• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sprawa Sokala

    Przeczytaj także...
    Teoria literatury – nauka, której przedmiotem badań jest literatura, ale która w odróżnieniu od historii literatury nie skupia się na periodyzacji zjawisk literackich, a w odróżnieniu od poetyki nie zajmuje się samą budową dzieła literackiego. Teoria literatury badając konkretne utwory i fakty literackie próbuje wykryć pewne ogólne prawidłowości nimi rządzące oraz określające ich charakter. Pojęcie pojawiło się w latach sześćdziesiątych XX wieku w pracach badaczy angielskich. We współczesnej teorii literatury daje się zauważyć następujące tendencje:Postmodernizm (inaczej: ponowoczesność, pomo, po-mo) – prąd myślowy odwołujący się do poczucia końca historii i wielkich narracji.
    Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – ideologia, kierunek polityczny i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami w takich kwestiach jak np. prawa kobiet i płeć kulturowa.

    Sprawa Sokala (ang. Sokal affair, Sokal hoax) – określenie odnoszące się do wydarzenia z 1996, które polegało na publikacji przez amerykańskiego fizyka Alana Sokala w recenzowanym piśmie naukowym poświęconym studiom kulturowym „Social Text” pracy pod tytułem Transgressing the Boundaries: Towards a Transformative Hermeneutics of Quantum Gravity (dosłownie Transgresja granic: ku transformatywnej hermeneutyce kwantowej grawitacji).

    Redaktor naczelny – osoba odpowiadająca za całość czasopisma (dziennika lub innego periodyku) albo programu telewizyjnego. W praktyce jest to osoba, która kieruje całością działań redakcji od strony merytorycznej i odpowiada za kształt oraz zawartość czasopisma. Redaktor naczelny kieruje także pracą zespołu dziennikarzy, często odpowiadając także za ich przyjmowanie i zwalnianie.Modne bzdury – książka Alana Sokala i Jeana Bricmonta, powstała jako wyjaśnienie kontekstu i rozwinięcie tzw. sprawy Sokala, traktująca o nadużywaniu, zwykle opartym na ignorancji, sformułowań zaczerpniętych z języka nauk ścisłych, głównie matematyki i fizyki, przez filozofów i humanistów. Wydana najpierw we Francji, w 1997 roku, pt. Impostures intellectuelles (Paryż, Odile Jacob), następnie w USA jako Fashionable Nonsense: Postmodern Intellectuals Abuse of Science (Nowy Jork, Picador, 1998), i w Wielkiej Brytanii – jako Intellectual Impostures (Economist Books). Przekład polski wydania amerykańskiego ukazał się w 2004 roku.

    Autor zainspirowany książką Grossa i Levitta przedstawił w nim, używając naukowego żargonu, fikcyjną koncepcję związków pomiędzy koncepcjami rozwoju społecznego, emancypacji i feminizmu oraz w szczególności dekonstruktywizmu a grawitacją kwantową. Artykuł odniósł wielki sukces, zaś po ujawnieniu jego rzeczywistego znaczenia (dokładniej braku znaczenia) redaktor naczelny „Social Text” stracił pracę, zaś Alan Sokal został wpisany przez redakcję na listę autorów, których prace nie będą publikowane.

    Prawica – zwyczajowe określenie sił politycznych, które charakteryzuje szacunek dla tradycji, autorytetów, religii, istniejącej hierarchii społecznej oraz wstrzemięźliwość przy dokonywaniu zmian w systemie społeczno-gospodarczym i politycznym. Poglądy prawicowe są przeciwstawiane lewicowym.Żargon – pejoratywnie nacechowana nazwa języka specjalnego. Ze względu na nacechowanie ekspresywne we współczesnej terminologii językoznawczej niemal całkowicie wyparta przez termin "slang". Zachowała się natomiast w języku potocznym, w którym określa się nią język specjalny, do którego ma się pogardliwy stosunek.

    Prowokacja Sokala wywołała długo trwającą i burzliwą dyskusję nad naukowością rozmaitych prądów w ramach dziedzin humanistycznych: socjologii, teorii literatury, kulturoznawstwa itp. Zamierzonym celem publikacji tego artykułu było obnażenie braku konieczności jakichkolwiek treści czy znaczenia tekstów publikowanych w renomowanym piśmie socjologicznym. Autorzy publikujący w tym piśmie przedstawiali swe prace używając najprawdopodobniej niezrozumiałych również dla siebie terminów z nauk przyrodniczych, w swoim mniemaniu „udowadniając”, że dotychczasowe teorie w naukach przyrodniczych miały charakter prawicowy, co więcej, zakładając, że są one praktycznie wyłącznie konstruktami społecznymi.

    Alan David Sokal (ur. 24 stycznia 1955 w Bostonie) – amerykański fizyk i matematyk, profesor matematyki na University College London i fizyki na New York University. Znany z krytyki nadużywania naukowych pojęć przez postmodernistycznych autorów, czemu dał wyraz w w książce Modne bzdury, opisującej mistyfikację znaną jako Sokal hoax i reakcje na nią.Jacques Derrida (ur. 15 lipca 1930 w El-Biar w Algierii, zm. 9 października 2004 w Paryżu), francuski filozof, przez wielu uważany za przedstawiciela postmodernizmu, choć sam nie lubił tej kategoryzacji.

    Sokal pisząc swój tekst powoływał się także na innych postmodernistów, m.in. na Jacques’a Derridę, wybierając ich bezsensowne wypowiedzi, w których używają terminologii z zakresu nauk ścisłych. Jak pisał później w Modnych bzdurach, jego celem nie był atak na nauki społeczne, lecz na prądy, które szkodzą tym naukom i stanowiskom ideologicznym, ponieważ ich przedstawiciele przyjmują „na wiarę” tezy sformułowane przez uznane w ich środowiskach autorytety.

    Grawitacja kwantowa – grawitacja opisana z zastosowaniem formalizmu teorii kwantowej. Model oddziaływań grawitacyjnych w bardzo małych skalach przestrzennych.Charaktery – polski miesięcznik popularnonaukowy ukazujący się od 1997 roku, poświęcony psychologii, wydawany przez spółkę z o.o. "Charaktery", która wydaje również periodyki Style i Charaktery, Psychologia w Szkole i Psychologia Dziś.

    Podobną prowokację na bazie pseudonaukowej koncepcji pola morfogenetycznego zorganizował Tomasz Witkowski publikując w czasopiśmie „Charaktery” artykuł pod tytułem Wiedza prosto z pola.

    Przykładowy cytat[]

    Przykładowa adnotacja z tej publikacji brzmi, jak następuje:

    Tłumaczenie:

    Przypisy

    1. Paul R. Gross, Norman Levitt: Higher superstition: the academic left and its quarrels with science. 1998. ISBN 9780801857072., Sokal opierał się na pierwszym wydaniu z 1994 roku.
    2. Tomasz Witkowski: Modne bzdury wciąż modne. 2007.

    Bibliografia[]

  • Alan Sokal, Jean Bricmont, Modne bzdury. O nadużyciach nauki popełnianych przez postmodernistycznych intelektualistów, Prószyński i Spółka, 2004. ISBN 83-7337-735-2.
  • Linki zewnętrzne[]

  • Paul R. Gross, Norman Levitt: Higher superstition: the academic left and its quarrels with science



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama