• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Skansoriopteryksy

    Przeczytaj także...
    Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 tys. gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.Celurozaury (Coelurosauria) – grupa teropodów definiowana filogenetycznie jako wszystkie te gatunki, które są bliższe ptakom niż karnozaurom. Należą do niej między innymi tyranozauroidy, dromeozaury, ornitomimozaury i ptaki. Dzisiaj występuje tylko jedna grupa celurozaurów – ptaki.
    Unenlagie (Unenlagiinae) – klad teropodów z grupy maniraptorów (Maniraptora). Jego pozycja filogenetyczna jest niepewna – większość analiz kladystycznych sugeruje przynależność do dromeozaurów (Dromaeosauridae), w 2011 roku Agnolín i Novas – na podstawie przeprowadzonej przez siebie analizy, opartej na zmodyfikowanej macierzy danych z analizy Hu i in. – zasugerowali, że Unenlagiinae (autorzy używali nazwy Unenlagiidae, by podkreślić odrębność tej grupy) są bliżej spokrewnione z ptakami niż z deinonychozaurami (już wcześniej niektórzy autorzy wskazywali na bliższe pokrewieństwo rodzaju Unenlagia z ptakami niż z deinonychozaurami). Teorię o ich bliskim pokrewieństwie zdaniem autorów wspierają cechy takie, jak m.in.: kości zębowe z wyraźnie wyodrębnionymi płytami międzyzębowymi, przedpanewkowa część kości biodrowej znacznie dłuższa od zapanewkowej, znacznie oddzielone dystalne końce kości kulszowych czy kość krucza z acrocoracoideum.

    Skansoriopteryksy (Scansoriopterygidae) – rodzina teropodów, obejmująca dinozaury być może najbliżej spokrewnione z ptakami. Niewątpliwie są przedstawicielami grupy celurozaurów, a w jej obrębie taksonu maniraptorów, lecz ich pozycja systematyczna w ramach tego taksonu pozostaje przedmiotem sporów. Z analizy kladystycznej Sentera (2007) wynika, że Scansoriopterygidae były bazalnymi przedstawicielami kladu Avialae i taksonem siostrzanym do ptaków.

    Neornithes – podgromada ptaków nowoczesnych obejmująca tradycyjnie wszystkie współcześnie występujące taksony, taksony wymarłe w czasach historycznych, a także znane z mezozoiku ptaki uzębione.Klad bazalny – w filogenetyce jest to najwcześniejsza gałąź ewolucyjna większego kladu, stanowiąca grupę zewnętrzną pozostałych przedstawicieli kladu.

    Także z analizy kladystycznej Hu i współpracowników (2009) wynika, że Scansoriopterygidae były taksonem siostrzanym do ptaków. Natomiast z analizy kladystycznej Agnolína i Novasa (2011), przeprowadzonej w oparciu o zmodyfikowaną macierz danych z analizy Hu i współpracowników, wynika, że Scansoriopterygidae były bazalnymi przedstawicielami kladu Paraves nienależącymi do Avialae; na uzyskanym przez nich kladogramie Scansoriopterygidae były w nierozwikłanej trychotomii z rodziną Alvarezsauridae oraz kladem Eumaniraptora obejmującym Avialae (do których autorzy zaliczyli ptaki oraz unenlagie) i deinonychozaury.

    Alwarezaury (Alvarezsauridae) – tajemnicza grupa zwykle niewielkich, długonogich, szybko biegających teropodów. Zarówno początek tej, grupy jak i jej pokrewieństwo z innymi dinozaurami są niepewne. Początkowo zostały uznane za wtórnie nielotne ptaki, jednak nowsze badania sugerują, że są one bazalnymi maniraptorami. Były to silnie wyspecjalizowane zwierzęta z krótkimi kończynami przednimi, o lekkiej budowie ciała. Ich szkielet sugeruje, że miały masywne klatki piersiowe i dobrze rozwinięte mięśnie kończyn przednich. Być może były to przystosowania do kopania. Alwarezaury miały też wydłużone szczęki uzbrojone w ostre zęby. Być może polowały na owady społeczne, takie jak termity. W Australii odkryto fragmentaryczne szczątki rapatora i walgettozucha, które mogą być gigantycznymi alwarezaurami. Jednak oba te rodzaje są uznawane obecnie za nomina dubia, z niepewną pozycją systematyczną. U jednego z przedstawicieli alwarezaurów – Shuvuuia deserti – stwierdzono obecność puchowego upierzenia. Jej pióra w testach immunologicznych wykazały obecność beta-keratyny – głównego białka występującego w ptasich piórach. Alwarezaury występowały w obu Amerykach, Azji i być może Australii (Rapator, Walgettosuchus) i Europie (Heptasteornis).Maniraptory (Maniraptora) – grupa teropodów do której należą m.in.: deinonychozaury, owiraptorozaury, terizinozaury i ptaki.

    Z analiz Fotha, Tischlingera i Rauhuta (2014) oraz Lee i współpracowników (2014) wynika natomiast, że Scansoriopterygidae były bazalnymi ptakami (tj. przedstawicielami najmniejszego kladu obejmującego rodzaj Archaeopteryx i grupę Neornithes), nieco bliżej niż Archaeopteryx spokrewnionymi ze współczesnymi ptakami.

    Azja (gr. Ἀσία Asía, łac. Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).Grupa siostrzana (ang. sister–group) – w systematyce kladystycznej grupa organizmów powstała z jednej linii ewolucyjnej (grupy macierzystej) po jej rozszczepieniu. Dwie grupy siostrzane wraz ze swym wspólnym przodkiem stanowią grupę monofiletyczną. Gatunki należące do grupy siostrzanej charakteryzują się pewnymi specyficznymi, wspólnymi cechami (synapomorfiami), które nie występują jednak w grupie macierzystej (są ewolucyjnie nowe).

    Do rodziny skansoriopteryksów należą trzy rodzaje dinozaurów: skansoriopteryks, epidendrozaur oraz Epidexipteryx.

    Żyły w okresie późnej jury i wczesnej kredy (ok. 170-120 mln lat temu) na terenach środkowo-wschodniej Azji. Ich szczątki znaleziono w Mongolii i w Chinach.

    Długość ciała przedstawicieli rodziny nie przekraczała 18 cm (skansoriopteryks). Epidendrozaur był najmniejszym znanym nieptasim dinozaurem (długość ciała 12 cm, wysokość 5 cm, ciężar 100 g).

    Epidendrozaur (Epidendrosaurus ninchengensis) – rodzaj teropoda z grupy maniraptorów, z rodziny skansoriopteryksów (Scansoriopterygidae).Dinozaury (Dinosauria – z stgr. δεινός deinos – straszny, potężny + σαῦρος sauros – jaszczur) – grupa archozaurów (gadów naczelnych), które zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie. Pod koniec okresu kredy, około 65,5 mln lat temu, katastrofalne wymieranie skończyło ich dominację na lądzie na wszystkich kontynentach. Jedna grupa dinozaurów przeżyła do dnia dzisiejszego: większość taksonomów uważa, że współczesne ptaki są dinozaurami z grupy teropodów. Dinosauria obejmuje dwa rzędy: Saurischia (gadziomiedniczne) oraz Ornithischia (ptasiomiedniczne).

    Linki zewnętrzne[]

  • galeria grafik epidendrozaura
  • galeria grafik skansoriopteryksa
  • Bibliografia[]

    1. P Senter. A new look at the phylogeny of Coelurosauria (Dinosauria: Theropoda). „Journal of Systematic Palaeontology”, 2007. DOI: 10.1017/S1477201907002143 (ang.). 
    2. Hu Dongyu, Hou Lianhai, Zhang Lijun, Xu Xing. A pre-Archaeopteryx troodontid theropod from China with long feathers on the metatarsus. „Nature”. 461, s. 640–643, 2009. DOI: 10.1038/nature08322 (ang.). 
    3. Federico L. Agnolín, Fernando E. Novas. Unenlagiid theropods: are they members of the Dromaeosauridae (Theropoda, Maniraptora)?. „Anais da Academia Brasileira de Ciências”. 83 (1), s. 117–162, 2011. DOI: 10.1590/S0001-37652011000100008 (ang.). 
    4. Christian Foth, Helmut Tischlinger i Oliver W. M. Rauhut. New specimen of Archaeopteryx provides insights into the evolution of pennaceous feathers. „Nature”. 511 (7507), s. 79–82, 2014. DOI: 10.1038/nature13467 (ang.). 
    5. Michael S. Y. Lee, Andrea Cau, Darren Naish i Gareth J. Dyke. Sustained miniaturization and anatomical innovation in the dinosaurian ancestors of birds. „Science”. 345 (6196), s. 562–566, 2014. DOI: 10.1126/science.1252243 (ang.). 
    Takson – jednostka zdefiniowana w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.



    w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Warto wiedzieć że... beta

    Jura – drugi okres ery mezozoicznej. Trwała od 201 do 145 milionów lat temu. Nazwa pochodzi od gór Jura leżących we Francji i Szwajcarii. Wprowadził ją Alexander von Humboldt w 1823 r.
    Epidexipteryx – rodzaj teropoda z grupy maniraptorów (Maniraptora) żyjącego w późnej jurze na obecnych terenach Azji. Został opisany w 2008 roku przez Zhanga Fuchenga i współpracowników na podstawie niemal kompletnego szkieletu odkrytego w osadach Daohugou na terenie Mongolii Wewnętrznej w północno-wschodnich Chinach, datowanych na około 168–152 mln lat.
    Politomia – w filogenetyce termin określający węzeł na kladogramie, z którego wychodzą co najmniej trzy linie ewolucyjne, stanowiące grupy siostrzane. Węzeł z którego wychodzą jedynie dwaj bezpośredni potomkowie jest określany jako dychotomia, czyli politomia rozwikłana. Kladogram składający się wyłącznie z dychotomii nazywany jest w pełni rozwikłanym, zaś obejmujący zarówno dychotomie, jak i politomie – częściowo rozwikłanym. Politomie mogą reprezentować dwa różne przypadki – w pierwszym, sytuacja w której z jednego przodka w wyniku kladogenezy ewoluuje bezpośrednio co najmniej kilka linii ewolucyjnych, nazywana jest „twardą politomią”. W drugim przypadku osoba przedstawiająca politomię na kladogramie nie stwierdza, że wszystkie grupy siostrzane są potomkami jednego przodka, jednak pozostaje niejasne, która hipoteza ich filogenezy jest najlepsza – taki węzeł określa się terminem „miękkiej politomii”. Obecnie jest to częściej spotykane znaczenie politomii. Badanie różnic pomiędzy tymi dwoma alternatywnymi punktami widzenia jest bardzo trudne, gdyż w analizie filogenetycznej „miękkie politomie” nie wykazują żadnych cech zdecydowanie odróżniających je od „twardych politomii”.
    Skansoriopteryks (Scansoriopteryx) – rodzaj pierzastego teropoda z grupy maniraptorów, z rodziny skansoriopteryksów (Scansoriopterygidae).
    Teropody (Theropoda) – podrząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia); nazwa ("theropod") oznacza "stopa bestii".
    Deinonychozaury (Deinonychosauria), grupa dinozaurów gadziomiedniczych; żyły w okresie kredy; długość ciała do 7 m, masa do 700 kg; stosunkowo duży mózg; przednie kończyny krótkie; ogon długi, smukły; szybkie i ruchliwe drapieżniki, atakowały za pomocą długich, ostrych pazurów.
    DOI (ang. digital object identifier – cyfrowy identyfikator dokumentu elektronicznego) – identyfikator dokumentu elektronicznego, który w odróżnieniu od identyfikatorów URL nie zależy od fizycznej lokalizacji dokumentu, lecz jest do niego na stałe przypisany.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.033 sek.