• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sonderaktion Krakau



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    Narodowy socjalizm (niem. Nationalsozialismus), nazizm (skrót od Nationalsozialismus), czasem określany również jako hitleryzm (od nazwiska Adolfa Hitlera) – rasistowska, antykomunistyczna i antysemicka ideologia Niemieckiej Narodowosocjalistycznej Partii Robotników (NSDAP). Niemiecka skrajna odmiana faszyzmu, opierająca się na biologicznym rasizmie, w szczególności na antysemityzmie, czerpiąca z haseł zarówno nacjonalistycznych, jak i socjalnych, trudna do jednoznacznego uplasowania na klasycznej osi prawica-lewica. Ideologia państwowa w czasie sprawowania władzy w totalitarnych Niemczech przez NSDAP w latach 1933-1945.Mieczysław Brożek (ur. 11 kwietnia 1911 w Kaniowie [Kaniowie Starym], zm. 29 lutego 2000 w Krakowie) – polski filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.
    Sala 56, w której aresztowano profesorów podczas „Sonderaktion Krakau”

    Sonderaktion Krakauniemiecka akcja pacyfikacyjna skierowana przeciwko polskiemu środowisku naukowemu, przeprowadzona 6 listopada 1939 w Krakowie. Polegała na aresztowaniu przez Niemców 184 osób, głównie profesorów i wykładowców Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także Akademii Górniczej. Większość została następnie uwięziona w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen do 8 lutego 1940, a część była więziona jeszcze po tej dacie. Co najmniej 20 spośród aresztowanych osób zmarło na skutek ciężkich warunków obozowych lub zostało zamordowanych.

    Bruno Müller (ur. 13 września 1905 w Strasburgu – zm. 1 marca 1960 w Oldenburgu) – niemiecki prawnik, SS-Obersturmbannführer, dowódca Einsatzkommando 2/I podlegającego organizacyjnie Einsatzgruppe I pod dowództwem Bruno Streckenbacha, działających przy 14 Armii.Leon Jan Wachholz (ur. 20 czerwca 1867 w Krakowie, zm. 1 grudnia 1942 w Krakowie) – polski lekarz medycyny sądowej, jeden z najwybitniejszych polskich przedstawiciel tej dziedziny w XX wieku, autor pierwszych nowoczesnych podręczników medycyny sądowej (już w pierwszym wydaniu w 1899 zamieszczono informacje dotyczące daktyloskopii i jej znaczenia w identyfikacji osób), jak również dotyczących psychopatologii sądowej i techniki sekcyjnej, które przez lata służyły studentom, lekarzom i prawnikom.

    Terminologia[ | edytuj kod]

    W polskiej literaturze historycznej określenie Sonderaktion Krakau (z niem. „akcja specjalna Kraków”) zaczęło funkcjonować w latach 60. XX wieku. Kryptonim taki nie występuje w jakimkolwiek oficjalnym dokumencie nazistowskim. Według relacji Jana Gwiazdomorskiego, kryptonim ten został podany uwięzionym w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausem jako wyjaśnienie, jakiego mieli udzielać na pytania o przyczyny uwięzienia. Na kartach uwięzienia uczonych jako powód wpisywano „akcję przeciwko profesorom uniwersyteckim” (niem. Aktion gegen Univ. Professoren). Była to akcja realizowana przez Einsatzgruppe I – grupę operacyjną Sicherheitspolizei.

    Vilim Frančić (ur. w Daruvar 1 maja 1896, zm. Kraków 16 września 1978) – chorwacki slawista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.Adam Marian Kleczkowski (ur. 25 marca 1883 w Krakowie, zm. 17 listopada 1949 w Krakowie), językoznawca polski, filolog germański, profesor Uniwersytetu Poznańskiego i Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

    Przebieg akcji[ | edytuj kod]

    Wkrótce po rozpoczęciu okupacji niemieckiej ziem polskich, 19 października 1939 senat Uniwersytetu Jagiellońskiego postanowił wobec zakończenia działań wojennych otworzyć uniwersytet w roku akademickim 1939/40 i do 4 listopada 1939 przyjmować wpisy chętnych. O decyzji tej powiadomiono niemieckie władze okupacyjne, które nie wyrażały oficjalnie sprzeciwu. 4 listopada odbyło się nabożeństwo inauguracyjne w kościele św. Anny. Rozpoczęcie roku akademickiego planowano na 6 listopada, następnie przełożono je na 13 listopada 1939 z uwagi na chęć uniknięcia ewentualnych demonstracji w Święto Niepodległości 11 listopada.

