• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sok trzustkowy

    Przeczytaj także...
    Sekretyna (ATC: V04 CK01) — hormon tkankowy o charakterze polipeptydu wydzielany w postaci nieczynnej prosekretyny przez gruczoły w błonie śluzowej dwunastnicy (komórki S) oraz jelita cienkiego. Pod wpływem kwaśnej treści z żołądka staje się uczynnioną sekretyną. Sekretyna należy do tzw. hormonów żołądkowo-jelitowych.Trzustka (łac. pancreas) – narząd gruczołowy położony w górnej części jamy brzusznej. Ma nieregularny, wydłużony i spłaszczony w wymiarze grzbietowo-brzusznym kształt. Wymiar podłużny w rzucie poprzecznym porównywany do kształtu młotka lub haczyka (wygięty częścią środkową do przodu). W rzucie czołowym kształt przypomina literę S. U osoby żywej jest szaroróżowa, a na zwłokach szarobiała. Budowa zrazikowa dobrze zaznacza się na powierzchni gruczołu i nadaje mu wygląd guzkowaty. Na powierzchni trzustki może gromadzić się tkanka tłuszczowa, która wygładza jej powierzchnię i nadaje zabarwienie bardziej żółtawe. Miąższ narządu jest spoisty i miękki. Pod względem funkcjonalnym trzustka składa się z części wewnątrzwydzielniczej (hormonalnej, odpowiedzialnej za wytwarzanie kilku hormonów m.in. insuliny i glukagonu) i zewnątrzwydzielniczej (trawiennej, produkującej zawierający enzymy trawienne sok trzustkowy (łac. succus pancreaticus), zwany śliną brzucha ze względu na podobieństwo konsystencji i barwy do śliny).
    Cholecystokinina (CCK, dawniej znana również jako pankreozymina; ATC: V04 CK02) – rodzina hormonów peptydowych, działających w obrębie układu pokarmowego oraz ośrodkowego układu nerwowego.

    Sok trzustkowy – przeźroczysta, bezbarwna, płynna wydzielina zewnątrzwydzielniczej (gruczołowej) części trzustki, jeden z soków trawiennych.

    W ciągu doby trzustka produkuje ok. 2 litrów soku trzustkowego. W okresie między-posiłkowym wydzielanie wynosi ok. 0,2-0,3 ml/min, ale w wyniku bodźców stymulujących może wzrosnąć do ponad 3 ml/min. Sok trzustkowy ma odczyn zasadowy, o pH 7,1–8,4. Podstawową rolą soku trzustkowego jest trawienie składników pokarmowych: białek, węglowodanów i tłuszczy (przy udziale żółci). Trawienie odbywa się za pomocą obecnych w wydzielinie trzustki enzymów trawiennych. Zasadowy sok trzustkowy neutralizuje kwaśną treść pokarmową dostającą się z żołądka do dwunastnicy i dalszej części jelita cienkiego, co zapewnia optymalne pH dla trawiennego działania enzymów.

    Sok żołądkowy – jeden z soków trawiennych, który jest wydzieliną gruczołów trawiennych znajdujących się w błonie śluzowej żołądka. Płyn bezbarwny, przezroczysty, o kwaśnym odczynie.Lipaza trzustkowa (EC 3.1.1.3) – enzym odpowiedzialny za hydrolizę triglicerydów do di-, monoglicerydów i kwasów tłuszczowych.
    Przewód trzustkowy i jego ujście do dwunastnicy

    Sok trzustkowy przez przewód trzustkowy główny (Wirsunga) i dodatkowym (Santoriniego) dostaje się do dwunastnicy.

    Amylaza i lipaza są produkowane w postaci aktywnej, ale trawienne enzymy proteolityczne produkowane jako nieczynne proenzymy, ulegają uczynnieniu dopiero w świetle jelita. Patologiczne uczynnienie tych enzymów jeszcze w obrębie trzustki prowadzi do katastrofalnych następstw, pod postacią ciężkiej, niekiedy śmiertelnej choroby – ostrego zapalenia trzustki.

    Chymotrypsyna - proteolityczny enzym trawienny, produkowany przez trzustkę (jako proenzym chymotrypsynogen) i wchodzący w skład soku trzustkowego. Zostaje uczynniony przez trypsynę. Wykazuje maksimum aktywności przy pH 8-9. Od trypsyny odróżnia go to, że nie powoduje krzepnięcia krwi.Kwas moczowy (2,6,8-trioksypuryna) – organiczny związek chemiczny, pochodna puryny. Tworzy białe kryształy trudno rozpuszczalne w wodzie. Kryształy kwasu moczowego w temperaturze 400 °C rozkładają się, wydzielając cyjanowodór. Łatwo ulega tautomerii keto-enolowej.

    Skład[ | edytuj kod]

    Składa się przede wszystkim z wody, wodorowęglanów, elektrolitów oraz enzymów trawiennych (niektóre w postaci nieaktywnych proenzymów):

  • lipaza trzustkowa
  • α-amylaza
  • trypsyna
  • chymotrypsyna A i B
  • nukleazy
  • elastaza
  • karboksypeptydazy A i B
  • fosfolipaza A i B
  • esterazy (np. esteraza cholesterolu)
  • Sok trzustkowy zawiera także:

    Żółć (łac. bilis lub fel, gr. chole) – płynna wydzielina wątroby, jedna z substancji wspomagających soki trawienne.Mocznik (karbamid, E927b), CO(NH2)2 – organiczny związek chemiczny, diamid kwasu węglowego. W wyniku kondensacji podczas ogrzewania tworzy biuret.
  • wodę
  • wodorowęglany
  • jony sodowe, potasowe, wapniowe, magnezowe
  • niewielkie ilości mocznika, kwasu moczowego
  • Regulacja wydzielania soku trzustkowego[ | edytuj kod]

    Wydzielanie soku trzustkowego pozostaje pod kontrolą mechanizmów hormonalno-nerwowych. Dwa najważniejsze hormony mające wpływ regulujący to sekretyna i cholecystokinina. Ważnym bodźcem do ich wydzielania jest przedostanie się do dwunastnicy kwaśnej treści żołądka pH poniżej 4,5-5. Część przywspółczulna autonomicznego układu nerwowego, przede wszystkim za pomocą nerwu błędnego także wpływa na wydzielanie trzustkowe i koordynację mechanizmów trawienia na różnych piętrach przewodu pokarmowego.

