Skoruszowa Kopa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Skoruszowa Kopa (słow. Skorušia kopa, Jahnence, niem. Ebereschenkoppe, Lämmer-Kuppe, węg. Barkóca-szirt) – wzniesienie w słowackiej części Tatr Wysokich, położone w środkowym fragmencie Jagnięcej Grani – północno-zachodniej grani Jagnięcego Szczytu. Od Ponad Piekło Baszty na południowym wschodzie jest oddzielona Ponad Piekło Przełączką. Niżej na północnym zachodzie grań opada na szeroki Jagnięcy Upłaz, za którym wyróżnia się Skoruszowy Dział.

Tatry Wysokie (słow. Vysoké Tatry, niem. Hohe Tatra, węg. Magas-Tátra) – najwyższa część Tatr o charakterze alpejskim, rozciągająca się pomiędzy Tatrami Zachodnimi od strony zachodniej oraz Tatrami Bielskimi od strony północno-wschodniej. W linii prostej odległość między granicznymi przełęczami wynosi ok. 16,5 km, zaś ściśle wzdłuż grani głównej ok. 26 km. Tatry Wysokie zajmują obszar około 340 km² (czyli nieco mniej niż Tatry Zachodnie), z czego większość (260 km²) znajduje się na Słowacji.Kołowy Staw (słow. Kolové pleso, niem. Pflocksee, Rundsee, węg. Karó-tó, Kerek-tó) – staw w słowackich Tatrach Wysokich, na Kołowej Równi w środkowej części Doliny Kołowej (Kolová dolina) – odnogi Doliny Zadnich Koperszadów (Zadné Meďodoly), a w konsekwencji Doliny Jaworowej (Javorová dolina). Staw leży na wysokości 1565,4 m n.p.m., ma 1,67 ha powierzchni i 1,1 m głębokości (pomiary z lat 1961–1967). Ze swoją powierzchnią jest największym jeziorem w Dolinie Jaworowej. Jak na tatrzański staw tej wielkości jest natomiast wyjątkowo płytki (najpłytszy wśród stawów o powierzchni powyżej 1 ha), w wielu miejscach nad taflę wody wystają kamienie. Od strony północnej otoczony jest zaroślami kosodrzewiny, natomiast od południowo-wschodniej (z Bździochowej Kotliny) zbiega nad staw wielki stożek piargowy o wysokości ok. 430 m, tworząc wyraźny półwysep. Obsypujące się do stawu piargi stopniowo zmniejszają jego powierzchnię.

Skoruszowa Kopa tworzy rozległy masyw, w którym od Ponad Piekło Przełączki znajdują się kolejno (słowackie nazwy według czterojęzycznego słownika):

  • Wielka Skoruszowa Kopa (Veľká Skorušia kopa, 2011 lub 2022 m),
  • Wyżni Skoruszowy Przechód (Vyšná skorušia priehyba),
  • Pośrednia Skoruszowa Kopa (Prostredná Skorušia kopa),
  • Pośredni Skoruszowy Przechód (Prostredná skorušia priehyba),
  • Mała Skoruszowa Kopa (Malá Skorušia kopa),
  • Niżni Skoruszowy Przechód (Nižná skorušia priehyba),
  • Skoruszowa Czubka (Skorušia kôpka, 1863 m).
  • Na słowackiej mapie jako Jahnence oznaczono Skoruszową Czubkę.

    Jagnięcy Upłaz (słow. Jahňací úplaz) – położony na wysokości ok. 1700–1750 m lekko pochyły upłaz na Jagnięcej Grani w słowackich Tatrach Wysokich. Jest to obszerne zbocze na grzbiecie tej grani, powyżej Skoruszowego Działu, a poniżej Skoruszowej Czubki w masywie Skoruszowej Kopy. Na jego środku znajdują się duże bloki białego wapienia. Dawniej Jagnięcy Upłaz należał do dóbr jaworzyńskich i był wypasany. Po utworzeniu parku narodowego pasterstwo zostało zniesione i Jagnięcy Upłaz stopniowo zarasta kosodrzewiną. Nie prowadzi przez niego żaden szlak turystyczny.Jagnięcy Szczyt (słow. Jahňací štít, niem. Weißseespitze, węg. Fehér-tavi csúcs) – szczyt o wysokości 2230 m n.p.m., najbardziej na północny wschód wysunięty wierzchołek grani głównej Tatr Wysokich (Szalony Wierch znajduje się już w Tatrach Bielskich).

    Południowo-zachodnie stoki Jagnięcej Grani opadają tu do Doliny Kołowej w kierunku Kołowego Stawu. Są one trawiasto-skaliste i w niektórych miejscach dość strome. Tkwi w nich Jagnięca Turniczka położona w linii spadku Pośredniej Skoruszowej Kopy, oddzielona od grani Jagnięcą Ławką. Stoki północno-wschodnie mają podobny charakter. W większości opadają do środkowych partii Doliny Skoruszowej, jednak skrajny fragment stoków Wielkiej Skoruszowej Kopy zbiega w stronę Jagnięcego Kotła.

    Jagnięcy Kocioł (słow. Jahňací kotol, od 1700 do 1800 m n.p.m.) – kocioł polodowcowy, tworzący górną część Doliny Skoruszowej (odnoga Doliny Zadnich Koperszadów w słowackich Tatrach Wysokich). Jagnięcy Kocioł leży pod północną ścianą Jagnięcego Szczytu. Otoczony jest z trzech stron stromymi stokami i ścianami Jagnięcej Grani, Koperszadzkiej Grani i Kudłatego Działu i zasypywany ich stożkami piargowymi. Nie prowadzi do niego żaden znakowany szlak turystyczny.Dolina Skoruszowa (słow. Jahňacia dolina) – odnoga górnej części Doliny Zadnich Koperszadów w słowackich Tatrach Wysokich odchodząca od osi tej doliny w południowo-wschodnim kierunku, pod Jagnięcy Szczyt. Jej boczne zbocza tworzy Kudłaty Dział i Jagnięca Grań, górą dochodzi po Jagnięcy Szczyt i Koperszadzką Grań. Najwyższe piętro to Jagnięcy Kocioł (Jahňací kotol) pod północną ścianą Jagnięcego Szczytu. Dnem doliny, poniżej Jagnięcego Kotła płynie Skoruszowy Potok, dopływ Koperszadzkiego Potoku.

    Podobnie jak cała Jagnięca Grań, Skoruszowa Kopa jest niedostępna dla turystów i taterników – wspinaczka obecnie jest tutaj zabroniona. Najdogodniejsze drogi na szczyt prowadzą granią.

    Pierwsze wejścia miały miejsca przy pierwszych przejściach Jagnięcej Grani.

    Przypisy[ | edytuj kod]

    1. Endre Futó: Tatry Wysokie. Czterojęzyczny słownik nazw geograficznych. [dostęp 2014-01-10].
    2. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XXIV. Czerwona Turnia – Przełęcz pod Kopą. Warszawa: Sport i Turystyka, 1984, s. 163–170. ISBN 83-217-2472-8.
    3. Jarosław Januszewski, Grzegorz Głazek, Witold Fedorowicz-Jackowski: Tatry i Podtatrze, atlas satelitarny 1:15 000. Warszawa: GEOSYSTEMS Polska Sp. z o.o., 2005, s. 106. ISBN 83-909352-2-8.
    4. Vysoké Tatry 1:25 000, podrobná turistická mapa. 6. vydanie. Harmanec: VKÚ, 2008. ISBN 978-80-8042-552-4.
    5. Grzegorz Barczyk, Ryszard Jakubowski (red.), Adam Piechowski, Grażyna Żurawska: Bedeker tatrzański. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 266–267. ISBN 83-01-13184-5.
    6. Górska Gazeta Internetowa. Słowackie przepisy dla taterników. [dostęp 2014-01-10].
    Dolina Kołowa (słow. Kolová dolina, niem. Pflockseetal, Rundseetal, węg. Karó-tavi-völgy, Kerek-tavi-völgy) – odnoga Doliny Zadnich Koperszadów (Zadné Meďodoly) w Tatrach Słowackich. Odchodzi od niej w kierunku południowo-wschodnim u jej wylotu do Doliny Jaworowej (Javorová dolina). W całości położona na terenie Słowacji ma długość ok. 2,5 km. Niedostępna dla turystów (znaczna jej część położona jest na obszarze ochrony ścisłej), widoczna z szlaku prowadzącego przez Zadnie Koperszady na Przełęcz pod Kopą (Kopské sedlo).Słowacja, Republika Słowacka (słow. Slovensko, Slovenská republika) – państwo śródlądowe w Europie Środkowej. Graniczy z Austrią (127 km), Polską (597 km), Czechami (240 km), Ukrainą (98 km) oraz Węgrami (678 km). Łączna długość granicy lądowej wynosi 1740 km. Do 1993 wchodziła w skład Czechosłowacji. Od 1 maja 2004 kraj należy do Unii Europejskiej, oraz NATO, a od 1 stycznia 2009 – do strefy euro. Stolicą państwa jest Bratysława, położona nad Dunajem przy granicy z Austrią i Węgrami.




