• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Skalne klasztory Inkermanu

    Przeczytaj także...
    Kałamita (ros. Каламита) – średniowieczna twierdza istniejąca od VI w n.e. do schyłku XVIII w., założona przez ludność grecką w zachodniej części Krymu na Ukrainie. Leży w pobliżu współczesnego miasta Inkerman. Od XV w. była także znana jako Inkerman, choć obecnie tę nazwę stosuje się rzadziej, by nie mylić jej z miastem.Język rosyjski (ros. русский язык, russkij jazyk; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich, posługuje się nim jako pierwszym językiem około 145 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 250-300 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie i na Białorusi, natomiast w Kazachstanie jest językiem oficjalnym oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
    Eremita lub pustelnik (gr. ἐρημίτης herēmítēs, żyjący na pustkowiu) – osoba, która z pobudek religijnych wycofuje się z życia w społeczeństwie i decyduje się na życie w izolacji i celibacie. Poświęca się przede wszystkim modlitwie i życiu w ascezie. Utrzymuje się, jak to miało np. miejsce u zarania życia pustelniczego w Egipcie i Palestynie, z jałmużny lub rzemiosła.
    Inkerman Panorama, Ruiny Kałamity (1830)
    Ruiny Kałamity i inkermański klasztor na początku XX w.
    Inkermański klasztor na początku XXI w.
    Skalne klasztory Inkermanu

    Skalne klasztory Inkermanu, (ukr. Інкерманський печерний монастир, ros. Инкерманский пещерный монастырь) – zespół średniowiecznych prawosławnych klasztorów wykutych w skałach w rejonie dzisiejszego miasta Inkerman w zachodniej części Krymu na Ukrainie, częściowo działający do dziś. Zaliczane są do tzw. skalnych miast Krymu.

    Cerkiew (z gr. kyriaké – należąca do Pana, w uzupełnieniu do eklezja – zgromadzenie, później świątynia, kościół) – budynek przeznaczony do sprawowania nabożeństw w cerkwi prawosławnej lub unickiej (greckokatolickiej). Jest przestrzenią sakralną dla celebracji Boskiej Liturgii. Prawosławni oraz grekokatolicy wierzą, iż jest ona miejscem szczególnego przebywania samego Boga.Marcin z Tours, Święty Marcin, Marcin Miłościwy, cs. Swiatitiel Martin Miłostiwyj, jepiskop Turskij (ur. pomiędzy rokiem 316 a 317 w Sabarii, dziś Szombathely w Pannonii - zm. 8 listopada 397 w Candes nad rz. Vienne) – biskup Tours, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego, Wyznawca.

    Tradycja prawosławna wiąże utworzenie klasztoru w Inkermanie z wygnanym papieżem Klemensem I, czyli ze schyłkiem pierwszego wieku naszej ery. Pierwsze udokumentowane budowle sakralne, w postaci pojedynczych wykuwanych w urwisku grot mnichów pustelników, datuje się na X–XI w., gdy teren ten podlegał władzy cesarstwa bizantyjskiego. W tamtym okresie zasiedlono tylko Skałę Zagajtańską, w pewnym oddaleniu od istniejącej od dawna twierdzy Kałamita. Stopniowo liczba pustelników wzrastała, rozbudowywał się też zespół pieczar, aż do przekształcenia wspólnoty mnisiej z pustelniczej na monasterską, zaś nowe groty dla pustelników zakładano w rejonie Skały Monastyrskiej i wzdłuż lewego brzegu rzeki Czernej. W XIV i XV w. oba te rejony również rozbudowały się i zatraciły swój pustelniczy charakter. Cały kompleks inkermański przeżywał wówczas wielki rozwój, co wiązało się z donacjami księstwa Teodoro. Działało tu wtedy co najmniej osiem klasztorów z 30 cerkwiami, które posiadały także swoje oddzielne skity. Zniszczenie księstwa pod koniec 1475 i opanowanie jego terytorium przez Turcję spowodowało likwidację szeregu wspólnot zakonnych Inkermanu i upadek nielicznych pozostałych. Tym niemniej niektóre klasztory funkcjonowały aż do 1778, gdy wysiedlono całą ludność prawosławną do Rosji. Po zajęciu Krymu przez carską Rosję tereny te pozostawały opuszczone do 1850, kiedy to przy Monastyrskiej Skale reaktywowano jeden klasztor, który objął część dawniejszych pomieszczeń skalnych, poszerzonych i odnowionych, oraz zespół nowo wybudowanych budynków u podstawy urwiska. Klasztor ten pod wezwaniem św. Klemensa (Klimenta) liczył na początku XX w. około 50 mieszkańców i działał do 1926, gdy został zlikwidowany przez komunistyczne władze ZSRR. Jego powtórna reaktywacja nastąpiła w latach 90. XX w. już pod władzą Ukrainy i funkcjonuje on do dziś.

    Klemens I lub Klemens Rzymski, cs. Swiaszczennomuczenik Klimient, papa Rimskij (ur. w Rzymie, zm. ok. 101) – zwany Apostołem pokoju, przełożony gminy rzymskiej, papież w latach ok. 91–101, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego. Według tradycji męczennik.Archimandryta (gr. archimandrites - przełożony owczarni) – w okresie wczesnego chrześcijaństwa opiekun klasztorów na terenie danej diecezji. Obecnie tytułu tego używa się w cerkwi prawosławnej i w niektórych wschodnich Kościołach katolickich.

    Budowle sakralne Inkermanu obejmują blisko 400 pomieszczeń, w olbrzymiej większości wykutych w skałach lub naturalnych jaskiń adaptowanych na cele klasztorne. Grupują się one w trzech kompleksach. Część grot została zniszczona w wyniku działalności wielkiego kamieniołomu wapienia znajdującego się w pobliżu. Najstarszy i największy kompleks powstał w urwisku Skały Zagajtańskiej, obejmuje on ponad 200 pomieszczeń, w tym 10 cerkwi. Obecnie jest on najbardziej zniszczony, zarówno ze względu na miękkość tutejszej skały i jej podatność na erozję, jak i ze względu na upływ czasu. Dodatkowo do dużych zniszczeń przyczynił się obryw z 1794. Wiele pieczar jest obecnie niedostępnych w rezultacie zawalenia się schodów i połączeń z innymi grotami. W trakcie prac archeologicznych (głównie lata 30. XX w.) stwierdzono dekoracje rzeźbiarskie, przeważnie wyryte w skalnych ścianach krzyże, w XIX w. obserwowano tu jeszcze ślady fresków, choć wówczas słabo zachowane, a dziś nieistniejące.

    Krym (ukr. Крим, ros. Крым, krymskotatarski Qırım, Къырым, Półwysep Krymski) – półwysep na południu Ukrainy, zwany czasem półwyspem Taurydzkim, a w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a od Rosji oddzielony Cieśniną Kerczeńską. Długość linii brzegowej 1000 km, powierzchnia 25 700 km².Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część Azji południowo-zachodniej, Afrykę północną i Europę południowo-wschodnią. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.

    W urwisku Skały Monastyrskiej i częściowo także w jej szczytowych partiach rozwinął się drugi, późniejszy kompleks ponad 120 pomieszczeń, w tym 11 cerkwi, który obejmuje dwa oddzielne klasztory. Obie skały leżą na prawym brzegu rzeki Czernej, a rozdzielone są doliną jej dopływu. Tu znajduje się działający współcześnie klasztor pw. św. Klemensa, obejmujący trzy połączone ze sobą cerkwie skalne, powstałe zapewne w czasach księstwa Teodoro: św. Marcina (powiększona w XIX w.), św. Andrzeja (Pierwozwanego) i największą z nich bazylikę pw. św. Klementa, która przed reaktywacją w II połowie XIX w., w czasach średniowiecznych, nosiła wezwanie św. Grzegorza (10,6 × 6,1 m oraz 4 m wysokości). Bazylika ta jest najsłynniejszym obiektem wśród wszystkich cerkwi inkermańskich. Obok znajdują się inne obiekty dziewiętnastowiecznego klasztoru, w tym stara cerkiew przekształcona w XIX w. na mieszkanie archimandryty i kilka budynków wzniesionych w XIX w. Do innych bardziej znanych cerkwi zespołu Monasterskiej Skały należy tzw. Cerkiew z baptysterium, w której zachował się napis grecki. Pochodzi ona przypuszczalnie z czasów księstwa Teodoro. Inną znaną cerkwią była świątynia św. Ewgrafija z freskami i napisem z datą 1272, widocznymi jeszcze w latach 30. XX w.

    Język ukraiński (ukr. українська мова, ukrajinśka mowa) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego. Używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.Andrzej Apostoł, cs. Apostoł Andrej Pierwozwannyj (zm. ok. 62 - 70) – jeden z dwunastu apostołów, według świadectwa Ewangelii Pierwszy Powołany (cs. Первозванный) spośród apostołów, rodzony brat św. Piotra, męczennik, święty Kościoła katolickiego, anglikańskiego, ewangelickiego, ormiańskiego, koptyjskiego i prawosławnego. Święty ten wymieniany jest w Modlitwie Eucharystycznej (Communicantes) Kanonu rzymskiego.

    Natomiast ostatni zespół budowli, obejmujący około 50 pomieszczeń (trzech skitów i klasztoru św. Zofii), w tym 7 cerkwi rozciągnięty jest wzdłuż urwisk lewego brzegu rzeki Czernej. Część z tych budowli została zniszczona w trakcie budowy linii kolejowej w XIX w. i zachowały się po nich tylko niewielkie ślady oraz relacje pisemne sprzed budowy kolei.

    Baptysterium (z łac. baptisterium) – budowla wznoszona przez chrześcijan, przeznaczona do ceremonii chrztu, zazwyczaj usytuowana w pobliżu kościoła.Skit – odosobniona budowla, pustelnia dla mnichów, pragnących prowadzić surowsze, niż w monastyrach, życie. Określenie nawiązuje do gr.: Sketis lub Sketes – nazwy egipskiej kolebki życia monastycznego – Wadi an-Natrun.

    Obecnie zespół klasztorów Inkermanu wraz z pobliską twierdzą Kałamita jest atrakcją turystyczną, a działający klasztor św. Klemensa przy Monastyrskiej Skale przyciąga wiernych pielgrzymów. Przy klasztorach jest położona stacja kolejowa Inkerman 1.

    Cerkiew ormiańska. Wśród wszystkich pomieszczeń skalnych Inkermanu wyróżnia się jedna cerkiew (5,3 × 4,3 m i 2,5 m wysokości) w pobliżu Skały Monasterskiej, o cechach architektury nietypowych dla prawosławia, m.in. nieposiadająca przegrody ołtarzowej i mająca ostrołukowe portale oraz nietypowy strop zakrystii. Cerkiew ta znajduje się w pewnym oddaleniu od wszystkich innych grot, ma oddzielne wejście. Z tych powodów sądzi się, że była to cerkiew Kościoła ormiańskiego, powstała nie wcześniej niż w XIV–XV w. Na początku XX w. ta opuszczona wówczas cerkiew była odnowiona, dostosowana do wymogów prawosławnych i powtórnie użytkowana sakralnie, tym razem przez prawosławny klasztor.

    Obryw – gwałtowne oderwanie się mas skalnych od stromego, urwistego stoku, częste przy trzęsieniach ziemi. Najczęściej przyjmuje formę lawiny kamiennej. Przykładem są Wantule w Dolinie Miętusiej w Tatrach. U podnóża stoku lub ściany skalnej powstaje duże nagromadzenie bloków skalnych, tworzące bezładne blokowisko, tzw. piarg. Piargi występują bądź w obrębie ścian skalnych (np. w żlebach), bądź u ich podnóża, gdzie tworzą stożki, hałdy i pokrywy usypiskowe. Składają się z materiału o różnej frakcji, od żwiru, przez kamienie po wielkie bloki skalne. Obrywy są naturalnym procesem geodynamicznym, stanowiącym olbrzymie zagrożenie dla ludzi oraz infrastruktury. W Polsce wiele dróg jest zagrożonych obrywami, a miejsca ich występowania oznaczane są przy pomocy znaku drogowego „Uwaga spadające odłamki skalne”.Skalne miasta Krymu (ros. пещерные города в Крыму) – nazwa używana w pracach popularnonaukowych i publikacjach turystycznych na określenie zespołów mieszkalnych wykutych w skałach powstałych w różnych okresach średniowieczna w południowej i wschodniej części Krymu na Ukrainie. Termin ten jest ogólnikowy, obejmuje różnowieczne zarówno klasztory prawosławne, jak i miasta lub mniejsze osady, a także twierdze. Mianem skalnych miast określa się nie tylko zespoły w całości lub w większej części ulokowane w grotach, ale też takie, gdzie ludność mieszkała głównie w domach na powierzchni, a groty pełniły podrzędną rolę wżyciu społeczności.

    Bibliografia[ | edytuj kod]

  • Mogariczew J. M. 2005 – Pieszczernyje goroda w Krymu. Wyd. Sonat, Symferopol. ​ISBN 966-8111-52-4​.
  • Linki zewnętrzne[ | edytuj kod]

  • Rosyjskojęzyczna strona religijna o Inkermanie




  • Warto wiedzieć że... beta

    Apostolski Kościół Ormiański (Święty Apostolski Katolicki Kościół Ormiański, Kościół gregoriański, orm. Հայ Արաքելական Եկեղեցի) – Kościół z grupy Kościołów wschodnich, przedchalcedoński, działający wśród Ormian – pierwotnie w Armenii i na Bliskim Wschodzie, obecnie również wśród diaspory ormiańskiej na całym świecie. Liczy około 6 milionów wiernych.
    Fresk (z wł. fresco - świeży) – technika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na mokrym tynku farbami odpornymi na alkaliczne działanie zawartego w zaprawie wapna. Inne nazwy to al fresco i buon fresco.
    Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin historiograficzny używany od XIX wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego cesarstwa rzymskiego ze stolicą w Konstantynopolu. Używane zamiennie określenie Cesarstwo Wschodniorzymskie jest bardziej popularne w odniesieniu do okresu poprzedzającego upadek Cesarstwa Zachodniorzymskiego. Ze względu na dominację greckiej kultury, języka oraz ludności, Bizancjum było w wielu ówczesnych krajach Europy Zachodniej nazywane "Cesarstwem Greków", podczas gdy dla jego mieszkańców, podobnie jak dla obecnych Greków, było to Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian"). Greckie słowo ρωμιοσύνη – rzymskość, dla Greków do dziś oznacza greckość. Dlatego nazywanie mieszkańców Cesarstwa przez krzyżowców "Grekami" mogło być dla nich obraźliwe. Zaś pod koniec istnienia Bizancjum określenie "Hellen" przestało oznaczać poganina, a Bizantyńczycy używali go podkreślając dumę ze swej starożytnej greckiej przeszłości.
    Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym i Morzem Azowskim, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem założycielem ONZ, członkiem Światowej Organizacji Handlu, Rady Europy, Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej oraz organizacji regionalnych i subregionalnych, tj. Wspólnoty Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacji Państw Morza Czarnego.
    Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.
    Grzegorz Cudotwórca, gr. Γρηγοριος ο Θανματονργος [Gregorios Thaumaturgos], cs. Swiatitiel Grigorij czudotworec, jepiskop Neokesarijskij (ur. ok. 213 w Neocezarei, zm. 273 tamże) – jeden z ojców Kościoła, któremu przypisuje się ważny udział w budowie Kościoła i zwiększenie jego znaczenia, biskup, święty Kościoła katolickiego, ormiańskiego, koptyjskiego i prawosławnego, Wyznawca.
    Teodoro (Феодоро) znane też pod nazwą Gothia (Γοτθία)– prawosławne księstwo feudalne istniejące w południowo-zachodniej części Krymu pomiędzy połową XIV w. a 1475 rokiem, ze stolicą w Mangup.

    Reklama

    Czas generowania strony: 0.665 sek.