    Trypsyna (EC 3.4.21.4) – enzym trawienny wytwarzany przez część zewnątrzwydzielniczą trzustki. Jest wydzielany w postaci proenzymu - trypsynogenu, który wchodzi w skład soku trzustkowego. W dwunastnicy pod wpływem niewielkich nawet ilości innego enzymu - enterokinazy dochodzi do aktywacji trypsynogenu. Dzięki autokatalitycznej zdolności trypsyny szybko dochodzi do pełnego uczynnienia wydzielonego trypsynogenu.Dwunastnica (łac. duodenum) – u człowieka rurowaty narząd długości 25–30 cm, wychodzący z żołądka i stanowiący początkowy odcinek jelita cienkiego. Początkowy odcinek dwunastnicy łączy się z odźwiernikiem żołądka, końcowy przechodzi w jelito czcze. Dwunastnica leży na wysokości pierwszego kręgu lędźwiowego. W kształcie przypomina literę C, a raczej podkowę zwróconą wypukłą częścią ku stronie prawej, wklęsły obwód obejmuje głowę trzustki. Do zstępującego odcinka dwunastnicy uchodzą wspólnie przewód żółciowy i przewód trzustkowy. Długość dwunastnicy w IV w p.n.e Herofilus określił na 12 szerokości palców, stąd nazwa tego odcinka jelita.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • sok żołądkowy
  • sok jelitowy
  • żółć
  • Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Gastroenterologia Nettera t. 2. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010, s. 548-550. ISBN 978-83-7609-185-3.
  • Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

    Amylazy, diastazy (EC 3.2.1) – grupa enzymów zaliczanych do hydrolaz, rozkładających skrobię i inne polisacharydy. Występują w soku trzustkowym (amylaza trzustkowa) i w ślinie (amylaza ślinowa). Amylazy są także syntezowane w owocach wielu roślin podczas dojrzewania (powoduje to, że stają się one słodsze) oraz podczas kiełkowania ziaren zbóż. Amylaza z ziaren ma istotne znaczenie przy produkcji słodu.Sok jelitowy – sok trawienny składający się ze złuszczonych komórek nabłonka jelitowego oraz roztworu izotonicznego zawierającego enzymy trawienne takie jak proteazy rozkładające białka i oligopeptydy na aminokwasy.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Estrazy (EC 3.1) - to ogólne określenie na grupę enzymów (hydrolaz) rozkładających wiązania estrowe w cząsteczkach tłuszczów przy udziale wody czyli po prostu trawiące tłuszcze.
    Elastaza, (EC 3.4.21.37), to enzym należący do grupy hydrolaz, a dokładniej - endopeptydaz. W swoim centrum aktywnym zawiera aminokwas serynę, tak więc jest zaliczana do proteaz serynowych. Elastaza hydrolizuje wiązania peptydowe, w sąsiedztwie których znajdują się aminokwasy o małych łańcuchach bocznych, np. glicyna, alanina i seryna. Posiada zdolność do degradacji białka - elastyny, jednak z dużą opornością. Wydzielana jest przez granulocyty obojętnochłonne (które produkują także wiele innych hydrolaz) oraz przez trzustkę w postaci zymogenu proelastazy. Optimum działania dla tego enzymu to pH 7-9.
    Karboksypeptydazy (EC number 3.4.16 – 3.4.18) – grupa enzymów hydrolizujących C-końcowe wiązanie peptydowe. U ludzi, zwierząt i roślin znajduje się kilka typów karboksypeptydaz, związanych z różnymi funkcjami zależnymi od katabolizmu dojrzewania białek.
    Woda (tlenek wodoru; nazwa systematyczna IUPAC: oksydan) – związek chemiczny o wzorze H2O, występujący w warunkach standardowych w stanie ciekłym. W stanie gazowym wodę określa się mianem pary wodnej, a w stałym stanie skupienia – lodem. Słowo woda jako nazwa związku chemicznego może się odnosić do każdego stanu skupienia.
    Przewód trzustkowy (przewód Wirsunga, łac. ductus pancreaticus) jest przewodem odprowadzającym sok trzustkowy z trzustki. Jest połączony z przewodem żółciowym wspólnym (łac. ductus choledochus communis) i wraz z nim łączy się z częścią zstępującą dwunastnicy. Nazwany od jego odkrywcy, niemieckiego anatoma Johanna Georga Wirsunga.
    Nerw błędny, nerw X (łac. nervus vagus) – najdłuższy z nerwów czaszkowych, jest nerwem mieszanym, prowadzi włókna czuciowe, ruchowe i przywspółczulne. Należy do autonomicznego układu nerwowego (AUN) o charakterze przywspółczulnym (parasympatycznym), podobnie jak okoruchowy i twarzowy.
    Skala pH – ilościowa skala kwasowości i zasadowości roztworów wodnych związków chemicznych. Skala ta jest oparta na aktywności jonów hydroniowych [H3O] w roztworach wodnych.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.01 sek.