• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Skrwilno



    Podstrony: 1 [2] [3] [4]
    Przeczytaj także...
    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>Prusowie – ludy bałtyckie zamieszkujące w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem (wybrzeże Bałtyku między dolną Wisłą a dolnym Niemnem). Obecnie na ich terytorium znajdują się: województwo warmińsko-mazurskie oraz obwód kaliningradzki.

    Skrwilnowieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie rypińskim, w gminie Skrwilno, na ziemi dobrzyńskiej, nad rzeką Skrwą i jeziorem Skrwilno. Miejscowość jest siedzibą gminy Skrwilno.

    W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

    W okresie od 15 października do 15 listopada 1939 r. w pobliskim lesie okupant niemiecki dokonał masowych mordów na ok. 1 450 osobach, głównie inteligencji (w tym uczniach gimnazjum z Grudziądza) i harcerzach. Zbrodni dokonywały głównie bojówki paramilitarne Selbstschutzu. W latach 1939-1945 liczba obywateli polskich pomordowanych w rejonie Skrwilna (lasy skrwileńskie w okolicy wsi Rak) wyniosła kilka tysięcy osób.

    Grobla – wał ziemny utrzymujący wodę w sztucznym zbiorniku (np. stawie, kanale itp.) lub chroniący przyległy teren przed wylewami na rzece.Kazimierz II Sprawiedliwy (ur. 1138, zapewne przed 28 października, zm. 5 maja 1194 w Krakowie) – książę wiślicki w latach 1166-1173, książę sandomierski od 1173, od 1177 książę krakowski (z włączonym do księstwa do 1182 Kaliszem i Gnieznem), od 1186 książę mazowiecki i kujawski (możliwe, że Kujawy otrzymał dopiero syn Kazimierza – Leszek Biały w 1199). Syn Bolesława III Krzywoustego z rodu Piastów. Przydomek Sprawiedliwy nie był mu współczesny, pojawił się w XVI wieku.

    Położenie[ | edytuj kod]

    Ziemia dobrzyńska, na terenie której leży Skrwilno, jest jedną z najstarszych ziem Polski, która już od czasów Mieszka I należała do Państwa Polskiego, stanowiąc jego północno-wschodnie rubieże. Granice tego terenu wyznacza zespół osad słowiańskich położonych pomiędzy Wisłą (zachodnia i południowa granica) i dwoma jej dopływami: Skrwą na wschodzie i Drwęcą na północy. Grodzisko w Skrwilnie leży w odległości ok. 1 kilometra na północny wschód od obecnej miejscowości, nad jeziorem o tej samej nazwie. Do lat 50. XX w. było wyspą (sztucznie podniesioną?) położoną ok. 150 metrów od brzegu i połączone z nim groblą o prawdopodobnie wczesnośredniowiecznym rodowodzie. Obecnie, w wyniku zarastania jeziora, jedynie od południa graniczy ono z taflą jeziora, a z pozostałych trzech stron otaczają je rozległe podmokłe, bagniste i torfowe łąki.

    Drwęca (niem. Drewenz) – rzeka w północnej Polsce na Pojezierzu Mazurskim i Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, prawy dopływ dolnej Wisły. Długość rzeki wynosi 253 km, a powierzchnia dorzecza 5536 km². Wypływa ze wschodnich stoków Góry Dylewskiej (Czarci Jar) na wysokości 191 m n.p.m., płynie na południowy zachód i uchodzi do Wisły na wysokości 36,6 m n.p.m., a jej końcowy odcinek stanowi południowo-wschodnią granicę Torunia. Wyznacza południową granicę ziemi chełmińskiej.Skarb ze Skrwilna – jedno z najcenniejszych znalezisk archeologicznych XX wieku w Polsce, kolekcja dzieł złotniczych i klejnotów pochodzących z przełomu XVI i XVII wieku, należących do Zofii Magdaleny Loki herbu Rogala, ukrytych w czasie potopu szwedzkiego i znalezionych w 1961 r. w Skrwilnie. Wraz z tzw. skarbem z Nieszawy, kolekcja jest eksponowana w Muzeum Okręgowym w Toruniu.