    Kazimierz Wincenty Majewski (ur. 22 stycznia 1873 w Siebieczowie, zm. 5 września 1959 w Krakowie) – polski lekarz okulista.Stanisław Klimecki (ur. 20 listopada 1883 w Woli Przemykowskiej koło Brzeska, zm. 11 grudnia 1942) – prawnik, działacz społeczny, prezydent Krakowa.

    Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego profesor Tadeusz Lehr-Spławiński na mającym miejsce 3 listopada 1939 spotkaniu z dowódcą 2. oddziału operacyjnego I grupy operacyjnej (Einsatzkommando 2/I) SS-Sturmbannführerem Brunonem Müllerem otrzymał polecenie zarządzenia na 6 listopada ogólnego zebrania wykładowców do wysłuchania odczytu o niemieckim punkcie widzenia na sprawy nauki i szkoły wyższe.

    Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II (KUL, łac. Catholica Universitas Lublinensis Ioannis Pauli II) – niepubliczny katolicki uniwersytet mieszczący się w Lublinie, posiadający pełne prawa uczelni publicznej i finansowany z budżetu państwa na zasadach uczelni publicznych. Założony w 1918, do 1928 pod nazwą Uniwersytet Lubelski, od 16 października 2005, na podstawie uchwały Senatu zatwierdzonej przez Episkopat Polski, uczelnia zmieniła nazwę na Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. W 1938 roku KUL uzyskał prawo do nadawania stopni naukowych.Józef Władysław Wolski, (do 1938 roku: Józef Dzida) (ur. 19 marca 1910 w Tarnowie, zm. 2 października 2008 w Krakowie) – historyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Wrocławskiego i Uniwersytetu Łódzkiego.

    Zebranie odbyło się w sali wykładowej nr 66 im. Mikołaja Kopernika (obecnie sala nr 56 im. J. Szujskiego) Collegium Novum o godz. 12. Większość wykładowców zdecydowała się przybyć, żeby nie demonstrować niechętnego stosunku wobec władz okupacyjnych; niektórzy nawet w tym celu musieli przedostać się przez kordon niemieckiej policji, która w międzyczasie otoczyła gmach i nikogo nie przepuszczała. Przybyły na zebranie w asyście policji Müller zamiast wyjaśnień wygłosił krótkie oświadczenie:

    Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego (CM UJ) – jednostka Uniwersytetu Jagiellońskiego grupująca wydziały medyczne, najstarsza i jedna z większych tego typu w Polsce.Leon Tochowicz (ur. 18 lipca 1897 w Igołomni, zm. 29 lipca 1965 w Krakowie) – lekarz-kardiolog, profesor i trzykrotny rektor Akademii Medycznej w Krakowie, inicjator budowy Instytutu Pediatrii w Krakowie-Prokocimiu, autor niemal 100 publikacji naukowych.
    .mw-parser-output div.cytat{display:table;padding:0}.mw-parser-output div.cytat.box{margin-top:0.5em;margin-bottom:0.8em;border:1px solid #aaa;background:#f9f9f9}.mw-parser-output div.cytat>blockquote{margin:0;padding:0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo{text-align:right;padding:0 1em 0.5em 1.5em}.mw-parser-output div.cytat-zrodlo::before{content:"— "}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote{display:table}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny::before{float:left;content:"";background-image:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Quote-alpha.png/20px-Quote-alpha.png");background-repeat:no-repeat;background-position:top right;width:2em;height:2em;margin:0.5em 0.5em 0.5em 0.5em}.mw-parser-output div.cytat.klasyczny>blockquote{border:1px solid #ccc;background:white;color:#333;padding-left:3em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::before{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:bottom;content:"„";padding-right:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.cudzysłów>blockquote::after{display:table-cell;color:rgb(178,183,242);font:bold 40px"Times New Roman",serif;vertical-align:top;content:"”";padding-left:0.1em}.mw-parser-output div.cytat.środek{margin:0 auto}.mw-parser-output div.cytat.prawy{float:right;clear:right;margin-left:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.lewy{float:left;clear:left;margin-right:1.4em}.mw-parser-output div.cytat.prawy:not([style]),.mw-parser-output div.cytat.lewy:not([style]){max-width:25em}

