• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Spinozaur



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Egiptozaur (Aegyptosaurus) – roślinożerny dinozaur żyjący w kredzie - około 95 milionów lat temu - na terenie dzisiejszego Egiptu. Jego nazwa oznacza "egipskiego jaszczura". Zauropod spokrewniony z saltazauremBahariazaur (Bahariasaurus ingens) – dinozaur z grupy teropodów (Theropoda). Żył w okresie kredy (ok. 99-93 mln lat temu) na terenach Afryki. Jego szczątki znaleziono w Egipcie. Rauhut (1995) uznał bahariazaura za przedstawiciela Carcharodontosauridae. Kręgi krzyżowe wykazują budowę typową dla abelizaurów a cały szkielet jest nieodróżnialny od Deltadromeus.

    Spinozaur (Spinosaurus – „kolczasty jaszczur”) – rodzaj teropoda z rodziny spinozaurów (Spinosauridae) żyjącego na obecnych terenach Afryki Północnej od albu do cenomanu, od około 106 do 93,5 mln lat temu. Pierwsze skamieniałości spinozaura zostały odkryte w Egipcie w 1910 roku i opisane przez niemieckiego paleontologa Ernsta Stromera. Okaz ten został zniszczony podczas II wojny światowej, jednak w 2005 roku znaleziono kolejną czaszkę dorosłego osobnika, a w 2014 roku opisano skamieniałości osobnika niedojrzałego, w tym wiele kości szkieletu pozaczaszkowego. Nie jest jasne, czy rodzaj Spinosaurus jest reprezentowany przez jeden czy dwa gatunki. Najlepiej poznanym gatunkiem jest S. aegyptiacus z Egiptu, a szczątki być może należące do przedstawicieli drugiego gatunku, S. maroccanus, odnaleziono w Maroku.

    Kość udowa (łac. femur) — kość kończyny dolnej będąca elementem wspierającym tkanki miękkie uda. Jest to kość długa, dlatego wyróżnić w niej można trzon i dwa końce: koniec bliższy i koniec dalszy. Jednocześnie jest to najcięższa i najdłuższa z kości długich organizmu; mierząc prawie dokładnie 26% długości ciała człowieka, jest pomocnym wskaźnikiem rekonstrukcji szkieletowych. Występuje u człowieka i zwierząt. U człowieka jest ustawiona pionowo, u zwierząt w kierunku przednio-dolnym.Sigilmassazaur (Sigilmassasaurus brevicollis) – rodzaj teropoda, którego nazwa oznacza "jaszczur z Sijilmassa". Występował on w późnej kredzie na terenach północnej Afryki. Obecnie wiadomo bardzo mało o tym dinozaurze, jednak z pewnością był dwunożnym mięsożercą, jak większość teropodów. Skamieliny tego dinozaura zostały znalezione w oazie Tafilalt obok antycznego miasta Sijilmassa (Maroko, Afryka). Właśnie od miejsca znalezienia skamielin pochodzi nazwa rodzajowa tego dinozaura. Epitet gatunkowy pochodzi zaś od łacińskich słów brevi – krótki i collum – szyja. Odnosi się ona do krótkich kręgów szyjnych tego dinozaura. Russel znalazł też skamieliny, które przypisał do innego nienazwanego gatunku sigilmassazaura. Sigilmassazaur został odkryty w osadach formacji Kem Kem (południowe Maroko). Występował w cenomanie ok. 100-94 mln lat temu.

    Charakterystyczną cechą spinozaura są wysokie wyrostki kolczyste kręgosłupa, o wysokości co najmniej 1,69 m i prawdopodobnie połączone płatem skóry, tworząc strukturę przypominającą żagiel, chociaż niektórzy autorzy sugerowali, że były one pokryte mięśniami i przypominały garb. Twierdzono, że struktura ta mogła służyć do termoregulacji lub odstraszania wrogów.

    Teoria – z gr. theoría- oglądanie, rozważanie. System pojęć, definicji, aksjomatów i twierdzeń ustalających relacje między tymi pojęciami i aksjomatami, tworzący spójny system pojęciowy opisujący jakąś wybraną fizyczną lub abstrakcyjną dziedzinę.Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki.