    Historia[ | edytuj kod]

    Grodzisko w Skrwilnie[ | edytuj kod]

    Wczesnośredniowieczny gród Skrwilno (a może raczej Stkrwino czy Postskrwino) swoją nazwę prawdopodobnie wziął od rzeki Skrwy lub od jeziora Skrwilno, nad którym jest położony. W trakcie przeprowadzonych badań archeologicznych w latach 60. ustalono, na podstawie znalezionej ceramiki, iż gród w obecnym miejscu funkcjonował ok. 4 stuleci - od IX do II poł. XII. Można także zakładać, że w X-XI wieku przypuszczalnie podlegał on grodzisku w Starorypinie, o którym mamy wzmiankę w przywileju wydanym dla Mogilna, antydatowanym na rok 1065. W dokumencie tym wymieniony jest gród w Rypinie i Dobrzyniu nad Wisłą, które są w innym miejscu opisywane jako „zamki i dwory królewskie”. Można także zakładać, iż zespół grodzisk Starorypin–Skrwilno–Żałe–Borzymin-Skępe bronił północno-wschodnich granic państwa pierwszych Piastów przed napadami Prusów, Jaćwingów i Litwinów, przy czym gród w Skrwilnie był najbardziej wysunięty na północny wschód. Kres grodziska w Skrwilnie (tak jak i okolicznych) nastąpił w drugiej połowie wieku XII w wyniku jednego (kilku?) z najazdów pogańskich Prusów. O gwałtownych okolicznościach opuszczenia grodziska świadczą intensywne ślady spalenizny, po których nie nastąpiła odbudowa oraz wiele zabytków, które wydają się być porzucone np. niedokończone wiosło. Samo grodzisko zajmowało rozległy teren z zabudową rzędową, gdzie między rzędami zabudowań (przez środek) poprowadzona była szeroka droga - możliwe było wyminięcie się na niej dwóch wozów. Wokół grodziska biegła węższa „ulica” – mógł nią poruszać się jeden wóz. Grodzisko otoczone było wałem obronnym i podwójną palisadą. Wśród lokalnej ludności miejsce to jest określane mianem „okop szwedzki” i pomimo iż nazwa ta jest dość popularnym określeniem grodzisk na terenie Mazowsza i ziemi dobrzyńskiej, w Skrwilnie posiada ona zupełnie inny wydźwięk.

    Płock – miasto na prawach powiatu na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, siedziba ziemskiego powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza oraz stolica Polski w latach 1079-1138; siedziba rzymskokatolickiej kurii diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.Bolesław IV Kędzierzawy (ur. ok. 1122, zm. 5 stycznia 1173) – książę mazowiecki od 1138, śląski w latach 1146-1163 i sandomierski od 1166. Książę krakowski i książę zwierzchni Polski w latach 1146-1173.
    Grodzisko "Okop"

    Rozkwit grodu skrwileńskiego można wiązać z okresem panowania Masława w Płocku, kiedy to po reakcji pogańskiej w Wielkopolsce znacząco rozszerzyło się osadnictwo na terenie Mazowsza, do którego te tereny wtedy należały. Niestety okres ten szybko się kończy - praktycznie wraz ze śmiercią Bolesława Krzywoustego i dokonanym przez niego w 1138 roku podziale Polski na dzielnice. Niedługo później rozpoczyna się „czarna seria” najazdów na te ziemie, z których jeden, z drugiej połowy XII w., kładzie kres osadnictwu na miejscu grodziska. Odbudowie nie sprzyjają także zawirowania polityczne, jakie mają miejsce w dobie rozbicia dzielnicowego. Skrwilno i okoliczne ziemie na mocy testamentu Bolesława wchodzą w skład Mazowsza, którym (wraz Kujawami i ziemią chełmińską) zarządzał Bolesław Kędzierzawy, później jego syn Leszek a następnie Kazimierz Sprawiedliwy. Książę ten z kolei przekazał te ziemie wnukowi Krzywoustego - Konradowi mazowieckiemu. W tym czasie ziemie pomiędzy Skrwą, Drwęcą i Wisłą zaczynają być określane jako osobna jednostka terytorialna – już nie Mazowsze – a ziemia dobrzyńska, która następnie jest łączona z Kujawami – (późniejsze województwo inowrocławskie). Niestety okres najazdów, który rozpoczął się w II połowie XII w., nasilił się i rozpoczęły się trwające ponad 300 lat napady i grabieże. Najpierw tereny te (w tym zapewne grodzisko w Skrwilnie) niszczą Prusowie, później przetaczają się najazdy Jaćwingów i pogańskich wówczas Litwinów, aż w końcu przychodzą Krzyżacy. W okresie przełomu XII-XIII najdotkliwiej odczuwano najazdy Prusów, którzy zajęli ziemię chełmińską i atakowali poprzez międzyrzecze Drwęcy i Skrwy (ziemię dobrzyńską) dalsze partie Mazowsza. Najazdom tym opór miał stawić powołany w 1222 roku przez Konrada mazowieckiego wraz z biskupem pruskim Krystynem Zakon Rycerzy Chrystusowych, zwany od ich siedziby w Dobrzyniu nad Wisłą – Braćmi Dobrzyńskimi. Znamiennym jest, że ziemia dobrzyńska jest wtedy zniszczona na tyle, że Konrad odbudowuje dla Braci Dobrzyńskich zniszczony zamek w Dobrzyniu (zachodni kraniec ziemi), a terenem ich działania ma być północny wschód ziemi dobrzyńskiej oraz graniczące z nią ziemia michałowska i chełmińska. Rycerze Chrystusowi, którzy zobowiązali się bronić granic Konrada, w ok. 3 lata po powstaniu, w roku 1225 pod Brodnicą (ok. 25 km. od grodziska w Skrwilnie) ponieśli dotkliwą klęskę, która praktycznie położyła kres młodemu zakonowi. Można więc przypuszczać, że walki te związane były z próbą odbicia z rąk Prusów terytoriów, na których leżało m.in. Skrwilno, a które zostały zajęte czy zniszczone ok. 40 lat wcześniej. Niestety klęska Braci Dobrzyńskich nie tylko nie przyniosła wolności ziemi dobrzyńskiej, ale stała się prawdopodobnie jedną z przyczyn sprowadzenia przez Konrada starszego zakonu – Krzyżaków, któremu władca ten dał w uposażenie ziemię chełmińską. W roku 1233 oba te zakony połączyły się w jeden, co nie zahamowało jednak napadów z północy i wschodu. Najtragiczniejszym było najście Prusów i Litwinów w roku 1287, którzy całą prawie całą ówczesną ziemię dobrzyńską zburzyli, miasta spalili i moc ludu w niewolę zabrali. W kolejnym wieku, w roku 1323, jak zaświadczają kronikarze, Litwa uprowadziła z ziemi dobrzyńskiej i Kujaw nad Niemen 20 000 mieszkańców. Następnie (w roku 1329) ziemię dobrzyńską, opanowali Krzyżacy, co z kolei stało się przyczyną spędzenia ostatnich kilku lat życia Władysława Łokietka na walkach z nimi” (Zygmunt Gloger, 1903). Niestety, odzyskania ziemi dobrzyńskiej Władysław Łokietek już nie doczekał. Udało się to dopiero Kazimierzowi Wielkiemu, który umową zawartą w Kaliszu roku 1343, odzyskał tę ziemię dla Polski od Zakonu. Pomimo to, jeszcze do II pokoju toruńskiego zawartego w 1466 roku ziemia dobrzyńska była często najeżdżana, grabiona, oddawana w lenno, zastawiana i wykupowana. Można tu wspomnieć choćby o czeskim królu Janie, roszczącym sobie prawo do Polski, który nie wahał się wziąć za nią od Krzyżaków 4800 kóp groszy praskich.

    Powiat rypiński – powiat w Polsce (we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Rypin.Rypin (niem. - Rippin) – miasto i gmina we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego, w powiecie rypińskim.

    Pomimo znacznych strat poniesionych przez opisywane ziemie, prawdopodobnie dość szybko nastąpiła odbudowa osadnictwa w Skrwilnie, ale już nie w granicach grodziska, a na obecnym miejscu ok. kilometra na południowy zachód, nad rzeką Skrwą. Owoce pokoju zaprowadzonego przez Kazimierza Wielkiego wspierał na także Kościół, czego przykładem może być utworzenie w Postskrwilnie w roku 1379, przez biskupa płockiego Dobiesława, parafii. Jednym z pierwszych proboszczów został wtedy ks. Zygmunt Rościszewski, brat pierwszego znanego skrwileńskiego właściciela ziemskiego. Wówczas pobudowany został także pierwszy kościół skrwileński, a obok niego został założony cmentarz. Nekropolia ta (a w zasadzie niewielki jej fragment) stała się terenem wykopalisk. Działo się to również w roku 1961 (tym samym, kiedy prowadzono badania w grodzisku), kiedy podczas budowy wodociągu na ul. Kościelnej natrafiono na ślady cmentarzyska. W toku prowadzonych badań ustalono, iż odsłonięty fragment nekropolii pochodzi z wieku XV-XVI, a znaleziska z terenu cmentarza (wyposażenie grobowe) uznano za bardzo cenne, gdyż pozwoliły one na poznanie życia codziennego ówczesnych mieszkańców ziemi dobrzyńskiej. Mieszkańcy ci w tym czasie, według różnych przekazów historycznych, bogacili się na handlu z Gdańskiem (spławianie drewna), rolnictwie oraz sprzedaży koni. Możliwym jest także, że osada słynęła z odprawianych tu magicznych rytuałów, czy przeprowadzanych operacji… Dowodem na to może być znalezienie kilku czaszek posiadających otwory trepanacyjne, częściowo zabliźnione, co może świadczyć o skuteczności zabiegów wykonanych 500 lat temu.

    Zakon krzyżacki – pełna nazwa: Zakon Szpitala Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakon krzyżacki, zakon niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Theutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XI i XII wieku. Sprowadzony, by zapewnić bezpieczeństwo ewangelizacji Prusów, opanował militarnie obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem formację państwową Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.Torf – skała osadowa powstała w wyniku zachodzących w szczególnych warunkach przemian obumarłych szczątków roślinnych, najmłodszy węgiel kopalny. Zawiera mniej niż 60% węgla.