    Die hiesige Universität hat ihr Schuljahr begonnen, ohne vorher die Einwilligung der deutschen Behörden eingeholt zu haben. Das ist eine Böswilligkeit. Nebst dem ist es allgemein bekannt, dass die Lehrer stets gegenüber der deutschen Wissenschaft feindlich gesinnt waren. Dies sind die Gründe, weshalb sie Alle – mit Ausnahme der drei anwesenden Frauen [!] – in ein Konzentrationslager werden abgeführt werden. Jedwede Diskussion oder auch nur Äusserung hierüber ist ausgeschlossen. Wer einen Widerstand gegen die Ausführug meines Befehles wagen würde, wird niedergeschossen. Tutejszy uniwersytet rozpoczął rok akademicki bez wcześniejszego uzyskania zgody władz niemieckich. Jest to wyraz złej woli. Ponadto jest powszechnie wiadomo, że nauczyciele zawsze byli wrogo nastawieni do niemieckiej nauki. W związku z tym, wszyscy, poza trzema obecnymi kobietami (!), zostaną wywiezieni do obozu koncentracyjnego. Jakakolwiek dyskusja a nawet wypowiedzi na ten temat są wykluczone. Kto odważy się na opór wobec wykonania mojego rozkazu, zostanie zastrzelony.

    Aleksander Ludwik Birkenmajer (ur. 8 lipca 1890 w Czernichowie koło Krakowa, zm. 30 września 1967 w Warszawie), polski historyk nauk ścisłych i filozofii, bibliotekoznawca, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Warszawskiego.Jan Zerndt (ur. 12 stycznia 1894 w Zgierzu, zm. 1945) – polski paleobotanik i geolog, doktor filozofii nauk przyrodniczych.

    Pomimo takiej groźby profesor Stanisław Estreicher próbował wypowiedzieć się, ale nie został dopuszczony do głosu, a rektora Lehr-Spławińskiego uciszono stwierdzeniem, że to on będzie aresztowany jako pierwszy. Aresztowanych traktowano obcesowo: popychano, potrącano kolbami karabinów, niektórych bito. Oprócz zgromadzonych wykładowców UJ, aresztowano także część innych osób przypadkowo napotkanych przez Niemców w gmachu uniwersytetu, a także profesorów Akademii Górniczej odbywających tam zebranie, mimo że Akademia Górnicza nie miała zostać otwarta, a jej gmach został zajęty przez Niemców. Zgodnie z zapowiedzią zwolniono do domu dwie kobiety – obecne na sali: profesor Helenę Willman-Grabowską i profesor Jadwigę Wołoszyńską. Po opuszczeniu terenu uniwersytetu powiadomiły one rodziny zebranych o dokonanych aresztowaniach.

    Józef Karol Kaczmarczyk (ur. 1 września 1871 w Nowym Targu, zm. 29 czerwca 1951 w Krakowie) – polski ksiądz katolicki, teolog i malarz, profesor zwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego, wielokrotny dziekan Wydziału Teologicznego UJ. Stanisław Gołąb (ur. 26 lipca 1902 w Travniku w Bośni, zm. 30 kwietnia 1980 w Krakowie) – polski matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli krakowskiej szkoły matematycznej.

    Łącznie w ramach akcji aresztowano na uczelni 183 osoby, w tym z:

