• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Spółgłoska zwarto-szczelinowa

    Przeczytaj także...
    Spółgłoska drżąca to spółgłoska dźwięczna, która powstaje przez szybkie następstwo zwarć i rozwarć narządu artykulacji (dolnej wargi, końca języka lub języczka) i miejsca artykulacji w kanale głosowym. Ruch narządu artykulacji następuje w wyniku wzmożonego prądu powietrza, czyli narząd artykulacji wykonuje ten ruch jedynie biernie.Schwyzertüütsch (także: Schwyzerdütsch i Schweizerdeutsch) to grupa gwar alemańskich języka niemieckiego na terenie Szwajcarii i Księstwa Liechtenstein. Dialekty te dominują w mowie, podczas gdy językiem literackim jest standardowy język niemiecki (jednakże na terenie kantonów: Sankt Gallen i Zurych wydawane są książki w miejscowych gwarach alemańskich).
    Spółgłoski nosowe (sonanty nosowe) to nosowe spółgłoski zwarto-otwarte, których artykulacyjną cechą jest utworzenie zwarcia w jamie ustnej, jednak w odróżnieniu od spółgłosek zwartych otworzony zostaje równocześnie tor nosowy, tj. podniebienie miękkie zostaje opuszczone. Wśród spółgłosek zwartych występują spółgłoski, które różnią się tylko opozycją ustna vs. nosowa.
    Ze względu
    na rodzaj przegrody
    Ze względu na jamy
    kanału głosowego
  • Spółgłoski ustne
  • Spółgłoski nosowe
  • Ze względu na typ
    artykulacji ustnej
  • Spółgłoski środkowe
  • Spółgłoski boczne
  • Ze względu na mechanizm
    przepływu powietrza

    Spółgłoski zwarto-szczelinowe (afrykaty) powstają, gdy w pierwszej fazie artykulacji dochodzi do blokady przepływu przez jamę ustną i nosową (zwarcia), po czym tworzy się dostatecznie wąska szczelina, by powstał szum, tarcie.

    Narządem artykulacji nazywamy (relatywnie) ruchomy narząd mowy, który w trakcie artykulacji spółgłoski zbliża się lub zwiera z narządem nieruchomym (miejscem artykulacji).Język nawaho (nazwa własna: Diné bizaad) – język z południowej gałęzi języków atapaskańskich, używany przez ponad 100 tysięcy Nawahów, głównie w amerykańskich stanach Arizona, Nowy Meksyk, Utah i Kolorado.

    Różnicą między spółgłoską zwarto-szczelinową a sekwencją spółgłoski zwartej i szczelinowej polega na tym, że w spółgłosce zwarto-szczelinowej element szczelinowy całkowicie zastępuje plozję.

    Spółgłoski boczne (spółgłoski lateralne, sonanty boczne) – ustne spółgłoski, najczęściej zwarto-otwarte, których artykulacyjną cechą jest utworzenie zwarcia w środkowej części jamy ustnej i przepływ powietrza bokami, z jednej lub obu stron języka.Przez sposób artykulacji w fonetyce rozumie się sposób, w jaki prąd powietrza przepływa przez kanał głosowy przy artykulacji spółgłosek.

    Lista afrykat[]

  • [p͡f] - wargowo-zębowa bezdźwięczna - niemieckie pf
  • [t͡s] - dziąsłowa bezdźwięczna - polskie c, włoskie z w wyrazie grazia
  • [d͡z] - dziąsłowa dźwięczna - polskie dz, włoskie z w wyrazie mezzo
  • [t͡ɬ] - dziąsłowa boczna bezdźwięczna - np. tl w języku nawaho
  • [d͡ɮ] - dziąsłowa boczna dźwięczna - dl w języku nawaho
  • [t͡ʃ] - zadziąsłowa bezdźwięczna - polskie cz, angielskie ch, czeskie č
  • [d͡ʒ] - zadziąsłowa dźwięczna - polskie dż, angielskie j
  • [t͡ɕ] - dziąsłowo-podniebienna bezdźwięczna - polskie i serbskochorwackie ć
  • [d͡ʑ] - dziąsłowo-podniebienna dźwięczna - polskie "dź", serbskochorwackie đ
  • [k͡x] - miękkopodniebienna bezdźwięczna - k w szwajcarskiej odmianie języka niemieckiego
  • [q͡χ] - języczkowa bezdźwięczna - np. w języku wolof i językach didojskich
  • Spółgłoski półotwarte (półsamogłoski) powstają, gdy dochodzi do zbliżenia narządów mowy, ale nie do powstania szczeliny.Spółgłoski szczelinowe (spółgłoski trące, frykatywne) powstają, gdy narządy mowy w czasie artykulacji tworzą dostatecznie wąską szczelinę, by powstał szum, tarcie. Brzmienie/barwę spółgłosek szczelinowych determinuje ponadto kształt i pozycja ust oraz języka.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Spółgłoska ejektywna, dawniej abruptywna, rzadziej nazywana półdźwięczną - bezdźwięczna spółgłoska zwarta, szczelinowa lub zwarto-szczelinowa, przy artykulacji której powietrze wyrzucane jest przez gwałtowne uniesienie zamkniętej krtani, a nie poprzez wydech.
    Spółgłoska iniektywna - jest to zwykle spółgłoska dźwięczna, zwarta, w której powietrze nie jest wydychane, lecz zasysane gwałtownym ruchem krtani ku dołowi, co daje jej w efekcie charakterystyczne "głuche" brzmienie, inne jednak niż w przypadku spółgłosek faryngalnych. Spółgłoski iniektywne występują w wielu językach afrykańskich (np. hausa, khoisan), niektórych językach austronezyjskich i indiańskich (np.maja), a wśród języków indoeuropejskich w języku sindhi. Bezdźwięcznym odpowiednikiem spółgłoski iniektywnej jest zazwyczaj spółgłoska ejektywna.
    Język wolof (ouolof, yallof, walaf, volof, waro-waro) - język z rodziny nigero-kongijskiej używany głównie w Senegalu, a także w Gambii i Mauretanii. Nazwa "wolof" najprawdopodobniej pochodzi od starofrancuskiego wyrażenia "Ouolof".
    Język polski (polszczyzna) – język naturalny należący do grupy zachodniosłowiańskich (do których należą również czeski, słowacki, kaszubski, dolnołużycki, górnołużycki i wymarły połabski), stanowiących część rodziny indoeuropejskiej.
    Spółgłoska zwarto-szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych, oznaczany w międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA symbolem [ʧ].
    Język serbsko-chorwacki (serbochorwacki, chorwackoserbski, chorwacki czyli serbski) – obecnie jest to kontrowersyjna (patrz poniżej) nazwa zbioru blisko spokrewnionych języków standardowych i dialektów (diasystem), należących do grupy południowej języków słowiańskich.
    Spółgłoska uderzeniowa – spółgłoska, artykulacja której polega na zwarciu narządów mowy, od spółgłoski zwartej różni się:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.019 sek.