• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Smreczyński Staw

    Przeczytaj także...
    Wyżnia Smreczyńska Polana – polana w Dolinie Tomanowej w polskich Tatrach Zachodnich. Położona jest na wysokości ok. 1250–1280 m na równi u wylotu Jaferowego Żlebu, ok. 250 m na południowy wschód od Smreczyńskiego Stawu. Dawniej należała do Hali Smreczyny, od dawna jednakże jest nieużytkowana. Już na początku XX w., gdy tereny te wykupił hrabia Władysław Zamoyski, ograniczono tutaj wypas, od 1927 zniesiono go zupełnie, a w 1947 powstał tutaj pierwszy w Tatrach ścisły rezerwat przyrody Tomanowa-Smreczyny. Po utworzeniu TPN-u przemianowany został na obszar ochrony ścisłej „Pyszna, Tomanowa, Pisana”.Jezioro morenowe – rodzaj jezior polodowcowych, powstałych w obniżeniu pomiędzy wzniesieniami moren czołowych i obniżeniu moreny dennej. Charakteryzują się dużą powierzchnią, małą głębokością, rozwiniętą linią brzegową i łagodnymi brzegami.
    Leon Jan Wyczółkowski (ur. 11 kwietnia 1852 w Hucie Miastkowskiej, zm. 27 grudnia 1936 w Warszawie) – polski malarz, grafik i rysownik, jeden z czołowych przedstawicieli Młodej Polski w nurcie malarstwa realistycznego.

    Smreczyński Staw – polodowcowe jezioro morenowe w polskich Tatrach Zachodnich. Nazwa pochodzi od dawnej Hali Smreczyny.

    Opis stawu[]

    Znajduje się u wylotu Doliny Pyszniańskiej i Hali Smreczyny, powyżej Doliny Kościeliskiej, na wysokości 1226 m. Jezioro powstało w zagłębieniu między morenami dwóch lodowców. Średnia głębokość wynosi 1,8 m, głębokość maksymalna 5,3 m, powierzchnia 0,75 ha, pojemność 13 540 m³. Przeźroczystość wody wynosi zaledwie 1,5–2 m.

    Granica polsko-słowacka – granica między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Słowacji istniejąca formalnie we współczesnym kształcie od 1 stycznia 1993 tj. od momentu rozpadu Czechosłowacji na dwa niezależne państwa. Przed rozpadem Czechosłowacji obecna granica ze Słowacją stanowiła jej część i miała prawie identyczny przebieg (w późniejszych latach dokonano drobnych korekt).Jeziora tatrzańskie – grupa około dwustu (nie licząc drobnych i okresowych) jezior w Tatrach. Z tej liczby w polskich Tatrach jest ich około czterdziestu, pozostałe położone są po stronie słowackiej. W tradycyjnym ludowym nazewnictwie nazywane są one stawami i takie też nazewnictwo przyjęte zostało w piśmiennictwie, również w opracowaniach naukowych.

    Cały staw otoczony jest lasem, a ponad nim widoczne są szczyty: Smreczyński Wierch (2086 m n.p.m.), Kamienista (2126 m), Błyszcz (2158 m), zbocza Starorobociańskiego Wierchu (2178 m). Biegnie po nich granica polsko-słowacka. Blisko stawu znajdują się w lesie dwie zarastające polany: Wyżnia Smreczyńska Polana i Niżnia Smreczyńska Polana.

    Schronisko górskie PTTK na Hali Ornak – schronisko turystyczne znajdujące się na Małej Polance Ornaczańskiej w górnej części Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich na wysokości 1100 m n.p.m., na terenie należącym dawniej do Hali Ornak.Hygrofity, higrofity – rośliny zamieszkujące siedliska o dużej wilgotności zarówno gleby, jak i powietrza. Typowe hygrofity występują dolnych piętrach lasów tropikalnych. Są to gatunki begonii, gloksynii i inne. W lasach europejskich cechy hygrofitów posiadają szczawik zajęczy, piżmaczek wiosenny, niecierpek pospolity, czy zawilec gajowy.

    Przyroda[]

    Od innych tatrzańskich jezior różni się wysokim rozwojem życia organicznego i występowaniem płazów; stwierdzono występowanie traszki górskiej i karpackiej, żaby trawnej. Jest to też jedno z nielicznych tatrzańskich jezior, które nie jest położone na dnie dzikiego kotła polodowcowego otoczonego stromymi ścianami, lecz na równinie w lesie. Jego brzegi są bagniste, porośnięte roślinami bagiennymi. Kazimierz Wodzicki w 1850 r. tak pisał o Smreczyńskim Stawie: „woda brunatna i śmierdząca, pełna robactwa”.

