• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Spis ludności

    Przeczytaj także...
    Demografia historyczna – dziedzina wiedzy historycznej, w tradycyjnej koncepcji historii pojmowana czasami jako jej nauka pomocnicza, bywa też traktowana jako dział demografii. Zajmuje się badaniem dziejów populacji ludzkich.Lustracja dymów i podanie ludności – konstytucja Sejmu Czteroletniego, uchwalona 22 czerwca 1789,proklamująca pierwszy w Polsce spis statystyczny, obejmujący całą ludność kraju z wyjątkiem szlachty i duchowieństwa. Uchwalona z inicjatywy sekretarza wielkiego litewskiego Fryderyka Józefa Moszyńskiego, który na sesji sejmowej 9 marca 1789, uzasadniał przeprowadzenie spisu. Był również autorem tabel statystycznych spisu i statystycznej metody wymiaru podatków na wojsko.
    Judea (hebr. יהודה, Yāhūdhā, arab. Jahuza, gr. Ιουδαία, łac. Iudaea) – górzysta kraina geograficzna położona w historycznej środkowej części Izraela. Obecnie terytorium to jest podzielone pomiędzy Izraelem a Autonomią Palestyńską. Judea to nazwa Judy używana od IV w. p.n.e. po przejęciu władzy nad Judą przez Greków.

    Spisy ludności były przeprowadzane przez władców już w czasach starożytnych. Początkowo miały one na celu wyłącznie określenie liczby ludzi na danym terenie. Pierwsze spisy przeprowadzano w Egipcie w IV wieku p.n.e. Notowano liczbę mieszkańców i ich stan majątkowy. Chińczycy w II wieku p.n.e. spisywali stan liczebny i wielkość gospodarstw rolnych. Starożytni Rzymianie przeprowadzali regularnie co 5 lat tzw. cenzusy. Służyły one celom militarnym i podatkowym, a także religijnym. Początkowo spisy dotyczyły tylko obywateli Rzymu. W czasach panowania cesarza Augusta w prowincji Judea rządzonej przez Kwiryniusza odbył się cenzus przeprowadzony przez namiestnika Heroda (I w. n.e). W rzymskiej prowincji Syria cenzusy przeprowadzano co 12 lat. Służyły one głównie celom podatkowym poprzez określenie, w jakim wieku są mieszkańcy. Podatek tributum capitis płacili mężczyźni od 14 do 65 roku życia i kobiety od 12 do 65 roku. Za niepłacenie podatku groziły dotkliwe kary. Rzymianie, przejmując kolejne terytoria, przeprowadzali spisy ludności dla określenia ich potencjalnych możliwości podatkowych.

    Sejm Czteroletni (Sejm Wielki) – sejm zwołany 6 października 1788 za zgodą cesarzowej Rosji Katarzyny II w Warszawie, obradujący do 29 maja 1792 pod węzłem konfederacji pod laską marszałka konfederacji koronnej Stanisława Małachowskiego i mający na celu, w zamyśle organizatorów, przywrócenie pełnej suwerenności i przyspieszenie rozwoju gospodarczego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Od grudnia 1790 roku obradował w podwojonym składzie.Obywatelstwo – więź prawna łącząca jednostkę (osobę fizyczną) z państwem, na mocy której jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa, a państwo – analogicznie – ma obowiązki i prawa wobec jednostki. Określenie spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności sposobów jego nabycia i ewentualnie także utraty, należy do samego państwa – jest to jego kompetencja wyłączna. Istnieją także regulacje prawa międzynarodowego dotyczące spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności unikania sytuacji bezpaństwowości i wielokrotnego obywatelstwa.

    Od XVIII wieku zaczęto przeprowadzać spisy ludności na zasadach podobnych do współcześnie obowiązujących. Szwecja przeprowadziła pierwszy spis w 1749 roku, a Stany Zjednoczone w 1790 roku. Miały one także usprawnić ściąganie podatków oraz pozyskiwanie mężczyzn mających predyspozycje do służby wojskowej.

    Herod Wielki (Herodes Magnus), czasami w literaturze opisywany jako Herod (II) Wielki (ur. 73 lub w 72 roku p.n.e., zm. 4 roku p.n.e.) – syn Idumejczyka Antypatra i Nabatejki Kypros. Od roku 47 p.n.e. był namiestnikiem Galilei mianowanym przez swojego ojca, a od 46 r. p.n.e. namiestnikiem Celesyrii i Samarii z ręki Sekstusa Cezara. W latach 37 - 4 p.n.e. król Judei z łaski Rzymu.Starożytny Egipt (egip. Kemet, Czarna Ziemia) – wysoko rozwinięta cywilizacja starożytnego Bliskiego Wschodu położona w północno-wschodniej Afryce w dolinie i delcie Nilu (z oazami Pustyni Libijskiej włącznie). W okresie największego rozkwitu (Nowe Państwo) obejmująca swoim zasięgiem także Nubię (Kusz) oraz Punt na południu, Syropalestynę (Retenu) na północnych rubieżach azjatyckich, oraz tereny libijskie na północnym zachodzie.

    W Polsce w roku 1789 przeprowadzono po raz pierwszy spis szacunkowy dotyczący mieszkańców całego kraju, ale z wyłączeniem szlachty i duchowieństwa (tzn. prawie połowy społeczeństwa). Sejm Czteroletni w 1789 r. zarządził przeprowadzenie pierwszego ogólnokrajowego spisu ludności i liczby gospodarstw. Podatek zebrany w wyniku tej ewidencji miał zasilić wojsko polskie. Planowano również stałą rejestrację ruchów ludności. Jednak z powodu złej sytuacji kraju spisu tego zaniechano. Inicjatorem większości działań Sejmu oraz autorem tabel statystycznych i statystycznej metody opodatkowania był hrabia Fryderyk Józef Moszyński. Dzięki niemu Polskę zalicza się do krajów, które zapoczątkowały nowoczesną statystykę.

    Publiusz Sulpicjusz Kwiryniusz (łac. Publius Sulpicius Quirinius, grec. Κυρήνιος – Kyrenios; ur. ok. 51 p.n.e., zm. 21 n.e.) – rzymski dowódca wojskowy i senator z czasów początku pryncypatu. Jest wzmiankowany w Ewangelii Łukasza w związku z narodzeniem Jezusa Chrystusa.Spis statystyczny - spis dostarczający informacji niezbędnych do ustalenia stanu i struktury zjawisk w ściśle określonym momencie. Spisy dostarczają informacje dotyczące ludności, tj. wieku, zawodu, poziomu wykształcenia itp., jak również informacji o innych wielkościach, w tym charakteryzujących gospodarkę. Przeprowadzane są również spisy nieruchomości, gospodarstw rolnych, zwierząt gospodarskich.

    Nowoczesne systemy badań ludności[]

  •  Osobny artykuł: Spis statystyczny.
  • Zobacz też[]

  • Lustracja dymów i podanie ludności
  • Demografia historyczna
  • Przypisy

    1. M. Okólski: Demografia. Warszawa: Scholar, 2005, s. 38.
    2. Wiesław Suder: Census populi. Demografia starożytnego Rzymu. Wrocław: 2003.
    Fryderyk Józef Moszyński herbu Nałęcz ( ur. 14 marca 1738 w Dreźnie, zm. 21 stycznia 1817 w Kijowie) – referendarz wielki litewski od 1773, sekretarz wielki litewski, marszałek wielki koronny w latach (1793-1795), generał-major wojsk polskich od 1768, wicekomendant Szkoły Rycerskiej w latach 1768-1793, w 1771 roku mianowany oboźnym wielkim litewskim.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.024 sek.