    Warto wiedzieć że... beta

    Witold Henryk Paryski (ur. 10 września 1909 w Pittsburgh w stanie Pensylwania, USA, zm. 16 grudnia 2000 r. w Zakopanem) – krajoznawca, taternik, przewodnik tatrzański i ratownik TOPR-u, alpinista, działacz ochrony przyrody, absolwent medycyny, autor wielu prac o Tatrach i Podtatrzu. Autor przewodnika taternickiego Tatry Wysokie oraz (razem z żoną Zofią Radwańską-Paryską) Wielkiej encyklopedii tatrzańskiej.
    Taternictwo – wspinaczka uprawiana w Tatrach. Niegdyś termin ten oznaczał każdą działalność w Tatrach polegającą na wchodzeniu na ich szczyty. Obecnie obejmuje on wyłącznie wspinaczkę górską, prowadzoną poza wyznaczonymi szlakami turystycznymi. Termin powstał w podobny sposób jak alpinizm (który dziś często jest równoznaczny ze wspinaczką górską), himalaizm czy andynizm.
    Ziemia (łac. Terra) − trzecia, licząc od Słońca, a piąta co do wielkości planeta Układu Słonecznego. Pod względem średnicy, masy i gęstości jest to największa planeta skalista Układu Słonecznego.
    Ponad Piekło Przełączka (słow. Ponad Peklo zárez) – wybitna przełęcz w słowackiej części Tatr Wysokich, położona w środkowym odcinku Jagnięcej Grani – północno-zachodniej grani Jagnięcego Szczytu. Oddziela Ponad Piekło Basztę na południowym wschodzie od najbliższego wierzchołka Skoruszowej Kopy – Wielkiej Skoruszowej Kopy – na północnym zachodzie.
    Jagnięca Ławka (słow. Jahňacia lávka) – drobna przełęcz w słowackiej części Tatr Wysokich. Oddziela Jagnięcą Turniczkę na południowym zachodzie od południowo-zachodnich stoków Skoruszowej Kopy w Jagnięcej Grani na północnym wschodzie. Jagnięca Turniczka i Jagnięca Ławka znajdują się w linii spadku Pośredniej Skoruszowej Kopy.
    Skoruszowy Dział lub Skoruszów Dział (słow. Skoruši diel) – położony na wysokości ok. 1280-1700 m najniższy odcinek Jagnięcej Grani w słowackich Tatrach Wysokich. Grań ta oddziela Dolinę Kołową od Doliny Skoruszowej. Skoruszowy Dział zaczyna się poniżej Jagnięcego Upłazu i kończy u ujścia Kołowego Potoku do Koperszadzkiego Potoku. Obecnie jego szeroki grzbiet, jak również stoki w dolnej części porastają lasem, w górnej kosodrzewiną. Dawniej, gdy był wypasany, było na nim więcej trawiastych obszarów. Poprzez Skoruszowy Dział prowadzi droga leśna z Doliny Zadnich Koperszadów do Doliny Kołowej. Od strony tej doliny znajduje się w Skoruszowym Upłazie jaskinia Skoruszowa Dziura o długości 25 m.
    Jagnięca Grań (słow. hrebeň Jahnencov, hrebeň Jahneniec, niem. Jagnence-Grat, węg. Jagnencze-gerinc) – długa boczna grań odchodząca od Jagnięcego Szczytu w północno-zachodnim kierunku i opadająca do wideł Kołowego Potoku i Koperszadzkiego Potoku. Grań ta oddziela od siebie Dolinę Zadnich Koperszadów i jej odgałęzienie – Dolinę Skoruszową od Doliny Kołowej. Kolejno od Jagnięcego Szczytu znajdują się w niej:

    Reklama