• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Skene

    Przeczytaj także...
    Ajschylos, Aischylos z Eleusis, Eschyl (gr. Αἰσχύλος Aischýlos), (ur. 525 p.n.e. w Eleusis, zm. 456 p.n.e. na Sycylii) – jeden z najwybitniejszych (obok Sofoklesa i Eurypidesa) tragików ateńskich, powszechnie uważany za rzeczywistego twórcę tragedii greckiej - wprowadził na scenę drugiego aktora, przyczynił się do rozwoju dialogu i akcji scenicznej, ograniczył rolę chóru, wprowadził do tragedii akcję dziejącą się poza sceną.Periakty – dekoracje w formie graniastosłupa o podstawie trójkąta. Na ścianach bryły umieszczano inną dekorację. Przez obrót dookoła osi możliwa była szybka zmiana tła rozgrywanego dramatu (komedii, tragedii). Stosowane były w teatrach greckich okresu hellenistycznego.
    Rekwizyt, ""element przedmiotowy, który niezależnie od związanej z właściwym mu systemem elementarnym funkcji ilustracyjnej, pełni jeszcze instrumentalną, swoistą dlań rolę."

    Skene – w teatrach greckich początkowo drewniany, później kamienny budynek usytuowany naprzeciw widowni (theatronu) wzdłuż linii stycznej do orchestronu.

    Pierwsza skene powstała w 465 roku p.n.e. z inicjatywy Ajschylosa, który potrzebował dla swoich aktorów miejsca na zmianę kostiumów podczas trwania spektaklu. Miała ona formę drewnianego baraku. Mieściły się w nim szatnie dla aktorów, magazyny rekwizytów. W IV wieku p.n.e. można już zaobserwować teatry budowane z kamienia z kamienną skene. Wzorem dla innych teatrów stał się teatr Dionizosa w Atenach. Przednią ścianę budynku zaczęto wykorzystywać jako tło spektakli, umieszczano na niej dekoracje (początkowo skóry, kotary, potem bardziej wyszukane pinakes – malowane tablice obrazujące scenerię, a jeszcze później periakty – obrotowe graniastosłupy z dekoracjami).

    Theatron (gr. theaomai - przyglądam się, patrzę) – nazwa widowni w teatrze greckim. W teatrze rzymskim widownię nazywano cavea. W teatrze w Epidauros (Grecja) była złożona z 52 rzędów dzięki czemu mogła pomieścić 14 tysięcy osób.Proskenion (gr. προσκήνιου - miejsce przed skene) w teatrze greckim podest przed skene, odpowiednik współczesnej sceny, pojawił się na przełomie V i IV w. p.n.e., a upowszechnił się w II w. p.n.e.

    Klasyczna skene miała troje drzwi (w późniejszych budowlach było ich więcej), Zgodnie z ustaloną konwencją, środkowe – największe – pełniły w sztukach rolę drzwi do pałacu, z nich wychodzili jego mieszkańcy lub wytaczano ekkyklemę (platformę przedstawiającą konsekwencje wydarzeń wewnątrz budynku). Pozostałe drzwi także posiadały tradycyjne znaczenie, kierowały do portu lub do miasta. Przy skene znajdowały się także inne urządzenia wspomagające spektakl, np.: theologeion (rodzaj balkonu z którego przemawiali aktorzy-bogowie).

    Epoka hellenistyczna – okres w dziejach regionu Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu (zwłaszcza obszarów znajdujących się pod greckim panowaniem), którego początek wyznacza śmierć Aleksandra Wielkiego w 323 roku p.n.e., a koniec rzymskie podboje zakończone zajęciem ptolemejskiego Egiptu w 30 roku p.n.e. Niekiedy zwany hellenizmem, lub epoką aleksandryjską.Paraskenion – w teatrze greckim epoki klasycznej boczne, wysunięte do przodu, skrzydło skene, obejmujące proskenion. W epoce hellenistycznej paraskenia zostały cofnięte do linii skene, aby stworzyć miejsce, potrzebne na coraz większy proskenion.

    Przed skene powstał podest, na którym grali aktorzy (proskenion), a rozrost głównego budynku sprawił, że pojawiły się paraskenia, wysunięte do przodu boczne skrzydła skene, które jednak już w epoce hellenistycznej cofnięto do linii budynku, tak że stanowiły one boczne przybudówki. Zabudowania rozszerzono, sięgały rozmiarami znacznie poza orchestrę. Ostatecznie grecka skene przybrała kształt prostokąta i osiągała wymiary 46,5×6 metrów.

    Teatr grecki – wywodzi się z tradycji obrzędów religijnych, zwłaszcza związanych z obchodami ku czci Dionizosa. Widowiska te musiały być łatwo dostępne dla ludności, pierwsze sztuki wystawiano więc na wytyczonym u stóp wzgórza placu zwanym orchestra, a na jego środku ustawiano ołtarz (thymele). Początkowo orchestra miała kształt zbliżony do prostokąta, koła albo elipsy, ostatecznie przyjął się kształt koła. Na placu (orchestrze) występował chór i odbywały się popisy taneczne. Widzowie zasiadali na zboczu góry, początkowo bezpośrednio na ziemi, później na drewnianych ławkach. Tak powstała widownia w kształcie dużego (większego od półkola) wycinka koła, czyli theatron.Ateny (nowogr. Αθήνα = Athina, st.gr. Ἀθῆναι = Athenai, łac. Athenae) – stolica i największe miasto Grecji. Jeden z najważniejszych ośrodków turystycznych Europy z zabytkami kultury antycznej.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Lidia Winniczuk: Teatr w Grecji i Rzymie. W: Słownik kultury antycznej. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986, s. 574-583. ISBN 83-214-0406-5.
  • Lidia Winniczuk: Ludzie, zwyczaje i obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 523-534. ISBN 83-01-03113-1.
  • Lidia Winniczuk, także Lidia Winniczukówna (ur. 17 września 1904 w Podwołczyskach, zm. 31 października 1993 w Warszawie) – polska filolog klasyczna, od 1963 profesor Uniwersytetu Warszawskiego, od 1982 członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Zajmowała się kulturą antyczną i literaturą polsko-łacińską.Orchestra (gr. orcheomai - tańczę) – nazwa półkolistego (pierwsze orchestry wytyczano w kształcie prostokąta, koła lub elipsy, z czasem przyjęła się forma półkola i ta uległa rozpowszechnieniu) placu w teatrach greckich i rzymskich, znajdującego się pomiędzy sceną a widownią. Była to centralna część teatru. Największe znaczenie miała w teatrach greckich, zwłaszcza w okresie budowania tzw. teatrów dionizojskich. Usytuowana u stóp wzgórza, była placem o średnicy 20 – 40 m z umieszczonym w jej środku ołtarzem boga thymele. Na niej odbywały się występy chóru i aktorów w wystawianych sztukach. Z czasem występy aktorów zostały przeniesione na przestrzeń przed skene, zwaną w Grecji proskenionem, a w Rzymie – pulpitum.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.01 sek.