przykładami są ssaki lub gąbki.Jądro komórkowe, nukleus - otoczone błoną organellum obecne we wszystkich komórkach eukariotycznych, z wyjątkiem tych, które wtórnie je utraciły w trakcie różnicowania, np. dojrzałe erytrocyty ssaków. Zawiera większość materiału genetycznego komórki, zorganizowanego w postaci wielu pojedynczych, długich nici DNA związanych z dużą ilością białek, głównie histonowych, które razem tworzą chromosomy. Geny zlokalizowane w chromosomach stanowią genom komórki. Funkcją jądra komórkowego jest przechowywanie i powielanie informacji genetycznej oraz kontrolowanie czynności komórki, poprzez regulowanie ekspresji genów. Główne struktury, które obecne są w budowie jądra komórkowego to błona jądrowa, podwójna membrana otaczająca całe organellum i oddzielająca je od cytoplazmy oraz blaszka jądrowa, sieć delikatnych włókienek białkowych utworzonych przez laminy, stanowiących rusztowanie dla jądra i nadających mu wytrzymałość mechaniczną. Błona jądrowa jest nieprzepuszczalna dla większości cząsteczek, dlatego obecne są w niej pory jądrowe. Są to kanały przechodzące przez obie błony, umożliwiające transport jonów i innych cząstek. Transport większych cząstek, takich jak białka, jest ściśle kontrolowany i zachodzi na zasadzie transportu aktywnego, kontrolowanego przez białka transportowe. Transport jądrowy jest kluczowy dla funkcjonowania komórki, ponieważ przemieszczanie cząstek poprzez błonę jądrową wymagane jest zarówno przy zarządzaniu ekspresją genów oraz utrzymywaniu chromosomów.

    Występują wyłącznie w wodach słodkich (także na wilgotnych powierzchniach lądowych). Znane jest ponad 4000 gatunków.

    skrętnica

    Systematyka[]

    Tradycyjnie dzielone są na dwie grupy, najczęściej w randze rzędu:

  • Zygnemales (Zygnematales) – podłużne komórki zbierające się w nicie
  • Desmidiales (desmidie) – wielokątne lub okrągłe komórki, zwykle z przewężeniem, pojedyncze lub tworzące nici
  • Zygnemales dzieli się na następujące rodziny:

  • Gonatozygaceae
  • Mesoteniaceae
  • Zygnemaceae (z przedstawicielami takimi jak skrętnica (Spirogyra), zrostnica (Zygnema) i mużocja (Mougeotia))
  • Desmidiales bywają uznawane za tożsame z rodziną Desmidiaceae (z przedstawicielami takimi jak nowik).

    Pływka, zoospora, planospora – zarodnik wytwarzany w procesie rozmnażania bezpłciowego występujący u śluzowców (u których nazywany jest myksomonadą), niektórych glonów i grzybów. Najczęściej jest to haploidalna komórka zdolna do poruszania się w wodzie za pomocą wici lub rzęsek. Tworzona jest w zarodniach pływkowych (zoosporangiach).Mużocja (Mougeotia) – rodzaj glonów z gromady zielenic. Występuje w wodach słodkich i słonawych Eurazji, Afryki, Ameryki i Australii.

    Czasem jednak desmidie są włączane do rzędu Zygnematales i dzielone na równorzędne jednostki (najczęściej rodziny): Desmidiaceae, Closteriaceae i Peniaceae.

    Z kolei inne współczesne badania filogenetyczne oparte na danych molekularnych do rzędu Desmidiales włączają monofiletyczne rodziny Closteriaceae i Gonatozygaceae oraz rodziny Desmidiaceae i Peniaceae, których monofiletyzm jest mniej pewny oraz podważają monofiletyzm licznych rodzajów z rzędu Zygnematales (z wyj. rodzajów mużocja, sprzężnica i skrętnica).

    Nowik (Closterium) – rodzaj jednokomórkowych glonów z rodziny desmidii. Kształt półksiężycowaty (stąd nazwa), czasem wrzecionowaty. Bez charakterystycznego dla desmidii wcięcia w środku, mimo to chloroplasty zwykle wykazują symetryczną dwudzielność. Komórki na końcu zwężone, z wakuolami zawierającymi ziarna gipsu. Jak pozostałe sprzężnice rozmnażają się przez koniugację.Desmidie - według różnych ujęć podrząd (Desmidiales) lub rodzina (Desmidiaceae) glonów z gromady zielenic. W większości jednokomórkowe (czasem tworzące nitkowate cenobia, np. Bambusina, Spondylosium). Komórki wykazują symetrię osiową, przy czym lustrzane części, najczęściej posiadające po jednym chloroplaście, oddzielone są przewężeniem i połączone przesmykiem (isthmus). W ten sposób uzyskują atrakcyjne estetycznie kształty półksiężyców (nowik), gwiazd (Micrasterias), krzyży maltańskich (Euastrum) itp. Błona komórkowa segmentowana, z otworkami.

    Obecnie sprzężnice zaliczane są do szeroko rozumianych ramienic, w niektórych systemach jednak zaliczane są do zielenic jako grupa równoważna ramienicom i kilku innym grupom albo wydzielane jako zupełnie odrębna grupa, równoważna ramienicom i pozostałym zielenicom.

    W różnych systemach mogą też występować inne rangi jednostek taksonomicznych, np. sprzężnice bywają uznawane za rząd w klasie ramienicowych.