    Skarb ze Skrwilna[ | edytuj kod]

     Osobny artykuł: Skarb ze Skrwilna.
    Naczynie do ablucji, część skarbu skrwileńskiego

    Formalnie „kariera” grodziska w Skrwilnie rozpoczęła się w 1961 r., kiedy to w jego obrębie rozpoczęto prace archeologiczne, którymi kierowała prof. Jadwiga Chudziakowa z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. „Kariera” ta nie dotyczyła jednak niezwykłych znalezisk z okresu wczesnego średniowiecza, z którego pochodzi grodzisko, a z wieku… XVII. 27 maja 1961 roku na terenie grodziska, w bodajże trzecim dniu prac wykopaliskowych, w płytkim, ok. 50-cm wykopie, najpierw znaleziono resztki drewnianej skrzyni, a następnie wiele przedmiotów ze złota i srebra. Główną substancję skarbu ze Skrwilna (można go oglądać w salach staromiejskiego ratusza w Toruniu) stanowi biżuteria męska i żeńska oraz kolekcja wyrobów rzemiosła artystycznego (zastawa stołowa, lichtarze, nożyce etc.), stojące na wysokim poziomie sztuki złotniczej.

    <|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||><|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>


    Podstrony: 1 [2] [3] [4]




    Warto wiedzieć że... beta

    Kazimierz III Wielki (ur. 30 kwietnia 1310 w Kowalu, zm. 5 listopada 1370 w Krakowie) – najmłodszy syn Władysława I Łokietka i Jadwigi Bolesławówny, król Polski w latach 1333–1370, ostatni monarcha z dynastii Piastów na tronie polskim.
    Bolesław III Krzywousty (ur. 20 sierpnia 1086, zm. 28 października 1138) – książę małopolski, śląski i sandomierski w latach 1102–1107, książę Polski w latach 1107–1138. Pochodził z dynastii Piastów, był synem Władysława I Hermana i Judyty czeskiej, córki króla Czech Wratysława II, oraz ojcem książąt: Władysława II Wygnańca, Bolesława IV Kędzierzawego, Mieszka III Starego, Henryka Sandomierskiego i Kazimierza II Sprawiedliwego.
    Jezioro Skrwilno - położone jest w miejscowości Skrwilno w powiecie rypińskim w dorzeczu rzeki Skrwy. Zajmuje powierzchnię 74,0 ha. Maksymalna głębokość jeziora wynosi 1,8 m, średnia - 1,0 m. Objętość jeziora to 602 tys. m3 wody. Linia brzegowa misy zbiornika wynosi 4,235 m. Jest to jezioro przepływowe, leży na cieku rzeki Skrwy oraz dopływa do niego struga Okalewka. W środkowej części zbiornika znajduje się wyspa o powierzchni 0,5 ha. Jezioro Skrwileńskie ze względu na warunki morfometryczne, hydrograficzne i zlewniowe należy do bardzo podatnych na degradację. Wody jeziora, podczas wykonanych badań pod względem stanu czystości wód, zakwalifikowano jako wody pozaklasowe. Bezpośrednie otoczenie stanowią w 70% lasy i w 30% łąki na małożyznych gruntach.
    Litwini (lit. lietuviai) – naród bałtycki zamieszkujący głównie Litwę, a również Wlk. Brytanię, USA, Irlandię, Brazylię i inne kraje, posługujący się językiem litewskim.
    Mazowsze (łac. Mazovia) – kraina historyczna położona w środkowym biegu Wisły oraz dorzeczu jej dopływów w centralnej oraz północno-wschodniej Polsce, znajdująca się w większości w woj. mazowieckim; historyczną stolicą Mazowsza jest Płock, który jest także najstarszym miastem tego regionu (prawa miejskie w 1237); dzielnica historyczna Polski.
    Palisada, ostrokół, częstokół – element dawnego budownictwa obronnego w postaci ogrodzenia składającego się z drewnianych, zazwyczaj ostro zakończonych pali, wbitych jeden przy drugim, prosto lub ukośnie w ziemię spełniający rolę struktury zaporowej, defensywnej.
    Kalisz (gr. Καλισία, łac. Calisia, jid. קאַליש) – miasto na prawach powiatu w środkowo-zachodniej Polsce, położone na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Prosną, u ujścia Swędrni; historyczna stolica Wielkopolski, stolica Kaliskiego, drugi co do wielkości ośrodek województwa wielkopolskiego, siedziba powiatu kaliskiego, główny ośrodek aglomeracji kalisko-ostrowskiej i Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego; stolica diecezji kaliskiej.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.055 sek.