    Dolina Pyszniańska, nazywana także Pyszną Doliną – górna część walnej Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich.Traszka górska (Triturus alpestris lub Ichthyosaura alpestris) – gatunek płaza z rodziny salamandrowatych. Tradycyjnie zaliczany do rodzaju Triturus, jednak wyniki niektórych analiz kladystycznych sugerują, że przedstawiciele tego rodzaju nie są najbliższymi znanymi krewnymi traszki górskiej. Z badań Weisrocka i współpracowników (2006) wynika, że traszka górska jest taksonem siostrzanym do kladu obejmującego płazy obecnie zaliczane do rodzaju Lissotriton (traszkę zwyczajną, karpacką i iberyjską). Także z analizy Zhanga i współpracowników (2008) wynika, że traszka górska jest siostrzana do rodzaju Lissotriton, natomiast z analizy Steinfartza i współpracowników (2007) wynika, że jest ona taksonem siostrzanym do kladu obejmującego rodzaj Pachytriton oraz gatunki Cynops pyrrhogaster, Cynops ensicauda i Cynops cyanurus. Ponieważ najbliższymi krewnymi traszki górskiej prawdopodobnie nie są przedstawiciele rodzaju Triturus, część autorów przenosi ją do odrębnego rodzaju Ichthyosaura (tak np. Wiens, Sparreboom i Arntzen, 2011).

    Smreczyński Staw znajduje się na obszarze ochrony ścisłej „Pyszna, Tomanowa, Pisana”. W wodzie obfity fitoplankton, a w nim głównie bruzdnice oraz bardzo rzadki w Polsce słodkowodny krasnorost Batrachospermum. Nad brzegami stawu rośnie czermień błotna – gatunek w Karpatach bardzo rzadki. Często na stawie zatrzymują się na odpoczynek ptaki przelotne.

    Stefan Żeromski herbu Jelita (ur. 14 października 1864 w Strawczynie, zm. 20 listopada 1925 w Warszawie) – polski prozaik, publicysta, dramaturg, nazwany „sumieniem polskiej literatury”, wolnomularz; pierwszy prezes Polskiego PEN Clubu.Hala Smreczyny lub Hala Smreczyńska – dawna hala pasterska w Dolinie Tomanowej (górna, wschodnia część Doliny Kościeliskiej w Tatrach Zachodnich). Od zachodu graniczyła z Halą Pyszną (rozdzielał je Skrajny Smreczyński Grzbiet), od wschodu z Halą Tomanową, od której oddzielona była Zadnim Smreczyńskim Grzbietem. Od południa podchodziła pod grań główną Tatr Zachodnich na odcinku od Smreczyńskiego Wierchu po Tomanową Kopę. Natomiast od północnej strony przechodziła klinem na przeciwległe zbocza Doliny Tomanowej, obejmowała zbocza Żaru i Wąwóz Kraków, podchodząc aż po Upłazkową Turnię i granicząc z Halą Smytnią. Północno-zachodnim końcem graniczyła także z Halą Ornak. Do Smreczyńskiej Hali należały dwie polany: Niżnia Smreczyńska Polana i Wyżnia Smreczyńska Polana.

    Smreczyński Staw w kulturze[]

    Górale uważali dawniej, że jezioro to nie ma dna. Według legendy, gdy pewien gazda zaczął kopać rów odwadniający, by spuścić z niego wodę i zamienić go na łąkę, głos z wody ostrzegł go, że zatopi wszystkie miejscowości, aż do morza.

    Smreczyński Staw był zwiedzany i podziwiany przez wielu znanych twórców. Malowali go m.in. Walery Eljasz-Radzikowski, Wojciech Gerson, Leon Wyczółkowski. Stefan Żeromski opisał go w II tomie Popiołów, a Seweryn Goszczyński w utworze Oda.

    Smreczyński Wierch (słow. Smrečiny, Smrečinský vrch) – szczyt górski o dwu wierzchołkach (2068 i 2066 m), znajdujący się w grani głównej Tatr Zachodnich, na granicy polsko-słowackiej.Fitoplankton – mikroskopijne organizmy roślinne (w tym glony niezaliczane do królestwa roślin w niektórych systemach taksonomicznych) oraz sinice (należące do Procaryota) , które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie.
     Osobny artykuł: Jeziora tatrzańskie.

    Szlaki turystyczne[]

    szlak turystyczny czarny – czarny szlak turystyczny od krzyżówki z główną drogą biegnącą przez Dolinę Kościeliską, tuż poniżej schroniska PTTK na Hali Ornak. Trasa zaczyna się na wysokości 1106 m n.p.m. i prowadzi przez ścisły rezerwat przyrody: długość 1,2 km, różnica wysokości 120 m (pieszo 30 min do góry, z powrotem 25 min).

