• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sogdiana

    Przeczytaj także...
    Persowie – starożytny lud pochodzenia irańskiego, współcześnie zaś naród zamieszkujący głównie obszar Iranu (dawniej znanego jako Persja).Samarkanda (uzbec. Samarqand, tadżyc. Самарқанд, pers. سمرقند, ros. Самарканд) – miasto w Uzbekistanie, w Azji Środkowej, ok. 353 tys. mieszkańców (2008). Czwarte pod względem ludności miasto Uzbekistanu i stolica wilajetu samarkandzkiego. Ważny ośrodek przemysłowy i naukowy (6 szkół wyższych). W 2001 roku miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
    Syr-daria (w starożytności Jaksartes) – rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie. Długość 2212 km, powierzchnia dorzecza 219 tys. km².
    Sogdiana

    Sogdiana (staropers. Suguda; gr. Σογδιανή; chin. 粟特, Sùtè, pers. سغد, Sōġd) – kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Oksos (lub Oksus – obecnie: Amu-daria) i Jaksartes (ob. Syr-daria), na północ od Margiany i Baktrii, a od wschodu Fergana. Przez teren Sogdiany biegł jedwabny szlak. Obecnie tereny te leżą na obszarze Uzbekistanu i Tadżykistanu i mają charakter pustynny. W czasach starożytnych, według przekazów antycznych, była obficie pokryta lasami. Słowo „Sogd” pochodzi albo od irańskiego rdzenia oznaczającego błyszczeć, świecić, płonąć, albo od perskiego oznaczającego nizinę, na której gromadzi się woda.

    Iran (pers. ايران – Irān), (dawniej znany powszechnie na Zachodzie jako Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslāmi-je Irān) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.Spitamenes (III wiek p.n.e.), satrapa perski. Przywódca plemion baktryjskich. Następca Bessosa, walczył przeciwko wojskom Aleksandra Wielkiego. Prowadzona przez niego wojna partyzancka ze wsparciem Scytów powodowała dotkliwe straty Macedończykom, co nie powstrzymało jednak Aleksandra do posuwania się w głąb Baktrii, zmuszając Spitamenesa do szukania wsparcia u Massagetów. Po jednej z przegranych bitew z Macedończykami Massageci zamordowali Spitamenesa i wysłali Aleksandrowi jego głowę z prośba o zawarcie pokoju. Inna wersja mówi, że Spitamenes został zamordowany przez własną żonę.

    W starożytności najpierw należała do państwa perskiego, w czasach panowania dynastii Achemenidów. Następnie została zdobyta przez Aleksandra Wielkiego i wcielona do jego imperium. Krótko po jej podboju Aleksander musiał stłumić groźny bunt jej satrapy Spitamenesa.

    Po śmierci Aleksandra Wielkiego Sogdiana weszła w skład państwa Seleucydów, następnie należała do państwa Greków Baktryjskich, a później panowali tam Partowie, Persowie, Arabowie, Turcy, Mongołowie, Uzbecy i Rosjanie. Ważniejszymi miastami w czasach antycznych były: Marakanda (obecna Samarkanda), Cyropolis i Aleksandria Eschate (Aleksandria Kresowa).

    UNESCO (ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization;pol. Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury; łac. unesco – łączę się w jedno) – organizacja wyspecjalizowana ONZ, której podstawowym celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej w dziedzinie kultury, sztuki i nauki, a także wzbudzanie szacunku dla praw człowieka, bez względu na kolor skóry, status społeczny i religię.Jagnobczycy – niewielki naród pochodzenia irańskiego, zamieszkujący głównie górną dolinę rzeki Jagnob (wilajet sogdyjski Tadżykistanu), 145 km na północ od Duszanbe. Jagnobczycy są potomkami mieszkańców Sogdiany i mówią zupełnie niezrozumiałym dla Tadżyków dialektem języka sogdyjskiego: po jagnobijsku. Obecnie w dolinie Jagnobu żyje 300–500 osób, ponieważ w 1970 roku z powodu potrzeby siły roboczej do pracy na polach bawełny władze zdecydowały się wysiedlić cały naród na północ, w okolice Zafarobodu. Liczba deportowanych mieszkańców wyniosła 3,5 tysięcy osób.

    W Sogdianie osiedlono około 10 tysięcy Rzymian, wziętych do niewoli przez Partów w trakcie bitwy pod Carrhae.

    W późniejszych czasach (X–XIII wiek) pojęcie Sogdiany stosowano w różnych aspektach. W szerszym znaczeniu Sogdianą były całe tereny zamieszkane przez Sogdyjczyków, którzy mówili wschodnioirańskim językiem sogdyjskim zapisywanym w zmodyfikowanym alfabecie aramejskim. W węższych znaczeniach mówiono o „Sogdianie samarkandzkiej”, rozumianej jako okręg Samarkandy, oraz „Sogdianie bucharskiej” – jako okręg Buchary. Ów podział odnosił się nie tylko do wieków X–XIII, ale także wcześniejszych, choć trudno określić dokładnie o ile wcześniejszych.

