Soboty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Soboty – niskie podcienia wsparte na słupach i przykryte jednospadowym dachem, otaczające drewniane kościółki lub cerkwie, na całym lub części ich obwodu, mające konstrukcję słupową, a w dolnej części zazwyczaj odeskowane lub odgrodzone balustradą.

Kościół św. Marcina w Cieszowej - drewniany kościół z 1751 r. położony na terenie miejscowości Cieszowa w dekanacie Sadów, w diecezji gliwickiej, jest siedzibą Parafii św. Marcina Biskupa i Wyznawcy w Cieszowej.Kościół z Bączala Dolnego – kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem św. Mikołaja wybudowany w 1667 roku w Bączalu Dolnym z fundacji ówczesnego właściciela Bączala i okolicznych ziem, Jana Łętowskiego wraz z XIV-wieczną kryptą. Niektóre źródła wskazują że od końca XVIII wieku do połowy XIX wieku kościół oraz siedziba parafii położone były na terenie należącym do Bączala Górnego. Obecnie jako zabytek wysokiej klasy znajduje się w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Z kościołem mocno związany był Stanisław Kołodziej - sługa Boży Kościoła katolickiego, męczennik.

Występują na Podhalu, Górnym Śląsku, w Wielkopolsce, Małopolsce, na Łemkowszczyźnie, Bojkowszczyźnie, Huculszczyźnie i na Morawach.

Soboty wykształciły się z początkowo niezbyt wydatnych zadaszeń, mających za zadanie ochronę podwaliny – newralgicznego elementu każdej budowli drewnianej – przed zamakaniem od wód opadowych. Z czasem szalowane deskami przyczyniały się do ocieplenia budynku, pełniąc jednocześnie rolę doraźnych schowków i magazynów na kościelne utensylia.

Sanktuarium – w religioznawstwie termin, którym określa się miejsce uznawane za święte, często identyfikowane ze świątynią, budowlą wzniesioną na miejscu uznawanym za święte.Podwalina (przycieś) - najniższa (pierwsza kładziona przy budowie) belka w drewnianych konstrukcjach ścian. Opierana na fundamentach murowanych z kamienia (często z kamienia polnego) lub cegły na całej swojej długości i dodatkowo kotwiona w nim w celu uchronienia przed przesunięciem związanym z parciem i ssaniem wiatru. Izolowana od fundamentów (przede wszystkim ceglanych) warstwami papy w celu zabezpieczenia drewna przed wilgocią z gruntu (cegła jako materiał porowany ma zdolność do kapilarnego pociągania wilgoci). W obecnie wykonywanych budynkach, zwłaszcza w konstrukcji szkieletowej, jest to często belka betonowa lub żelbetowa.

Nazwa "soboty" nawiązuje do dawnej praktyki wiernych, którzy przybywali na nabożeństwa niedzielne często ze znacznych odległości dzień wcześniej (czyli w sobotę) i oczekiwali do rana, gromadząc się wokół kościoła – soboty dawały im schronienie przed opadami deszczu, wiatrem itp. Ta funkcja sobót, wymagająca podcieni odpowiednio wysokich i obszernych, w rzeczywistości pojawiła się dosyć późno, zapewne dopiero w XVII w., w pierwszym rzędzie przy sanktuariach pielgrzymkowych. Z czasem dobudowywane do kościołów skupiały część wiernych niemieszczących się we wnętrzu świątyni w czasie mszy św. lub też były przystosowywane np. do odprawiania nabożeństwa drogi krzyżowej.

Maria Śnieżna (pełna nazwa: Sanktuarium Matki Bożej Przyczyny Naszej Radości "Maria Śnieżna") – sanktuarium maryjne w późnobarokowym, górskim kościółku pochodzącym z końca XVIII wieku, znajdujące się pod szczytem góry Igliczna w Masywie Śnieżnika, nieopodal Międzygórza (Sudety Wschodnie, gmina Bystrzyca Kłodzka, województwo dolnośląskie). Ma status rektoratu samodzielnego, przynależy do dekanatu bystrzyckiego w diecezji świdnickiej.Droga krzyżowa – w Kościele katolickim nabożeństwo wielkopostne o charakterze adoracyjnym, polegające na symbolicznym odtworzeniu drogi Jezusa Chrystusa na śmierć i złożenia go do grobu.

Przykładowe budowle z sobotami:

  • Kościół z Bączala Dolnego
  • Kościół św. Marcina w Grywałdzie
  • Kościół św. Barbary w Bielsku-Białej
  • Kościół Wniebowzięcia NMP w Haczowie
  • Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie
  • Sanktuarium "Maria Śnieżna" na Iglicznej
  • Kościół św. Marcina w Cieszowej
  • Kościół św. Jana Chrzciciela w Poniszowicach
  • Kościół Świętego Krzyża na Obidowej w Chabówce
  • Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Wełnie
  • Kościół św. Marcina w Zawadzie
  • Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 148. ISBN 83-85001-89-1.
    Szalowanie, zalecana nazwa deskowanie (inne nazwy potoczne: deskówka, szalówka) – rodzaj formy, służącej do nadawania kształtu mieszance betonowej tymczasowa konstrukcja z różnych sortymentów drewna lub płyt (płyty mogą być np. ze sklejki wodoodpornej, wiórów drewnianych lub metalu). Deskowanie stosowane jest najczęściej przy wykonywaniu konstrukcji betonowych lub żelbetowych. Może być także wykorzystywane przy produkcji prefabrykatów, aczkolwiek najczęściej przy prefabrykacji mamy do czynienia z różnego rodzaju formami wykonanymi zazwyczaj ze stali lub aluminium.Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Wełnie – drewniana świątynia z początku XVII wieku, dzieło wiejskich cieśli.




    Warto wiedzieć że... beta

    Deska – drewniany element w kształcie płaskiego i silnie wydłużonego prostopadłościanu, wykorzystywany głównie jako materiał budowlany, półprodukt stolarski do wykonywania mebli lub materiał wykończeniowy w architekturze wnętrz, wykorzystywany na przykład do układania boazerii.
    Kościół Wniebowzięcia NMP i św. Michała Archanioła – gotycki drewniany kościół usytuowany w miejscowości Haczów pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła, znajdujący się wraz z innymi drewnianymi kościołami południowej Małopolski i Podkarpacia na liście światowego dziedzictwa UNESCO
    Małopolska – kraina historyczna Polski, obejmująca obecnie południowo-wschodnią część kraju, w górnym i częściowo środkowym dorzeczu Wisły oraz w dorzeczu górnej Warty; dzielnica historyczna Polski. Stolicą Małopolski jest Kraków.
    Huculszczyzna (ukr. Гуцу́льщина, rum. Huțulșcina, słow. Huculsko) – region w zachodniej części Ukrainy, na obszarze Karpat Wschodnich, obejmujący m.in. pasmo Czarnohory.
    Kościół św. Marcina w Grywałdzie – gotycki, drewniany kościół parafialny pw. św. Marcina, wzniesiony w II połowie XV wieku, na miejscu wcześniejszej świątyni. Podanie głosi, że jeszcze wcześniej w tym właśnie miejscu znajdowała się pogańska gontyna.
    Kościół św. Barbary w Bielsku-Białej – zabytkowy kościół katolicki w Bielsku-Białej, znajdujący się w dzielnicy Mikuszowice Krakowskie, przy ul. Cyprysowej. Jest kościołem parafialnym (parafia św. Barbary) i należy do diecezji bielsko-żywieckiej (Dekanat Bielsko-Biała III – Wschód). Drewniana świątynia powstała w 1690 r. i jest przykładem d. wiejskiego budownictwa sakralnego w stylu śląsko-małopolskim.
    Cieszowa (niem. Czieschowa) – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie lublinieckim, w gminie Koszęcin.

    Reklama