    Przypisy

    1. Władysław Szafer: Tatrzański Park Narodowy. Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962.
    2. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
    3. Józef Nyka: Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2003. ISBN 83-915859-1-3.
    4. Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20 000. Piwniczna: Agencja Wyd. „WiT” s.c., 2006. ISBN 83-89580-00-4.
    5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.


    Lodowiec – wolno płynąca masa lodu powstałego z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu. Lodowce są największym rezerwuarem wody słodkiej na Ziemi i drugim po oceanach wody na świecie.Niżnia Smreczyńska Polana – polana w Dolinie Tomanowej w polskich Tatrach Zachodnich. Położona jest na wysokości ok. 1700–1180 m na równi poniżej wylotu Jaferowego Żlebu, w niedużej odległości od Tomanowego Potoku. Dawniej należała do Hali Smreczyny, od dawna jednakże jest nieużytkowana. Już na początku XX w., gdy tereny te wykupił hrabia Władysław Zamoyski, ograniczono tutaj wypas, od 1927 r. zniesiono go zupełnie, a w 1947 r. powstał tutaj pierwszy w Tatrach ścisły rezerwat przyrody Tomanowa-Smreczyny. Po utworzeniu TPN-u przemianowany został na obszar ochrony ścisłej „Pyszna, Tomanowa, Pisana”.
    Panorama stawu z maja 2009 r.
    Panorama stawu z maja 2009 r.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Żaba trawna (Rana temporaria) – gatunek płaza z rodziny żabowatych. Podobnie jak żaba dalmatyńska i żaba moczarowa należy do tzw. żab brunatnych, która to nazwa bierze się od koloru skóry tych zwierząt. Gatunek posiada szeroki zasięg występowania, obejmujący większą część Europy (w tym północne wybrzeża kontynentu) i zachodnią Azję. Zasiedla różnorodne siedliska klimatu umiarkowanego, zwłaszcza lasy. Rozmnaża się w płytkich zbiornikach wodnych. Duży wpływ na rozród wywiera temperatura, swój udział mają też szerokość geograficzna i drapieżnictwo. Występuje kijanka żywiąca się roślinami wodnymi, glonami i drobnymi zwierzętami wodnymi. Osobniki dorosłe są mięsożerne, poza sezonem rozrodczym wiodą lądowy tryb życia, polując zmierzchem i nocą. Zdarzają się przypadki zmiany płci. Ten popularny płaz nie jest zagrożony wyginięciem, pomimo to figuruje w licznych Czerwonych Księgach i Listach. Negatywny wpływ wywierają nań m.in. zanieczyszczenie środowiska i fragmentacja siedlisk.
    Władysław Szafer (ur. 23 lipca 1886 w Sosnowcu, zm. 16 listopada 1970 w Krakowie) – polski botanik, profesor UJ (w latach 1936-1938 rektor), dyrektor krakowskiego Ogrodu Botanicznego, wieloletni dyrektor Instytutu Botaniki UJ.
    Gazda – właściciel gospodarstwa wiejskiego na Podhalu. Bogaty gospodarz to hruby gazda, żona gazdy to gaździna, jego gospodarstwo gazdostwo lub gazdówka, a gospodarzyć to gazdować.
    Szlak turystyczny – trasa wycieczkowa oznaczona specjalnymi symbolami wyznaczającymi jej przebieg i ułatwiającymi odnalezienie właściwej drogi.
    Kazimierz Stanisław Michał Wodzicki herbu Leliwa (ur. 27 września 1816 w Górce Kościeleckiej, zm. 20 października 1889 w Olejowie) – polski ornitolog, literat, właściciel dóbr Olejów, Białokiernica, Białogłowy, Harbuzów, Bzowica, Hukałowce, Łopuszany, Moniłówka, Załoźce w powiecie zborowskim oraz Horbanówki w powiecie złoczowskim
    Wojciech Gerson (ur. 1 lipca 1831 w Warszawie, zm. 25 lutego 1901 tamże) – polski malarz, pejzażysta, przedstawiciel realizmu, historyk sztuki, pedagog.
    Józef Nyka (ur. 5 grudnia 1924 w Łysininie k. Żnina) – alpinista, taternik, popularyzator alpinizmu i turystyki górskiej, autor wielu przewodników turystycznych po polskich górach. Ma na koncie szereg najwyższej klasy przejść dróg i pierwszych przejść w Tatrach oraz w Dolomitach. Członek honorowy prestiżowych międzynarodowych organizacji alpinistycznych i górskich, między innymi Polskiego Związku Alpinizmu.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.043 sek.