    Charophyta – takson glonów w randze gromady wyróżniany niekiedy jako równorzędny wobec gromady Chlorophyta, czyli zielenic. Współczesne ujęcie tego taksonu zaproponował Thomas Cavalier-Smith, choć nazwa ta funkcjonowała już wcześniej w nieco węższym znaczeniu. Również włączanie nowych grup do taksonu, którego nazwa pochodzi od rodzaju Chara, miało miejsce już wcześniej, w pracy Karla R. Mattoxa i Kennetha D. Stewarta z roku 1984, jednak używano wówczas nazwy Charophyceae. W polskiej literaturze nazwie Charophyta najczęściej odpowiada nazwa ramienice, choć jest ona niejednoznaczna, gdyż może odpowiadać również taksonom niższych rang, aż do rodzaju, nie obejmując z kolei niektórych grup obecnie zaliczanych do Charophyta, np. sprzężnic.Klasa (łac. classis) – kategoria systematyczna w systematyce roślin obejmująca spokrewnione rzędy, odpowiadająca rangą gromadzie (classis) w systematyce zwierząt. Kategoriami pomocniczymi dla klasy są nadklasa (superclassis) i podklasa (subclassis).

    Przypisy

    1. Zbigniew Podbielkowski: Glony. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne. ISBN 83-02-02352-3.
    2. Karol Starmach: Plankton roślinny wód słodkich. PWN. ISBN 83-01-09190-8.
    3. Class: Zygnematophyceae (ang.). www.algaebase.org. [dostęp 2009-01-07].
    4. Andrey Gontcharov, Birger Marin, Michael Melkonian. Are Combined Analyses Better Than Single Gene Phylogenies? A Case Study Using SSU rDNA and rbcL Sequence Comparisons in the Zygnematophyceae (Streptophyta). „Molecular Biology and Evolution”. 2004. 21 (3): 612. s. 612-624. 
    5. Christiaan Hoek, D. G. Mann, Hans Martin Jahns: Algae: An introduction to phycology. Cambridge University Press, 1995. ISBN 0521304199.
    Karotenoidy – grupa organicznych związków chemicznych, węglowodory nienasycone o szczególnej budowie, żółte, czerwone, pomarańczowe i różowe barwniki roślinne, występujące w chloroplastach i chromatoforach. Karotenoidy należą do naturalnych przeciwutleniaczy. Karotenoidy należą do prekursorów witaminy A i są głównym dietetycznym źródłem tej witaminy u człowieka. W przewodzie pokarmowym powstaje retinal, który następnie jest przekształcany do retinolu.Haplont inaczej haploid - to w biologii organizm, którego każda komórka zawiera tylko jeden zestaw chromosomów, tj. po jednym chromosomie każdego typu. Organizm, którego komórki zawierają gametyczną liczbę chromosomów, tj. liczbę typową u danego gatunku dla komórek tworzących się w następstwie podziału redukcyjnego, czyli mejozy, a obniżoną o połowę w stosunku do liczby chromosomów w zygocie. Organizmy takie oznacza się zapisem 1n (jeden n).



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Rozmnażanie bezpłciowe, wegetatywne, agamiczne - typ rozmnażania organizmów, który nie jest związany z wytwarzaniem komórek generatywnych czyli gamet. Organizm potomny powstaje z części organizmu rodzicielskiego. U bakterii może dojść do prostego przewężenia i powstania dwóch komórek potomnych z jednej rodzicielskiej, organizm rozgwiazdy może zostać odtworzony tylko z jednego ramienia oderwanego od organizmu rodzicielskiego, rośliny mogą wytwarzać bulwy, cebule, rozłogi, porosty urwistki itd. (patrz typy rozmnażania bezpłciowego poniżej).
    Diplont (diplobiont, organizm diploidalny) – organizm, u którego komórki somatyczne są diploidalne, czyli zawierają 2n chromosomów (zwykle dwa allele każdego genu). Powstają w wyniku sparowania dwóch genomów haploidalnych, do którego dochodzi np. w procesie zapłodnienia. U organizmów tych jedynymi komórkami reprezentującymi fazę haploidalną są gamety. Przedstawicielami diplontów jest znakomita większość zwierząt i roślin.
    Zygospora – wielojądrowa struktura przetrwalnikowa wytwarzana u grzybów podczas gametangiogamii. Otoczona jest grubą ścianą komórkową.
    Chromatofor – komórka barwnikowa w skórze właściwej kręgowców lub struktura w ciele głowonogów, zawierająca różne barwniki, np. melanofory, ksantofory, erytrofory, guanofory; rozpraszanie bądź skupianie ziarenek barwników w chromatoforze wpływa na zmianę barwy zwierząt (np. u kameleonów).
    Zbigniew Podbielkowski (ur. 3 lutego 1921 w Ostrowi Mazowieckiej, zm. 22 maja 2012 w Warszawie) – polski botanik, naukowiec Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizował się w ekologii i geografii roślin i glonów.
    Zygota — komórka powstała w wyniku zapłodnienia, czyli połączenia haploidalnej gamety męskiej z haploidalną gametą żeńską w procesie rozmnażania płciowego. Nowo powstała diploidalna komórka ulega dalszym podziałom dając początek dorosłemu organizmowi potomnemu.
    Pirenoid (gr. pyrén ‘pestka’ + eídos ‘postać’) – sferyczna, białkowa struktura o rozmiarach 1,5-2 μm, zbudowana głównie z karboksylaza/oksygenaza rybulozo-1,5-bisfosforanu (RuBisCO), występująca w chloroplastach glonów oraz glewików (Anthoceros). Wokół pirenoidów u Euglena często odkładają się pierścieniowate ziarna paramylonu, polisacharydu podobnego w swej budowie do skrobi. W chloroplaście może być 1 lub kilka pirenoidów. Pirenoid posiada zdolność silnego załamywania światła.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.