• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Smoła

    Przeczytaj także...
    Węgiel brunatny – skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego powstała w neogenie, w erze kenozoicznej ze szczątków roślin obumarłych bez dostępu powietrza. Zawartość węgla 62-75%. Często stosowany jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 7,5 do 21 MJ/kg. Węgiel brunatny jest nieodnawialnym źródłem energii.Czynnik rakotwórczy, czynnik onkogenny, karcynogen, kancerogen – czynnik, który powodując mutację materiału genetycznego, przyczynia się do rozwoju choroby nowotworowej.
    Parafina (z łac. parum affinis – "niskie powinowactwo") – mieszanina stałych alkanów (powyżej 20 atomów węgla w cząsteczce), wydzielana m.in. z ciężkich frakcji o temperaturze wrzenia ponad 350 °C ropy naftowej lub z frakcji smół wytlewnych z węgla brunatnego. Zależnie od stopnia rafinacji jasnożółta do białej, ma postać krystalicznego wosku (tłusta w dotyku), nierozpuszczalna w wodzie i etanolu, lecz rozpuszczalna w wielu innych rozpuszczalnikach organicznych (np. w terpentynie, eterze).
    Prosty sposób łatania drogi smołą (Indie)

    Smoła, smoła surowa – produkty odgazowania węgla, łupków bitumicznych lub drewna, rzadko torfu. Składa się głównie z mieszaniny wielu rodzajów węglowodorów oraz innych związków organicznych, zawierających tlen, azot i siarkę; ponadto niektóre rodzaje smoły mogą zawierać pewną ilość grafitu i fulerenów.

    Torf – skała osadowa powstała w wyniku zachodzących w szczególnych warunkach przemian obumarłych szczątków roślinnych, najmłodszy węgiel kopalny. Zawiera mniej niż 60% węgla.Rektyfikacja (destylacja frakcyjna/frakcjonowana/frakcjonująca) – z fizycznego punktu widzenia destylacja kaskadowa (wielopoziomowa), w której każdy stopień procesu jest zasilany produktem (destylatem) poprzedniego; z punktu widzenia inżynierii procesowej rektyfikacja jest procesem jednostkowym, w którym mieszanina ciekła jest rozdzielana na frakcje o różnej (zwykle zbliżonej) lotności.

    Jest substancją ciekłą o bardzo wysokiej lepkości w temperaturze pokojowej. Barwę ma czarną do jasnobrunatnej, w zależności od surowca i procesu jej otrzymywania.

    Rodzaje smoły surowej:

  • smoła pogazowa – smoła węglowa wysokotemperaturowa, koksownicza (dawniej również gazownicza), czarna, mazista – powstaje przy odgazowaniu węgla kamiennego w temperaturze około 1000 °C
  • smoła generatorowa – smoła węglowa średniotemperaturowa, z niektórych metod zgazowania węgla, brunatno–czarna, oleista – powstaje przy odgazowaniu węgla kamiennego w temperaturze 700–800 °C
  • smoła wytlewna (prasmoła) – smoła niskotemperaturowa (uzyskiwana w temperaturze 500–600 °C lub nieco niższej, czasem nieco wyższej) o składzie zróżnicowanym w zależności od surowca:
  • z węgla kamiennego – główny produkt niskotemperaturowego odgazowania węgla kamiennego (preferowane są węgle młodsze mające więcej części lotnych); od smoły wysokotemperaturowej różni się między innymi mniejszą zawartością węglowodorów aromatycznych, a większą alifatycznych
  • z węgla brunatnego – zwykle o stosunkowo dużej zawartości węglowodorów nienasyconych, wyższych fenoli i parafin
  • z łupków bitumicznych – prasmoła łupkowa przypomina ropę naftową o dużej zawartości frakcji olejowych (i bywa przerabiana analogicznie jak ropa)
  • z drewnasmoła drzewna, czasem zwana dziegciem
  • Smoły surowe bywają poddawane dalszej destylacji frakcyjnej w celu wydzielenia składników potrzebnych do zastosowań praktycznych.

    Lepkość (tarcie wewnętrzne, wiskoza) – właściwość płynów i plastycznych ciał stałych charakteryzująca ich opór wewnętrzny przeciw płynięciu. Lepkością nie jest opór przeciw płynięciu powstający na granicy płynu i ścianek naczynia. Lepkość jest jedną z najważniejszych cech płynów (cieczy i gazów).Międzynarodowa Agencja Badania Raka lub Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem lub Międzynarodowa Agencja Badań nad Nowotworami (IARC z ang. International Agency for Research on Cancer) – agenda WHO mieszcząca się w Lyonie we Francji i zajmująca się klasyfikacją czynników i substancji rakotwórczych.