    Rosjanie (ros. русские / russkije) – naród wschodniosłowiański, zamieszkujący głównie Rosję oraz inne kraje byłego Związku Radzieckiego, przede wszystkim: Ukrainę, Białoruś, Kazachstan, Uzbekistan, Łotwę, Kirgistan, Estonię, Litwę, Mołdawię i Naddniestrze oraz Turkmenistan. Znaczące diaspory znajdują się w USA, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Brazylii i Niemczech.Język sogdyjski – język wschodnioirański, którym posługiwano się w Sogdianie (obszar dzisiejszego Uzbekistanu i Tadżykistanu - główne miasta: Samarkanda, Fergana, Pandżakent). Posiada duży korpus tekstów pisanych, ponieważ wraz ze średnioperskim był najczęściej używanym językiem w tej części świata. W czasach dynastii Tang sogdyjski był lingua franca na szlaku jedwabnym.

    Do najważniejszych źródeł dotyczących historii Sogdiany należą teksty Dewaszticza, odszukane przez archeologów w Mugu.

    Zobacz też[ | edytuj kod]

  • Jagnobczycy
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Desmond Durkin-Meisterernst: Sogdiana Bericht über eine Reise nach Uzbekistan und Tadschikistan (niem.). W: Lecture [on-line]. Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften, 2007/01/24. [dostęp 2015-09-28]. Cytat: Auf Mug hinterließ Δēwaštīč um die 80 sogdische Texte auf Holzstäben und Leder – eine der wichtigsten Quellen für sogdische Texte aus der Sogdiana

    Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • B. I. Marshak, N. N. Negmatov: Sogdiana. W: History of the Civilizations of Central Asia. Litvinsky B. A., Zhang Guang-da, R. Shabani Samghabadi, eds. T. III: The Crossroads of Civilizations: A.D. 250 to 750. Paris: UNESCO Publishing, 1996. ISBN 978-92-3-103211-0.
  • Boris Iljicz Marszak (ros. Борис Ильич Маршак; ur. 9 lipca 1933 w Łudze, zm. 28 lipca 2006 w Pandżakencie) – radziecki archeolog i orientalista żydowskiego pochodzenia, syn Ilji Marszaka, jeden z czołowych specjalistów od historii Pandżakentu. Studiował na wydziale historycznym Uniwersytetu Moskiewskiego, który ukończył w 1956 roku. Od 1958 roku pracował w Ermitażu. 50 lat swego życia poświęcił wykopaliskom archeologicznym na terenie Pandżakentu.Margiana – historyczna kraina w Azji centralnej, dzisiaj we wschodnim Turkmenistanie, położona nad rzeką Murghab (grecka Margos). Ślady rolnictwa na obszarze żyznej delty rzeki sięgają III/II tysiąclecia p.n.e.




    Warto wiedzieć że... beta

    Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej nazywany też antykiem i obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do około V wieku n.e.
    Azja Środkowa, Azja Centralna – region o nie w pełni zdefiniowanych granicach, w swej swej najpopularniejszej definicji graniczący od zachodu z Morzem Kaspijskim, od wschodu z Chińską Republiką Ludową, od południa z Afganistanem a od północy z Rosją. Region ten obejmuje pięć państw, byłych członków ZSRR, tzw. „stanów” co nawiązuje do obecności w nazwie wszystkich pięciu poradzieckich republik perskiego sufiksu „-stan” oznaczającego „kraj”. Są to: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan.
    Język perski, nowoperski (per. فارسی fārsī) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.
    Tadżykistan (Republika Tadżykistanu; tadż: Ҷумҳурии Тоҷикистон, Dżumhurii Todżikiston) – państwo w środkowej Azji ze stolicą w Duszanbe. Tadżykistan graniczy z Uzbekistanem, Kirgistanem, Chinami i Afganistanem.
    Język grecki klasyczny, greka klasyczna – stadium rozwojowe języka greckiego, używanego w okresie klasycznym (500 r. p.n.e. - 350 r. p.n.e.) starożytnej Grecji. Był to jeden z ważniejszych języków starożytności, rozpowszechniony na znacznych obszarach Półwyspu Bałkańskiego i Azji Mniejszej oraz na Cyprze. Dzisiaj ten język można studiować na filologii klasycznej. Był to język bogatej literatury, w okresie klasycznym działali Tukidydes, Arystofanes, Platon, mówcy ateńscy.
    Baktria (gr. Baktriana, Βακτριανα; pers. Bākhtar; arab. i ind. Bhalika; chin. 大夏, Dàxià) to starożytna, grecka nazwa krainy położonej obecnie w północnym Afganistanie. Jej stolica to Baktra (Balhika, Bokhdi, współczesny Balch).
    Alfabet aramejski - jeden z najstarszych alfabetów, wykazuje znaczne podobieństwo z alfabetem fenickim. Był alfabetem spółgłoskowym (abdżadem). Prawdopobnie od niego wywodzą się współczesne alfabety: hebrajski, arabski, indyjskie i staroturecki. Alfabet aramejski służył w starożytności do zapisu języka aramejskiego (współcześnie język aramejski korzysta z alfabetu syryjskiego lub hebrajskiego).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.029 sek.