• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sophineta

    Przeczytaj także...
    Szczęka (łac. maxilla) albo kość szczękowa (łac. os maxillare) – kość parzysta, stanowiąca zasadniczą część składową czaszki twarzowej. Kość szczękowa składa się z trzonu (corpus) i czterech wyrostków: czołowego, jarzmowego, podniebiennego i zębodołowego.Lepidozaury (Lepidosauria) – klad diapsydów obejmujący ponad 7000 współczesnych gatunków należących do dwóch głównych grup – sfenodontów i łuskonośnych. Są one rozprzestrzenione na całym świecie i żyją w bardzo różnorodnych ekosystemach.
    Zofia Kielan-Jaworowska (ur. 25 kwietnia 1925 w Sokołowie Podlaskim) – polska paleobiolog, emerytowana profesor w Instytucie Paleobiologii PAN w Warszawie.

    Sophinetarodzaj lepidozauromorfa blisko spokrewnionego z lepidozaurami. Żył we wczesnym triasie na terenach współczesnej Europy. Został opisany w 2009 roku przez Susan E. Evans i Magdalenę Borsuk-Białynicką w oparciu o niemal kompletną prawą kość szczękową (ZPAL RV/175) odkrytą na stanowisku Czatkowice 1 w Czatkowicach (osiedle w Krzeszowicach). Oprócz holotypu odnaleziono również szczątki co najmniej kilku innych osobników. Wiek osadów krasowych, z których wydobyto skamieniałości, datuje się na początek późnego oleneku.

    Oczodół (łac. orbita) – jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna. Występuje parzyście. Oczodół ma kształt stożka, którego podstawę tworzy wejście do oczodołu. U góry wejście do oczodołu ogranicza brzeg nadoczodołowy kości czołowej, u dołu-szczęka i kość jarzmowa, tworząc brzeg podoczodołowy, ponadto budują go kość łzowa, sitowa, klinowa oraz podniebienna. Oczodół ograniczają cztery ściany: górna (sklepienie), przyśrodkowa, boczna i dolna (dno). W odcinku przednio-bocznym sklepienia oczodołu znajduje się dół gruczołu łzowego. W pobliżu wejścia do oczodołu na ścianie przyśrodkowej leży dół woreczka łzowego, przechodzi on ku dołowi w kanał nosowo-łzowy. W obrębie oczodołu znajduje się kanał nerwu wzrokowego, przez który przechodzi nerw wzrokowy wraz z tętnicą oczną, ponadto w oczodole znaleźć można szczelinę oczodołową górną przez którą przebiega nerw czołowy, nerw nadoczodołowy, nerw nosowo-rzęskowy, nerw okoruchowy, nerw bloczkowy, nerw odwodzący i żyła oczna górna, a także szczelina oczodołowa dolna, której zawartość stanowią nerw podoczodołowy, nerw jarzmowy, tętnica podoczodołowa i żyła oczna dolna.Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski; łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

    Sophineta osiągała niewielkie rozmiary – na podstawie wielkości kości szczękowej i proporcji czaszki lepidozauromorfa Marmoretta długość czaszki Sophineta oszacowano na około 1 cm. Długość jej tułowia (bez ogona) wynosiła prawdopodobnie około 3 cm. Miała uzębienie pleurodontyczne, jej czaszka charakteryzowała się stosunkowo krótkim regionem przedoczodołowym, dużymi oczodołami, otworami nosowymi i górnym oknem skroniowym. Szkielet pozaczaszkowy jest niewyspecjalizowany, a kręgi są niemal identyczne jak występujące u Gephyrosaurus. Cechy czaszki upodabniają jednak Sophineta do bardziej zaawansowanego kladu Lepidosauria. Analizy filogenetyczne przeprowadzone przez Evans i Borsuk-Białynicką sugerują, że Sophineta jest taksonem siostrzanym dla tego kladu.

    Kraków (łac. Cracovia, niem. Krakau) – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, siedziba władz województwa małopolskiego, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i pod względem powierzchni.Filogeneza (gr. φυλη – gatunek, ród i γενεσις – pochodzenie) – droga rozwoju rodowego, pochodzenie i zmiany ewolucyjne grupy organizmów, zwykle gatunków. Termin wprowadzony w 1866 roku przez Ernsta Haeckla w Generelle Morphologie der Organismen.

    Nazwa rodzajowa Sophineta honoruje Zofię Kielan-Jaworowską, której imię pochodzi od greckiego słowa sophia, oznaczającego „mądrość”. Nazwa gatunkowa gatunku typowego, cracoviensis, odnosi się do Krakowa – najbliższego Czatkowicom dużego miasta, a także miejsca, w którym (na Uniwersytecie Jagiellońskim) pracują Mariusz Paszkowski i Józef Wieczorek – odkrywcy stanowiska paleontologicznego w Czatkowicach.

    Krzeszowice – miasto w woj. małopolskim, w powiecie krakowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krzeszowice. Jest jednym z ośrodków miejskich aglomeracji krakowskiej. Według danych z 31 grudnia 2011 miasto miało 10 288 mieszkańców. Położone jest ok. 25 km na zachód od centrum (18 km od granicy) Krakowa, przy linii kolejowej nr 133 (Kraków – Katowice) i przy drodze krajowej nr 79 (ul. Kościuszki, ul. Trzebińska) (południowa część miasta). W latach 1928–1966 miasto miało status uzdrowiska o charakterze użyteczności publicznej.Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Susan E. Evans, Magdalena Borsuk-Białynicka. A small lepidosauromorph reptile from the Early Triassic of Poland. „Palaeontologia Polonica”. 65, s. 179–202, 2009 (ang.). 




    Warto wiedzieć że... beta

    Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.
    Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).
    Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny rodzaju. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.
    Czatkowice – niegdyś wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Krzeszowice, obecnie jedno z osiedli miasta Krzeszowice, składa się z dwóch części: Czatkowice Górne (starsza część) i Czatkowice Dolne (młodsza część), która znajduje się nad rzeką Krzeszówką w Dolinie Krzeszówki. W 1997 wieś została przyłączona do Krzeszowic.
    Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.
    Instytut Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego Polskiej Akademii Nauk zajmuje się badaniami z zakresu paleontologii. Jego siedziba znajduje się w Warszawie.
    Magdalena Borsuk-Białynicka (ur. 29 stycznia 1940 w Warszawie) – polska paleontolog specjalizująca się w badaniu mezozoicznych jaszczurek i triasowych diapsydów. Uczestniczyła w polsko-mongolskich ekspedycjach paleontologicznych na pustynię Gobi – opisała kilka nowych dla nauki gatunków późnokredowych jaszczurek, a także zauropoda Opisthocoelicaudia skarzynskii. Uczestniczyła również w opisaniu fauny wczesnotriasowych kręgowców ze stanowiska paleontologicznego w Czatkowicach, skąd – wraz z Susan Evans, Andriejem Sennikowem lub Mariuszem Lubką – nazwała kilka gatunków należących do płazów skaczących, archozauromorfów, lepidozauromorfów lub prokolofonidów. Za współautorstwo prac opisujących faunę Czatkowic otrzymała wyróżnienie Wydziału Nauk Biologicznych PAN.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.022 sek.