    Oczyszczone frakcje surowych smół węglowych oraz mieszaniny surowej smoły pogazowej bądź oleju smołowego z pakiem węglowym, mające określone właściwości fizykochemiczne, przydatne w zastosowaniach praktycznych, noszą nazwę smół preparowanych. Należą tu między innymi:

  • smoła dachowa (np. 65% paku + olej smołowy)
  • lepik smołowy
  • lakier do żelaza, gdzieniegdzie znany pod niemiecką nazwą Eisenlack
  • smoła drogowa (np. 60% paku + olej antracenowy), często stabilizowana (15–20%) dodatkiem asfaltu
  • smoła do elektrod (smoła elektrodowa, np. 75% paku + olej smołowy) – jako lepiszcze ziaren węgla (najczęściej koksu) w produkcji elektrod węglowych
  • Niektóre smoły preparowane są obecnie zastąpione przez preparaty sporządzane na bazie asfaltu ponaftowego, zwane masami bitumicznymi.

    Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.Węglowodory – organiczne związki chemiczne zawierające w swojej strukturze wyłącznie atomy węgla i wodoru. Wszystkie one składają się z podstawowego szkieletu węglowego (powiązanych z sobą atomów węgla) i przyłączonych do tego szkieletu atomów wodoru.

    Niezależnie od tego część zastosowań smół jest ograniczana z powodu obecności istotnych stężeń składników rakotwórczych, a same smoły surowe (poza drzewną) również są sklasyfikowane jako rakotwórcze.

    Przypisy

    Bibliografia[]

  • Jerzy Chodkowski (red.): Mały słownik chemii praktycznej. Warszawa: PW „Wiedza Powszechna”, 1975.
  • Encyklopedia techniki. Chemia. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1993. ISBN 83-204-1312-5.

  • Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.Koksownia – zakład przemysłowy, działający w branży energetycznej, produkujący w piecach koksowniczych koks oraz produkty uboczne suchej destylacji węgla, takie jak gaz koksowniczy, smoła czy benzol.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Grafit – pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady pierwiastków rodzimych. Stosowany jako naturalny suchy smar. Jest – obok diamentu i fulerytu – odmianą alotropową węgla. Nazwa pochodzi od gr. graphein = pisać, nawiązuje do tradycyjnego zastosowania tego minerału.
    Związki alifatyczne, związki łańcuchowe – w tradycyjnej polskiej nomenklaturze chemicznej: węglowodory i inne związki organiczne, nasycone (jak alkany) lub nie (jak alkeny, alkiny), w których atomy węgla są powiązane w łańcuchy proste lub rozgałęzione, lecz nie zamknięte.
    Dziegieć – lepka, ciemnobrązowa ciecz, powstająca w wyniku rozkładowej suchej destylacji kory brzozowej, rzadziej bukowej.
    Smoła drzewna – smoła wytlewna uzyskiwana z suchej destylacji drewna (lub kory drzew), brunatnoczarna ciecz o gęstości 1,05-1,18 kg/dm³. Traktowana jako produkt główny (smolarstwo) lub uboczny przy produkcji węgla drzewnego (węglarstwo).
    Smoła pogazowa (węglowa) – smoła otrzymywana w wyniku odgazowania węgla kamiennego w temperaturze ok. 1000 °C. Jest jednym z produktów ubocznych (ok. 3-5% masy surowego węgla) z produkcji koksu z węgla kamiennego, dawniej również była produktem ubocznym z produkcji gazu świetlnego. Jest wydzielana z surowego gazu koksowniczego, w którym pary smoły występują w stężeniach rzędu 100 g/m³. Smoła pogazowa znajduje zastosowanie w lecznictwie jako produkt standaryzowany pod nazwą Prodermina.
    Węglowodory aromatyczne, areny – cykliczne węglowodory, w których istnieją sprzężone wiązania wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla. We wszystkich atomach pierścienia aromatycznego zachodzi hybrydyzacja sp2, dzięki czemu cząsteczki są płaskie (o ile dodatkowe czynniki stereochemiczne nie wymuszają odchyłek, jak np. dla fullerenu C60).
    Asfalt ponaftowy – jest to najcięższa frakcja po destylacji ropy naftowej. W zależności od przeróbek technologicznych, którym asfalt zostaje poddany, otrzymywany produkt dzieli się na podstawowe grupy:

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.021 sek.