    Spis treści

  • 1 Morfologia
  • 1.1 Rozmiary
  • 2 Historia odkryć
  • 3 Systematyka
  • 3.1 Gatunki
  • 4 Paleoekologia i paleobiologia
  • 4.1 Odżywianie
  • 5 Spinozaur w kulturze masowej
  • 6 Przypisy
  • 7 Linki zewnętrzne
  • Morfologia[]

    Rekonstrukcja czaszki na podstawie odkrycia z 2005 roku

    Spinozaur miał charakterystyczny wydłużony pysk, podobny do paszczy krokodyla, niewielkie, choć bardzo duże jak na teropoda przednie kończyny, długi ogon i charakterystyczny, złożony z wydłużonych wyrostków kolczystych pokrytych skórą „żagiel” na grzbiecie. Naukowcy nie wiedzą na pewno, do czego dinozaurowi był potrzebny taki żagiel, choć według niektórych teorii służył do regulowania temperatury ciała bądź był używany w okresie godowym do wabienia partnera. Odwrócenie się od Słońca i ustawienie pod kątem 90° do chłodnego wiatru mogło skutecznie ochładzać krew przepływającą przez skórny żagiel. Ernst Stromer spekulował, że wyrostki kolczyste mogły być wyższe u samców niż u samic. Prowadzono dyskusje na temat funkcji stosunkowo długich przednich kończyn spinozaura. Prawdopodobnie służyły do polowania na co wskazuje długość i haczykowaty kształt pazurów. Niektórzy naukowcy uważają, że mógł on okazjonalnie poruszać się również na czterech łapach.

    Kość kwadratowa – rodzaj kości budującej staw żuchowy, która położona jest po stronie czaszki. Drugą kością połączoną tym stawem jest natomiast kość stawowa.Syjamozaur (Siamosaurus – syjamski jaszczur) – rodzaj słabo znanego teropoda należący prawdopodobnie do rodziny spinozaurów (Spinosauridae).

    Szczęka i materiał czaszki przedstawiony w 2005 pokazują, że zwierzę to miało jedną z najdłuższych czaszek pośród wszystkich mięsożernych dinozaurów. Dal Sasso i współpracownicy (2005) w oparciu o kości kilku okazów S. aegyptiacus wstępnie oszacowali długość czaszki na około 1,75 m, podczas gdy Therrien i Henderson (2007) twierdzą, że bardziej prawdopodobna jest całkowita długość czaszki wynosząca ok. 1,5 m. Jedynymi dinozaurami o dłuższej czaszce, również niskiej i długiej, ale zupełnie niepodobnej do czaszki spinozaura, mogły być bliżej z nim niespokrewnione teropody z rodziny Carcharodontosauridae: południowoamerykański Giganotosaurus carolinii (nie mylić z gigantozaurem, dużym zauropodem obecnie uznawanym za nomen dubium) i afrykański Carcharodontosaurus saharicus. Według Calvo i Corii (1998) czaszka giganotozaura mogła mierzyć nawet 180 centymetrów długości; Therrien i Henderson (2007) szacowali długość czaszki giganotozaura na 1,56 m, a karcharodontozaura – maksymalnie na 1,6 m. Spinozaur miał dwukrotnie więcej zębów niż inne duże teropody, były one jednak zupełnie inne, dłuższe ale cieńsze. Pomiędzy oczami znajdował się niewielki kostny grzebień.

    Tyranozaur (Tyrannosaurus) – rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów. Jedynym gatunkiem z tego rodzaju, którego istnienie zostało potwierdzone i który jest zarazem jednym z najbardziej znanych dinozaurów na świecie, jest Tyrannosaurus rex.Pingwin królewski (Aptenodytes patagonicus) – duży nielotny ptak wodny z rodziny pingwinów, zamieszkujący chłodne oceany półkuli południowej. Gnieździ się na obrzeżach Antarktydy, Ziemi Ognistej, Falklandach i innych wyspach tej części świata. Jeden z najbardziej znanych gatunków pingwinów, zaraz po pingwinie cesarskim.
    Rekonstrukcja miednicy i kończyn tylnych spinozaura.

