Socjalizm w Stanach Zjednoczonych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Socjalizm jako zorganizowany ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych rozpoczął się wraz z rozwojem utopijnego socjalizmu na początku XIX wieku, następnie był ściśle powiązany z założoną w 1876 Socjalistyczną Partią Pracy, i założoną w 1901, Socjalistyczną Partią Ameryki. Partii Socjalistycznej w całej historii działalności udało się wystawić setki kandydatów na różne stanowiska w całym kraju, lecz w wyniku surowych represji rządowych ostatecznie podupadła w 1920. Socjalistyczna Partia Pracy nie odnotowała sukcesów zbliżonych do Partii Socjalistycznej, ale udało się jej działać do końca XX wieku.

Partia Europejskich Socjalistów (fr. Parti Socialiste Européen, PSE, ang. Party of European Socialists, PES) – europejska partia polityczna, w skład której wchodzą partie socjaldemokratyczne i demokratyczno socjalistyczne krajów Unii Europejskiej. PES powstała w listopadzie 1992 w wyniku przekształcenia Konfederacji Partii Socjalistycznych (utworzonej w 1974). Tworzy drugą co do wielkości frakcję w Parlamencie Europejskim.Socjalizm agrarny - utopia społeczna głoszona w połowie XIX w. przez rewolucyjnych demokratów rosyjskich i polskich (Aleksander Hercen, Nikołaj Czernyszewski, Gromady Ludu Polskiego). Postulował stworzenie ustroju socjalistycznego, z pominięciem kapitalistycznej fazy rozwoju, w wyniku rewolucji agarnej opartej na chłopstwie jako głównej sile rewolucyjnej.

Wspólnoty utopijne[ | edytuj kod]

Pierwszym wariantem ruchu socjalistycznego w Stanach Zjednoczonych były utopijny socjalizm. Utopiści próbowali zbudować wzorcowy model społeczeństwa socjalistycznego, najbardziej utopijne socjalistyczne idee powstały co prawda w Europie, jednak to największa popularność zdobyły w USA. Do największych utopijnych osad działających w tym okresie zalicza się:

Partia Baas (arab.اﻟﺒﻌﺚ) czyli Odrodzenie (skrót od Hizb al-Baas al-Arabi al-Isztiraki – Partia Socjalistycznego Odrodzenia Arabskiego) – lewicowa arabska partia polityczna, której celem jest scalanie i zjednoczenie świata arabskiego.Szejkersi (lub Szejkerzy, w jęz. ang.: Shakers) – to protestancka grupa religijna, nazwana oficjalnie: Zjednoczone Towarzystwo Wyznawców Powtórnego Przyjścia Chrystusa. To wyjątkowe wyznanie protestanckie, nakazujące celibat.
  • Brook Farm
  • New Harmony
  • Amana Colonies
  • Oneida Community
  • The Icarians
  • Bishop Hill Gmina
  • Aurora
  • Bethel
  • Winter Park Florida
  • Osady zbliżone do tworzonych przez utopijnych socjalistów tworzyli także Szejkersi („Zjednoczone Towarzystwo Wyznawców Powtórnego Przyjścia Chrystusa”). Robert Owen, zamożny przemysłowiec walijski, który z czasem stał się zwolennikiem socjalizmu i radykalnym reformatorem społecznym, założył w 1825 kolonię o nazwie New Harmony w zachodniej Indianie. Grupa rozpadła się jednak w 1929, głównie z powodu konfliktu między utopijnymi ideologami a nieideologicznymi pionierami.

    Komunizm (od łac. communis – wspólny, powszechny) – system społeczno-ekonomiczny, w którym nie istnieje własność prywatna środków produkcji, a całość wytworzonych dóbr jest w posiadaniu wspólnoty, której członkowie są równi.Socjalizm dhāmmiczny – nazwa wizji "Oświeconego Społeczeństwa" ("Społeczeństwa Nibbany") stworzonej przez tajskiego mnicha bhikkhu Buddhadasę w latach 70., także twórcy szkoły buddyjskiej Suan Mokkh.
    Osada New Harmony założona przez Roberta Owena

    Kolejną osadą była Brook Farm założona w 1841 przez Charlesa Fouriera. Do komuny należeli między innymi Nathaniel Hawthorne i Ralph Waldo Emerson. Grupa ta miała od początku kłopoty z uzyskaniem stabilności finansowej, jeden z jej przywódców George Ripley z czasem porzucił doktryny Fouriera. Ostatecznie osada rozwiązała się gdy w 1847 spłonął główny budynek.