  • Uniwersytetu Jagiellońskiego – 144 osoby, w tym 75 profesorów (w tym 6 honorowych i 1 emerytowany)
  • Wydział Teologiczny UJ: Józef Archutowski, Antoni Bystrzonowski, Tadeusz Glemma, Józef Kaczmarczyk, Tadeusz Albin Kruszyński, Jan Krzemieniecki, Konstanty Michalski, Marian Michalski, Jan Salamucha i Władysław Wicher
  • Wydział Prawa UJ: Tadeusz Dziurzyński, Stanisław Estreicher, Jan Gwiazdomorski, Adam Heydel, Józef Hołda, Adam Krzyżanowski, Stanisław Kutrzeba, Jerzy Lande, Bogusław Leśnodorski, Zygmunt Sarna, Maciej Starzewski, Władysław Wolter i Fryderyk Zoll
  • Wydział Lekarski UJ: Eugeniusz Brzezicki, Stanisław Ciechanowski, Jerzy Drozdowski, Józef Hano, Kazimierz Kostanecki, Józef Kostrzewski, Ksawery Lewkowicz, Kazimierz Majewski, Stanisław Maziarski, Jan Miodoński, Aleksander Oszacki, Zdzisław Przybyłkiewicz, Jan Robel, Ludwik Sieppel, Stanisław Skowron, Bronisław Stępowski, Janusz Supniewski, Władysław Szumowski, Tadeusz Tempka, Leon Tochowicz, Leon Wachholz, Franciszek Walter i January Zubrzycki.
  • Wydział Rolniczy UJ: Edward Chodzicki, Franciszek Hendzel, Juliusz Jakóbiec, Anatol Listowski, Paweł Łoziński, Teodor Marchlewski, Kazimierz Piech, Roman Prawocheński, Feliks Rogoziński, Adam Różański, Stefan Schmidt, Karol Starmach i Jan Włodek.
  • Wydział Filozoficzny UJ: Tadeusz Banachiewicz, Henryk Batowski, Stefan Bednarski, Henryk Ludwik Bernard, Adam Bielecki, Aleksander Birkenmajer, Mieczysław Brożek, Kazimierz Bulas, Ignacy Chrzanowski, Jan Dąbrowski, Dobiesław Doborzyński, Kazimierz Dobrowolski, Tadeusz Dobrowolski, Karol Dziewoński, Tadeusz Estreicher, Vilim Frančić, Józef Fudakowski, Tadeusz Garbowski (emerytowany), Marek Gatty-Kostyal, Antoni Gaweł, Stanisław Gąsiorowski, Józef Gołąb, Franciszek Górski, Zygmunt Grodziński, Seweryn Hammer, Jan Harajda, Stefan Harassek, Henryk Ferdynand Hoyer, Zdzisław Jachimecki, Stanisław Janik, Julian Kamecki, Bogdan Kamieński, Ludwik Kamykowski, Adam Kleczkowski, Aleksander Kocwa, Stefan Kołaczkowski, Stefan Komornicki, Władysław Konopczyński, Stanisław Korbel, Tadeusz Jan Kowalski, Jan Kozak, Tadeusz Lehr-Spławiński, Franciszek Leja, Kazimierz Lepszy, Stanisław Leszczycki, Stanisław Łukasik, Stanisław Malaga, Mieczysław Małecki, Joachim Metallmann, Sylwiusz Mikucki, Józef Mikulski, Tadeusz Milewski, Jan Moszew, Zygmunt Mysłakowski, Kazimierz Nitsch, Jan Nowak, Wiktor Ormicki, Arkadiusz Piekara, Stanisław Pigoń, Ludwik Piotrowicz, Kazimierz Piwarski, Władysław Semkowicz, Michał Siedlecki, Stanisław Skimina, Jerzy Smoleński, Jan Stanisławski, Leon Sternbach, Kazimierz Stołyhwo, Antoni Swaryczewski, Stanisław Szczotka, Tadeusz Szydłowski, Stanisław Turski, Stanisław Urbańczyk, Tadeusz Ważewski, Antoni Wilk, Witold Wilkosz, Roman Wojtusiak, Józef Wolski, Jan Wojciech Zabłocki, Longin Tadeusz Zawadzki i Jan Ziłyński
  • 2 pracowników administracji UJ: Franciszek Mikulski, Włodzimierz Ottman
  • 3 studenci: Janusz Maria Borkowski, Lech Wojciech Haydukiewicz, Czesław Piętka (kleryk)
  • Akademii Górniczej: 21 – Zygmunt Bielski-Saryusz, Andrzej Bolewski, Witold Budryk, Edmund Chromiński, Stefan Czarnocki, Iwan Feszczenko-Czopiwski, Mikołaj Czyżewski, Roman Dawidowski, Stanisław Gołąb, Antoni Hoborski, Stanisław Jaskólski, Mieczysław Jeżewski, Aleksander Krupkowski, Adam Ludkiewicz, Antoni Meyer, Wilhelm Staronka, Izydor Stella-Sawicki, Jan Studniarski, Władysław Takliński, Edward Windakiewicz, Feliks Zalewski
  • Akademii Handlowej: 3 – Arnold Bolland, Walenty Winid i Albin Żabiński.
  • Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie: 1 – Franciszek Bossowski (miał wykładać na UJ)
  • Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego: 1 – Witold Krzyżanowski
  • szkół średnich: 6 – Tadeusz Biliński, Józef Dadak, Wincenty Majcher, Stanisław Majewicz, ks. Józef Nodzyński i Jan Zerndt
  • Ponadto aresztowano w tej liczbie 6 przypadkowych osób. Byli to: inż. elektryk Kazimierz Pazdro, dr filozofii Ludwik Ręgorowicz (były naczelnik wydziału Ministerstwa Oświaty), mgr praw Zygmunt Antoni Starachowicz, mgr filozofii Jan Stępień, emerytowany sędzia Adam Zechenter oraz nieznany z imienia Jachimowicz, przypadkowy przechodzień .

    Teodor Marchlewski (ur. 12 lipca 1899 w Manchesterze, zm. 27 stycznia 1962 w Krakowie) – biolog genetyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, w latach 1948-1956 rektor tej uczelni, w latach 1952-1956 poseł na Sejm PRL I kadencji z ramienia PZPR.Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie (AGH; dawniej: Akademia Górnicza w Krakowie; nazwa międzynarodowa: AGH University of Science and Technology; dawniej: University of Mining and Metallurgy) – jedna z największych polskich wyższych uczelni, została powołana 8 kwietnia 1919 uchwałą Rady Ministrów. Jest zaliczana do najlepszych uczelni technicznych w kraju. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities z lipca 2013, opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a na świecie 526. pośród wszystkich typów uczelni.

    Równocześnie z naukowcami został aresztowany po południu w domu prezydent Krakowa Stanisław Klimecki, który następnie dzielił losy aresztowanych aż do zwolnienia z obozu 8 lutego 1940.

    Osadzono ich najpierw w więzieniu na Montelupich, rano nastąpiła zmiana miejsca zakwaterowania. Około dziewiątej załadowano transport i przeniesiono aresztowanych do koszar 20 Pułku Piechoty na ulicy Mazowieckiej (obecnie koszary 16 Batalionu Powietrznodesantowego przy ulicy Wrocławskiej). W tym czasie zwolniono 11 osób, w tym Fryderyka Zolla. Pozostali zostali natomiast 9 listopada 1939 wywiezieni do więzienia we Wrocławiu, a stamtąd 28 listopada 1939, do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen.

    Kazimierz Antoni Piech (ur. 11 stycznia 1893 w Sanoku, zm. 15 kwietnia 1944 w Krakowie) – botanik, profesor anatomii i cytologii roślin Uniwersytetu Jagiellońskiego. Uczestnik trzech wojen w latach 1914-1920, więzień obozu Sachsenhausen 1939-1940.Biegunka (łac. diarrhoea; potocznie rozwolnienie) – objaw kliniczny polegający na zwiększonej częstotliwości wypróżnień (według WHO ≥3/24h) lub zwiększonej ilości stolca (≥200g/24h), wraz ze zmianą konsystencji na płynną bądź półpłynną. Biegunce może towarzyszyć stan ogólnego osłabienia, gorączka czy też kurczowe bóle brzucha. Objaw ten trwający do 14 dni określany jest jako biegunka ostra, natomiast utrzymanie się objawów chorobowych ponad 4 tygodnie kwalifikuje do rozpoznania biegunki przewlekłej (niektórzy autorzy wyróżniają biegunkę uporczywą – trwającą 2-4 tygodnie).


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Karol Starmach (ur. 22 września 1900 w Mszanie Dolnej, zm. 2 marca 1988 w Krakowie) – polski hydrobiolog, pracownik Uniwersytetu Jagiellońskiego i Polskiej Akademii Nauk (PAN).
    Wilhelm Alojzy Staronka (ur. 22 maja 1883 we Lwowie, zm. 21 marca 1958 w Krakowie) – polski chemik, profesor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.
    Mikołaj Czyżewski (ur. 1 października 1890 w Hadziaczu, Ukraina, zm. 1 grudnia 1954 w Krakowie) – polski metalurg. Profesor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Autor prac z dziedziny koksownictwa i odlewnictwa, między innymi pracy Skład i własności koksów górnośląskich. Czyżewski przyczynił się do modernizacji odlewni w Polsce.
    Antoni Meyer (1870-1939) – profesor Akademii Górniczej, doktor praw, inżynier górnictwa, emerytowany prezes Wyższego Urzędu Górniczego w Krakowie, wykładający na AG prawoznawstwo ogólne i prawo górnicze. Aresztowany został 6 listopada 1939 podczas Sonderaktion Krakau. Osadzony najpierw w więzieniu na Montelupich, następnie przeniesiony wraz z innymi aresztowanymi polskimi uczonymi do koszar 20. pułku piechoty na ul. Mazowieckiej (obecnie koszary 16 batalionu powietrznodesantowego przy ul. Wrocławskiej). 27 listopada 1939 przewieziony został przez Wrocław i Berlin do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. Był pierwszą ofiarą śmiertelną akcji, zmarł 24 grudnia 1939.
    Arkadiusz Henryk Piekara (ur. 12 stycznia 1904 w Warszawie, zm. 28 kwietnia 1989 w Warszawie) – polski fizyk, wykładowca, pisarz naukowy, humanista. Był profesorem fizyki na Politechnice Gdańskiej, Uniwersytecie Poznańskim i Uniwersytecie Warszawskim.
    II Rzeczpospolita (II RP) – Rzeczpospolita Polska w latach 1918–1945, od odzyskania suwerenności państwowej w 1918 do wycofania uznania międzynarodowego dla Rządu RP na uchodźstwie w konsekwencji wykonania porozumień między mocarstwami wielkiej trójki na konferencji jałtańskiej w 1945.
    III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945. Oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), od 1938 (po Anschlussie Austrii) używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.163 sek.