    Według Ibrahima i współpracowników (2014) szkielet pozaczaszkowy spinozaura różnił się od szkieletów innych teropodów, przystosowanych do życia na lądzie. W porównaniu z innymi teropodami u spinozaura nastąpiło zmniejszenie kości obręczy kończyn tylnych i skrócenie kończyn tylnych. Kości długie miały małą jamę szpikową i zbudowane były z gęstej tkanki kostnej (tkanka kostna kości długich spinozaura była gęstsza niż u wszystkich pozostałych nieptasich teropodów oraz aligatora amerykańskiego i porównywalna z tkanką kostną kości długich pingwina królewskiego); podobnie zbudowane są kości długie u ptaków przystosowanych do ziemnowodnego trybu życia. Kość udowa spinozaura była krótka i masywna, z miejscami przyczepu mięśni zginaczy o dużej powierzchni, a pazury palców kończyny tylnej były niskie i miały spłaszczoną powierzchnię dolną; zdaniem Ibrahima i współpracowników (2014) takie cechy budowy kończyn tylnych spinozaura wskazują, że właśnie kończyny tylne były u spinozaura głównym narządem ruchu przy pływaniu.

    Tytanozaury (Titanosauria) – grupa zauropodów żyjących od późnej jury do końca kredy, obejmująca jedne z największych lądowych zwierząt w dziejach.Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Od północy rozpościera się Morze Śródziemne, a na wschodzie Morze Czerwone.

    Do wniosków Ibrahima i współpracowników sceptycznie podeszli Evers i współpracownicy (2015). W ocenie autorów nie zostało bezspornie wykazane, że kości opisanego przez Ibrahima i współpracowników (2014) okazu FSAC-KK 11888 są kośćmi tylko jednego osobnika, ani nawet że pochodzą tylko z jednego stanowiska; bez potwierdzenia tej okoliczności wnioski Ibrahima i współpracowników o nietypowej budowie szkieletu pozaczaszkowego spinozaura (w szczególności o skróceniu kończyn tylnych) nie miałyby zaś mocnych podstaw. Nawet jednak jeśli wszystkie te kości istotnie należą do jednego zwierzęcia to w ocenie Eversa i współpracowników (2015) nie jest pewne, czy FSAC-KK 11888 był istotnie przedstawicielem gatunku Spinosaurus aegyptiacus, czy też jest to szkielet innego przedstawiciela rodziny Spinosauridae.

    Izotopy – odmiany pierwiastka chemicznego różniące się liczbą neutronów w jądrze atomu (z definicji atomy tego samego pierwiastka mają tę samą liczbę protonów w jądrze). Izotopy tego samego pierwiastka różnią się liczbą masową (łączną liczbą neutronów i protonów w jądrze), ale mają tę samą liczbę atomową (liczbę protonów w jądrze).Paliczki (łac. phalanges) − kości tworzące przednią część stopy, palców stóp i palców rąk. W budowie palucha i kciuka występują po dwa paliczki, pozostałe palce mają ich trzy.

    Rozmiary[]

    Spinozaur był jednym z największych znanych teropodów, jednak ze względu na niekompletność zachowanego materiału kopalnego trudno jest dokładnie określić jego rozmiary. Według szacunków opartych na podstawie skamieniałości opisanych w 2005 roku, porównanych z opisanym przez Stromera holotypem oraz ze stosunkowo blisko spokrewnionym gatunkiem, Suchomimus tenerensis, dorosły spinozaur mógł osiągać około 16–18 metrów długości i ważyć 7–9 ton (przy założeniu, że miał podobne proporcje ciała jak Suchomimus), czyli więcej niż Tyrannosaurus rex i Giganotosaurus carolinii. Z kolei z opartych na podstawie odnalezionych w 2005 roku fragmentów czaszki (oznaczonych jako MSNM V4047) szacunków, opublikowanych przez Therriena i Hendersona (2007) wynika, że osobnik, do którego szczątki te należały, miał 12,57 m długości (przy przyjęciu przez autorów założenia, że jego czaszka miała 1,5 m długości); jeśli długość jego czaszki szacować na 1,75 m, to według szacunków autorów miałby on 14,34 m długości. Nie można jednak wykluczyć, że szczątki te należały do osobnika młodocianego, gdyż długość znacznie bardziej kompletnego holotypu, zanim został on zniszczony, szacowano na ok. 15 m. Kości szkieletu pozaczaszkowego opisane w 2014 roku pozwoliły z większą pewnością oszacować długość ciała dorosłego spinozaura na ok. 15 metrów. Jak w przypadku wielu innych gatunków dinozaurów szacunki masy tego teropoda są bardzo różne w zależności od autorów, jednak zwykle wynoszą ok. 7-9 ton, choć Therrien i Handerson (2007) szacowali jego masę na nawet ponad 20 ton (przy założeniu, że czaszka miała 1,75 m). Nie jest więc zupełnie pewne, jakie dokładnie rozmiary osiągał spinozaur, jednak powszechnie uznaje się, że był on większy od giganotozaura i karcharodontozaura, co czyniłoby z niego największego znanego teropoda. Nie można tego jednak stwierdzić ze stuprocentową pewnością, dopóki nie zostanie odnaleziony dostatecznie kompletny szkielet tego dinozaura. Porównywalne że spinozaurem rozmiary mógł osiągać np. deinocheir, tajemniczy drapieżnik znany prawie wyłącznie z pary gigantycznych przednich kończyn mierzących ok. 2,4 m długości i rekonstrukcji na podstawie gatunków o podobnej budowie kończyn. Całe zwierzę mogło ważyć nawet tyle co spinozaur, jednak ze względu na brak innych znalezisk, nie można dokładnie ocenić jego długości.