    Socjalistyczna Partia Robotnicza Ameryki (ang. Socialist Labor Party of America, SLP) – najstarsza amerykańska socjalistyczna partia polityczna, założona w 1876. Syjonizm socjalistyczny (hebr. ציונות סוציאליסטית, tsionut sotsialistit), inaczej syjonizm pracy – główny nurt lewego skrzydła ruchu syjonistycznego. Przez wiele lat był główną tendencją w całym ruchu, jako ideologia dominująca w wielu organizacjach syjonistycznych. W przeciwieństwie do tzw. "syjonizmu politycznego", stworzonego przez Theodora Herzla i popieranego przez Chaima Weizmanna, syjonizm socjalistyczny odrzucał twierdzenie, iż państwo żydowskie może powstać w wyniku nakłonienia do jego powołania społeczności międzynarodowej lub mocarstwa takiego jak Wielka Brytania, Niemcy czy Imperium osmańskie. Nurt ten postulował stworzenie państwa poprzez konstrukcję postępowego żydowskiego społeczeństwa żyjącego w wiejskich kibucach i moszawach, w którym znaczną rolę odgrywałby także miejski proletariat.

    Zwolennicy nauk Fouriera próbowali ponownie założyć wspólnotę tym razem w Monmouth Country w New Jersey. Społczeczność istniała w latach 1844–1857, kiedy pożar zniszczył tartak, magazyn mąki i kilka warsztatów. Społeczność osłabiła także schizma ideologiczna w 1853. Innym francuskim socjalistą, który miał grono zwolenników w Ameryce był Étienne Cabet, zwolennicy stworzonego przez niego wariantu utopijnego socjalizmu próbowali założyć wspólnotę w Nauvoo w stanie Illinois.

    Kolektywizm – przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości. Dla zwolenników kolektywizmu kolektywy są istotniejsze od jednostek i tym samym ich cele i dobro powinny przeważać nad celami i dobrem jednostek.Socjalizm rynkowy jest systemem politycznym, w którym łączy się własność publiczną z mechanizmem rynkowym, a więc środki produkcji są albo własnością publiczną albo są wspólnie posiadane i eksploatowane w celach zarobkowych w gospodarce rynkowej. Wypracowany w ten sposób zysk stanowi bezpośrednie źródło dochodów pracowników lub jest źródłem finansów publicznych.

    Okresem szczytowym poparcia dla utopizmu było wydanie w 1888 powieści „Looking Backward” autorstwa Edwarda Bellamy’ego. Bellamy przedstawił w powieści wizerunek socjalistycznych Stanów Zjednoczonych w 2000. Książka sprzedała się w milionach egzemplarzy i stała się jedną z najlepiej sprzedających się książek amerykańskich XIX wieku, której popularność przekroczyła jedynie Chata wuja Toma. Poglądy Bellamy’ego wywołały falę zainteresowania socjalizmem w USA i wpłynęły na kilku przyszłych czołowych działaczy społecznych i lidera socjalistów Eugene V. Debsa.

    Socjalliberalizm (liberalizm socjalny, w USA nazywany jako nowoczesny liberalizm, w Wielkiej Brytanii nazywany jako nowy liberalizm, a w Niemczech jako lewicowy liberalizm) – zdefiniowana przez Leonarda T. Hobhouse’a doktryna polityczna, głosząca wolność społeczną przy jednoczesnym zachowaniu pewnego stopnia interwencjonizmu państwowego w mechanizmy wolnego rynku (aby dać zabezpieczenie socjalne najbiedniejszym) oraz dopuszczeniu możliwości posiadania przez państwo przedsiębiorstw użyteczności publicznej. Międzynarodowe Stowarzyszenie Robotników (Pierwsza Międzynarodówka) - międzynarodowa organizacja robotnicza założona 28 września 1864 roku w Londynie. Jej założycielami było 20 osób, m.in.: Henri Tolain, Friedrick Lessner, Hermann Jung, Karl Schapper, Konstanty Bobczyński, Ludwig Wolff. Za cel stawiała sobie koordynację działalności organizacji robotniczych z różnych krajów świata, miejsce wymiany doświadczeń i poglądów organizacji socjalistycznych oraz pomoc dla strajkujących i walczących o prawa robotnicze. Była forum, gdzie ścierały się osoby o bardzo zróżnicowanych poglądach od radykalnych działaczy anarchistycznych i komunistycznych do utopijnych socjalistów i umiarkowanych socjaldemokratów. Pierwszym przewodniczącym był Karol Marks a pierwszą siedzibą Londyn. Następnie siedziba została przeniesiona do Nowego Jorku.
    New Harmony, obraz z 1838 roku

    Wczesny socjalizm amerykański i jego liderzy[ | edytuj kod]

    Socjalistyczna Partia Pracy została założona w 1876 w czasie zjazdu w Newark, w New Jersey. Partia składała się głównie z niemieckich imigrantów, którzy przyprowadzili do Ameryki Północnej ideały marksistowskie. Pozycja Niemców była tak wysoka, że przez trzy pierwsze lata działania partii językiem urzędowym był język niemiecki. Partia nie była początkowo spójna ideowo i łączyła szeroki zakres różnych filozofii socjalistycznych. W Chicago już w 1875 powstała „Lehr und Wehr Verein”, milicja związana z Socjalistyczną Partią Pracy. W 1890 SLP została zreorganizowana jako partia marksistowska, a filozofia partyjna została ujednolicona, przełom XIX i XX wieku był okresem szybkiego wzrostu wpływów partii.

    Socjalizm utopijny – ideologia mająca na celu zniesienie własności prywatnej jako źródła wyzysku i zamianę dotychczasowych stosunków wspólnotą majątkową i równością wszystkich obywateli.Socjalistyczna Partia USA (ang. Socialist Party USA), pełna nazwa Socjalistyczna Partia Stanów Zjednoczonych Ameryki (ang. Socialist Party of the United States of America, SPUSA) – amerykańska socjalistyczno-demokratyczna partia polityczna. SPUSA została założona w 1973 jako następca Socjalistycznej Partii Ameryki, która w 1972 została przekształcona na stowarzyszenie Socjaldemokratów.

    Amerykański socjalizm opiera się na ideologii, znanej współcześnie jako „demokratyczny socjalizm”. Ostatecznym celem ruchu było przejecie kontroli nad środkami produkcyjnymi i przekazanie je w ręce klasy robotniczej. Demokratyczni socjaliści chcieli osiągnąć swoje cele poprzez zwycięstwo w wyborach, stąd też socjaliści domagali się powszechnego prawa wyborczego które miało objąć także klasę robotniczą. Konkurencyjne ruchy postulowały natomiast ustanowienie socjalizmu na drodze rewolucji lub strajku generalnego.

    August Ferdinand Bebel (ur. 22 lutego 1840, zm. 13 sierpnia 1913), jeden z założycieli i wieloletni przywódca niemieckiej socjaldemokracji.Rewolucja październikowa w Rosji (według terminologii sowieckiej Wielka Socjalistyczna Rewolucja Październikowa) – określenie, stosowane na:

    Pierwszym znaczącym liderem Socjalistycznej Partii Pracy był Daniel De Leon. Leon pozostawał zwolennikiem skupienia się na działalności związkowej, co wywołało rozłam w partii między zwolennikami de Leona i jego przeciwnikami. Przeciwnicy Daniela de Leona z Morrisem Hillquit odeszli z partii i przyłączyli się w 1901 do Partii Socjaldemokratycznej, przekształconej wkrótce w Socjalistyczną Partię Ameryki. Początkowo liderem obydwu ugrupowań pozostawał Eugene V. Debs. Debs dał się poznać jako nowy lider ruchu socjalistycznego i charyzmatyczny mówca.

    Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang. United States, US, United States of America, USA) – federacyjne państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu i Oceanem Atlantyckim od wschodu.Lew Dawidowicz Trocki, właśc. Лейба Давидович Бронштейн, Lejba Dawidowicz Bronsztejn (ur. 7 listopada [26 października st.st.] 1879 w Janówce w guberni chersońskiej, zm. 21 sierpnia 1940 w Meksyku) – rewolucjonista rosyjski, jeden z twórców i przywódców RFSRR i ZSRR. Przewodniczący Komitetu Wojskowo-Rewolucyjnego w Piotrogrodzie w czasie rewolucji październikowej, członek Biura Politycznego RKP(b) i WKP(b), komisarz ludowy spraw zagranicznych RFSRR, następnie komisarz ludowy wojny i marynarki wojennej w rządzie RFSRR i ZSRR (do 1925). Konkurent Józefa Stalina do objęcia władzy po śmierci Włodzimierza Lenina. L. Trocki został zamordowany z polecenia J. Stalina, Sekretarza Generalnego WKP(b).
    Eugene V. Debs

    Partia osiągnęła swój szczyt w 1912, kiedy mogła pochwalić się 33 burmistrzami miast, miejscami w legislaturze stanowej i dwoma członkami Izby Reprezentantów USA. Eugene V. Debs jako oficjalny kandydat Socjalistycznej Partii Ameryki wystartował w wyborach prezydenckich w 1912, uzyskując 6% głosów.

