• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Spółgłoska boczna

    Przeczytaj także...
    Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA; fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych.Spółgłoska drżąca to spółgłoska dźwięczna, która powstaje przez szybkie następstwo zwarć i rozwarć narządu artykulacji (dolnej wargi, końca języka lub języczka) i miejsca artykulacji w kanale głosowym. Ruch narządu artykulacji następuje w wyniku wzmożonego prądu powietrza, czyli narząd artykulacji wykonuje ten ruch jedynie biernie.
    Języki wschodniosłowiańskie – jedna z trzech grup języków słowiańskich (obok zachodnio- i południowosłowiańskich). Posługuje się nimi ok. 202 mln ludzi w Europie Wschodniej i Azji Północnej i Środkowej.
    Ze względu
    na rodzaj przegrody
    Ze względu na jamy
    kanału głosowego
  • Spółgłoski ustne
  • Spółgłoski nosowe
  • Ze względu na typ
    artykulacji ustnej
  • Spółgłoski środkowe
  • Spółgłoski boczne
  • Ze względu na mechanizm
    przepływu powietrza

    Spółgłoski boczne (spółgłoski lateralne, sonanty boczne) – ustne spółgłoski, najczęściej zwarto-otwarte, których artykulacyjną cechą jest utworzenie zwarcia w środkowej części jamy ustnej i przepływ powietrza bokami, z jednej lub obu stron języka.

    Spółgłoska półotwarta boczna dziąsłowa welaryzowana – rodzaj dźwięku spółgłoskowego, występującego w niektórych językach naturalnych. W Polsce podobna spółgłoska półotwarta boczna zębowa welaryzowana jest potocznie nazywana ł aktorskim, scenicznym, szlacheckim lub kresowym.Języki khoisan (języki buszmeńsko-hotentockie) – rodzina językowa obejmująca ponad 100 języków występujących w Afryce, głównie krajach Afryki południowej (RPA, Namibia, Angola, Botswana i Tanzania). Języki tej rodziny reprezentują typ języków mlaskowych, których cechą charakterystyczną jest występowanie tzw. mlasków, mających status fonemów. Niekiedy uznawane są za najstarszą z rodzin językowych i przeciwstawiane pozostałym językom ludzkości, które zatraciły mlaski.

    Spółgłoskom bocznym są przeciwstawiane spółgłoski środkowe.

    Lista spółgłosek bocznych[]

  • [l] – Spółgłoska półotwarta, boczna, dziąsłowa, dźwięczna
  • [ɫ] – Spółgłoska półotwarta, boczna, zębowa, dźwięczna, welaryzowana
  • [ɺ] – Spółgłoska uderzeniowa, boczna, dziąsłowa, dźwięczna
  • [ɺ̢] – Spółgłoska uderzeniowa, boczna, szczytowa, dźwięczna
  • [ɭ] – Spółgłoska półotwarta, boczna, szczytowa, dźwięczna
  • [ʎ] – Spółgłoska półotwarta, boczna, podniebienna, dźwięczna
  • [ʟ] – Spółgłoska półotwarta, boczna, miękkopodniebienna, dźwięczna
  • [ɬ] – Spółgłoska półotwarta, szczelinowa, dziąsłowa, bezdźwięczna
  • [ɮ] – Spółgłoska półotwarta, szczelinowa, dziąsłowa, dźwięczna
  • [t͡ɬ] – Spółgłoska półotwarta, zwarto-szczelinowa, dziąsłowa, bezdźwięczna
  • [d͡ɮ] – Spółgłoska półotwarta, zwarto-szczelinowa, dziąsłowa, dźwięczna
  • Spółgłoski boczne w językach świata[]

    Najbardziej rozpowszechnioną spółgłoską boczną jest [l]. Wiele języków, jak albański i do niedawna polski posiada również jej welaryzowany odpowiednik [ɫ]. W języku angielskim te dwie głoski są alofonami – [l] występuje w pozycji przed samogłoską, a [ɫ] w innych pozycjach. Języki wschodniosłowiańskie kontrastują [ɫ] i zmiękczone [], ale nie posiadają czystego [l].

    Języki na-dene – jedna z większych rodzin języków rdzennej ludności Ameryki Północnej. Zalicza się do niej języki atapaskańskie, język tlingit (południowo-zachodnia Alaska) i język eyak. Dawniej do rodziny tej zaliczano też język haida, obecnie jednak został z niej przez większość lingwistów wykluczony. Językami grupy atapasko mówią m.in. Indianie Nawaho i Apacze. Spokrewnione z językami na-dene w ramach rodziny dene-jenisejskiej są języki jenisejskie.Języki północnokaukaskie to proponowana rodzina języków używanych przez rdzenną ludność północnego Kaukazu, wywodzących się rzekomo od prajęzyka używanego około 3000 lat p.n.e. W skład tej rodziny wchodzą dwie grupy języków:

    Język walijski posiada spółgłoskę szczelinową boczną (IPA: [ɬ]). Dźwięk ten, jak również odpowiadająca mu afrykata [t͡ɬ], występują w indiańskich językach z rodzin na-dene, salisz i wakaskiej i w językach północnokaukaskich. Dźwięczny odpowiednik tej spółgłoski, [ɮ], występuje w języku zulu i adygejskim

    Język albański (alb. Gjuha shqipe) – język indoeuropejski z grupy satem, którym posługuje się ok. 6,2 mln Albańczyków zamieszkujących Albanię (3,6 mln), Kosowo (1,7 mln), Macedonię (450 tys.), a także Włochy (Arboresze) i Grecję (Arwanici). W Albanii, Kosowie i Macedonii posiada on status języka urzędowego.Spółgłoski zwarto-szczelinowe (afrykaty) powstają, gdy w pierwszej fazie artykulacji dochodzi do blokady przepływu przez jamę ustną i nosową (zwarcia), po czym tworzy się dostatecznie wąska szczelina, by powstał szum, tarcie.

    Język japoński posiada spółgłoskę uderzeniową boczną dziąsłową. Analogiczna głoska, tyle że o artykulacji szczytowej występuje w języku paszto.

    W językach khoisan występują mlaski boczne. W języku !xóõ jest ich aż 17.




    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Spółgłoski nosowe (sonanty nosowe) to nosowe spółgłoski zwarto-otwarte, których artykulacyjną cechą jest utworzenie zwarcia w jamie ustnej, jednak w odróżnieniu od spółgłosek zwartych otworzony zostaje równocześnie tor nosowy, tj. podniebienie miękkie zostaje opuszczone. Wśród spółgłosek zwartych występują spółgłoski, które różnią się tylko opozycją ustna vs. nosowa.
    Narządem artykulacji nazywamy (relatywnie) ruchomy narząd mowy, który w trakcie artykulacji spółgłoski zbliża się lub zwiera z narządem nieruchomym (miejscem artykulacji).
    Jama ustna (łac. cavum oris) wchodzi w skład układu pokarmowego (stanowi początkowy odcinek przewodu pokarmowego) i oddechowego.
    Spółgłoska – dźwięk języka mówionego powstający w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy (kanał głosowy). W czasie wymawiania spółgłosek powstaje szmer, gdy powietrze natrafia na przeszkodę (zwarcie, zbliżenie).
    Alofon (allofon) – realizacja fonemu zawierająca oprócz cech fonologicznie relewantnych również szereg cech nierelewantnych w zależności od pozycji głoski (w stosunku do innych) i mówiącego.
    Język japoński (jap. 日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.
    Przez sposób artykulacji w fonetyce rozumie się sposób, w jaki prąd powietrza przepływa przez kanał głosowy przy artykulacji spółgłosek.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.032 sek.