    Kosc łuskowa (łac. squamosum) – kość występująca w tylnym rejonie czaszki czworonogów. U wczesnych Tetrapoda wchodziła w skład regionu skroniowego skórnego dachu czaszki, a u ptaków i ssaków – mózgoczaszki. U ssaków jest połączona stawowo z kością zębową, tworząc górną część stawu skroniowo-żuchwowego, i stanowi tylną część łuku jarzmowego, zakończonego od przodu kością jarzmową. U zaawansowanych ssaków żyworodnych kość łuskowa znajduje się z przodu kości skalistej i wchodzi w skład boku puszki mózgowej, podczas gdy u wszystkich pozostałych ssaków znajduje się z tyłu kości skalistej i nie buduje boku puszki mózgowej. U wielu ssaków wraz z puszką słuchową, kością bębenkową i kosteczkami słuchowymi tworzy kość skroniową.Gigantozaur (Gigantosaurus) – rodzaj znanego z nielicznych skamieniałości zauropoda o niepewnej pozycji filogenetycznej, żyjącego w późnej jurze (kimeryd) na terenach dzisiejszej Anglii; jego gatunek typowy, G. megalonyx (znany z kręgu krzyżowego, kości promieniowej, kości strzałkowej i kości piszczelowej odkrytych w osadach formacji Kimmeridge Clay w hrabstwie Cambridgeshire), jest obecnie uznawany za nomen dubium. Opisano też trzy afrykańskie gatunki zaliczone pierwotnie do tego rodzaju; obecnie jednak zaliczane są one do odrębnych rodzajów (janenszja, malawizaur, tornieria).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Barionyks (Baryonyx walkeri) – dwunożny, mięsożerny dinozaur żyjący w okresie wczesnej kredy 130–125 milionów lat temu na terenach dzisiejszej Europy.
    Kość nosowa (łac. Os nasale) – parzysta kość czaszki w kształcie prostokątnej płytki. Tworzy przedni odcinek ściany górnej jamy nosowej. Kość nosowa łączy się u góry z kością czołową, z boku z wyrostkiem czołowym szczęki, a po stronie przyśrodkowej z kością strony drugiej. Na jej powierzchni wewnętrznej zaznacza się podłużna bruzda sitowa (sulcus ethmoidalis) dla nerwu sitowego przedniego.
    Aligator amerykański, aligator missisipski (Alligator mississippiensis) – gatunek krokodyla z rodziny aligatorowatych.
    Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
    Akrokantozaur (Acrocanthosaurus) – rodzaj teropoda z grupy allozauroidów (Allosauroidea) żyjącego na obecnych terenach Ameryki Północnej w połowie okresu kredowego, około 125–100 milionów lat temu. Jak większość znanych rodzajów dinozaurów, Acrocanthosaurus jest taksonem monotypowym, czyli obejmującym jeden gatunek – Acrocanthosaurus atokensis. Jego skamieniałości odnajdowano głównie w stanach Oklahoma i Teksas w Stanach Zjednoczonych, jednak zęby przypisywane akrokantozaurowi znaleziono również w położonym dalej na wschód stanie Maryland.
    Gatunek (łac. species, skrót sp.) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:
    Prehistoryczne bestie (oryg. Mega Beasts lub Monsters Resurrected) − amerykański serial dokumentalny z 2009 roku, wyprodukowany dla Discovery Channel. Przedstawia on odtworzony wygląd i zachowanie prehistorycznych drapieżników (stąd tytuł Monsters Resurrected, oznaczający Wskrzeszone potwory). Prowadzący konstruują biomechaniczne modele prehistorycznych stworzeń, by mieć pełne świadectwo o ich sile.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.101 sek.