• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Skala molowa

    Przeczytaj także...
    Pryma – interwał prosty zawarty między dwoma dźwiękami leżącymi na tym samym stopniu skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występuje pryma czysta. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić rozmiar prymy.Półton – najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami w systemie temperowanym. W praktyce – poza nielicznymi wyjątkami – jest najmniejszą odległością używaną w muzyce europejskiej. Rozmiarem odpowiada sekundzie małej lub prymie zwiększonej. Dwa półtony tworzą cały ton.
    Skala diatoniczna (gr. διατονικος; diá czyli poprzez, tónos czyli dźwięk), znana również jako heptatonia prima, jest to skala złożona z siedmiu dźwięków, zawierająca 5 całych tonów oraz 2 półtony:

    Skala molowa (z łac. mollis – miękki), zwana też minorową (z łac. minor – mniejszy, odnosi się do tercji małej zawartej między I a III stopniem skali) – siedmiostopniowa skala z charakterystycznym półtonem między stopniami II i III. Skale molowe i oparte na nich fragmenty utworów muzycznych mają smutne brzmienie, w odróżnieniu od skal durowych.

    Skala dwunastodźwiękowa, zwana też skalą dodekafoniczną lub chromatyczną – skala muzyczna, w której poszczególne stopnie są oddalone od siebie o pół tonu. Jest połączeniem dwóch skal całotonowych, czyli zawiera wszystkie dźwięki w obrębie oktawy, które tworzą postęp dwunastu półtonów.Tonalność – rodzaj systemu dźwiękowego zakładającego hierarchiczne relacje między dźwiękami oraz współbrzmieniami. Podstawowym założeniem tonalności jest istnienie dźwięku podstawowego, centrum tonalnego, do którego w procesie kontinuum muzycznego ciążą wszystkie inne dźwięki.

    Skala – szereg dźwięków ułożonych według stałego schematu. Kolejne dźwięki skali oznacza się cyframi rzymskimi, tworząc stopnie. Zależnie od rodzaju skali, każdy stopień pełni inną funkcję. Skale mogą być budowane w kierunku wznoszącym (od najniższego dźwięku do najwyższego) lub opadającym (od najwyższego do najniższego).Skala durowa (z łac. durus znaczy twardy), zwana też majorową (z łac. maior – większy, odnosi się do tercji wielkiej zawartej między I a III stopniem skali) to siedmiostopniowa skala z charakterystycznym półtonem między stopniami III i IV oraz VII i VIII (stanowiącym powtórzenie I stopnia o oktawę wyżej). Uznaje się, że skala durowa i utwory na niej oparte mają radosne brzmienie. Tożsama co do sposobu organizacji materiału dźwiękowego jest skala hypolidyjska kościelna.

    Odmiany skal minorowych[]

    Skala minorowa eolska (naturalna)[]

    Skala minorowa eolska (naturalna) to taka skala minorowa, w której sekundy małe zawarte są tylko pomiędzy stopniami II-III i V-VI. Pomiędzy pozostałymi stopniami skali występują sekundy wielkie. Zbudowana jest z dwóch tetrachordów: doryckiego i lidyjskiego.

    Tercja - interwał prosty o wielkości 3 lub 4 półtonów. W szeregu zasadniczym naturalnie występują tercja wielka i tercja mała. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić jej rozmiar.Tetrachord - cztery kolejne dźwięki siedmiostopniowej skali muzycznej zawierające się w kwarcie czystej. Podział tetrachordów:

    Ze względu na archaizujący charakter, używana jest często w stylizacjach. Brak dźwięku prowadzącego rozluźnia tradycyjne brzmienie zwłaszcza w kadencjach utworów.

    Skala minorowa harmoniczna[]

    Skala minorowa harmoniczna to taka skala minorowa, w której sekunda mała zawarta jest pomiędzy stopniami II-III, V-VI oraz VII-VIII (powtórzony I stopień o oktawę wyżej). Pomiędzy stopniami VI-VII powstaje sekunda zwiększona. Siódmy stopień, podobnie jak w skali durowej, ma charakter dźwięku prowadzącego. Ta odmiana jest najbardziej popularna. Podsumowując, jest to skala minorowa naturalna z podwyższonym VII stopniem.

    Tonacja – konkretna gama durowa lub molowa, na której materiale dźwiękowym oparty jest utwór muzyczny. Tonację utworu (lub jego fragmentu) określa się, biorąc pod uwagę znaki przykluczowe oraz akordy lub dźwięki zaczynające i kończące utwór.Sekunda - interwał prosty zawarty między dwoma sąsiednimi stopniami skali muzycznej. W szeregu zasadniczym naturalnie występują sekunda wielka i sekunda mała. Zastosowanie znaków chromatycznych pozwala zmienić rozmiar sekundy.

    Skala minorowa dorycka[]

    Skala minorowa dorycka to taka skala minorowa, w której sekunda mała zawarta jest pomiędzy stopniami II-III i VII-VIII (powtórzony I stopień o oktawę wyżej). Podsumowując, jest to skala minorowa naturalna z podwyższonym stopniem VI i VII.

    Skala minorowa melodyczna[]

    Skala minorowa melodyczna to połączenie odmiany doryckiej (w kierunku wznoszącym) i naturalnej (w kierunku opadającym).

    Kadencja (z łac. cadere co oznacza opadać) to połączenie akordów mające charakter zakończenia, a w harmonii klasycznej połączenie trójdźwięków: Toniki, Subdominanty i Dominanty (T, S i D). Kończą one utwór muzyczny lub jego część.Łacina, język łaciński (łac. lingua Latina, Latinus sermo) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym.

    Skala chromatyczna minorowa[]

    Skala chromatyczna minorowa to skala dwunastostopniowa oparta na skali minorowej naturalnej. Powstaje ona przez wstawienie między sekundy wielkie dodatkowego dźwięku. W efekcie taka skala jest zbudowana z samych półtonów (sekund małych lub prym zwiększonych).

    Dźwięk prowadzący w skali muzycznej, to określenie dla tego dźwięku, który ma tendencję do ciążenia ku sąsiadującej tonice.

    Przyjęto jako zasadę stosowanie zmian chromatycznych w utworach według poniższych schematów.

    Określanie tonacji molowych[]

    Określenie tonacji molowej, w której został napisany utwór, sprowadza się do określenia tonacji durowej na podstawie znaków przykluczowych. Nazwa tonacji molowej pochodzi od dźwięku niższego o tercję małą od prymy tonacji durowej w ten sposób określonej. Tryb określa się analizując przebieg utworu.

    Przykład :

    1. Utwór w trybie molowym został napisany w tonacji zawierającej 4 krzyżyki (fis, cis, gis oraz dis), które określają tonację E-dur.
    2. Dźwięk położony o tercję małą niżej od e to cis. Utwór jest napisany w tonacji cis-moll.

    Budowanie gam molowych[]

    Budowanie gamy molowej sprowadza się do określenia znaków przykluczowych gamy durowej naturalnej w prymie położonej o tercję małą wyżej niż pryma zadanej gamy molowej. Odpowiednią odmianę gamy uzyskuje się umieszczając przygodne znaki chromatyczne.

    Zobacz też[]

  • Skala diatoniczna
  • Skala durowa
  • System dur-moll
  • Tonalność
  • Bibliografia[]

  • Franciszek Wesołowski: Zasady muzyki. Warszawa: PWM, 2010. ISBN 83-224-0461-1.



  • w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

    Reklama