• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Skorupiaki



    Podstrony: [1] [2] 3 [4]
    Przeczytaj także...
    Hemocyjanina – barwnik krwi, metaloproteina (podobna w budowie chemicznej do hemoglobiny), zamiast żelaza zawiera miedź.Pasożyt zewnętrzny (ektopasożyt), (gr. ektós – na zewnątrz) – organizm cudzożywny żyjący na powierzchni innego organizmu (żywiciela) i żywiący się jego płynami ustrojowymi lub elementami jego pokrycia (np. wszoły żywiące się piórami).
    Systematyka i filogeneza[ | edytuj kod]

    Nazwa crustacea używana była już w XVI wieku w pracach takich przyrodoznawców jak Pierre Belon i Guillaume Rondelet, jednak nie została wykorzystana w Systema Naturae Karola Linneusza, który skorupiaki klasyfikował wraz z innymi bezskrzydłymi stawonogami w grupie Aptera. Formalnie nazwę tę wprowadził do taksonomii Morten Thrane Brünnich w 1772 roku, przy czym włączał w skład Crustacea również szczękoczułkowce.

    Plemnik, spermatozoid – gameta męska, haploidalna komórka rozrodcza wytwarzana przez gonadę osobnika płci męskiej służące do rozmnażania płciowego. Plemniki występują zarówno u zwierząt, jak i u roślin, choć różnią się budową. U zwierząt plemnik jest zwykle ruchliwy, o długości zależnej od gatunku: od 40, u waleni, do 250 mikrometrów u niektórych chrząszczy (u człowieka długości ok. 50–60 µm).Szczętki (l. poj.: szczętka), eufauzje, eufazje (Euphausiacea), popularnie zwane krylem – rząd morskich pancerzowców liczący 86 gatunków. W odróżnieniu od innych skorupiaków szczętki posiadają skrzela zewnętrzne.

    Klasyfikacja wewnętrzna skorupiaków jak i poglądy na ich miejsce w drzewie rodowym zwierząt zmieniały się znacząco na przestrzeni lat. Jednym z dawniej stosowanych ich podziałów, był ten na skorupiaki wyższe i skorupiaki niższe. Nawet współcześnie ich systematyka jest przedmiotem żywej dyskusji specjalistów i w dużej mierze różni się zależnie od źródła.

    Konsument w biologii – organizm heterotroficzny, głównie zwierzę roślinożerne lub zwierzę drapieżne żywiące się roślinożercami (lub innymi, np. owadożernymi). Czasami do konsumentów zalicza się także detrytusożerców. Konsumenci stanowią w biocenozach jeden z trzech poziomów troficznych. Istnieje podział na konsumentów pierwszego (roślinożercy), drugiego i trzeciego rzędu (drapieżcy). Zwierzęta wszystkożerne mogą być zarówno konsumentami I, jak i II czy wyższych rzędów, w zależności od tego, czym się w danym momencie odżywiają.Detrytus, detryt (łac. detritus – roztarty, rozdrobniony) – drobnoszczątkowa, martwa materia organiczna, martwe szczątki roślin, zwierząt oraz ich odchodów występujące na powierzchni gleby (np. opadłe liście i gałązki w lesie), na dnie zbiorników wodnych lub unoszące się w toni wodnej. Gromadzi się również na drzewach – pochodzi z odchodów i ciał owadów (głównie mrówek) wędrujących po drzewach i budujących na nich gniazda (mrowiska). Stanowi ważne źródło pokarmu dla detrytusożerców. W niektórych ujęciach w skład detrytusu wchodzą również drobne cząstki mineralnego pochodzenia.

    Wedle pracy J. Martina i G. Davisa z 2001 oraz S.T. Ahyong z 2011 skorupiaki mają rangę podtypu, do którego należy 6 żyjących gromad:

  • Branchiopodaskrzelonogi
  • Remipediałopatonogi
  • Cephalocaridapodkowiastogłowe
  • Ostracodamałżoraczki
  • Maxillopoda
  • Malacostracapancerzowce (skorupiaki wyższe)
  • Filogenetyka[ | edytuj kod]

    Taki podział nie jest jednak systemem naturalnym. Współczesne analizy filogenetyczne oparte o dane morfologiczne i molekularne obaliły nie tylko monofiletyzm takich grup jak skorupiaki niższe czy Maxillopoda, ale także skorupiaków jako całości. Jawią się one jako takson parafiletyczny, gdyż jedna z ich linii rozwojowych dała początek sześcionogom (w tym owadom). W związku z tym w systemach opartych o filogenezę powszechnie zastępuje się skorupiaki kladem Pancrustacea. Spośród analiz molekularnych jego monofiletyzm potwierdzają m.in. wyniki: Boore i innych z 1998, Hwanga i innych z 2001, Friedricha i Tautza z 2001, Giribeta i innych z 2001, Regiera i innych w 2005, Regiera i innych z 2010, von Reumonta i innych z 2012, Oakleya i innych z 2013, Rota-Stabelliego i innych z 2013, Schwentnera i innych z 2017, Schwentnera i innych z 2018 oraz Lozano-Fernandeza i innych z 2019.

