• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Spoczynek roślin

    Przeczytaj także...
    Spoczynek bezwzględny, spoczynek głęboki, spoczynek właściwy, spoczynek wrodzony, spoczynek prawdziwy – stan zahamowanej aktywności metabolicznej i wzrostowej spowodowany przez mechanizmy wewnętrzne organizmu.Fizjologia (gr. φυσιολογία, od φύσις - natura + λόγος - nauka) – nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów.
    Strefa Klimatów umiarkowanych – w klasyfikacji klimatów Wincentego Okołowicza jest to jedna z pięciu głównych stref klimatycznych. Obejmuje rozległą strefę klimatycznaą, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Roczne amplitudy temperatur od około 20 °C w klimatach morskich do 45 °C w skrajnie kontynentalnych. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima, często z opadami śniegu).
    W strefie klimatu umiarkowanego wiele roślin wchodzi w stan spoczynku zimą

    Spoczynek roślin – w fizjologii stan zahamowania wzrostu, silnego ograniczenia procesów metabolicznych przy jednoczesnym zachowaniu pełnej zdolności do życia. Rośliny wykształcają specjalne struktury spoczynkowe, które umożliwiają przetrwanie organizmu w niesprzyjających warunkach środowiska. Struktura spoczynkową mogą być u roślin wieloletnich kłącza, bulwy, cebule, pędy u drzew i krzewów pąki śpiące. W stan spoczynku mogą zapadać także całe rośliny. U roślin jednorocznym funkcję utworu spoczynkowego pełnią nasiona.

    Bulwa – zgrubiała część korzenia lub pędu, pełniąca w roślinie funkcję spichrzową, przetrwalnikową i rozmnażania wegetatywnego. W bulwach gromadzone są substancje zapasowe, głównie białka i cukry – często skrobia. U niektórych roślin bulwa może magazynować wodę. Bulwy zbudowane są głównie z tkanki miękiszowej. Dzięki przetrwalnikowej funkcji bulw byliny mogą po okresie niesprzyjającym wegetacji (np. zimie lub suszy) odtworzyć się z zawiązków pędów znajdujących się w bulwie, mimo że pęd nadziemny tych roślin obumarł.Cebula (łac. bulbus) – przekształcony pęd podziemny o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej charakteryzujący się:

    Faza spoczynku[]

    Okres w którym roślina lub jej części pozostają w stanie zahamowania metabolizmu i zrostu nazywany jest fazą spoczynkową. Najlepiej poznany jest spoczynek związany ze zmianami sezonowymi w strefie klimatu umiarkowanego. W celu zabezpieczenia przez zamarzaniem drzewa i krzewy zrzucają liście oraz ograniczają tempo metabolizmu. Kłącza,bulwy i cebule przechodzą w stan spoczynku jesienią w wyniku ochłodzenia i skrócenia długości dnia. Ustępowanie spoczynku tych struktur następuje zwykle po okresie temperatur około 5 °C. Jednak w wielu przypadkach wystarcza okres tylko niewielkiego spadku temperatury z zakresie 5-20 °C.

    Nasiono, nasienie (łac. semen) – organ roślin nasiennych powstający z zapłodnionego zalążka i składający się z zarodka otoczonego tkanką zapasową i osłoniętego łupiną nasienną. Zarodek jest nowym organizmem roślinnym. Tkanka spichrzowa umożliwia wzrost zarodka w pierwszym okresie rozwoju, a łupina nasienna pełni funkcję ochronną.Pęd – część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców. Często termin pęd jest nieprawidłowo utożsamiany z pojęciem łodyga.

    Rodzaje spoczynku[]

    W zależności od sposoby wychodzenia ze stanu spoczynku wyróżniany jest spoczynek względny, ustępujący natychmiast gdy warunki środowiska pozwalają na dalszy wzrost i rozwój oraz spoczynek bezwzględny (spoczynek głęboki), utrzymywany nawet gdy warunki środowiska są sprzyjające. Ustąpienie spoczynku bezwzględnego wymaga zmian w organie spoczynkowym następujących pod wraz z upływem czasu albo pod wpływem sygnałów dochodzących ze środowiska.

    Spoczynek względny, spoczynek narzucony - stan zahamowanej aktywności metabolicznej i wzrostowej. Stan ten jest wywoływany przez niesprzyjające wzrostowi warunki środowiska. W sprzyjających warunkach spoczynek względny ustępuje i organizm zwiększa swoją aktywność metaboliczną. Powodem wystąpienia stany spoczynku względnego może być między innymi niska temperatura, susza, brak światła.Kłącze (łac. rhizoma, ang. rhizome) – u roślin przekształcony, zwykle zgrubiały pęd podziemny, spełniający funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego. Stanowi rosnącą pod ziemią (lub pod wodą u roślin wodnych) przekształconą łodygę, często o skróconych międzywęźlach. Zredukowane liście wykształcają się w formie łusek. Z węzłów kłącza wyrastają korzenie przybyszowe i pąki boczne, z których rozwijają się pędy nadziemne. Wzrost kłącza na długość odbywa się przez rozwój szczytowego pączka. Kłącze może być, podobnie jak łodyga pojedyncze lub rozgałęzione. Nie posiada ciałek zieleni. Magazynuje materiały zapasowe umożliwiające roślinie przetrwanie niesprzyjających wegetacji okresów, podczas których nie przeprowadza ona fotosyntezy.

    Stosowany jest także inny podział w zależności od pochodzenia impulsu przerywającego stan spoczynku. Endodormancy to spoczynek, który jest przerywany przez impuls pochodzący z samego organu spoczynkowego. W przypadku zarodka nasion, pąków wierzchołkowych i bulw merystem i mechanizm wychodzenia ze spoczynku zlokalizowane są w tym wewnątrz organu spoczynkowego. Paradormancy to rodzaj spoczynku w którym wznowienie aktywności następuje w wyniku impulsu pochodzącego z innego organu niż merystem spoczynkowy. Przykładem tego rodzaju spoczynku są pąki boczne rozpoczynające aktywność po usunięciu merystemu wierzchołkowego pędu głównego. Trzecim rodzajem spoczynku jest ecodormancy, czyli spoczynek ustępujący w wyniku odbioru impulsu pochodzącego z zewnątrz organizmu. Terminy pochodzą z języka angielskiego i nie są tłumaczone na język polski.

    Metabolizm – całokształt reakcji chemicznych i związanych z nimi przemian energii zachodzących w żywych komórkach, stanowiący podstawę wszelkich zjawisk biologicznych. Procesy te pozwalają komórce na wzrost i rozmnażanie, zarządzanie swoją strukturą wewnętrzną oraz odpowiadanie na bodźce zewnętrzne.

    Przypisy

    1. Szweykowska Alicja: Fizjologia Roślin. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 1997, s. 213-218. ISBN 8323208158.
    2. Lewak Stanisław: Spoczynek roślin. W: Fizjologia roślin. red. Kopcewicz Jan, Lewak Stanisław. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 557-566. ISBN 8301137533.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama