• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Solenidae

    Przeczytaj także...
    Wydawnictwo „Wiedza Powszechna” w Warszawie – wydawca słowników dwujęzycznych i podręczników do nauki języków obcych, słowników i poradników języka polskiego, podręczników do nauki języka polskiego dla cudzoziemców oraz popularnych rozmówek, a także leksykonów i książek popularnonaukowych z różnych dziedzin.Typ nomenklatoryczny – w systematyce biologicznej organizm wiązany z określonym taksonem i określający zakres jego stosowania. Typem nomenklatorycznym gatunku oraz taksonu wewnątrzgatunkowego jest pojedynczy okaz (typ) (np. okaz zielnikowy rośliny), ew. ilustracja. Typem nomenklatorycznym rodzaju i wszystkich taksonów pomocniczych o randze pośredniej między rodzajem i gatunkiem jest gatunek typowy. Typem dla rodziny i taksonów pomocniczych o randze pośredniej między rodziną i rodzajem jest rodzaj typowy.
    Veneroida – rząd małży (Bivalvia) zaliczanych do Heterodonta obejmujący gatunki o jednakowo wykształconych połówkach muszli, z dwoma mięśniami zwieraczy. Zęby główne zamka położone są blisko szczytów, a przednie i tylne zęby boczne są od nich wyraźnie oddalone.

    Okładniczkowate (Solenidae) – rodzina morskich małży z rzędu Veneroida obejmująca około 70 gatunków charakteryzujących się nietypowym dla małży, rurkowatym („scyzorykowatym”) kształtem muszli oraz dużymi uzdolnieniami ruchowymi. Wszystkie gatunki są jadalne, poławia się je w celach konsumpcyjnych. Niektóre z nich są uważane przez smakoszy za najlepsze z małży. W zapisie kopalnym znane są z warstw eocenu. W języku polskim określane są czasem nazwą okładniczki, ale nazwa ta była dawniej stosowana dla kilku rodzajów rodziny Solenidae sensu lato, obecnie klasyfikowanych również w rodzinie Pharidae.

    Strefa przybrzeżna, litoral (od. łac. litus – brzeg), strefa litoralna – strefa zbiornika wodnego przylegająca do brzegu, lądu. Charakteryzuje się najlepszymi warunkami życia w wodach (dużo światła, tlenu, mniejsze zasolenie, urozmaicona rzeźba dna). Najbardziej podatna jest na niestałość czynników środowiskowych, przede wszystkim na dobową i sezonową zmienność oświetlenia i temperatury, zlodzenie, w tej strefie powstaje największa ilość materii organicznej i zalega największa ilość detrytusu, przez co podlega największym wahaniom stężenia tlenu.Zamek muszli (łac. cardo) – blokująca struktura wykształcona na połówkach muszli małży (Bivalvia) w postaci wypukłości (guzków, zębów), rowków i zagłębień oraz listew wytwarzanych przez każdą z połówek muszli. Zapobiega przesuwaniu się muszli w trakcie wędrówek oraz w czasie ich otwierania i zamykania.

    Występowanie[ | edytuj kod]

    Okładniczkowate żyją w pełnosłonych morzach strefy tropikalnej i ciepłych rejonach stref umiarkowanych. Nie występują w strefach polarnych ani w chłodnych wodach stref umiarkowanych. Zagrzebują się płytko w piasku lub mule, zwykle w płytkim litoralu, do głębokości 40 m.

    Periostrakum (łac. periostracum), tzw. warstwa rogowa – zewnętrzna, złożona z substancji organicznej – konchioliny – cienka warstwa muszli muszlowców i ramienionogów, która ma za zadanie zabezpieczać muszlę przed rozpuszczaniem.Wydawnictwo Naukowe PWN SA – wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Wydawnictwo Naukowe PWN SA stanowi jednostkę dominującą Grupy kapitałowej PWN, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

    Budowa i zachowanie[ | edytuj kod]

    Cienkościenne muszle okładniczek nie są podobne do muszli innych małży. Każda z połówek ma kształt wydłużonej, wąskiej rynienki (kształt wydłużonego prostokąta) o długości od 15 do 185 mm, a złożone razem tworzą spłaszczoną bokami, prostą lub lekko wygiętą rurkę.

    Małże (Bivalvia, z gr. bi – dwa + łac. valva – skorupka), dawniej również blaszkoskrzelne (Lamellibranchiata) – takson w randze gromady obejmujący około 8000 gatunków mało aktywnych lub osiadłych, wyłącznie wodnych, bentosowych mięczaków (Mollusca) o bocznie spłaszczonym ciele okrytym dwuklapową muszlą. Ciało małża składa się z tułowia (zwanego workiem trzewiowym) i nogi. Jest pozbawione głowy, szczęki i tarki. Małże pełzają, żyją w dnie, ryją, pływają lub przytwierdzają się bisiorem do podłoża. Liczne gatunki, np. ostrygi, wenerydowate i omułki, są jadalne. Z niektórych pozyskuje się cenne perły oraz masę perłową. Małże są znane od kambru. W wodach śródlądowych Polski stwierdzono występowanie 34 gatunków – m.in.: szczeżuja pospolita (Anodonta piscinalis), kilka gatunków skójek (Unio) i racicznica zmienna (Dreissena polymorpha) – a w Morzu Bałtyckim 9 gatunków.Muszla – jedno- lub dwuczęściowy wapienny szkielet zewnętrzny muszlowców (Conchifera) i ramienionogów (Brachiopoda), u niektórych grup częściowo lub całkowicie zredukowany. Do ciała zwierzęcia przytwierdzona jest jednym mięśniem, parą mięśni lub szeregiem mięśni parzystych.
    Solen marginatus

    Szczyty muszli są mocno przesunięte ku przodowi. Periostrakum jest cienkie i błyszczące. W listwie zamka każdej połówki występuje jeden ząb główny.

    Przez otwór w tylnym końcu rurki wydostają się krótkie syfony, natomiast w przednim końcu lub poprzez szczelinę pomiędzy skorupami – silna i bardzo ruchliwa noga małża, która może wysuwać się na długość zbliżoną do długości muszli. Przy pomocy tak ruchliwej nogi małż może wykonywać po dnie zbiornika skoki na odległość do 1 m lub zakopywać się w podłożu w bardzo krótkim czasie. Sprawnemu zakopywaniu się sprzyja również kształt muszli. Zwierzę wciska długą nogę w miękkie podłoże, następnie jej koniec nabrzmiewa zakotwiczając się, a skurcz nogi wciąga małża w dół. Obserwowano osobniki, które trzema takimi ruchami zdołały całkowicie ukryć się w piasku w ciągu 30 s.

    Innym sposobem sprawnego przemieszczania się okładniczek jest gwałtowne wypychanie wody z syfonów. Siła odrzutu przemieszcza małża na odległość do 0,5 m.

    Systematyka[ | edytuj kod]

    Dawniej rodzina obejmowała kilka rodzajów grupowanych w podrodzinach Cultellinae i Soleninae. Pierwsza z nich jest obecnie włączana do rodziny Pharidae. Gatunki zaliczane obecnie do Solenidae sklasyfikowano w rodzajach:

  • Solen
  • Solena
  • Rodzajem typowym rodziny jest Solen.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Solenidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
    2. Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 550. ISBN 978-83-01-16108-8.
    3. Bezkręgowce. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1984, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0428-6.
    4. Multimedialna Encyklopedia Powszechna WIEM edycja 2006. Young Digital Poland S.A., 2006.
    5. Solenidae (ang.). World Register of Marine Species, 2011. [dostęp 12 listopada 2011].



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.