    Włodzimierz Lenin (ros. Владимир Ленин), właśc. Władimir Iljicz Uljanow (ros. Владимир Ильич Ульянов), (ur. 10 kwietnia/22 kwietnia 1870 w Symbirsku, zm. 21 stycznia 1924 w Gorkach pod Moskwą) – rosyjski polityk, organizator i przywódca rewolucji październikowej, a następnie pierwszy przywódca Rosji Radzieckiej. Współzałożyciel i lider partii bolszewickiej. Teoretyk ideologii komunizmu.Tadeusz Kowalik (ur. 19 listopada 1926 w Kajetanówce w woj. lubelskim, zm. 30 lipca 2012 w Warszawie) – polski ekonomista i działacz społeczny o poglądach socjalistycznych, profesor nauk humanistycznych i ekonomicznych.


    Podstrony: 1 [2] [3] [4] [5] [6]




    Warto wiedzieć że... beta

    Dżucze (lub juche, dosłownie samodzielność, czu-czhe) – doktryna polityczna sformułowana przez przywódcę Korei Północnej Kim Ir Sena i wprowadzona w KRLD.
    Chata wuja Toma (ang. Uncle Tom’s cabin: or, Life among the lowly) − powieść Harriet Beecher Stowe, publikowana w odcinkach w latach 1851–1852 w tygodniku "The National Era", wydana w 1852 w Bostonie w wydawnictwie „John P. Jewett and Company”.
    Partia Europejskiej Lewicy (ang. Party of the European Left) – partia polityczna działająca na poziomie europejskim, grupująca partie i organizacje socjalistyczne i komunistyczne z Unii Europejskiej oraz innych krajów europejskich. Możliwe jest również członkstwo w EPL osób prywatnych oraz innych grup politycznych. EPL została założona w 2004 w celu startu w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Partia powstała 8 maja 2004 w Rzymie.
    Ruch socjalistyczny w Nowej Zelandii podzielony jest na liczne organizacje, niektóre z nich odgrywają czołową rolę w życiu publicznym. Niektórzy komentatorzy twierdzą, iż główny nurt ruchu socjalistycznego Nowej Zelandii skupia się bardziej na promocji pacyfizmu i zielonej polityki, niż na propagowaniu samego socjalizmu. Inne mniejsze grupy radykalnej lewicy dążą do rewolucji socjalistycznej.
    Realny socjalizm – termin wprowadzony przez oficjalną propagandę radziecką w latach 70. XX wieku, określający ustroje polityczne ukształtowane w krajach rządzonych przez partie komunistyczne i robotnicze (tzw. kraje demokracji ludowej), następnie przejęty przez krytyków systemu realnego socjalizmu. Zastosowany pierwotnie w celu przeciwstawienia się krytyce stosunków panujących w tych krajach, prowadzonej przez opozycję odwołującą się do tradycji socjalistycznych (rewizjonizm, dysydenci w ZSRR) i dowodzącą, że system typu radzieckiego nie jest w stanie zrealizować idei socjalistycznej.
    Islamski socjalizm - termin ukuty przez muzułmańskich teologów, określający bardziej uduchowioną formę socjalizmu. Islamscy socjaliści uważają, że nauki Koranu i Mahometa - szczególnie zakat - są zgodne z zasadami równości gospodarczej i społecznej. Muzułmańscy socjaliści czerpią inspirację z wczesnego ustroju Medyny ustanowionego przez Mahometa. W przeciwieństwie do zachodniego ruchu socjalistycznego (jak i chrześcijańskich demokratów), nie chcą rozdziału kościoła od państwa, deklarując przy tym chęć budowy demokratycznych struktur państwowych. Za narodziny współczesnego socjalizmu islamskiego uznaje się początek ruchu antyimperialistycznego na bliskim wschodzie.
    Eugene Victor Debs (ur. 5 listopada 1855 w Terre Haute, zm. 20 października 1926 w Elmhurst) – amerykański przywódca związkowy, socjalista, jeden z członków-założycieli Industrial Workers of the World (IWW), kandydat na prezydenta Stanów Zjednoczonych z ramienia Partii Socjaldemokratycznej w 1900, a następnie Socjalistycznej Partii Ameryki w 1904, 1908, 1912 i 1920.

    Reklama