    Tagma - wyróżnialna część ciała stawonogów, powstała w wyniku połączenia dwóch lub więcej metamerów. Taką segmentację ciała nazywa się heterenomiczną, a proces ewolucyjny, w wyniku którego powstała: tagmatyzacją.Rozwój prosty – zachodzi, gdy forma młodociana różni się od dorosłej jedynie mniejszymi rozmiarami i niezdolnością do rozrodu. W rozwoju tym, w przeciwieństwie do rozwoju złożonego nie występuje stadium poczwarki.

    Większość analiz rozpoznaje podział skorupiaków na dwie siostrzane linie: Oligostraca i Altocrustacea. Do Oligostraca należą małżoraczki, wąsoraczki, tarczenice i wrzęchy, z których te dwie ostatnie grupy tworzą klad Ichthyostraca. Wśród Altocrustacea większość analiz rozpoznaje klad Multicrustacea, obejmujący: pancerzowce, widłonogi, Thecostraca i Tantulocarida, przy czym trzy ostatnie grupy tworzą według licznych analiz klad Hexanauplia. Nieco więcej kontrowersji ze względu na brak wsparcia w morfologii budzi klad Allotriocarida, rozpoznawany w licznych analizach molekularnych jako siostrzany dla Multicrustacea. Obejmuje on skrzelonogi, podkowiastogłowe, łopatonogi i sześcionogi. Dobre wsparcie w licznych analizach uzyskał klad Labiocarida obejmujący sześcionogi i łopatonogi.

    Ustonogi, ustonogie (Stomatopoda) – mały, ale bardzo specyficzny rząd morskich skorupiaków z gromady pancerzowców o stosunkowo prymitywnej budowie z bardzo słabo wykształconym pancerzem, który to jest słabo zesklerotyzowany. Ciało mają wydłużone do długości 34 cm, z bardzo długim odwłokiem. Dorosłe skorupiaki prowadzą najczęściej ryjący tryb życia na dnie morza, a larwy spotykane są w planktonie. Dotychczas poznano około 170 gatunków.Walenie (Cetacea) – rząd ssaków (w kladystyce to klad w obrębie parzystokopytnych). Występują one głównie w oceanach. Wyjątkiem są delfiny słodkowodne, zamieszkujące rzeki, oraz nieliczne gatunki żyjące na styku tych dwóch środowisk (estuaria).

    Niektórzy autorzy podejmują próby włączenia przynajmniej różnych wymienionych kladów w systematykę zbliżając ją bardziej do naturalnej. Twórcy bazy World Register of Marin Species w 2020 pozostają przy Crustacea w randze podtypu, ale włączają do klasyfikacji Oligostraca i Multicrustacea (w randze nadgromad) oraz Ichthyostraca i Hexanauplia (w randze gromad).

    Wąsoraczki (Mystacocarida) - skorupiaki interstycjalne (żyjące w wodzie zawartej pomiędzy ziarenkami piasku), należące do meiobentosu.Portunik gazami (Portunus trituberculatus) – gatunek kraba z rodziny portunikowatych (Portunidae). Jest najczęściej łowionym krabem na świecie. Rocznie poławia się ponad 300 tys. ton, z czego aż 98% u wybrzeży Chin.

    Przykładowe kladogramy Pancrustacea[ | edytuj kod]


    Znaczenie gospodarcze[ | edytuj kod]

    Homarce sprzedawane w hiszpańskim sklepie

    Liczne gatunki dziesięcionogów, a także niektóre szczętki są przez człowieka poławiane lub hodowane w akwakulturach w celach konsumpcyjnych (owoce morza). W 2007 pozyskano ich 10,7 miliona ton. Spośród krabów najliczniej pozyskiwany jest na świecie portunik gazami (300 tysięcy ton rocznie), a w Europie krab kieszeniec (ponad 60 tysięcy ton rocznie w samej Wielkiej Brytanii). Co najmniej 27 gatunków hoduje się w akwakulturach. W 2016 roku produkcja skorupiaków w akwakulturach wyniosła 7,86 miliona ton, z czego 5,18 miliona przypadało na krewetki. 56,1% wyprodukowano w Chinach.

    Kryl pacyficzny (Euphausia pacifica) – najliczniejszy gatunek szczętek w północnym Oceanie Spokojnym. Gatunek stanowi często największą biomasę makroplanktonu w subpolarnych i umiarkowanych wodach tego oceanu.Lasonogi, szczeponogi (Mysidacea) – rząd wodnych skorupiaków z gromady pancerzowców, podobnych do krewetek, lecz mniejszych, długości ciała 0,5-3 cm. Obejmuje około 1000 gatunków, u których niemal cały tułów, z wyjątkiem 1–2 ostatnich segmentów, jest okryty dużym karapaksem, oczy są położone na ruchomych słupkach, a uropodia tworzą z telsonem wachlarz ogonowy. Żywią się detrytusem filtrowanym z wody lub chwytanymi fragmentami roślin. Nieliczne są drapieżne. W zapisie kopalnym są znane z karbonu i permu.

    Wśród skorupiaków są też gatunki uznawane za szkodniki. Gatunki pasożytnicze jak Cymothoidae i tarczenice mogą przy pojawach masowych wywoływać duże straty w hodowlach ryb. Znaczenie medyczne i weterynaryjne mają wrzęchy pasożytujące w drogach oddechowych i układzie pokarmowym ssaków, np. występująca w Polsce Linguatula serrata znajdywana u zajęczaków, przeżuwaczy, psowatych, a wyjątkowo u człowieka. Niektóre równonogi i obunogi jak Limnoria lignorum, Chelura terebrans czy Sphaeroma sp. uszkadzają zanurzone konstrukcje, zwłaszcza drewniane. Na konstrukcjach i dnach jednostek pływających masowo pojawiać się osiadłe wąsonogi, wymuszając ich kosztowne czyszczenie.

    Odwłok (abdomen, urosoma) – trzecia, tylna część ciała stawonoga, połączona z tułowiem lub głowotułowiem. Odwłok pokryty jest oskórkiem, ale znacznie delikatniejszym niż okrywy głowy czy głowotułowia. Na odwłoku mogą występować odnóża kroczne; u form bardziej wyspecjalizowanych są one często przekształcone w kądziołki przędne (pająki) czy najrozmaitsze narządy kopulacyjne.Neurosekrecja – czynność wydzielnicza neuronu, która obejmuje wytwarzanie wydzielanej substancji (neurosekretu) w ciele komórki nerwowej, jej transport w pęcherzykach wydzielniczych (synaptycznych) wzdłuż neurotubul w kierunku zakończenia aksonu i wydzielanie w drodze egzocytozy. Termin zwykle zawężany do wydzielania przez neurony hormonów uwalnianych do układu krążenia i za jego pośrednictwem przekazywanych do komórek i narządów docelowych.


    Podstrony: [1] [2] 3 [4]



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Larwa (łac. larva – maska, widmo, lm larvae) – postać i stadium rozwoju postembrionalnego (młodocianego) zwierzęcia, charakteryzujące się możliwością wzrostu, często różniące się anatomicznie, fizjologicznie i ekologicznie od postaci dojrzałej osobników tego samego gatunku. Występuje powszechnie w rozwoju bezkręgowców, ryb i płazów.
    Fotoreceptory – receptory (białka lub specyficzne komórki) pochłaniające światło i uruchamiające określoną reakcję fizjologiczną w organizmie. Występują w organizmach roślinnych (fitochrom, fototropiny) i zwierzęcych, w tym u człowieka. Receptory wzrokowe stanowią wyspecjalizowane neurony siatkówki oka:
    Pływik (łac. nauplius) – pierwsze stadium larwalne większości niższych skorupiaków. Jej ciało nie jest segmentowane, ma trzy pary odnóży, jedno oko pływikowe (naupliusowe) zbudowane z oczek pigmentowanych, oraz dobrze zróżnicowane narządy wewnętrzne. Prowadzi życie planktonowe poruszając się przy pomocy odnóży. Żywi się planktonem drobniejszym od siebie i materią organiczną.
    Żywik (ang.: Zoea) - jest to larwa występująca tylko u pancerzowców, nie występuje w rozwoju skorupiaków niższych. Cechują ją jednolity głowotułów pokryty karapaksem, segmentowany tułów (pereon) i odwłok.
    Jajo – jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków zwierząt. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.
    Spermatofor, plemniomieszek – wytwarzany przez samca u niektórych gatunków zwierząt pakiet plemników otoczonych osłonką, który przekazywany jest samicy podczas godów. Spermatofory wytwarzane są przez pierścienice (pijawki) mięczaki, stawonogi (owady, skorupiaki), płazy, niektóre ryby.
    Homar amerykański (Homarus americanus) – gatunek skorupiaka z rzędu dziesięcionogów i rodziny homarów (Nephropidae). Najcięższy skorupiak świata, jeden z najbardziej znanych i poławianych gatunków homarów i jeden z najważniejszych ekonomicznie i ekologicznie bezkręgowców. Zaliczany do owoców morza (frutti di mare).

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.078 sek.